Hoofdstuk 1 – Inleiding Seksuologie
🎓 Mondelinge vragen
Waarom is de biopsychosociale benadering tegenwoordig de dominante visie?
Omdat seksueel gedrag niet volledig verklaard kan worden door alleen biologische of alleen
sociale factoren. De huidige seksuologie gaat ervan uit dat biologische, psychologische en
sociale factoren voortdurend op elkaar inwerken.
Wat is het verschil tussen essentialisme en sociaal constructivisme?
Essentialisme ziet seksualiteit vooral als biologisch en evolutionair bepaald, terwijl sociaal
constructivisme de nadruk legt op cultuur, opvoeding en maatschappelijke normen. De
moderne seksuologie combineert beide perspectieven in het biopsychosociale model.
Wat wordt bedoeld met de sekspositieve benadering?
De sekspositieve benadering ziet seksualiteit niet alleen als een bron van risico's of
stoornissen, maar ook als een belangrijk onderdeel van gezondheid, welzijn, intimiteit en
kwaliteit van leven.
1.1 Het individu – Seksuele respons, endocrinologie en genitaliën
🎓 Mondelinge vragen
Leg het model van Masters & Johnson uit.
Masters & Johnson beschrijven de seksuele respons als een fysiologisch proces met vier
fasen: opwinding, plateau, orgasme en herstel. Tijdens deze fasen nemen onder andere de
doorbloeding van de genitaliën, hartslag, ademhaling en spierspanning toe. Het model richt
zich vooral op lichamelijke veranderingen en houdt minder rekening met psychologische
factoren en context.
Wat is de HPG-as?
De HPG-as is het hormonale regelsysteem dat de productie van geslachtshormonen en
geslachtscellen aanstuurt. De hypothalamus geeft GnRH af, waardoor de hypofyse FSH en
LH produceert. Deze hormonen stimuleren de gonaden om geslachtshormonen aan te
maken. Via een negatief feedbackmechanisme blijft dit systeem in balans.
Waarom is de bekkenbodem belangrijk voor seksualiteit?
De bekkenbodem ondersteunt de bekkenorganen en speelt een belangrijke rol bij seksuele
functies. Een verhoogde spierspanning kan leiden tot pijn of penetratieproblemen, terwijl
bekkenfysiotherapie deze klachten vaak kan verminderen.
, 1.2 Psychologische benaderingen van seksualiteit
Wat is het levensloopperspectief?
Het levensloopperspectief ziet seksuele ontwikkeling als een levenslang proces dat ontstaat
door de wisselwerking tussen biologische, psychologische en sociale factoren. Ontwikkeling
is veranderbaar, contextafhankelijk en verloopt voor iedereen anders.
Leg het model van Bronfenbrenner uit.
Volgens Bronfenbrenner ontstaat ontwikkeling door de interactie tussen de persoon, de
omgeving, de tijd en de dagelijkse interacties tussen individu en omgeving. Seksuele
ontwikkeling is dus niet alleen biologisch bepaald, maar wordt voortdurend beïnvloed door
de context.
Welke drie soorten invloeden onderscheidt Baltes?
Baltes onderscheidt normatieve leeftijdsgebonden invloeden (zoals de puberteit),
normatieve geschiedenisgebonden invloeden (zoals de seksuele revolutie of internet) en
niet-normatieve invloeden (zoals ziekte of traumatische gebeurtenissen).
Wat verandert er aan seksualiteit bij ouderen?
Seksualiteit verdwijnt niet, maar verandert. De frequentie van seks neemt vaak af, terwijl
intimiteit en de kwaliteit van seksuele contacten belangrijker worden. Gezondheid,
relatiekwaliteit en maatschappelijke opvattingen hebben hierbij een grote invloed.
1.3 Diversiteit
🎓 Mondelinge vragen
Wat wordt bedoeld met de dubbele seksuele moraal?
De dubbele seksuele moraal houdt in dat hetzelfde seksuele gedrag verschillend wordt
beoordeeld bij mannen en vrouwen. Mannen krijgen vaak status door seksuele ervaring,
terwijl vrouwen voor hetzelfde gedrag eerder negatief worden beoordeeld. Deze
maatschappelijke normen beïnvloeden seksuele autonomie, genderrollen en seksueel
gedrag.
Wat is erotische plasticiteit?
Erotische plasticiteit is de mate waarin seksualiteit beïnvloed wordt door de omgeving.
Vrouwen vertonen gemiddeld meer erotische plasticiteit dan mannen: hun seksuele
voorkeuren en gedrag worden sterker beïnvloed door relaties, cultuur, religie en andere
contextuele factoren.
🎓 Mondelinge vragen
Waarom is de biopsychosociale benadering tegenwoordig de dominante visie?
Omdat seksueel gedrag niet volledig verklaard kan worden door alleen biologische of alleen
sociale factoren. De huidige seksuologie gaat ervan uit dat biologische, psychologische en
sociale factoren voortdurend op elkaar inwerken.
Wat is het verschil tussen essentialisme en sociaal constructivisme?
Essentialisme ziet seksualiteit vooral als biologisch en evolutionair bepaald, terwijl sociaal
constructivisme de nadruk legt op cultuur, opvoeding en maatschappelijke normen. De
moderne seksuologie combineert beide perspectieven in het biopsychosociale model.
Wat wordt bedoeld met de sekspositieve benadering?
De sekspositieve benadering ziet seksualiteit niet alleen als een bron van risico's of
stoornissen, maar ook als een belangrijk onderdeel van gezondheid, welzijn, intimiteit en
kwaliteit van leven.
1.1 Het individu – Seksuele respons, endocrinologie en genitaliën
🎓 Mondelinge vragen
Leg het model van Masters & Johnson uit.
Masters & Johnson beschrijven de seksuele respons als een fysiologisch proces met vier
fasen: opwinding, plateau, orgasme en herstel. Tijdens deze fasen nemen onder andere de
doorbloeding van de genitaliën, hartslag, ademhaling en spierspanning toe. Het model richt
zich vooral op lichamelijke veranderingen en houdt minder rekening met psychologische
factoren en context.
Wat is de HPG-as?
De HPG-as is het hormonale regelsysteem dat de productie van geslachtshormonen en
geslachtscellen aanstuurt. De hypothalamus geeft GnRH af, waardoor de hypofyse FSH en
LH produceert. Deze hormonen stimuleren de gonaden om geslachtshormonen aan te
maken. Via een negatief feedbackmechanisme blijft dit systeem in balans.
Waarom is de bekkenbodem belangrijk voor seksualiteit?
De bekkenbodem ondersteunt de bekkenorganen en speelt een belangrijke rol bij seksuele
functies. Een verhoogde spierspanning kan leiden tot pijn of penetratieproblemen, terwijl
bekkenfysiotherapie deze klachten vaak kan verminderen.
, 1.2 Psychologische benaderingen van seksualiteit
Wat is het levensloopperspectief?
Het levensloopperspectief ziet seksuele ontwikkeling als een levenslang proces dat ontstaat
door de wisselwerking tussen biologische, psychologische en sociale factoren. Ontwikkeling
is veranderbaar, contextafhankelijk en verloopt voor iedereen anders.
Leg het model van Bronfenbrenner uit.
Volgens Bronfenbrenner ontstaat ontwikkeling door de interactie tussen de persoon, de
omgeving, de tijd en de dagelijkse interacties tussen individu en omgeving. Seksuele
ontwikkeling is dus niet alleen biologisch bepaald, maar wordt voortdurend beïnvloed door
de context.
Welke drie soorten invloeden onderscheidt Baltes?
Baltes onderscheidt normatieve leeftijdsgebonden invloeden (zoals de puberteit),
normatieve geschiedenisgebonden invloeden (zoals de seksuele revolutie of internet) en
niet-normatieve invloeden (zoals ziekte of traumatische gebeurtenissen).
Wat verandert er aan seksualiteit bij ouderen?
Seksualiteit verdwijnt niet, maar verandert. De frequentie van seks neemt vaak af, terwijl
intimiteit en de kwaliteit van seksuele contacten belangrijker worden. Gezondheid,
relatiekwaliteit en maatschappelijke opvattingen hebben hierbij een grote invloed.
1.3 Diversiteit
🎓 Mondelinge vragen
Wat wordt bedoeld met de dubbele seksuele moraal?
De dubbele seksuele moraal houdt in dat hetzelfde seksuele gedrag verschillend wordt
beoordeeld bij mannen en vrouwen. Mannen krijgen vaak status door seksuele ervaring,
terwijl vrouwen voor hetzelfde gedrag eerder negatief worden beoordeeld. Deze
maatschappelijke normen beïnvloeden seksuele autonomie, genderrollen en seksueel
gedrag.
Wat is erotische plasticiteit?
Erotische plasticiteit is de mate waarin seksualiteit beïnvloed wordt door de omgeving.
Vrouwen vertonen gemiddeld meer erotische plasticiteit dan mannen: hun seksuele
voorkeuren en gedrag worden sterker beïnvloed door relaties, cultuur, religie en andere
contextuele factoren.
