Kennisclip; derdenwerking
Contracten gelden in beginsel alleen tussen partijen. Maar hierop zijn uitzonderingen mogelijk. Over
die uitzonderingen gaat deze kennisclip. In deze kennisclip bespreek ik wanneer overeenkomsten
derde werking kunnen hebben. Dus rechten of verplichtingen in het leven kunnen roepen voor
anderen dan de contractpartijen.
Een voorbeeld
Stel dat ik mijn huis laat verbouwen door een aannemer die een elektricien inschakelt voor de
elektra. Als die elektricien een fout maakt, waardoor er brand ontstaat, dan kan ik zowel de
aannemer als de elektricien aanspreken tot vergoeding van mijn schade. Met de aannemer heb ik
een contract, dus die is wegens wanprestatie aansprakelijk. Artikel 74 van boek 6. Met de elektricien
heb ik geen contract, dus hem moet ik aanspreken op grond van onrechtmatige daad. Artikel 162 van
boek 6. Maar die elektricien heeft natuurlijk wel een contract met de aannemer gesloten. Stel nu dat
in dat contract tussen de aannemer en de elektricien stond dat de elektricien niet aansprakelijk zou
zijn voor eventuele schade. Of verhogend tot een bepaald bedrag. We noemen zo'n afspraak een
exoneratiebeding. De vraag is dan of de elektricien dat exoneratiebeding uit zijn contract met de
aannemer ook kan inroepen tegenover mij als derde. Met andere woorden, heeft dat
exoneratiebeding derde werking jegens mij? In deze webcast gaan we bekijken hoe dit zit.
VRAAG: Heeft dat exoneratiebeding derden werking jegens mij?
Verschil tussen verbintenissenrecht en goederenrecht:
- Verbintenissenrecht: persoonlijke rechten
- Goederenrecht: absolute rechten
Hoofdregel: contracten roepen alleen rechten en verplichtingen in het leven voor de
contractspartijen/ de overeenkomst bindt alleen de partijen. Beginsel van CONTRACTUELE
RELATIVITEIT.
,Art. 6:249 BW; staat dat de rechtsgevolgen van een overeenkomst mede gelden voor
rechtverkrijgenden onder algemene titel, tenzij uit de overeenkomst iets anders voortvloeit.
In het boek staat dat dit geen voorbeeld biedt van derden werking van overeenkomsten.
WAAROM NIET? Omdat rechtverkrijgenden onder algemene titel geen derden zijn. Rechtsopvolging
onder algemene titel betekent dat de verkrijger alle rechten en plichten van iemand overneemt, dit
doet zich bijvoorbeeld voor bij erfopvolging en fusies/overnames. De rechtsopvolger onder algemene
titel treedt in plaats van zijn rechtsvoorganger. Dit geldt dus niet als derden werking want jij geldt als
de nieuwe opvolgende contractspartij.
Kwalitatieve rechten (art. 6:251 BW)
Standaard voorbeeld: garantiebeding.
Voorbeeld: je koopt een nieuwe tweedehands auto en op die auto zit nog 3 jaar fabrieksgarantie.
Garantie is een contractuele afspraak tussen de koper en de verkoper (of evt de producent van het
goed). Contractueel gezien heb jij als tweede eigenaar geen aanspraak op die garantie, omdat je
geen partij was bij de oorspronkelijke koopovereenkomst met de verkoper. Is onhandig, want 1 e
eigenaar heeft geen baat meer bij die garantie. Dus regelt 6:251 dat de garantie automatisch over
gaat met de nieuwe eigenaar. Een garantie is namelijk een kwalitatief recht. Lid 1: ‘’Staat een uit een
overeenkomst voortvloeiend, voor overgang vatbaar recht in een zodanig verband met een aan de
schuldeiser toebehorend goed, dat hij bij dat recht slechts belang heeft, zolang hij het goed behoudt,
dan gaat dat recht over op degene die dat goed onder bijzondere titel verkrijgt. ‘’ Kwalitatief recht,
want het recht is gebonden aan de kwaliteit van de eigenaar van de auto. Lid 2: ‘’Is voor het recht
een tegenprestatie overeengekomen, dan gaat de verplichting tot het verrichten van die
tegenprestatie mede over, voor zover deze betrekking heef top de periode na de overgang.’’
Kwalitatieve verplichtingen (art. 6:252 BW)
Voorbeeld: je verkoopt je huis aan het water, maar je wilt wel gebruik willen maken van de
aanlegsteiger.
Lid 1: kwalitatieve verplichting is aan beperkingen onderworpen, het moet in de eerste plaats gaan
om een verplichting om iets te dulden of niet te doen, een passieve verplichting dus. Ten tweede
moet die verplichting betrekkingen hebben op een registergoed (zoals huis of stuk grond).
Lid 2: het beding moet vast worden gelegd in een notariële akte, die moet worden ingeschreven in
de openbare registers.
Zou je dus bij de verkoop van je huis het recht willen bedingen om ook ten op zichte van latere
verkrijgers gebruik te mogen blijven maken van de aanlegsteiger, dan moet je die kwalitatieve
verplichting om dat gebruik te dulden (dat iemand het gebruik door een ander moet toestaan en niet
mag tegenhouden, ook al is hij eigenaar/rechthebbende), te laten vast leggen in de notariële akte,
die moet worden ingeschreven in de openbare registers.
, Derdenbeding (art. 6:253 BW)
art. 6:252 BW geldt allen voor passieve verplichtingen ten aanzien van een registergoed. Wat als
je derde werking wilt geven aan een actieve verplichting of aan een passieve verplichting ten aan zien
van een niet registergoed. Zo’n verplichting kun je vastleggen in een kettingbeding, is een bijzondere
vorm van het derdenbeding dat is geregeld in 6:253 BW.
Derdenbeding = een contractuele afspraak, die aan een derde het recht toekend om van de
contractspartijen een bepaalde prestatie te vorderen. Komt best vaak voor.
Bijvoorbeeld een pensioenovereenkomst geeft vaak ook aan sommige nabestaande van de
pensioengerechtigde aanspraak op pensioen.
Derdenbeding kan dus rechten toekennen aan derden, maar ze krijgen deze rechten pas na
aanvaarding van het derdenbeding, zie art. 6:253 lid 1
Als je verplichtingen wilt opleggen aan een derden, anders dan in art. 6:253 BW, dan moet dat
doormiddel van een kettingbeding. Niet specifiek in de wet geregeld. Ketting want gaat om een
ketting van contractuele bedingen.
Stel het Rembrandthuis in Amsterdam wordt verkocht en de eigenaar wil dat het voor altijd
een museum blijft, dat moet dan worden vastgelegd in een kettingbeding. Dat is, zoals
gezegd, een bijzonder soort derde beding en niet specifiek in de wet geregeld. Het heet een
kettingbeding omdat het eigenlijk gaat om een ketting van contractuele bedingen. Dat is een
beding waarin de koper zich verplicht om het huis als museum te exploiteren en om die
verplichting ook weer door te geven aan latere verkrijgers en ook om die latere verkrijgers
weer te verplichten om het beding door te geven aan hun rechtsopvolgers. Zo ontstaat dus
een ketting van contractuele afspraken waarbij die afspraken steeds het karakter van een
derde beding hebben van de oorspronkelijke eigenaar, het Rembrandthuis. Het huis kan op
grond daarvan nakomend worden van latere verkrijgers. Die ketting is wel maar zo sterk als
de zwakste schakel, want als een koper in de keten het kettingbeding niet doorgeeft aan zijn
rechtsopvolger, want als een koper in de keten het kettingbeding niet doorgeeft aan zijn
rechtsopvolger, dan is die rechtsopvolger niet gebonden en kan de oorspronkelijke eigenaar
het beding niet tegen hem inroepen. Hij kan dan in beginsel alleen uit hoofde van
wanprestatie ageren tegen zijn wederpartij. En de rechtsopvolgers die wel gebonden waren.
In dit opzicht is het kettingbeding veel zwakker dan een goedere rechtelijke verplichting. Het
blijft een contractuele afspraak die alleen geldt tussen de partijen die zich daaraan gebonden
hebben.
Blokkering paardensprong (art. 6:257 BW)
Derden werking van exoneraties. Speciaal bedoeld voor ondergeschiktheid relaties. Artikel 6:257 BW
is specifiek bedoeld voor ongeschiktheidsrelaties, dus met name werkgever-werknemer-
verhoudingen. Ik geef een voorbeeld. Stel dat ik mijn fiets laat repareren door een fietsmaker. In mijn
overeenkomst met de fietsenmaker staat dat hij niet aansprakelijk is voor lakschade aan de fiets, een
exoneratie dus. Als ik de fiets ophaal, blijkt er lakschade te zijn toegebracht door Niels, een
werknemer van de fietsenmaker. De fietsenmaker is hiervoor in beginsel niet aansprakelijk vanwege
de exoneratie. Nu kan ik die exoneratie eenvoudig omzeilen door een vordering uit onrechtmatige
daad in te stellen tegen Niels. Met hem ben ik immers geen contract en dus ook geen exoneratie
overeengekomen. Zo'n paardensprong heeft echter wel iets geks, want Niels kan de schade dan weer
verhalen op de fietsenmaker, op grond van zijn arbeidsovereenkomst. En per saldo heeft de
exoneratie dan geen effect. Wat denken jullie, kan ik in dit geval mijn schade met succes verhalen op
Niels? NEE, WANT ART 6:257 BW BLOKKEERT DAT.
Bepaalt dat in zo'n ondergeschiktheidsrelatie ook de ondergeschikte, Niels dus, de exoneratie kan
inroepen, als ware hij zelf bij de overeenkomst partij. De exoneratie heeft dus derde werking, ten
gunste van Niels. Kan dus niet over fietsenmaker heenspringen om exoneratie te omzeilen.
Contracten gelden in beginsel alleen tussen partijen. Maar hierop zijn uitzonderingen mogelijk. Over
die uitzonderingen gaat deze kennisclip. In deze kennisclip bespreek ik wanneer overeenkomsten
derde werking kunnen hebben. Dus rechten of verplichtingen in het leven kunnen roepen voor
anderen dan de contractpartijen.
Een voorbeeld
Stel dat ik mijn huis laat verbouwen door een aannemer die een elektricien inschakelt voor de
elektra. Als die elektricien een fout maakt, waardoor er brand ontstaat, dan kan ik zowel de
aannemer als de elektricien aanspreken tot vergoeding van mijn schade. Met de aannemer heb ik
een contract, dus die is wegens wanprestatie aansprakelijk. Artikel 74 van boek 6. Met de elektricien
heb ik geen contract, dus hem moet ik aanspreken op grond van onrechtmatige daad. Artikel 162 van
boek 6. Maar die elektricien heeft natuurlijk wel een contract met de aannemer gesloten. Stel nu dat
in dat contract tussen de aannemer en de elektricien stond dat de elektricien niet aansprakelijk zou
zijn voor eventuele schade. Of verhogend tot een bepaald bedrag. We noemen zo'n afspraak een
exoneratiebeding. De vraag is dan of de elektricien dat exoneratiebeding uit zijn contract met de
aannemer ook kan inroepen tegenover mij als derde. Met andere woorden, heeft dat
exoneratiebeding derde werking jegens mij? In deze webcast gaan we bekijken hoe dit zit.
VRAAG: Heeft dat exoneratiebeding derden werking jegens mij?
Verschil tussen verbintenissenrecht en goederenrecht:
- Verbintenissenrecht: persoonlijke rechten
- Goederenrecht: absolute rechten
Hoofdregel: contracten roepen alleen rechten en verplichtingen in het leven voor de
contractspartijen/ de overeenkomst bindt alleen de partijen. Beginsel van CONTRACTUELE
RELATIVITEIT.
,Art. 6:249 BW; staat dat de rechtsgevolgen van een overeenkomst mede gelden voor
rechtverkrijgenden onder algemene titel, tenzij uit de overeenkomst iets anders voortvloeit.
In het boek staat dat dit geen voorbeeld biedt van derden werking van overeenkomsten.
WAAROM NIET? Omdat rechtverkrijgenden onder algemene titel geen derden zijn. Rechtsopvolging
onder algemene titel betekent dat de verkrijger alle rechten en plichten van iemand overneemt, dit
doet zich bijvoorbeeld voor bij erfopvolging en fusies/overnames. De rechtsopvolger onder algemene
titel treedt in plaats van zijn rechtsvoorganger. Dit geldt dus niet als derden werking want jij geldt als
de nieuwe opvolgende contractspartij.
Kwalitatieve rechten (art. 6:251 BW)
Standaard voorbeeld: garantiebeding.
Voorbeeld: je koopt een nieuwe tweedehands auto en op die auto zit nog 3 jaar fabrieksgarantie.
Garantie is een contractuele afspraak tussen de koper en de verkoper (of evt de producent van het
goed). Contractueel gezien heb jij als tweede eigenaar geen aanspraak op die garantie, omdat je
geen partij was bij de oorspronkelijke koopovereenkomst met de verkoper. Is onhandig, want 1 e
eigenaar heeft geen baat meer bij die garantie. Dus regelt 6:251 dat de garantie automatisch over
gaat met de nieuwe eigenaar. Een garantie is namelijk een kwalitatief recht. Lid 1: ‘’Staat een uit een
overeenkomst voortvloeiend, voor overgang vatbaar recht in een zodanig verband met een aan de
schuldeiser toebehorend goed, dat hij bij dat recht slechts belang heeft, zolang hij het goed behoudt,
dan gaat dat recht over op degene die dat goed onder bijzondere titel verkrijgt. ‘’ Kwalitatief recht,
want het recht is gebonden aan de kwaliteit van de eigenaar van de auto. Lid 2: ‘’Is voor het recht
een tegenprestatie overeengekomen, dan gaat de verplichting tot het verrichten van die
tegenprestatie mede over, voor zover deze betrekking heef top de periode na de overgang.’’
Kwalitatieve verplichtingen (art. 6:252 BW)
Voorbeeld: je verkoopt je huis aan het water, maar je wilt wel gebruik willen maken van de
aanlegsteiger.
Lid 1: kwalitatieve verplichting is aan beperkingen onderworpen, het moet in de eerste plaats gaan
om een verplichting om iets te dulden of niet te doen, een passieve verplichting dus. Ten tweede
moet die verplichting betrekkingen hebben op een registergoed (zoals huis of stuk grond).
Lid 2: het beding moet vast worden gelegd in een notariële akte, die moet worden ingeschreven in
de openbare registers.
Zou je dus bij de verkoop van je huis het recht willen bedingen om ook ten op zichte van latere
verkrijgers gebruik te mogen blijven maken van de aanlegsteiger, dan moet je die kwalitatieve
verplichting om dat gebruik te dulden (dat iemand het gebruik door een ander moet toestaan en niet
mag tegenhouden, ook al is hij eigenaar/rechthebbende), te laten vast leggen in de notariële akte,
die moet worden ingeschreven in de openbare registers.
, Derdenbeding (art. 6:253 BW)
art. 6:252 BW geldt allen voor passieve verplichtingen ten aanzien van een registergoed. Wat als
je derde werking wilt geven aan een actieve verplichting of aan een passieve verplichting ten aan zien
van een niet registergoed. Zo’n verplichting kun je vastleggen in een kettingbeding, is een bijzondere
vorm van het derdenbeding dat is geregeld in 6:253 BW.
Derdenbeding = een contractuele afspraak, die aan een derde het recht toekend om van de
contractspartijen een bepaalde prestatie te vorderen. Komt best vaak voor.
Bijvoorbeeld een pensioenovereenkomst geeft vaak ook aan sommige nabestaande van de
pensioengerechtigde aanspraak op pensioen.
Derdenbeding kan dus rechten toekennen aan derden, maar ze krijgen deze rechten pas na
aanvaarding van het derdenbeding, zie art. 6:253 lid 1
Als je verplichtingen wilt opleggen aan een derden, anders dan in art. 6:253 BW, dan moet dat
doormiddel van een kettingbeding. Niet specifiek in de wet geregeld. Ketting want gaat om een
ketting van contractuele bedingen.
Stel het Rembrandthuis in Amsterdam wordt verkocht en de eigenaar wil dat het voor altijd
een museum blijft, dat moet dan worden vastgelegd in een kettingbeding. Dat is, zoals
gezegd, een bijzonder soort derde beding en niet specifiek in de wet geregeld. Het heet een
kettingbeding omdat het eigenlijk gaat om een ketting van contractuele bedingen. Dat is een
beding waarin de koper zich verplicht om het huis als museum te exploiteren en om die
verplichting ook weer door te geven aan latere verkrijgers en ook om die latere verkrijgers
weer te verplichten om het beding door te geven aan hun rechtsopvolgers. Zo ontstaat dus
een ketting van contractuele afspraken waarbij die afspraken steeds het karakter van een
derde beding hebben van de oorspronkelijke eigenaar, het Rembrandthuis. Het huis kan op
grond daarvan nakomend worden van latere verkrijgers. Die ketting is wel maar zo sterk als
de zwakste schakel, want als een koper in de keten het kettingbeding niet doorgeeft aan zijn
rechtsopvolger, want als een koper in de keten het kettingbeding niet doorgeeft aan zijn
rechtsopvolger, dan is die rechtsopvolger niet gebonden en kan de oorspronkelijke eigenaar
het beding niet tegen hem inroepen. Hij kan dan in beginsel alleen uit hoofde van
wanprestatie ageren tegen zijn wederpartij. En de rechtsopvolgers die wel gebonden waren.
In dit opzicht is het kettingbeding veel zwakker dan een goedere rechtelijke verplichting. Het
blijft een contractuele afspraak die alleen geldt tussen de partijen die zich daaraan gebonden
hebben.
Blokkering paardensprong (art. 6:257 BW)
Derden werking van exoneraties. Speciaal bedoeld voor ondergeschiktheid relaties. Artikel 6:257 BW
is specifiek bedoeld voor ongeschiktheidsrelaties, dus met name werkgever-werknemer-
verhoudingen. Ik geef een voorbeeld. Stel dat ik mijn fiets laat repareren door een fietsmaker. In mijn
overeenkomst met de fietsenmaker staat dat hij niet aansprakelijk is voor lakschade aan de fiets, een
exoneratie dus. Als ik de fiets ophaal, blijkt er lakschade te zijn toegebracht door Niels, een
werknemer van de fietsenmaker. De fietsenmaker is hiervoor in beginsel niet aansprakelijk vanwege
de exoneratie. Nu kan ik die exoneratie eenvoudig omzeilen door een vordering uit onrechtmatige
daad in te stellen tegen Niels. Met hem ben ik immers geen contract en dus ook geen exoneratie
overeengekomen. Zo'n paardensprong heeft echter wel iets geks, want Niels kan de schade dan weer
verhalen op de fietsenmaker, op grond van zijn arbeidsovereenkomst. En per saldo heeft de
exoneratie dan geen effect. Wat denken jullie, kan ik in dit geval mijn schade met succes verhalen op
Niels? NEE, WANT ART 6:257 BW BLOKKEERT DAT.
Bepaalt dat in zo'n ondergeschiktheidsrelatie ook de ondergeschikte, Niels dus, de exoneratie kan
inroepen, als ware hij zelf bij de overeenkomst partij. De exoneratie heeft dus derde werking, ten
gunste van Niels. Kan dus niet over fietsenmaker heenspringen om exoneratie te omzeilen.
