Samenvatting Teamrollen van Belbin
Alle negen teamrollen: actiegericht, mensgericht en denkgericht
Dit document is een origineel geschreven samenvatting bedoeld als ondersteunend studiemateriaal bij vakken als
Groepsdynamica / Adviesvaardigheden (HBO), gebaseerd op het model van Meredith Belbin. Dit document is niet
gebaseerd op één specifiek verplicht studieboek. Alle negen rollen zijn geverifieerd tegen actuele bronnen.
Inhoud: 1. Wat is het Belbin-model — 2. De drie categorieën — 3. Actiegerichte rollen: de Vormer — 4. De
Bedrijfsman/-vrouw — 5. De Zorgdrager — 6. Mensgerichte rollen: de Coördinator — 7. De Groepswerker — 8. De
Brononderzoeker — 9. Denkgerichte rollen: de Plant — 10. De Monitor — 11. De Specialist — 12. Meerdere
voorkeursrollen — 13. Complementaire rollen — 14. Ontbrekende rollen — 15. Kritiek op het model — 16.
Begrippenlijst — 17. Oefenvragen
1. Wat is het Belbin-model?
Meredith Belbin onderzocht jarenlang waarom sommige teams soepel samenwerken en succesvol zijn,
terwijl andere teams, ondanks vergelijkbare individuele capaciteiten, vastlopen. Zijn conclusie: het verschil
zit niet primair in vakinhoudelijke kennis, maar in de combinatie van gedragsrollen die teamleden van
nature op zich nemen.
Belbin onderscheidt negen teamrollen, elk met eigen gedragskenmerken, een eigen bijdrage aan het
team, en een eigen, karakteristieke manier van omgaan met anderen. Alle negen rollen zijn nodig voor
een goed functionerend team: ontbreekt een rol, of is een rol juist oververtegenwoordigd, dan is dit
doorgaans terug te zien in de samenwerking en de teamprestaties.
2. De drie categorieën
De negen teamrollen worden onderverdeeld in drie categorieën, afhankelijk van de aard van de bijdrage
die zij leveren aan het team.
Categorie Rollen
Actiegericht Vormer, Bedrijfsman/-vrouw, Zorgdrager
Mensgericht Coördinator, Groepswerker, Brononderzoeker
Denkgericht Plant, Monitor, Specialist
De meeste mensen combineren twee of drie voorkeursrollen, en welke rol iemand daadwerkelijk vervult,
kan bovendien per team en per situatie verschillen. Rollen zijn dus geen vaste, onveranderlijke
eigenschap van een persoon, maar een natuurlijke gedragsvoorkeur die zich kan ontwikkelen met
ervaring.
3. Actiegerichte rollen: de Vormer
De Vormer is gedreven, energiek en resultaatgericht, en houdt het team scherp door voor tempo en actie
te zorgen. De Vormer is niet bang om onder druk impopulaire maatregelen te nemen, en geeft doel en
richting aan de inspanningen van het team.
Sterke punten Valkuilen
Gedreven, uitdagend, presteert onder druk, moed Kan snel geïrriteerd of ongeduldig raken, kan anderen
en doorzettingsvermogen om obstakels te provoceren, botst met de harmonieuze Groepswerker
overwinnen
Een team zonder Vormer loopt het risico te langzaam beslissingen te nemen of te weinig actie te
ondernemen, zeker bij tegenslag.
4. De Bedrijfsman/-vrouw
, De Bedrijfsman/-vrouw (ook wel Organisator genoemd) is praktisch ingesteld, en zorgt ervoor dat plannen
en strategieën daadwerkelijk worden omgebouwd tot concrete, uitvoerbare taken: geen woorden, maar
daden.
Sterke punten Valkuilen
Betrouwbaar, efficiënt, gedisciplineerd, ziet wat Kan star zijn en moeite hebben met flexibiliteit; reageert traag
haalbaar is en organiseert de uitvoering op nieuwe mogelijkheden
5. De Zorgdrager
De Zorgdrager (ook wel Afmaker genoemd) is gewetensvol, nauwkeurig en heeft scherp oog voor detail.
De Zorgdrager bewaakt de kwaliteit, let erop dat alle afspraken worden nagekomen, en gedijt goed in
functies waarin zorgvuldig werken een vereiste is.
Sterke punten Valkuilen
Gewetensvol, oog voor detail, levert werk op tijd af, Neigt naar overdreven bezorgdheid, heeft moeite met
bewaakt kwaliteit delegeren, kan zich ondergesneeuwd voelen door de energieke
Vormer
6. Mensgerichte rollen: de Coördinator
De Coördinator (voorheen de Voorzitter genoemd) overziet het geheel en brengt mensen samen richting
een gemeenschappelijk doel. De Coördinator concentreert zich op de doelstellingen van het team, herkent
de talenten van teamleden, en delegeert het werk op de juiste manier.
Sterke punten Valkuilen
Volwassen, zelfverzekerd, verduidelijkt Kan manipulatief overkomen, kan te veel delegeren en zelf te
doelstellingen, motiveert en delegeert effectief weinig bijdragen
De Coördinator en Vormer worden vaak samen gezien als complementaire leiderschapsrollen: de
Coördinator stuurt via consensus en delegatie, de Vormer via directe druk en tempo.
7. De Groepswerker
De Groepswerker is de sociale lijm van het team: optimistisch, tactvol en collegiaal, gericht op een
harmonieuze samenwerking. De Groepswerker vindt eenheid belangrijk, probeert een 'wij-gevoel' te
creëren, en voorkomt onnodige spanningen en confrontaties.
Sterke punten Valkuilen
Coöperatief, diplomatiek, luistert goed, bemiddelt bij Kan besluiteloos zijn, doet soms te veel concessies om
conflicten, zorgt voor sfeer harmonie te bewaren, vermijdt confrontatie
De samenwerking tussen de Groepswerker en de directe, competitieve Vormer verloopt vaak minder
soepel, omdat de Groepswerker niet houdt van een harde aanpak.
8. De Brononderzoeker
De Brononderzoeker is een enthousiaste, nieuwsgierige verkenner die naar buiten gericht is:
communicatief sterk, en goed in het opbouwen van netwerken en het binnenhalen van nieuwe informatie,
ideeën en kansen van buiten het team.
Sterke punten Valkuilen
Enthousiast, communicatief, goed netwerker, brengt Verliest snel interesse zodra iets niet meer nieuw is, kan te
energie en nieuwe input in het team optimistisch zijn en zaken laten liggen
9. Denkgerichte rollen: de Plant
Alle negen teamrollen: actiegericht, mensgericht en denkgericht
Dit document is een origineel geschreven samenvatting bedoeld als ondersteunend studiemateriaal bij vakken als
Groepsdynamica / Adviesvaardigheden (HBO), gebaseerd op het model van Meredith Belbin. Dit document is niet
gebaseerd op één specifiek verplicht studieboek. Alle negen rollen zijn geverifieerd tegen actuele bronnen.
Inhoud: 1. Wat is het Belbin-model — 2. De drie categorieën — 3. Actiegerichte rollen: de Vormer — 4. De
Bedrijfsman/-vrouw — 5. De Zorgdrager — 6. Mensgerichte rollen: de Coördinator — 7. De Groepswerker — 8. De
Brononderzoeker — 9. Denkgerichte rollen: de Plant — 10. De Monitor — 11. De Specialist — 12. Meerdere
voorkeursrollen — 13. Complementaire rollen — 14. Ontbrekende rollen — 15. Kritiek op het model — 16.
Begrippenlijst — 17. Oefenvragen
1. Wat is het Belbin-model?
Meredith Belbin onderzocht jarenlang waarom sommige teams soepel samenwerken en succesvol zijn,
terwijl andere teams, ondanks vergelijkbare individuele capaciteiten, vastlopen. Zijn conclusie: het verschil
zit niet primair in vakinhoudelijke kennis, maar in de combinatie van gedragsrollen die teamleden van
nature op zich nemen.
Belbin onderscheidt negen teamrollen, elk met eigen gedragskenmerken, een eigen bijdrage aan het
team, en een eigen, karakteristieke manier van omgaan met anderen. Alle negen rollen zijn nodig voor
een goed functionerend team: ontbreekt een rol, of is een rol juist oververtegenwoordigd, dan is dit
doorgaans terug te zien in de samenwerking en de teamprestaties.
2. De drie categorieën
De negen teamrollen worden onderverdeeld in drie categorieën, afhankelijk van de aard van de bijdrage
die zij leveren aan het team.
Categorie Rollen
Actiegericht Vormer, Bedrijfsman/-vrouw, Zorgdrager
Mensgericht Coördinator, Groepswerker, Brononderzoeker
Denkgericht Plant, Monitor, Specialist
De meeste mensen combineren twee of drie voorkeursrollen, en welke rol iemand daadwerkelijk vervult,
kan bovendien per team en per situatie verschillen. Rollen zijn dus geen vaste, onveranderlijke
eigenschap van een persoon, maar een natuurlijke gedragsvoorkeur die zich kan ontwikkelen met
ervaring.
3. Actiegerichte rollen: de Vormer
De Vormer is gedreven, energiek en resultaatgericht, en houdt het team scherp door voor tempo en actie
te zorgen. De Vormer is niet bang om onder druk impopulaire maatregelen te nemen, en geeft doel en
richting aan de inspanningen van het team.
Sterke punten Valkuilen
Gedreven, uitdagend, presteert onder druk, moed Kan snel geïrriteerd of ongeduldig raken, kan anderen
en doorzettingsvermogen om obstakels te provoceren, botst met de harmonieuze Groepswerker
overwinnen
Een team zonder Vormer loopt het risico te langzaam beslissingen te nemen of te weinig actie te
ondernemen, zeker bij tegenslag.
4. De Bedrijfsman/-vrouw
, De Bedrijfsman/-vrouw (ook wel Organisator genoemd) is praktisch ingesteld, en zorgt ervoor dat plannen
en strategieën daadwerkelijk worden omgebouwd tot concrete, uitvoerbare taken: geen woorden, maar
daden.
Sterke punten Valkuilen
Betrouwbaar, efficiënt, gedisciplineerd, ziet wat Kan star zijn en moeite hebben met flexibiliteit; reageert traag
haalbaar is en organiseert de uitvoering op nieuwe mogelijkheden
5. De Zorgdrager
De Zorgdrager (ook wel Afmaker genoemd) is gewetensvol, nauwkeurig en heeft scherp oog voor detail.
De Zorgdrager bewaakt de kwaliteit, let erop dat alle afspraken worden nagekomen, en gedijt goed in
functies waarin zorgvuldig werken een vereiste is.
Sterke punten Valkuilen
Gewetensvol, oog voor detail, levert werk op tijd af, Neigt naar overdreven bezorgdheid, heeft moeite met
bewaakt kwaliteit delegeren, kan zich ondergesneeuwd voelen door de energieke
Vormer
6. Mensgerichte rollen: de Coördinator
De Coördinator (voorheen de Voorzitter genoemd) overziet het geheel en brengt mensen samen richting
een gemeenschappelijk doel. De Coördinator concentreert zich op de doelstellingen van het team, herkent
de talenten van teamleden, en delegeert het werk op de juiste manier.
Sterke punten Valkuilen
Volwassen, zelfverzekerd, verduidelijkt Kan manipulatief overkomen, kan te veel delegeren en zelf te
doelstellingen, motiveert en delegeert effectief weinig bijdragen
De Coördinator en Vormer worden vaak samen gezien als complementaire leiderschapsrollen: de
Coördinator stuurt via consensus en delegatie, de Vormer via directe druk en tempo.
7. De Groepswerker
De Groepswerker is de sociale lijm van het team: optimistisch, tactvol en collegiaal, gericht op een
harmonieuze samenwerking. De Groepswerker vindt eenheid belangrijk, probeert een 'wij-gevoel' te
creëren, en voorkomt onnodige spanningen en confrontaties.
Sterke punten Valkuilen
Coöperatief, diplomatiek, luistert goed, bemiddelt bij Kan besluiteloos zijn, doet soms te veel concessies om
conflicten, zorgt voor sfeer harmonie te bewaren, vermijdt confrontatie
De samenwerking tussen de Groepswerker en de directe, competitieve Vormer verloopt vaak minder
soepel, omdat de Groepswerker niet houdt van een harde aanpak.
8. De Brononderzoeker
De Brononderzoeker is een enthousiaste, nieuwsgierige verkenner die naar buiten gericht is:
communicatief sterk, en goed in het opbouwen van netwerken en het binnenhalen van nieuwe informatie,
ideeën en kansen van buiten het team.
Sterke punten Valkuilen
Enthousiast, communicatief, goed netwerker, brengt Verliest snel interesse zodra iets niet meer nieuw is, kan te
energie en nieuwe input in het team optimistisch zijn en zaken laten liggen
9. Denkgerichte rollen: de Plant
