Aardrijkskunde
Klas: Vwo 5
Stof: Hoofdstuk 2 (Systeem Aarde)
, 2.1 De aarde als systeem
Vier sferen
In de fysische geografie zijn er vier sferen: de atmosfeer, de hydrosfeer, de lithosfeer en de
biosfeer. De verschillende sferen zijn altijd sterk met elkaar verbonden.
Atmosfeer
De atmosfeer is van groot belang voor het leven op aarde en speelt een belangrijke rol in de
vorming van landschappen. De atmosfeer is ongeveer 80 km dik en opgedeeld in vier
opeenvolgende lagen: de troposfeer, de stratosfeer, de mesosfeer en de thermosfeer.
De troposfeer is het belangrijkst voor het leven op aarde. Hier spelen namelijk de
klimaatprocessen af en de kringloop van water. Ook bevat de troposfeer 80% van de gassen
die de dampkring vormen.
De stratosfeer, die zich boven de troposfeer uitstrekt, geeft voor het leven op aarde ook een
belangrijke functie. Deze laag bevat ozon dat de instraling van ultraviolette straling
blokkeert. Hierdoor worden de levensvormen op aarde beschermt tegen schadelijke
invloeden.
Hydrosfeer en biosfeer
De hydrosfeer is het vloeibare gedeelte van de aardse sferen. Het omvat oceanen, meren,
rivieren, grondwater en bodemwater. Ook de gletsjers en het vaste ijs in de bergen en op de
polen behoren tot de hydrosfeer. 97% van dit water zit in de oceanen en in dus zout.
De biosfeer omvat alle levende organismen op aarde. De meeste hiervan bevinden zich op
het land en in de bovenste 100m van de oceanen.
Kringlopen
Kringlopen spelen een belangrijke rol bij het begrijpen van exogene en endogene krachten
die de aarde vormgeven. Gesteenten worden diep onder de aardkorst gevormd, kunnen
door gebergtevorming en erosie hoog in de bergen aan de oppervlakte komen en eroderen
weer. Vervolgens komen de kleine deeltjes van de verweerde lithosfeer via de rivieren in zee
terecht. Er zijn hier relaties tussen verschillende sferen.
Hydrologische kringloop
Water is van levensbelang voor verschillende processen op aarde. Ook bepaalt water een
groot deel van het klimaatsysteem en is water een belangrijke element van de exogene
krachten die landschappen vormgeven.
Klas: Vwo 5
Stof: Hoofdstuk 2 (Systeem Aarde)
, 2.1 De aarde als systeem
Vier sferen
In de fysische geografie zijn er vier sferen: de atmosfeer, de hydrosfeer, de lithosfeer en de
biosfeer. De verschillende sferen zijn altijd sterk met elkaar verbonden.
Atmosfeer
De atmosfeer is van groot belang voor het leven op aarde en speelt een belangrijke rol in de
vorming van landschappen. De atmosfeer is ongeveer 80 km dik en opgedeeld in vier
opeenvolgende lagen: de troposfeer, de stratosfeer, de mesosfeer en de thermosfeer.
De troposfeer is het belangrijkst voor het leven op aarde. Hier spelen namelijk de
klimaatprocessen af en de kringloop van water. Ook bevat de troposfeer 80% van de gassen
die de dampkring vormen.
De stratosfeer, die zich boven de troposfeer uitstrekt, geeft voor het leven op aarde ook een
belangrijke functie. Deze laag bevat ozon dat de instraling van ultraviolette straling
blokkeert. Hierdoor worden de levensvormen op aarde beschermt tegen schadelijke
invloeden.
Hydrosfeer en biosfeer
De hydrosfeer is het vloeibare gedeelte van de aardse sferen. Het omvat oceanen, meren,
rivieren, grondwater en bodemwater. Ook de gletsjers en het vaste ijs in de bergen en op de
polen behoren tot de hydrosfeer. 97% van dit water zit in de oceanen en in dus zout.
De biosfeer omvat alle levende organismen op aarde. De meeste hiervan bevinden zich op
het land en in de bovenste 100m van de oceanen.
Kringlopen
Kringlopen spelen een belangrijke rol bij het begrijpen van exogene en endogene krachten
die de aarde vormgeven. Gesteenten worden diep onder de aardkorst gevormd, kunnen
door gebergtevorming en erosie hoog in de bergen aan de oppervlakte komen en eroderen
weer. Vervolgens komen de kleine deeltjes van de verweerde lithosfeer via de rivieren in zee
terecht. Er zijn hier relaties tussen verschillende sferen.
Hydrologische kringloop
Water is van levensbelang voor verschillende processen op aarde. Ook bepaalt water een
groot deel van het klimaatsysteem en is water een belangrijke element van de exogene
krachten die landschappen vormgeven.
