Samenvatting ondernemingsrecht
Leereenheid 1: Ondernemingsvormen
Leerdoelen:
1. Kent u de verschillende rechtsvormen waarin in Nederland ondernemingen kunnen
worden gedreven;
2. Kunt u gemotiveerd aangeven in welke situatie de keuze voor welke
ondernemingsvorm het meest voor de hand ligt;
3. Kunt u casus oplossen die op deze materie betrekking hebben.
Jurisprudentie:
1. HR 29 mei 2015, NJ 2015/380 (Lunchroom De Katterug)
2. HR 3 februari 1984, NJ 1984/386 (Damen Geho)
3. HR 19 april 2019, RO 2019/36 (UWV/X)
1. Algemene uitgangspunten ondernemingsrecht
Rechtsvorm
● Juridische jas om een onderneming in het rechtsverkeer te laten functioneren.
● Middel, niet het doel: doel is de onderneming en haar functioneren.
● Onderneming is gericht op winst en economische voordelen.
Hoofdthema’s ondernemingsrecht
1. Inrichting van de juridische organisatie
2. Vertegenwoordiging: wie mag de onderneming binden
3. Aansprakelijkheid: wie draagt risico’s
2. Kapitaalvennootschappen: BV en NV
2.1 Besloten vennootschap (BV) – art. 2:175 BW
Kernkenmerken
● Kapitaalvennootschap: in aandelen verdeeld kapitaal (kapitaalassociatie).
● Alleen participatie via aandelenkapitaal.
● Minimaal 1 aandeel, nominale waarde kan heel laag zijn (0,01).
● Eenpersoons-bv is toegestaan.
● Oprichting bij notariële akte met statuten (art. 2:177 BW).
● Statuten zijn openbaar via het handelsregister (art. 2:180 BW).
Oprichtingsvereisten (BV/NV):
● Oprichtingshandeling (wil om BV/NV op te richten)
● Notariële akte van oprichting met statuten (art. 2:175 BW/ 2:64 BW)
● Ten minste één aandeel moet worden genomen (deelname in het kapitaal)
,Kapitaalbegrippen:
● Maatschappelijk kapitaal – max. kapitaal dat volgens statuten kan worden uitgegeven
(2:67/178 BW)
● Geplaatst kapitaal – alle uitgegeven aandelen
● Gestort kapitaal – bedrag dat daadwerkelijk is betaald op de geplaatste aandelen
● Minimumkapitaal NV – €45.000 (2:67 lid 2 BW)
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
● Maatschappelijk kapitaal: Het maximale bedrag aan aandelen dat de vennootschap
volgens haar eigen regels (de statuten) mag uitgeven. Zie het als het "plafond" van de
onderneming.
● Geplaatst kapitaal: Het totaalbedrag aan aandelen dat daadwerkelijk is uitgegeven aan
de aandeelhouders. Dit zijn de aandelen die echt "verkocht" zijn.
● Gestort kapitaal: Het bedrag dat de aandeelhouders ook echt hebben betaald aan de
vennootschap voor hun aandelen. (Soms worden aandelen wel uitgegeven/geplaatst,
maar pas later volledig betaald).
● Minimumkapitaal NV: Voor een Naamloze Vennootschap (NV) is wettelijk bepaald dat er
bij de start minimaal €45.000 aan kapitaal aanwezig moet zijn. Bij een Besloten
Vennootschap (BV) is dit minimumkapitaal tegenwoordig afgeschaft en volstaat een
symbolisch bedrag.
Functies van het aandeel
1. Vermogensfunctie
● Aandeelhouder brengt vermogen in, krijgt aandelen terug.
● Nominale waarde per soort aandeel staat in de statuten.
2. Zeggenschapsfunctie – art. 2:228 BW
● Stemrecht in de aandeelhoudersvergadering.
● In beginsel één stem per aandeel.
● Plutocratisch: meer aandelen is meer macht.
● Afwijkingen mogelijk in de statuten, inclusief stemrechtloze aandelen.
3. Winstverdelingsfunctie – art. 2:216 BW
● Ieder aandeel geeft in beginsel recht op een deel van de winst (dividend).
● Afwijking mogelijk (bijv. winstrechtloze aandelen).
4. Vermogensobject
o Aandelen zijn overdraagbaar, verpandbaar en beslagbaar.
Besloten karakter en overdracht
● Aandelen altijd op naam.
● Overdracht in beginsel niet vrij: blokkeringsregeling art. 2:195 lid 1 BW
o Eerst aanbieden aan medeaandeelhouders voor verkoop aan derden
● Statuten kunnen overdracht vrijmaken.
, ● Overdracht alleen via notariële akte.
● Bestuur houdt aandeelhoudersregister bij (art. 2:194 BW).
Aansprakelijkheid
● Aandeelhouder is niet persoonlijk aansprakelijk voor vennootschapsschulden en
hoeft niet meer bij te dragen dan het op zijn aandelen te storten bedrag (art. 2:175
BW).
● Bestuurders kunnen wél aansprakelijk zijn bij onbehoorlijk bestuur of onrechtmatige
uitkeringen.
● BV kan onrechtmatige daad plegen (art. 6:162 BW).
Modernisering BV-recht
● BV-recht is versoepeld om het aantrekkelijker te maken (flex-BV):
o Kapitaalvereiste drastisch omlaag.
o Meer vrijheid in winst en stemrechtconstructies.
● Via EU-vestigingsrecht kunnen ondernemers ook buitenlandse rechtsvormen kiezen
maar in NL actief zijn.
Organen NV/BV:
● Algemene Vergadering (art. 2:107/217 BW)
● Bestuur (art. 2:129/239 BW)
● Raad van Commissarissen (art. 2:140/250 BW)
● One-tier board (2:129a/239a BW)
2.2 Naamloze vennootschap (NV) – art. 2:64 BW
Kernkenmerken
● Vooral voor grote ondernemingen.
● Oprichting bij notariële akte.
● Minimumkapitaal 45000 (art. 2:67 lid 2 BW).
● Kent maatschappelijk kapitaal (art. 2:64 BW).
● Kapitaalvennootschap, aandeel vervult zelfde functies als bij BV (aantrekken
vermogen, winst, stemrecht).
Aandelen
● Aandelen kunnen op naam of aan toonder zijn (art. 2:82 BW).
● Toonderaandelen: niet op naam, overdraagbaar door levering van het stuk, geen
aandeelhoudersregister.
● Toonderaandelen worden teruggedrongen i.v.m. witwasrisico.
● NV is geschikt voor beursnotering: aandelen vrij verhandelbaar via Euronext
Amsterdam bij beursnotering.
Belangrijkste verschillen BV – NV
1. BV: alleen aandelen op naam.
NV: aandelen op naam en aan toonder.
, 2. BV: geen wettelijk minimumkapitaal (alleen symbolisch).
NV: minimumkapitaal 45000.
3. BV: typisch voor kleinere/middelgrote niet-beursvennootschappen.
NV: typisch voor grotere ondernemingen en beursfondsen.
3. Personenvennootschappen: maatschap, VOF en CV
3.1 Maatschap – art. 7A:1655 BW
Kern
● Obligatoire, wederkerige overeenkomst tot samenwerking.
● Minimaal twee personen.
● Vormvrij, geen notariële akte nodig.
● Doel: gezamenlijk vermogensrechtelijk voordeel (winstverdelingsdoel).
● Vooral voor gezamenlijke beroepsuitoefening (arts, advocaat, accountant)
Inbreng en samenwerking
● Iedere maat brengt iets in: arbeid, geld, goederen, onroerend goed.
● Voor gemeenschappelijke rekening en een gemeenschappelijk doel.
● Winst en verlies worden gedeeld volgens afspraken in de maatschapsovereenkomst.
1. Inbreng in eigendom
2. Inbreng in genot
3. Economische inbreng
● (Art. 7A:1662 lid 1 BW)
Aansprakelijkheid
● Maten zijn in beginsel voor gelijke delen aansprakelijk voor verbintenissen van de
maatschap (art. 7A:1680 BW).
● Geen rechtspersoon.
Stille maatschap
● Naar buiten toe niet zichtbaar dat er sprake is van gezamenlijke
beroepsuitoefening.
● Bijv. agrarische maatschap tussen ouder en kind.
Openbare maatschap
● Naar buiten toe onder gemeenschappelijke naam zichtbaar.
● Kan lijken op een VOF qua uitstraling, maar blijft maatschap als het om beroep gaat.
Beroep versus bedrijf
● Beroep: nadruk op persoonlijke dienstverlening, cliëntbelang en vaak beroepsgeheim
(advocaat, arts, notaris).
● Bedrijf: minder nadruk op vertrouwensrelatie, meer op productie en handel (bakker,
slager, schilder).
● Relevantie: strengere aansprakelijkheid bij bedrijfsuitoefening in VOF.
Leereenheid 1: Ondernemingsvormen
Leerdoelen:
1. Kent u de verschillende rechtsvormen waarin in Nederland ondernemingen kunnen
worden gedreven;
2. Kunt u gemotiveerd aangeven in welke situatie de keuze voor welke
ondernemingsvorm het meest voor de hand ligt;
3. Kunt u casus oplossen die op deze materie betrekking hebben.
Jurisprudentie:
1. HR 29 mei 2015, NJ 2015/380 (Lunchroom De Katterug)
2. HR 3 februari 1984, NJ 1984/386 (Damen Geho)
3. HR 19 april 2019, RO 2019/36 (UWV/X)
1. Algemene uitgangspunten ondernemingsrecht
Rechtsvorm
● Juridische jas om een onderneming in het rechtsverkeer te laten functioneren.
● Middel, niet het doel: doel is de onderneming en haar functioneren.
● Onderneming is gericht op winst en economische voordelen.
Hoofdthema’s ondernemingsrecht
1. Inrichting van de juridische organisatie
2. Vertegenwoordiging: wie mag de onderneming binden
3. Aansprakelijkheid: wie draagt risico’s
2. Kapitaalvennootschappen: BV en NV
2.1 Besloten vennootschap (BV) – art. 2:175 BW
Kernkenmerken
● Kapitaalvennootschap: in aandelen verdeeld kapitaal (kapitaalassociatie).
● Alleen participatie via aandelenkapitaal.
● Minimaal 1 aandeel, nominale waarde kan heel laag zijn (0,01).
● Eenpersoons-bv is toegestaan.
● Oprichting bij notariële akte met statuten (art. 2:177 BW).
● Statuten zijn openbaar via het handelsregister (art. 2:180 BW).
Oprichtingsvereisten (BV/NV):
● Oprichtingshandeling (wil om BV/NV op te richten)
● Notariële akte van oprichting met statuten (art. 2:175 BW/ 2:64 BW)
● Ten minste één aandeel moet worden genomen (deelname in het kapitaal)
,Kapitaalbegrippen:
● Maatschappelijk kapitaal – max. kapitaal dat volgens statuten kan worden uitgegeven
(2:67/178 BW)
● Geplaatst kapitaal – alle uitgegeven aandelen
● Gestort kapitaal – bedrag dat daadwerkelijk is betaald op de geplaatste aandelen
● Minimumkapitaal NV – €45.000 (2:67 lid 2 BW)
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
● Maatschappelijk kapitaal: Het maximale bedrag aan aandelen dat de vennootschap
volgens haar eigen regels (de statuten) mag uitgeven. Zie het als het "plafond" van de
onderneming.
● Geplaatst kapitaal: Het totaalbedrag aan aandelen dat daadwerkelijk is uitgegeven aan
de aandeelhouders. Dit zijn de aandelen die echt "verkocht" zijn.
● Gestort kapitaal: Het bedrag dat de aandeelhouders ook echt hebben betaald aan de
vennootschap voor hun aandelen. (Soms worden aandelen wel uitgegeven/geplaatst,
maar pas later volledig betaald).
● Minimumkapitaal NV: Voor een Naamloze Vennootschap (NV) is wettelijk bepaald dat er
bij de start minimaal €45.000 aan kapitaal aanwezig moet zijn. Bij een Besloten
Vennootschap (BV) is dit minimumkapitaal tegenwoordig afgeschaft en volstaat een
symbolisch bedrag.
Functies van het aandeel
1. Vermogensfunctie
● Aandeelhouder brengt vermogen in, krijgt aandelen terug.
● Nominale waarde per soort aandeel staat in de statuten.
2. Zeggenschapsfunctie – art. 2:228 BW
● Stemrecht in de aandeelhoudersvergadering.
● In beginsel één stem per aandeel.
● Plutocratisch: meer aandelen is meer macht.
● Afwijkingen mogelijk in de statuten, inclusief stemrechtloze aandelen.
3. Winstverdelingsfunctie – art. 2:216 BW
● Ieder aandeel geeft in beginsel recht op een deel van de winst (dividend).
● Afwijking mogelijk (bijv. winstrechtloze aandelen).
4. Vermogensobject
o Aandelen zijn overdraagbaar, verpandbaar en beslagbaar.
Besloten karakter en overdracht
● Aandelen altijd op naam.
● Overdracht in beginsel niet vrij: blokkeringsregeling art. 2:195 lid 1 BW
o Eerst aanbieden aan medeaandeelhouders voor verkoop aan derden
● Statuten kunnen overdracht vrijmaken.
, ● Overdracht alleen via notariële akte.
● Bestuur houdt aandeelhoudersregister bij (art. 2:194 BW).
Aansprakelijkheid
● Aandeelhouder is niet persoonlijk aansprakelijk voor vennootschapsschulden en
hoeft niet meer bij te dragen dan het op zijn aandelen te storten bedrag (art. 2:175
BW).
● Bestuurders kunnen wél aansprakelijk zijn bij onbehoorlijk bestuur of onrechtmatige
uitkeringen.
● BV kan onrechtmatige daad plegen (art. 6:162 BW).
Modernisering BV-recht
● BV-recht is versoepeld om het aantrekkelijker te maken (flex-BV):
o Kapitaalvereiste drastisch omlaag.
o Meer vrijheid in winst en stemrechtconstructies.
● Via EU-vestigingsrecht kunnen ondernemers ook buitenlandse rechtsvormen kiezen
maar in NL actief zijn.
Organen NV/BV:
● Algemene Vergadering (art. 2:107/217 BW)
● Bestuur (art. 2:129/239 BW)
● Raad van Commissarissen (art. 2:140/250 BW)
● One-tier board (2:129a/239a BW)
2.2 Naamloze vennootschap (NV) – art. 2:64 BW
Kernkenmerken
● Vooral voor grote ondernemingen.
● Oprichting bij notariële akte.
● Minimumkapitaal 45000 (art. 2:67 lid 2 BW).
● Kent maatschappelijk kapitaal (art. 2:64 BW).
● Kapitaalvennootschap, aandeel vervult zelfde functies als bij BV (aantrekken
vermogen, winst, stemrecht).
Aandelen
● Aandelen kunnen op naam of aan toonder zijn (art. 2:82 BW).
● Toonderaandelen: niet op naam, overdraagbaar door levering van het stuk, geen
aandeelhoudersregister.
● Toonderaandelen worden teruggedrongen i.v.m. witwasrisico.
● NV is geschikt voor beursnotering: aandelen vrij verhandelbaar via Euronext
Amsterdam bij beursnotering.
Belangrijkste verschillen BV – NV
1. BV: alleen aandelen op naam.
NV: aandelen op naam en aan toonder.
, 2. BV: geen wettelijk minimumkapitaal (alleen symbolisch).
NV: minimumkapitaal 45000.
3. BV: typisch voor kleinere/middelgrote niet-beursvennootschappen.
NV: typisch voor grotere ondernemingen en beursfondsen.
3. Personenvennootschappen: maatschap, VOF en CV
3.1 Maatschap – art. 7A:1655 BW
Kern
● Obligatoire, wederkerige overeenkomst tot samenwerking.
● Minimaal twee personen.
● Vormvrij, geen notariële akte nodig.
● Doel: gezamenlijk vermogensrechtelijk voordeel (winstverdelingsdoel).
● Vooral voor gezamenlijke beroepsuitoefening (arts, advocaat, accountant)
Inbreng en samenwerking
● Iedere maat brengt iets in: arbeid, geld, goederen, onroerend goed.
● Voor gemeenschappelijke rekening en een gemeenschappelijk doel.
● Winst en verlies worden gedeeld volgens afspraken in de maatschapsovereenkomst.
1. Inbreng in eigendom
2. Inbreng in genot
3. Economische inbreng
● (Art. 7A:1662 lid 1 BW)
Aansprakelijkheid
● Maten zijn in beginsel voor gelijke delen aansprakelijk voor verbintenissen van de
maatschap (art. 7A:1680 BW).
● Geen rechtspersoon.
Stille maatschap
● Naar buiten toe niet zichtbaar dat er sprake is van gezamenlijke
beroepsuitoefening.
● Bijv. agrarische maatschap tussen ouder en kind.
Openbare maatschap
● Naar buiten toe onder gemeenschappelijke naam zichtbaar.
● Kan lijken op een VOF qua uitstraling, maar blijft maatschap als het om beroep gaat.
Beroep versus bedrijf
● Beroep: nadruk op persoonlijke dienstverlening, cliëntbelang en vaak beroepsgeheim
(advocaat, arts, notaris).
● Bedrijf: minder nadruk op vertrouwensrelatie, meer op productie en handel (bakker,
slager, schilder).
● Relevantie: strengere aansprakelijkheid bij bedrijfsuitoefening in VOF.
