SAMENVATTING EPA-MK-KIN-1
Toetsmatrijs
Normale groei & ontwikkeling..............................................................................................................................2
Lichamelijke (basis)zorg kind vanaf 28 dagen tot 18 jaar................................................................................2
Voeding kind vanaf 28 dagen tot 18 jaar.........................................................................................................2
Anatomie & fysiologie van het kind.................................................................................................................4
Ontwikkeling.....................................................................................................................................................6
Verstoring groei & ontwikkeling.........................................................................................................................12
Cognitieve ontwikkelingsstoornissen.............................................................................................................12
Verstandelijke en/of lichamelijke beperking..................................................................................................14
Klinische genetica/syndromale afwijkingen...................................................................................................14
Verstoring psychosociale ontwikkeling..........................................................................................................17
Ontwikkelingsgerichte groei- en voedinsstoornissen....................................................................................17
Communicatie.....................................................................................................................................................20
Communicatie theorieën en strategieën.......................................................................................................20
Wet- en regelgeving...........................................................................................................................................23
Rechten van het kind......................................................................................................................................23
WGBO.............................................................................................................................................................25
Samenwerken in de keten..................................................................................................................................27
Wet- en regelgeving indicatiestelling.............................................................................................................27
Sociale situatie rondom het kind en gezin.....................................................................................................28
Huiselijk geweld en kindermishandeling........................................................................................................29
, NORMALE GROEI & ONTWIKKELING
LICHAMELIJKE (BASIS)ZORG KIND VANAF 28 DAGEN TOT 18 JAAR
Lichaamsverzorging moet een moment van rust en plezier zijn voor zowel ouder
als kind. Bij het oppakken en dragen staat een respectvolle benadering
(haptonomie) centraal, waarbij het bekken en hoofd altijd goed ondersteund
moeten worden voor een gevoel van basisveiligheid.
Baden & Hygiëne
- Een baby hoeft niet elke dag in bad om huiduitdroging te voorkomen;
minimaal 2 x per week is voldoende
- Kamertemperatuur moet 20 graden zijn en het badwater ongeveer 37
graden. Beperkt de badtijd tot 15-20 min.
- Was de baby van schoon naar vuil (gezicht eerst, billen laatst). De
navelstomp moet aan de lucht drogen en mag niet worden afgedekt.
- Het knippen van de nagels wordt de eerste maanden afgereden.
- Regelmatig verschonen van de luier om luieruitslag te voorkomen. Bij
baby’s jonger dan drie maanden is de ‘vorkgreep’ essentieel, schep de
billen omhoog in plaats van de baby aan de enkels op te tillen op de
heupen te beschermen.
- Zodra de eerste tandjes doorkomen moet er tweemaal per dag gepoetst
worden met kindertandpasta. Ouders moeten het poetsen ondersteunen
en napoetsen tot het kind ongeveer tien jaar oud is.
Inbakeren kan helpen bij onrustige baby’s om prikkels te beperken en de slaap te
bevorderen, mits geen sprake van koorts of medische aandoeningen.
VOEDING KIND VANAF 28 DAGEN TOT 18 JAAR
Voeding zuigeling
- Borstvoeding: dit past zich aan de behoefte van het kind aan, waarbij de
baby zelf de hoeveelheid regelt.
- Flesvoeding: vereist een strakkere hantering van hoeveelheden en tijden
om overvoeding en obstipatie te vorkomen. Vanaf 6 maanden wordt
overgestapt op opvolgmelk, die meer ijzer en vetten bevat.
- Bijvoeding: de introductie start vanaf 6 maanden (noot voor 4 maanden),
wanneer het maagdarmstelsel en de mondmotoriek hier klaar voor zijn.
Belangrijk is variatie voor de smaakontwikkeling, het geleiding
introduceren van gluten en het vermijden van zout en honing (vanwege
botulisme).
Pasgeboren baby’s kunnen een tekort hebben aan vitamine K, doordat:
- Vitamine K het ongeboren kind niet via de placenta kan bereiken, daardoor
kan er geen voorraad worden opgeslagen.
, - Baby’s nog onvoldoende darmbacteriën hebben om voldoende vitamine K
aan te maken.
Pasgeborenen met een vitamine K tekort hebben kans op ernstige bloedingen. Zij
krijgen altijd vitamine K druppels na de geboorte. Baby’s die borstvoeding
krijgen, hebben daarnaast de eerste 12 weken dagelijks 150 ug vitamine k
druppels nodig. Als een baby van borstvoeding op flesvoeding overgaat en de
baby dus beide krijgt, is het aan te raden om extra vitamine k bij te geven
wanneer de hoeveelheid flesvoeding minder dan 500 ml is. Bij baby’s met alleen
flesvoeding is het niet nodig om vitamine k te geven, dit zit al in flesvoeding
verwerkt.
Normale intake baby’s = 150 ml/kg/dag
Voeding Peuter (1-4 jaar)
- Vanaf 1 jaar kan een peuter met de pot mee-eten en volgt het ritme van
drie hoofdmaaltijden en twee tussendoortjes.
- Peuter eten vaak wisselend, dit is normaal zolang het kind goed groeit
- In het 2e levensjaar vertraagt de groei, waardoor de eetlust afneemt
- Regelmaat, vaste eetmomenten en een goede sfeer tijdens de maaltijd zijn
belangrijk
- Ouders bepalen wat wordt aangeboden, kind bepaalt hoeveel het eet
- Voeding moet voldoende vezels en onverzadigde vetten bevatten
- Zorg voor voldoende melk en suikervrije dranken
Voeding kleuter (4-6 jaar)
- Kleuters vinden het vaak leuk om mee te helpen koken
- Ze leren zelfstandiger eten, met vorl en mes
- Belangrijk om gezonde eetgewoonten aan te leren en het kind zelf de
hoeveelheid laten bepalen
- Zorg voor voldoende groente, fruit, vezels en ijzer
- Kies bij voorkeur volkorenproducten, aardappelen, peulvruchten, rijst of
pasta
- Drink niet meer dan 3 glazen halfvolle melk of karnemelk per dag
- Beperk limonade, vruchtensappen snoep en snacks
Voeding schoolkind
- Voeding moet vooral bestaan uit eiwitten, calcium, vitaminen, mineralen
en onverzadigde vetten
- De energiebehoefte neemt toe door groei en activiteit en verschilt per kind
- Rond de puberteit stijgt de voedingsbehoefte extra
Voeding puber/adolescent
- Goede, volwaardige voeding is van belang om de grote groeispurt en het
energieverbruik door sport en schoolprestaties op te vangen
- Gezonde tussendoortjes
- Ijzer bij meisjes, gezien bloedverlies tijdens menstruatie
Risico op ondervoeding
, Screening STRONGkids: Screening Tool Risk On Nutritional Status and Growth
Diagnostiek: lengte + gewicht groeicurve
ANATOMIE & FYSIOLOGIE VAN HET KIND
Groei en algemene ontwikkeling
- Geboortegewicht: bij een voldragen neonaat ligt het gewicht gemiddeld op
3500 gram
- Fysiologisch gewichtsverlies: in de eerste levensweek verliest de neonaat
tot 10% van het lichaamsgewicht. Herstel tot het geboortegewicht vindt
doorgaans binnen 1 week plaats
- Groeiperceptie: in de daaropvolgende maanden is een wekelijkse toename
van 100-250 gram de norm
Hart en de bloedsomloop
Het cardiovasculaire systeem van het kind ondergaat een complexe transitie van
een foetale circulatie naar een postnatale circulatie.
- Embryonale fase (week 3): start van de hartvorming als een eenvoudige
buisstructuur
- Rijping (week 5-8): vorming van de vier hartkamers, het kleppensysteem
en de cruciale septumvorming
- Postnatale transitie: sluiting van de foetale shunts formamen ovale en
ductus arteriosus (Botalli)
De hartwand bij zuigelingen is aanvankelijk dunner in het linkerventrikel en
ontwikkelt zich naarmate de systemische weerstand toeneem.t naast spiergroei
neemt ook het aandeel bindweefsel toe, wat essentieel is voor de structurele
stevigheid van het myocard.
Fysiologie – beperkte cardiale reserve: kinderen hebben een relatief klein
slagvolume. Om een hoge cardiale output te generen (nodig voor het hoge
metabolisme), zijn zij afhankelijk van de hartslag. Als de hartslag daalt, daalt de
output direct.
Toetsmatrijs
Normale groei & ontwikkeling..............................................................................................................................2
Lichamelijke (basis)zorg kind vanaf 28 dagen tot 18 jaar................................................................................2
Voeding kind vanaf 28 dagen tot 18 jaar.........................................................................................................2
Anatomie & fysiologie van het kind.................................................................................................................4
Ontwikkeling.....................................................................................................................................................6
Verstoring groei & ontwikkeling.........................................................................................................................12
Cognitieve ontwikkelingsstoornissen.............................................................................................................12
Verstandelijke en/of lichamelijke beperking..................................................................................................14
Klinische genetica/syndromale afwijkingen...................................................................................................14
Verstoring psychosociale ontwikkeling..........................................................................................................17
Ontwikkelingsgerichte groei- en voedinsstoornissen....................................................................................17
Communicatie.....................................................................................................................................................20
Communicatie theorieën en strategieën.......................................................................................................20
Wet- en regelgeving...........................................................................................................................................23
Rechten van het kind......................................................................................................................................23
WGBO.............................................................................................................................................................25
Samenwerken in de keten..................................................................................................................................27
Wet- en regelgeving indicatiestelling.............................................................................................................27
Sociale situatie rondom het kind en gezin.....................................................................................................28
Huiselijk geweld en kindermishandeling........................................................................................................29
, NORMALE GROEI & ONTWIKKELING
LICHAMELIJKE (BASIS)ZORG KIND VANAF 28 DAGEN TOT 18 JAAR
Lichaamsverzorging moet een moment van rust en plezier zijn voor zowel ouder
als kind. Bij het oppakken en dragen staat een respectvolle benadering
(haptonomie) centraal, waarbij het bekken en hoofd altijd goed ondersteund
moeten worden voor een gevoel van basisveiligheid.
Baden & Hygiëne
- Een baby hoeft niet elke dag in bad om huiduitdroging te voorkomen;
minimaal 2 x per week is voldoende
- Kamertemperatuur moet 20 graden zijn en het badwater ongeveer 37
graden. Beperkt de badtijd tot 15-20 min.
- Was de baby van schoon naar vuil (gezicht eerst, billen laatst). De
navelstomp moet aan de lucht drogen en mag niet worden afgedekt.
- Het knippen van de nagels wordt de eerste maanden afgereden.
- Regelmatig verschonen van de luier om luieruitslag te voorkomen. Bij
baby’s jonger dan drie maanden is de ‘vorkgreep’ essentieel, schep de
billen omhoog in plaats van de baby aan de enkels op te tillen op de
heupen te beschermen.
- Zodra de eerste tandjes doorkomen moet er tweemaal per dag gepoetst
worden met kindertandpasta. Ouders moeten het poetsen ondersteunen
en napoetsen tot het kind ongeveer tien jaar oud is.
Inbakeren kan helpen bij onrustige baby’s om prikkels te beperken en de slaap te
bevorderen, mits geen sprake van koorts of medische aandoeningen.
VOEDING KIND VANAF 28 DAGEN TOT 18 JAAR
Voeding zuigeling
- Borstvoeding: dit past zich aan de behoefte van het kind aan, waarbij de
baby zelf de hoeveelheid regelt.
- Flesvoeding: vereist een strakkere hantering van hoeveelheden en tijden
om overvoeding en obstipatie te vorkomen. Vanaf 6 maanden wordt
overgestapt op opvolgmelk, die meer ijzer en vetten bevat.
- Bijvoeding: de introductie start vanaf 6 maanden (noot voor 4 maanden),
wanneer het maagdarmstelsel en de mondmotoriek hier klaar voor zijn.
Belangrijk is variatie voor de smaakontwikkeling, het geleiding
introduceren van gluten en het vermijden van zout en honing (vanwege
botulisme).
Pasgeboren baby’s kunnen een tekort hebben aan vitamine K, doordat:
- Vitamine K het ongeboren kind niet via de placenta kan bereiken, daardoor
kan er geen voorraad worden opgeslagen.
, - Baby’s nog onvoldoende darmbacteriën hebben om voldoende vitamine K
aan te maken.
Pasgeborenen met een vitamine K tekort hebben kans op ernstige bloedingen. Zij
krijgen altijd vitamine K druppels na de geboorte. Baby’s die borstvoeding
krijgen, hebben daarnaast de eerste 12 weken dagelijks 150 ug vitamine k
druppels nodig. Als een baby van borstvoeding op flesvoeding overgaat en de
baby dus beide krijgt, is het aan te raden om extra vitamine k bij te geven
wanneer de hoeveelheid flesvoeding minder dan 500 ml is. Bij baby’s met alleen
flesvoeding is het niet nodig om vitamine k te geven, dit zit al in flesvoeding
verwerkt.
Normale intake baby’s = 150 ml/kg/dag
Voeding Peuter (1-4 jaar)
- Vanaf 1 jaar kan een peuter met de pot mee-eten en volgt het ritme van
drie hoofdmaaltijden en twee tussendoortjes.
- Peuter eten vaak wisselend, dit is normaal zolang het kind goed groeit
- In het 2e levensjaar vertraagt de groei, waardoor de eetlust afneemt
- Regelmaat, vaste eetmomenten en een goede sfeer tijdens de maaltijd zijn
belangrijk
- Ouders bepalen wat wordt aangeboden, kind bepaalt hoeveel het eet
- Voeding moet voldoende vezels en onverzadigde vetten bevatten
- Zorg voor voldoende melk en suikervrije dranken
Voeding kleuter (4-6 jaar)
- Kleuters vinden het vaak leuk om mee te helpen koken
- Ze leren zelfstandiger eten, met vorl en mes
- Belangrijk om gezonde eetgewoonten aan te leren en het kind zelf de
hoeveelheid laten bepalen
- Zorg voor voldoende groente, fruit, vezels en ijzer
- Kies bij voorkeur volkorenproducten, aardappelen, peulvruchten, rijst of
pasta
- Drink niet meer dan 3 glazen halfvolle melk of karnemelk per dag
- Beperk limonade, vruchtensappen snoep en snacks
Voeding schoolkind
- Voeding moet vooral bestaan uit eiwitten, calcium, vitaminen, mineralen
en onverzadigde vetten
- De energiebehoefte neemt toe door groei en activiteit en verschilt per kind
- Rond de puberteit stijgt de voedingsbehoefte extra
Voeding puber/adolescent
- Goede, volwaardige voeding is van belang om de grote groeispurt en het
energieverbruik door sport en schoolprestaties op te vangen
- Gezonde tussendoortjes
- Ijzer bij meisjes, gezien bloedverlies tijdens menstruatie
Risico op ondervoeding
, Screening STRONGkids: Screening Tool Risk On Nutritional Status and Growth
Diagnostiek: lengte + gewicht groeicurve
ANATOMIE & FYSIOLOGIE VAN HET KIND
Groei en algemene ontwikkeling
- Geboortegewicht: bij een voldragen neonaat ligt het gewicht gemiddeld op
3500 gram
- Fysiologisch gewichtsverlies: in de eerste levensweek verliest de neonaat
tot 10% van het lichaamsgewicht. Herstel tot het geboortegewicht vindt
doorgaans binnen 1 week plaats
- Groeiperceptie: in de daaropvolgende maanden is een wekelijkse toename
van 100-250 gram de norm
Hart en de bloedsomloop
Het cardiovasculaire systeem van het kind ondergaat een complexe transitie van
een foetale circulatie naar een postnatale circulatie.
- Embryonale fase (week 3): start van de hartvorming als een eenvoudige
buisstructuur
- Rijping (week 5-8): vorming van de vier hartkamers, het kleppensysteem
en de cruciale septumvorming
- Postnatale transitie: sluiting van de foetale shunts formamen ovale en
ductus arteriosus (Botalli)
De hartwand bij zuigelingen is aanvankelijk dunner in het linkerventrikel en
ontwikkelt zich naarmate de systemische weerstand toeneem.t naast spiergroei
neemt ook het aandeel bindweefsel toe, wat essentieel is voor de structurele
stevigheid van het myocard.
Fysiologie – beperkte cardiale reserve: kinderen hebben een relatief klein
slagvolume. Om een hoge cardiale output te generen (nodig voor het hoge
metabolisme), zijn zij afhankelijk van de hartslag. Als de hartslag daalt, daalt de
output direct.
