Samenvatting Gerontologie en Geriatrie
Verouderingstheorieën, kwetsbaarheid (frailty) en comorbiditeit
Dit document is een origineel geschreven samenvatting bedoeld als ondersteunend studiemateriaal bij het vak
Gerontologie en Geriatrie (HBO/WO, Verpleegkunde / Gezondheidswetenschappen), gebaseerd op algemeen
aanvaarde theorie (bijvoorbeeld Eulderink e.a., 'Inleiding gerontologie en geriatrie'). Dit document behandelt algemene
theorie op conceptueel niveau en vervangt geen medisch onderwijs. Niet gebaseerd op één specifieke druk.
Inhoud: 1. Gerontologie versus geriatrie — 2. Evolutionaire/genetische verouderingstheorieën — 3.
Stochastische (toevals)theorieën — 4. Orgaantheorieën — 5. Reservecapaciteit en functionele achteruitgang —
6. Kwetsbaarheid (frailty) — 7. Smalle versus brede visie op kwetsbaarheid — 8. Comorbiditeit en polyfarmacie
— 9. Ketenreacties tussen orgaansystemen — 10. Begrippenlijst — 11. Oefenvragen
1. Gerontologie versus geriatrie
Gerontologie is de wetenschappelijke studie van het verouderingsproces zelf: de biologische,
psychologische en sociale veranderingen die gepaard gaan met het ouder worden.
Geriatrie is het medisch specialisme dat zich richt op de gezondheidsproblemen en ziekten die
kenmerkend zijn voor of vaker voorkomen bij oudere mensen. Waar gerontologie dus het bredere
verouderingsproces bestudeert, richt geriatrie zich specifiek op de pathologie (ziekteleer) die met
veroudering samenhangt.
, 2. Evolutionaire/genetische verouderingstheorieën
Deze categorie theorieën zoekt de grondslag van veroudering in veranderingen in het erfelijk
materiaal.
Theorie Kernidee
Programmatheorie Veroudering ligt vast in het genoom, bijvoorbeeld via de lengte van telomeren (uiteinden
van chromosomen die bij elke celdeling korter worden)
Pleiotrope gentheorie Genen die vroeg in het leven voortplanting bevorderen, kunnen later in het leven
negatieve effecten hebben, omdat selectie via voortplanting al heeft plaatsgevonden
Disposable soma-theorie Fysiologische energie moet verdeeld worden tussen voortplanting en onderhoud van het
lichaam; veroudering is de prijs voor voortplanting
Verouderingstheorieën, kwetsbaarheid (frailty) en comorbiditeit
Dit document is een origineel geschreven samenvatting bedoeld als ondersteunend studiemateriaal bij het vak
Gerontologie en Geriatrie (HBO/WO, Verpleegkunde / Gezondheidswetenschappen), gebaseerd op algemeen
aanvaarde theorie (bijvoorbeeld Eulderink e.a., 'Inleiding gerontologie en geriatrie'). Dit document behandelt algemene
theorie op conceptueel niveau en vervangt geen medisch onderwijs. Niet gebaseerd op één specifieke druk.
Inhoud: 1. Gerontologie versus geriatrie — 2. Evolutionaire/genetische verouderingstheorieën — 3.
Stochastische (toevals)theorieën — 4. Orgaantheorieën — 5. Reservecapaciteit en functionele achteruitgang —
6. Kwetsbaarheid (frailty) — 7. Smalle versus brede visie op kwetsbaarheid — 8. Comorbiditeit en polyfarmacie
— 9. Ketenreacties tussen orgaansystemen — 10. Begrippenlijst — 11. Oefenvragen
1. Gerontologie versus geriatrie
Gerontologie is de wetenschappelijke studie van het verouderingsproces zelf: de biologische,
psychologische en sociale veranderingen die gepaard gaan met het ouder worden.
Geriatrie is het medisch specialisme dat zich richt op de gezondheidsproblemen en ziekten die
kenmerkend zijn voor of vaker voorkomen bij oudere mensen. Waar gerontologie dus het bredere
verouderingsproces bestudeert, richt geriatrie zich specifiek op de pathologie (ziekteleer) die met
veroudering samenhangt.
, 2. Evolutionaire/genetische verouderingstheorieën
Deze categorie theorieën zoekt de grondslag van veroudering in veranderingen in het erfelijk
materiaal.
Theorie Kernidee
Programmatheorie Veroudering ligt vast in het genoom, bijvoorbeeld via de lengte van telomeren (uiteinden
van chromosomen die bij elke celdeling korter worden)
Pleiotrope gentheorie Genen die vroeg in het leven voortplanting bevorderen, kunnen later in het leven
negatieve effecten hebben, omdat selectie via voortplanting al heeft plaatsgevonden
Disposable soma-theorie Fysiologische energie moet verdeeld worden tussen voortplanting en onderhoud van het
lichaam; veroudering is de prijs voor voortplanting
