Thema 5
Samenvatting van onderwijskunde, taal, rekenen en engels
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave.................................................................................................................. 2
Onderwijskunde...................................................................................................................... 7
Les 1............................................................................................................................. 7
Ontwikkelingskenmerken groep ½............................................................................7
, Ontwikkelingskenmerken groep ¾............................................................................7
Ontwikkelingspsychologie groep ¾..........................................................................7
Jean Piaget............................................................................................................... 8
Lev Vygotsky............................................................................................................ 8
Soepele overgang van groep 2 naar 3......................................................................9
Les 2............................................................................................................................. 9
Neuronen.................................................................................................................. 9
Blooming en Pruning................................................................................................9
Hands-on leren.......................................................................................................10
Ruimtelijke handelingen..........................................................................................10
Les 3........................................................................................................................... 11
Behaviorisme.......................................................................................................... 11
Opvoedstijlen.......................................................................................................... 11
Nature vs nurture....................................................................................................12
Les 4........................................................................................................................... 13
Communicatie.........................................................................................................13
Sensitiviteit......................................................................................................... 13
Responsiviteit.....................................................................................................13
Roos van Leary.......................................................................................................13
Verticale as is dominantie..................................................................................13
Horizontale as is relatie......................................................................................13
Voorbeelden.......................................................................................................13
Verwachting............................................................................................................ 14
Stereotype.......................................................................................................... 14
Stereotype-dreiging............................................................................................14
Stereotype-bedreiging........................................................................................14
Het Pygmalion effect...............................................................................................15
Pygmalion-effect................................................................................................15
Golem-effect.......................................................................................................15
Motivatie................................................................................................................. 16
Zelfdeterminatietheorie.......................................................................................16
Relatie Dit gaat over het gevoel van verbondenheid met anderen. Mensen
hebben de behoefte om gewaardeerd te worden en zich onderdeel te voelen van
een sociale omgeving. Voorbeeld: Een leerling voelt zich gewaardeerd door zijn
klasgenoten en leraar, wat hem motiveert om deel te nemen aan
groepsactiviteiten en samen te werken..............................................................16
Autonomie De behoefte aan autonomie betekent dat mensen graag de vrijheid
hebben om hun eigen keuzes te maken en controle te hebben over hun eigen
gedrag. Dit betekent niet dat ze alles alleen moeten doen, maar wel dat ze
invloed hebben op hun handelen. Voorbeeld: Een leerling mag zelf een
onderwerp kiezen voor een project, wat zorgt voor meer betrokkenheid en
motivatie om aan het project te werken..............................................................16
Competentie Competentie heeft te maken met het gevoel dat je capabel en
bekwaam bent in wat je doet. Mensen hebben behoefte aan vertrouwen in hun
eigen vaardigheden en willen uitdagingen aangaan die bij hun niveau passen.
Voorbeeld: Een leerling krijgt uitdagende, maar haalbare opdrachten en krijgt
positieve feedback, wat zijn zelfvertrouwen vergroot en ervoor zorgt dat hij
plezier heeft in leren...........................................................................................16
, Gevolgen............................................................................................................ 16
Les 5........................................................................................................................... 17
Spelend leren..........................................................................................................17
Zingeving........................................................................................................... 17
Identiteit............................................................................................................. 17
Leerstof.............................................................................................................. 18
Spelend leren.....................................................................................................18
Aansluiten bij de behoefte van het kind:.............................................................18
Observeren............................................................................................................. 19
Stap 1: Waarnemen en Registreren...................................................................19
Stap 2: Interpreteren en Concluderen................................................................19
Stap 3: Plannen..................................................................................................19
Stap 4: Evalueren...............................................................................................20
Samenvatting Alle lessen............................................................................................20
Taal...................................................................................................................................... 22
Les 1........................................................................................................................... 22
Auditieve vaardigheid..............................................................................................22
Visuele vaardigheden.............................................................................................23
Auditieve vaardigheden uitgewerkt.....................................................................23
Visuele vaardigheden uitgewerkt........................................................................24
Elementaire leeshandeling......................................................................................26
Praktijkvoorbeeld:...............................................................................................27
Klankzuiver............................................................................................................. 27
Grafemen................................................................................................................ 27
Les 2........................................................................................................................... 28
Geletterdheid.......................................................................................................... 28
Beginnende geletterdheid.......................................................................................29
Leerstofordening.....................................................................................................29
Leesproces............................................................................................................. 30
Niveaus informatieverwerking.................................................................................30
Leesstrategieën......................................................................................................31
Les 3........................................................................................................................... 31
Instructieprincipes...................................................................................................31
Basiswoorden.....................................................................................................32
analyseren en synthetiseren..............................................................................32
Ondersteuning instructieprincipes...........................................................................34
Sturen en voordoen............................................................................................36
Herhaling............................................................................................................ 37
Automatiseren....................................................................................................39
Les 4........................................................................................................................... 41
Mattheüseffect........................................................................................................41
In kaart brengen van leesniveaus...........................................................................41
Groep 3 (Aanvankelijk lezen).............................................................................41
Groep 4 tot en met 8 (Technisch lezen).............................................................42
Groeperingsvorm....................................................................................................42
Stillezen............................................................................................................. 43
Duolezen............................................................................................................ 43
Groepjes............................................................................................................ 43
, Tutorlezen.......................................................................................................... 44
Koorlezen........................................................................................................... 44
Klassikaal lezen.................................................................................................44
Les 5........................................................................................................................... 46
Analfabetisme en Laaggeletterdheid.......................................................................46
Samenvatting Alle lessen...........................................................................................48
Belangrijke begrippen..................................................................................................50
Rekenen............................................................................................................................... 58
Les 1........................................................................................................................... 58
Vormen tellen..........................................................................................................58
1. Herkennen van hoeveelheid (subiteren).........................................................58
2. Akoestisch tellen............................................................................................58
3. A-synchroon tellen..........................................................................................58
4. Structurerend tellen........................................................................................58
5. Resultatief tellen.............................................................................................59
6. Resultatief verkort tellen.................................................................................59
Leerlijn tellen en rekenen........................................................................................59
Contextgebonden...............................................................................................59
Objectgebonden.................................................................................................60
Puur tellen en rekenen.......................................................................................62
Getalfuncties........................................................................................................... 63
Handelingsmodel....................................................................................................63
1. Informeel handelen in werkelijkheidssituaties.................................................64
2. Voorstellen – concreet....................................................................................64
3. Voorstellen – abstract.....................................................................................64
4. Formeel handelen..........................................................................................64
Les 2........................................................................................................................... 65
1. Tellend rekenen.............................................................................................65
2. Structurerend rekenen....................................................................................66
3. Formeel rekenen............................................................................................66
Gericht oefenen..................................................................................................68
Productief oefenen.............................................................................................68
Oplossingsstrategieën............................................................................................68
1. Tellen............................................................................................................. 68
2. Dubbelen........................................................................................................69
3. Bijna dubbelen...............................................................................................69
4. Halveren.........................................................................................................69
5. Bijna halveren................................................................................................69
6. Inverse........................................................................................................... 69
7. Tellen via tiental.............................................................................................69
8. Wisselen.........................................................................................................69
9. Doortellen.......................................................................................................70
10. 5-structuur....................................................................................................70
11. Haal het van de tien.....................................................................................70
Materialen............................................................................................................... 70
1. Verliefde harten..............................................................................................70
2. Splitsbloemen.................................................................................................70
3. Tweelingsommen...........................................................................................71
, 4. 20-kralenketting..............................................................................................71
5. Eierdozen.......................................................................................................71
6. Rekenrek........................................................................................................71
Les 3........................................................................................................................... 71
1. Tellend rekenen.............................................................................................72
2. Structurerend rekenen....................................................................................72
3. Formeel rekenen............................................................................................72
Oplosstrategieën.....................................................................................................73
1. Rijgen en splitsen...........................................................................................73
2. Combinatiemethode.......................................................................................73
4. Verdwijnsom...................................................................................................73
5. Analogie......................................................................................................... 73
6. Termen veranderen........................................................................................74
7. Compenseren.................................................................................................74
Les 4........................................................................................................................... 74
Vermenigvuldiging strategieën................................................................................74
Samenvatting Alle lessen............................................................................................75
Engels.................................................................................................................................. 79
Les 1........................................................................................................................... 79
Vierfasenmodel.......................................................................................................79
Les 2........................................................................................................................... 81
Blootstelling aan input........................................................................................81
Verwerking op inhoud.........................................................................................81
Verwerking op vorm...........................................................................................81
Productie van output..........................................................................................81
Strategisch handelen..........................................................................................81
Les 3........................................................................................................................... 82
Samenvatting Alle lessen............................................................................................82
,Onderwijskunde
Les 1
Ontwikkelingskenmerken groep ½
- Behoefte aan spelen
- Magisch denken
- Egocentrisme
- Hang naar gewoontes en routines
- Emotionele beweging
- Pre-operationele fase
*Conservatie begrip
* Centratie/ decanteren
- Theory of mind
*Gevoelens, gedachtens en intensies begrijpen
- toename: lengte, gewicht, motoriek en taalvaardigheid
Ontwikkelingskenmerken groep ¾
- Magisch denken
- Egocentrisme
- Hang naar gewoontes en routines
- Emotionele beleving
- Concentratie vermogen
- Behoefte aan handelen en bewegen
Ontwikkelingspsychologie groep ¾
Cognitieve ontwikkeling
- logisch redeneren
- andere aanvoelen
- toename taalvaardigheid
- conservatiebegrip
- Intuïtief denken
Persoonlijke ontwikkeling
- eigen identiteit
- Egocentrisme minder
- Moreel besef
- Hang naar gewoontes en routines
- Sociale vergelijking
Fysieke ontwikkeling
- babyvet verdwijnt (begin groep 3)
- Motoriek verbetert
- Groei in hersenen
, - Lichaam beter onder controle
- Coördinatie
- Verschil jongens en meisjes
Sociaal-emotionele ontwikkeling
- Zelfbeeld
- Gender
- Leeftijdsgenoten individueel
- Moreel besef (belonen en straffen)
- Spel constructief + coöperatief
- Zelfbeeld gedifferentieerd
- vriendschappen bij jongens in groepen en bij meiden in paren
Jean Piaget
Ontwikkelingsstadia van het kind
1. Sensomotorisch stadium (0-2 jaar)
2. Pre-operationeel stadium (2-7 jaar)
3. Concreet-operationeel stadium (7-12 jaar)
4. Formeel stadium (12 jaar en ouder)
Pre-operationeel stadium
Piaget onderscheidt vier stadia in de cognitieve ontwikkeling van kinderen. Het pre-
operationele stadium is het tweede stadium, waarin kinderen beginnen symbolisch te
denken, maar hun begrip van logica en regels nog beperkt is. Ze kunnen objecten en
gebeurtenissen representeren door woorden of afbeeldingen, zoals bij fantasiespel en
taalontwikkeling. Kinderen in dit stadium hebben moeite met het begrijpen van andere
perspectieven (egocentrisme) en kunnen zich moeilijk inleven in de standpunten van
anderen. Ze zijn ook geneigd tot centratie, waarbij ze zich op één aspect van een object of
situatie richten en andere belangrijke kenmerken negeren.
Concreet-operationeel
Het concreet-operationele stadium volgt, en hierin begint het kind logischer en
georganiseerd te denken, maar hun begrip blijft verbonden aan concrete objecten en
situaties. Ze ontwikkelen concepten zoals conservatie, waarbij ze begrijpen dat de
hoeveelheid van een substantie hetzelfde blijft, zelfs als de vorm verandert (bijvoorbeeld
water dat van een breed glas naar een smal glas wordt overgoten). Kinderen leren ook
classificeren, ordenen en reversibiliteit begrijpen (dat acties kunnen worden teruggedraaid).
Hoewel hun denkprocessen meer gestructureerd zijn, hebben ze nog steeds moeite met
abstracte of hypothetische concepten, die pas volledig ontwikkeld worden in het formeel-
operationele stadium, vanaf 12 jaar.
Lev Vygotsky
Lev Vygotsky benadrukte dat cognitieve ontwikkeling plaatsvindt door sociale interacties en
de invloed van cultuur. Volgens hem leren kinderen door begeleiding van meer ervaren
personen, zoals ouders of leerkrachten. Dit proces speelt zich af binnen de zone van naaste
Samenvatting van onderwijskunde, taal, rekenen en engels
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave.................................................................................................................. 2
Onderwijskunde...................................................................................................................... 7
Les 1............................................................................................................................. 7
Ontwikkelingskenmerken groep ½............................................................................7
, Ontwikkelingskenmerken groep ¾............................................................................7
Ontwikkelingspsychologie groep ¾..........................................................................7
Jean Piaget............................................................................................................... 8
Lev Vygotsky............................................................................................................ 8
Soepele overgang van groep 2 naar 3......................................................................9
Les 2............................................................................................................................. 9
Neuronen.................................................................................................................. 9
Blooming en Pruning................................................................................................9
Hands-on leren.......................................................................................................10
Ruimtelijke handelingen..........................................................................................10
Les 3........................................................................................................................... 11
Behaviorisme.......................................................................................................... 11
Opvoedstijlen.......................................................................................................... 11
Nature vs nurture....................................................................................................12
Les 4........................................................................................................................... 13
Communicatie.........................................................................................................13
Sensitiviteit......................................................................................................... 13
Responsiviteit.....................................................................................................13
Roos van Leary.......................................................................................................13
Verticale as is dominantie..................................................................................13
Horizontale as is relatie......................................................................................13
Voorbeelden.......................................................................................................13
Verwachting............................................................................................................ 14
Stereotype.......................................................................................................... 14
Stereotype-dreiging............................................................................................14
Stereotype-bedreiging........................................................................................14
Het Pygmalion effect...............................................................................................15
Pygmalion-effect................................................................................................15
Golem-effect.......................................................................................................15
Motivatie................................................................................................................. 16
Zelfdeterminatietheorie.......................................................................................16
Relatie Dit gaat over het gevoel van verbondenheid met anderen. Mensen
hebben de behoefte om gewaardeerd te worden en zich onderdeel te voelen van
een sociale omgeving. Voorbeeld: Een leerling voelt zich gewaardeerd door zijn
klasgenoten en leraar, wat hem motiveert om deel te nemen aan
groepsactiviteiten en samen te werken..............................................................16
Autonomie De behoefte aan autonomie betekent dat mensen graag de vrijheid
hebben om hun eigen keuzes te maken en controle te hebben over hun eigen
gedrag. Dit betekent niet dat ze alles alleen moeten doen, maar wel dat ze
invloed hebben op hun handelen. Voorbeeld: Een leerling mag zelf een
onderwerp kiezen voor een project, wat zorgt voor meer betrokkenheid en
motivatie om aan het project te werken..............................................................16
Competentie Competentie heeft te maken met het gevoel dat je capabel en
bekwaam bent in wat je doet. Mensen hebben behoefte aan vertrouwen in hun
eigen vaardigheden en willen uitdagingen aangaan die bij hun niveau passen.
Voorbeeld: Een leerling krijgt uitdagende, maar haalbare opdrachten en krijgt
positieve feedback, wat zijn zelfvertrouwen vergroot en ervoor zorgt dat hij
plezier heeft in leren...........................................................................................16
, Gevolgen............................................................................................................ 16
Les 5........................................................................................................................... 17
Spelend leren..........................................................................................................17
Zingeving........................................................................................................... 17
Identiteit............................................................................................................. 17
Leerstof.............................................................................................................. 18
Spelend leren.....................................................................................................18
Aansluiten bij de behoefte van het kind:.............................................................18
Observeren............................................................................................................. 19
Stap 1: Waarnemen en Registreren...................................................................19
Stap 2: Interpreteren en Concluderen................................................................19
Stap 3: Plannen..................................................................................................19
Stap 4: Evalueren...............................................................................................20
Samenvatting Alle lessen............................................................................................20
Taal...................................................................................................................................... 22
Les 1........................................................................................................................... 22
Auditieve vaardigheid..............................................................................................22
Visuele vaardigheden.............................................................................................23
Auditieve vaardigheden uitgewerkt.....................................................................23
Visuele vaardigheden uitgewerkt........................................................................24
Elementaire leeshandeling......................................................................................26
Praktijkvoorbeeld:...............................................................................................27
Klankzuiver............................................................................................................. 27
Grafemen................................................................................................................ 27
Les 2........................................................................................................................... 28
Geletterdheid.......................................................................................................... 28
Beginnende geletterdheid.......................................................................................29
Leerstofordening.....................................................................................................29
Leesproces............................................................................................................. 30
Niveaus informatieverwerking.................................................................................30
Leesstrategieën......................................................................................................31
Les 3........................................................................................................................... 31
Instructieprincipes...................................................................................................31
Basiswoorden.....................................................................................................32
analyseren en synthetiseren..............................................................................32
Ondersteuning instructieprincipes...........................................................................34
Sturen en voordoen............................................................................................36
Herhaling............................................................................................................ 37
Automatiseren....................................................................................................39
Les 4........................................................................................................................... 41
Mattheüseffect........................................................................................................41
In kaart brengen van leesniveaus...........................................................................41
Groep 3 (Aanvankelijk lezen).............................................................................41
Groep 4 tot en met 8 (Technisch lezen).............................................................42
Groeperingsvorm....................................................................................................42
Stillezen............................................................................................................. 43
Duolezen............................................................................................................ 43
Groepjes............................................................................................................ 43
, Tutorlezen.......................................................................................................... 44
Koorlezen........................................................................................................... 44
Klassikaal lezen.................................................................................................44
Les 5........................................................................................................................... 46
Analfabetisme en Laaggeletterdheid.......................................................................46
Samenvatting Alle lessen...........................................................................................48
Belangrijke begrippen..................................................................................................50
Rekenen............................................................................................................................... 58
Les 1........................................................................................................................... 58
Vormen tellen..........................................................................................................58
1. Herkennen van hoeveelheid (subiteren).........................................................58
2. Akoestisch tellen............................................................................................58
3. A-synchroon tellen..........................................................................................58
4. Structurerend tellen........................................................................................58
5. Resultatief tellen.............................................................................................59
6. Resultatief verkort tellen.................................................................................59
Leerlijn tellen en rekenen........................................................................................59
Contextgebonden...............................................................................................59
Objectgebonden.................................................................................................60
Puur tellen en rekenen.......................................................................................62
Getalfuncties........................................................................................................... 63
Handelingsmodel....................................................................................................63
1. Informeel handelen in werkelijkheidssituaties.................................................64
2. Voorstellen – concreet....................................................................................64
3. Voorstellen – abstract.....................................................................................64
4. Formeel handelen..........................................................................................64
Les 2........................................................................................................................... 65
1. Tellend rekenen.............................................................................................65
2. Structurerend rekenen....................................................................................66
3. Formeel rekenen............................................................................................66
Gericht oefenen..................................................................................................68
Productief oefenen.............................................................................................68
Oplossingsstrategieën............................................................................................68
1. Tellen............................................................................................................. 68
2. Dubbelen........................................................................................................69
3. Bijna dubbelen...............................................................................................69
4. Halveren.........................................................................................................69
5. Bijna halveren................................................................................................69
6. Inverse........................................................................................................... 69
7. Tellen via tiental.............................................................................................69
8. Wisselen.........................................................................................................69
9. Doortellen.......................................................................................................70
10. 5-structuur....................................................................................................70
11. Haal het van de tien.....................................................................................70
Materialen............................................................................................................... 70
1. Verliefde harten..............................................................................................70
2. Splitsbloemen.................................................................................................70
3. Tweelingsommen...........................................................................................71
, 4. 20-kralenketting..............................................................................................71
5. Eierdozen.......................................................................................................71
6. Rekenrek........................................................................................................71
Les 3........................................................................................................................... 71
1. Tellend rekenen.............................................................................................72
2. Structurerend rekenen....................................................................................72
3. Formeel rekenen............................................................................................72
Oplosstrategieën.....................................................................................................73
1. Rijgen en splitsen...........................................................................................73
2. Combinatiemethode.......................................................................................73
4. Verdwijnsom...................................................................................................73
5. Analogie......................................................................................................... 73
6. Termen veranderen........................................................................................74
7. Compenseren.................................................................................................74
Les 4........................................................................................................................... 74
Vermenigvuldiging strategieën................................................................................74
Samenvatting Alle lessen............................................................................................75
Engels.................................................................................................................................. 79
Les 1........................................................................................................................... 79
Vierfasenmodel.......................................................................................................79
Les 2........................................................................................................................... 81
Blootstelling aan input........................................................................................81
Verwerking op inhoud.........................................................................................81
Verwerking op vorm...........................................................................................81
Productie van output..........................................................................................81
Strategisch handelen..........................................................................................81
Les 3........................................................................................................................... 82
Samenvatting Alle lessen............................................................................................82
,Onderwijskunde
Les 1
Ontwikkelingskenmerken groep ½
- Behoefte aan spelen
- Magisch denken
- Egocentrisme
- Hang naar gewoontes en routines
- Emotionele beweging
- Pre-operationele fase
*Conservatie begrip
* Centratie/ decanteren
- Theory of mind
*Gevoelens, gedachtens en intensies begrijpen
- toename: lengte, gewicht, motoriek en taalvaardigheid
Ontwikkelingskenmerken groep ¾
- Magisch denken
- Egocentrisme
- Hang naar gewoontes en routines
- Emotionele beleving
- Concentratie vermogen
- Behoefte aan handelen en bewegen
Ontwikkelingspsychologie groep ¾
Cognitieve ontwikkeling
- logisch redeneren
- andere aanvoelen
- toename taalvaardigheid
- conservatiebegrip
- Intuïtief denken
Persoonlijke ontwikkeling
- eigen identiteit
- Egocentrisme minder
- Moreel besef
- Hang naar gewoontes en routines
- Sociale vergelijking
Fysieke ontwikkeling
- babyvet verdwijnt (begin groep 3)
- Motoriek verbetert
- Groei in hersenen
, - Lichaam beter onder controle
- Coördinatie
- Verschil jongens en meisjes
Sociaal-emotionele ontwikkeling
- Zelfbeeld
- Gender
- Leeftijdsgenoten individueel
- Moreel besef (belonen en straffen)
- Spel constructief + coöperatief
- Zelfbeeld gedifferentieerd
- vriendschappen bij jongens in groepen en bij meiden in paren
Jean Piaget
Ontwikkelingsstadia van het kind
1. Sensomotorisch stadium (0-2 jaar)
2. Pre-operationeel stadium (2-7 jaar)
3. Concreet-operationeel stadium (7-12 jaar)
4. Formeel stadium (12 jaar en ouder)
Pre-operationeel stadium
Piaget onderscheidt vier stadia in de cognitieve ontwikkeling van kinderen. Het pre-
operationele stadium is het tweede stadium, waarin kinderen beginnen symbolisch te
denken, maar hun begrip van logica en regels nog beperkt is. Ze kunnen objecten en
gebeurtenissen representeren door woorden of afbeeldingen, zoals bij fantasiespel en
taalontwikkeling. Kinderen in dit stadium hebben moeite met het begrijpen van andere
perspectieven (egocentrisme) en kunnen zich moeilijk inleven in de standpunten van
anderen. Ze zijn ook geneigd tot centratie, waarbij ze zich op één aspect van een object of
situatie richten en andere belangrijke kenmerken negeren.
Concreet-operationeel
Het concreet-operationele stadium volgt, en hierin begint het kind logischer en
georganiseerd te denken, maar hun begrip blijft verbonden aan concrete objecten en
situaties. Ze ontwikkelen concepten zoals conservatie, waarbij ze begrijpen dat de
hoeveelheid van een substantie hetzelfde blijft, zelfs als de vorm verandert (bijvoorbeeld
water dat van een breed glas naar een smal glas wordt overgoten). Kinderen leren ook
classificeren, ordenen en reversibiliteit begrijpen (dat acties kunnen worden teruggedraaid).
Hoewel hun denkprocessen meer gestructureerd zijn, hebben ze nog steeds moeite met
abstracte of hypothetische concepten, die pas volledig ontwikkeld worden in het formeel-
operationele stadium, vanaf 12 jaar.
Lev Vygotsky
Lev Vygotsky benadrukte dat cognitieve ontwikkeling plaatsvindt door sociale interacties en
de invloed van cultuur. Volgens hem leren kinderen door begeleiding van meer ervaren
personen, zoals ouders of leerkrachten. Dit proces speelt zich af binnen de zone van naaste
