,Hoofdstuk 1 – Hoe onze hersenen en onze erfelijkheid werken...........................................5
1.1 Hoe is ons zenuwstelsel opgebouwd?..............................................................................5
1.2 Waaruit bestaat ons centraal zenuwstelsel?....................................................................5
1.3 Uit welke bouwstenen bestaan onze hersenen?.............................................................6
1.4 Hoe communiceren zenuwcellen met elkaar?.................................................................6
1.5 Waaruit bestaat ons perifere zenuwstelsel?....................................................................7
1.6 Hoe komt onze erfelijke aanleg tot stand?.......................................................................8
1.7 Hoe dacht men vroeger en hoe denkt men nu over de relatie tussen erfelijke aanleg en
omgevingsinvloeden?.............................................................................................................8
Hoofdstuk 2 – Hoe onze hersenen werken en zich ontwikkelen........................................10
2.1 Wat is de invloed van erfelijke aanleg, omgeving en oefening op onze hersenen?......10
2.2 Hoe verloopt de ontwikkeling van onze hersenen?.......................................................10
2.3 Zijn onze hersenen te veranderen?................................................................................11
2.4 Zijn er periodes in ons leven waarin we iets sneller en beter leren?.............................11
2.5 Blijven onze hersenen hun plasticiteit levenslang behouden?......................................11
2.6 Welke positieve en negatieve invloeden van ons brein zijn bekend?............................12
Hoofdstuk 3 – Hoe wij waarnemen...................................................................................12
3.1 Wat houdt het onderscheid tussen gewaarwording en waarneming in?......................12
3.2 Wat is waarnemen?........................................................................................................13
3.3 Welke processen spelen een rol bij onze waarneming?................................................13
3.4 Is onze waarneming objectief?.......................................................................................15
3.5 Welke zintuigsystemen hebben we?..............................................................................15
3.6 Hoe werken onze zintuigen samen?...............................................................................16
3.7 Is er een overeenkomst tussen fysieke pijn en sociale pijn?..........................................17
Hoofdstuk 4 – Hoe wij leren door directe ervaring en door nadoen..................................17
4.1 Wat is leren?...................................................................................................................17
4.2 Hoe leren wij door klassiek conditioneren?...................................................................17
4.3 Hoe leren wij door operant conditioneren?...................................................................18
4.4 Wat zijn mogelijke praktijktoepassingen van associatief leren?....................................19
4.5 Hoe leren wij door te imiteren en te observeren?.........................................................19
4.6 Hoe werken spiegelneuronen?.......................................................................................20
,Hoofdstuk 5 – Hoe wij denken en leren.............................................................................20
5.1 Hoe ontwikkelt ons denkvermogen zich?......................................................................20
5.2 Over welke twee denksystemen beschikken wij?..........................................................21
5.3 Wat zijn cognitieve schema’s?........................................................................................22
5.4 Hoe worden onze cognitieve schema’s geactiveerd?.....................................................22
5.5 Welke vormen van denken hebben wij?........................................................................23
5.6 Wat is intelligentie en wat is de relatie met denken en leren?......................................24
Hoofdstuk 6 – Hoe wij onthouden en vergeten.................................................................24
6.1 Waartoe is ons geheugen in staat?................................................................................24
6.2 Waaruit bestaat ons geheugen?.....................................................................................25
6.3 Met welke technieken kunnen we informatie beter onthouden?.................................26
6.4 Hoeveel soorten langetermijngeheugen hebben we?...................................................26
6.5 Kunnen we ook foutieve herinneringen hebben?..........................................................27
6.6 Hoe vergeten wij?...........................................................................................................27
6.7 Wat voor soorten geheugenverlies kunnen wij hebben?..............................................28
6.8 Waar in onze hersenen zit ons geheugen?.....................................................................29
Hoofdstuk 7 – Wat wij willen: motivatie...........................................................................30
7.1 Hoe zijn onze motivaties ingedeeld?..............................................................................30
7.2 Wat moet een sociale professional weten over motivatie?...........................................30
7.3 Wat is de behoeftehiërarchie van Maslow?...................................................................31
7.4 Wat is het verschil tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie?...................................31
7.5 Wat is de Zelfdeterminatietheorie (ZDT)?......................................................................32
7.6 Hoe kunnen we motivatie stimuleren?..........................................................................32
Hoofdstuk 8 – Wat wij voelen: emoties.............................................................................33
8.1 Welke emoties hebben we zoal?....................................................................................33
8.2 Wat zijn de functies van emoties?..................................................................................33
8.3 Welke aspecten zijn te onderscheiden aan een emotie?...............................................34
8.4 Wat zijn goede manieren om met emoties om te gaan?...............................................34
8.5 Wat is emotieregulatie?.................................................................................................35
8.6 Hoe kunnen we emotionele intelligentie bevorderen?.................................................35
Hoofdstuk 9 – Hoe wij op elkaar lijken en van elkaar verschillen: persoonlijkheid.............36
9.1 Met welke begrippen typeren wij het eigene van personen?.......................................36
, 9.2 Welke verschillende lagen zijn te onderscheiden aan de persoonlijkheid?...................36
9.3 Wat is de psychologie achter persoonlijkheidstrekken?................................................37
9.4 De Big Five: wat houdt dat in?........................................................................................37
9.5 Wat zijn belangrijke voorbeelden van persoonlijkheidskenmerken?............................39
9.6 Wat zijn persoonlijkheidsstoornissen?...........................................................................39
Hoofdstuk 10 – Hoe wij met elkaar communiceren...........................................................40
10.1 Communicatie: wat is dat?...........................................................................................40
10.2 Wat is non-verbale communicatie?..............................................................................41
10.3 Wat is verbale communicatie?.....................................................................................41
10.4 Hoe verloopt communicatie als informatieoverdracht?..............................................41
10.5 Hoe verloopt communicatie als interactieproces?.......................................................42
10.6 Hoe gelaagd is communicatie?.....................................................................................42
10.7 Welke communicatiestoringen kunnen er bestaan?....................................................43
Hoofdstuk 11 – Hoe wij met elkaar omgaan......................................................................44
11.1 Wat is het belang van groepen?...................................................................................44
11.2 Welke processen kunnen binnen een groep spelen?...................................................44
11.3 Welke processen kunnen tussen groepen spelen?......................................................46
11.4 Wanneer helpen wij andere mensen?.........................................................................47
11.5 Hoe kan een team zo optimaal mogelijk functioneren?..............................................47
Oefentoets 45 vragen en antwoorden...............................................................................49
Top 7 leerdoelen...............................................................................................................60
Tentamen ready checklist.................................................................................................62
Klassieke instinkers tentamens.........................................................................................67
Extra supersnelle checklist................................................................................................70
1.1 Hoe is ons zenuwstelsel opgebouwd?..............................................................................5
1.2 Waaruit bestaat ons centraal zenuwstelsel?....................................................................5
1.3 Uit welke bouwstenen bestaan onze hersenen?.............................................................6
1.4 Hoe communiceren zenuwcellen met elkaar?.................................................................6
1.5 Waaruit bestaat ons perifere zenuwstelsel?....................................................................7
1.6 Hoe komt onze erfelijke aanleg tot stand?.......................................................................8
1.7 Hoe dacht men vroeger en hoe denkt men nu over de relatie tussen erfelijke aanleg en
omgevingsinvloeden?.............................................................................................................8
Hoofdstuk 2 – Hoe onze hersenen werken en zich ontwikkelen........................................10
2.1 Wat is de invloed van erfelijke aanleg, omgeving en oefening op onze hersenen?......10
2.2 Hoe verloopt de ontwikkeling van onze hersenen?.......................................................10
2.3 Zijn onze hersenen te veranderen?................................................................................11
2.4 Zijn er periodes in ons leven waarin we iets sneller en beter leren?.............................11
2.5 Blijven onze hersenen hun plasticiteit levenslang behouden?......................................11
2.6 Welke positieve en negatieve invloeden van ons brein zijn bekend?............................12
Hoofdstuk 3 – Hoe wij waarnemen...................................................................................12
3.1 Wat houdt het onderscheid tussen gewaarwording en waarneming in?......................12
3.2 Wat is waarnemen?........................................................................................................13
3.3 Welke processen spelen een rol bij onze waarneming?................................................13
3.4 Is onze waarneming objectief?.......................................................................................15
3.5 Welke zintuigsystemen hebben we?..............................................................................15
3.6 Hoe werken onze zintuigen samen?...............................................................................16
3.7 Is er een overeenkomst tussen fysieke pijn en sociale pijn?..........................................17
Hoofdstuk 4 – Hoe wij leren door directe ervaring en door nadoen..................................17
4.1 Wat is leren?...................................................................................................................17
4.2 Hoe leren wij door klassiek conditioneren?...................................................................17
4.3 Hoe leren wij door operant conditioneren?...................................................................18
4.4 Wat zijn mogelijke praktijktoepassingen van associatief leren?....................................19
4.5 Hoe leren wij door te imiteren en te observeren?.........................................................19
4.6 Hoe werken spiegelneuronen?.......................................................................................20
,Hoofdstuk 5 – Hoe wij denken en leren.............................................................................20
5.1 Hoe ontwikkelt ons denkvermogen zich?......................................................................20
5.2 Over welke twee denksystemen beschikken wij?..........................................................21
5.3 Wat zijn cognitieve schema’s?........................................................................................22
5.4 Hoe worden onze cognitieve schema’s geactiveerd?.....................................................22
5.5 Welke vormen van denken hebben wij?........................................................................23
5.6 Wat is intelligentie en wat is de relatie met denken en leren?......................................24
Hoofdstuk 6 – Hoe wij onthouden en vergeten.................................................................24
6.1 Waartoe is ons geheugen in staat?................................................................................24
6.2 Waaruit bestaat ons geheugen?.....................................................................................25
6.3 Met welke technieken kunnen we informatie beter onthouden?.................................26
6.4 Hoeveel soorten langetermijngeheugen hebben we?...................................................26
6.5 Kunnen we ook foutieve herinneringen hebben?..........................................................27
6.6 Hoe vergeten wij?...........................................................................................................27
6.7 Wat voor soorten geheugenverlies kunnen wij hebben?..............................................28
6.8 Waar in onze hersenen zit ons geheugen?.....................................................................29
Hoofdstuk 7 – Wat wij willen: motivatie...........................................................................30
7.1 Hoe zijn onze motivaties ingedeeld?..............................................................................30
7.2 Wat moet een sociale professional weten over motivatie?...........................................30
7.3 Wat is de behoeftehiërarchie van Maslow?...................................................................31
7.4 Wat is het verschil tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie?...................................31
7.5 Wat is de Zelfdeterminatietheorie (ZDT)?......................................................................32
7.6 Hoe kunnen we motivatie stimuleren?..........................................................................32
Hoofdstuk 8 – Wat wij voelen: emoties.............................................................................33
8.1 Welke emoties hebben we zoal?....................................................................................33
8.2 Wat zijn de functies van emoties?..................................................................................33
8.3 Welke aspecten zijn te onderscheiden aan een emotie?...............................................34
8.4 Wat zijn goede manieren om met emoties om te gaan?...............................................34
8.5 Wat is emotieregulatie?.................................................................................................35
8.6 Hoe kunnen we emotionele intelligentie bevorderen?.................................................35
Hoofdstuk 9 – Hoe wij op elkaar lijken en van elkaar verschillen: persoonlijkheid.............36
9.1 Met welke begrippen typeren wij het eigene van personen?.......................................36
, 9.2 Welke verschillende lagen zijn te onderscheiden aan de persoonlijkheid?...................36
9.3 Wat is de psychologie achter persoonlijkheidstrekken?................................................37
9.4 De Big Five: wat houdt dat in?........................................................................................37
9.5 Wat zijn belangrijke voorbeelden van persoonlijkheidskenmerken?............................39
9.6 Wat zijn persoonlijkheidsstoornissen?...........................................................................39
Hoofdstuk 10 – Hoe wij met elkaar communiceren...........................................................40
10.1 Communicatie: wat is dat?...........................................................................................40
10.2 Wat is non-verbale communicatie?..............................................................................41
10.3 Wat is verbale communicatie?.....................................................................................41
10.4 Hoe verloopt communicatie als informatieoverdracht?..............................................41
10.5 Hoe verloopt communicatie als interactieproces?.......................................................42
10.6 Hoe gelaagd is communicatie?.....................................................................................42
10.7 Welke communicatiestoringen kunnen er bestaan?....................................................43
Hoofdstuk 11 – Hoe wij met elkaar omgaan......................................................................44
11.1 Wat is het belang van groepen?...................................................................................44
11.2 Welke processen kunnen binnen een groep spelen?...................................................44
11.3 Welke processen kunnen tussen groepen spelen?......................................................46
11.4 Wanneer helpen wij andere mensen?.........................................................................47
11.5 Hoe kan een team zo optimaal mogelijk functioneren?..............................................47
Oefentoets 45 vragen en antwoorden...............................................................................49
Top 7 leerdoelen...............................................................................................................60
Tentamen ready checklist.................................................................................................62
Klassieke instinkers tentamens.........................................................................................67
Extra supersnelle checklist................................................................................................70
