Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Voorbeeld 3 van de 25 pagina's
Samenvatting

Samenvatting Biologie 5 HAVO

Document preview thumbnail
Voorbeeld 3 van de 25 pagina's

Deze samenvatting dekt alle zeven thema's van Biologie voor jou voor 5 HAVO, inclusief stofwisseling, DNA, vertering en transport. De kernonderwerpen zijn onder meer enzymen, fotosynthese, DNA-replicatie, eiwitsynthese, genregulatie en het verteringsstelsel. Ideaal voor examenvoorbereiding omdat alle belangrijke concepten helder en gestructureerd zijn uitgelegd.

Voorbeeld van de inhoud

Samenvatting Biologie voor jou
5 havo


Thema 1 t/m 7

,Biologie voor jou – 5 havo Samenvatting


Inhoudsopgave

1 Stofwisseling in de cel 4
1.1 Chemie in cellen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.1.1 Organische en anorganische stoffen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.1.2 ATP als energiedrager . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.2 Enzymen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.2.1 Enzymactiviteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.3 Fotosynthese . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.3.1 Licht en pigmenten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.4 Voortgezette assimilatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.4.1 Koolhydraten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.4.2 Eiwitten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.4.3 Vetten en fosfolipiden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.5 Dissimilatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.5.1 Aerobe dissimilatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.5.2 Anaerobe dissimilatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.5.3 Dissimilatie van vetten en eiwitten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.6 Intensiteit van stofwisseling en fotosynthese . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

2 DNA 7
2.1 Bouw en functie van DNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.1.1 Coderend en niet-coderend DNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.2 DNA-replicatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.2.1 Telomeren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.3 Eiwitsynthese . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.3.1 Transcriptie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.3.2 Translatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.4 Genexpressie en genregulatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.4.1 Prokaryoten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.4.2 Eukaryoten en celdifferentiatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.4.3 Epigenetica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.5 Mutaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.5.1 Kanker . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.6 Biotechnologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.6.1 Recombinant-DNA-techniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.6.2 Virussen als vector . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2.6.3 Complementair DNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10




1

, Biologie voor jou – 5 havo Samenvatting


3 Vertering 10
3.1 Voedingsstoffen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.2 Het verteringsstelsel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.2.1 Darmperistaltiek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.2.2 Organen en functies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.3 Chemische vertering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.3.1 Pro-enzymen en terugkoppeling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.4 Resorptie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.5 Gezonde voeding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.5.1 Cholesterol en lipoproteïnen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

4 Transport 12
4.1 Transport in planten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.1.1 Houtvaten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.1.2 Bastvaten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.2 Circulatiesystemen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.3 Het hart . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.3.1 Hartcyclus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4.4 Bloedvaten en bloedsomloop . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4.4.1 Kleine en grote bloedsomloop . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4.5 Bloeddruk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4.6 Samenstelling van bloed . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4.6.1 Bloedstolling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
4.7 Weefselvloeistof en lymfe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

5 Gaswisseling en uitscheiding 15
5.1 Ademhalingsstelsel en gaswisseling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
5.2 Gaswisseling bij planten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.3 Longventilatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.3.1 Inademing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.3.2 Uitademing in rust . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.3.3 Longvolumes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.4 De lever . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.5 Nieren en urinevorming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
5.5.1 Urinewegen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
5.5.2 Niereenheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
5.5.3 ADH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
5.6 De huid en thermoregulatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

6 Afweer 18


2

Inhoudsopgave

  1. 01 Stofwisseling in de cel 5
    1. Chemie in cellen 5
    2. Enzymen 5
    3. Fotosynthese 6
    4. Voortgezette assimilatie 6
    5. Dissimilatie 7
    6. Intensiteit van stofwisseling en fotosynthese 7
  2. 02 DNA 8
    1. Bouw en functie van DNA 8
    2. DNA-replicatie 8
    3. Eiwitsynthese 9
    4. Genexpressie en genregulatie 9
    5. Mutaties 10
    6. Biotechnologie 10
  3. 03 Vertering 11
    1. Voedingsstoffen 11
    2. Het verteringsstelsel 11
    3. Chemische vertering 12
    4. Resorptie 13
    5. Gezonde voeding 13
  4. 04 Transport 13
    1. Transport in planten 13
    2. Circulatiesystemen 14
    3. Het hart 14
    4. Bloedvaten en bloedsomloop 15
    5. Bloeddruk 15
    6. Samenstelling van bloed 15
    7. Weefselvloeistof en lymfe 16
  5. 05 Gaswisseling en uitscheiding 16
    1. Ademhalingsstelsel en gaswisseling 16
    2. Gaswisseling bij planten 16
    3. Longventilatie 17
    4. De lever 17
    5. Nieren en urinevorming 18
    6. De huid en thermoregulatie 18
  6. 06 Afweer 19
    1. Bescherming door huid en slijmvliezen 19
    2. Aangeboren afweer 19
    3. Verworven afweer 19
    4. Immuniteit 20
    5. Transplantatie 20
    6. ABO-bloedgroepen 20
    7. Resusfactor 21
  7. 07 Samenhang van de biologie 21
    1. Cellen als basis van het leven 21
    2. DNA, erfelijkheid en evolutie 21
    3. Organismen en homeostase 22
    4. Populaties en ecosystemen 22
    5. Mens en milieu 23
    6. Atmosfeer en broeikaseffect 23
    7. Kringlopen 24
    8. Evolutie en de geschiedenis van het leven 24
  8. 08 Snelle vergelijking van kernprocessen 24
  9. 09 Belangrijke examenverbanden 24

Gekoppeld boek
 image
Uitgever: Onbekend ISBN: 9789020872002 Druk: Onbekend

Documentinformatie

Niveau
School jaar
5
Heel boek samengevat?
Nee
Wat is er van het boek samengevat?
Onbekend
Geüpload op
6 augustus 2026
Aantal pagina's
25
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting
€8,49

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kun je een ander document kiezen. Je kunt het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Verkocht
3
Volgers
0
Items
20
Laatst verkocht
2 dagen geleden

Echte notities, van echte studenten
Elk document op Stuvia is geschreven door een medestudent die hetzelfde vak deed. Zo leer je van iemand die het al heeft gehaald.



Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo makkelijk kan het dus zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen