Hoorcollege 1 – Inleiding Verdiepend Materieel Strafrecht (5 januari 2026)
Algemeen over het vak Verdiepend Materieel Strafrecht
Wijze van bestudering delicten:
1. Aandacht voor de verschijningsvorm van de gedraging (het delict);
2. Bespreking van de strafbaarheid van de gedraging (o.a. in het licht van relevante criteria voor
strafbaarstelling en eventuele van toepassing zijnde fundamentele rechten);
3. Analyse van de delictsomschrijving (bestanddelen, opzet/schuld-verband etc.);
4. Bestudering van de werking van de strafbaarstelling in de praktijk, toepassing in concrete situaties
onderzocht (rechtspraak, casusposities).
Tentamen bestaat uit casusposities!
Inleiding in het (verdiepend) materieel strafrecht
Normen in de samenleving: strafbaarstelling van de overtreding daarvan.
Delictsomschrijving: daarin wordt de gedraging waarmee de norm wordt overtreden, omschreven.
Strafbaarstelling zorgt voor het duidelijk maken van normen, voor preventieve werking en biedt de basis om
op te treden tegen overtreding van de norm.
Strafbaarstelling in Wetboek van Strafrecht, of in bijzondere wetten (Opiumwet, Wet wapens en munitie
(WWM), Wet op de economische delicten (WED), Wet Internationale Misdrijven (WIM), etc.).
Strafbaarstelling moet aan een aantal eisen voldoen: criteria voor strafbaarstelling (verder in college 3).
Onder andere:
• Aanleiding in maatschappelijke situatie: gedrag wordt strafwaardig gevonden (door schade, leed etc.).
• Toetsing strafbaarstelling aan nut, noodzaak en effectiviteit.
• De reikwijdte van de delictsomschrijving moet precies juist zijn. Alle gedragingen die laakbaar zijn en een
overtreding van de norm zijn moeten eronder vallen. Gedragingen die wel toelaatbaar zijn moeten
erbuiten vallen.
• De strafbaarstelling moet voldoen aan fundamentele rechten, zoals het legaliteitsbeginsel
(rechtszekerheid, voorzienbaarheid), en het recht op vrijheid van meningsuiting. In algemene zin niet
zomaar vrijheid van burgers beperken.
• De strafbaarstelling moet bestendig zijn: dynamisch in toepassing, bruikbaar in een veranderende
samenleving. In veranderende omstandigheden, tegen de achtergrond van veranderde denkbeelden
over strafbaarheid, bij nieuwe verschijningsvormen van delicten etc.
De wetgever is verantwoordelijk voor het opstellen van strafbaarstellingen, de rechter is verantwoordelijk
voor toepassing in het concrete gevel. Een belangrijk onderdeel van toepassing is wetsuitleg. Hoe vindt die
wetsuitleg plaats? (o.a. woordelijk, teleologisch, wetssystematisch, verklarende terminologie (artikel 78 e.v.
Sr), analogie). Soms is die wetsuitleg niet meteen duidelijk (bijvoorbeeld omdat het de vraag is of een nieuwe
verschijningsvorm van criminaliteit valt onder de reikwijdte van een bestaande strafbaarstelling):
rechtsvinding.
• Rechtsvinding door de Hoge Raad:
o Verklarend: artikel 137c Sr (groepsbelediging): Hoge Raad legt uit dat de term ‘ras’ moet op basis
van de MvT bij het wetsvoorstel tot wijziging van artikel 137c Sr worden uitgelegd overeenkomstig
de strekking van de in artikel 1 lid 1 IVUR gegeven opsomming, waarin naast ras ook wordt genoemd:
huidskleur, afkomst of nationale of etnische afstamming. Ras omvat dus deze andere
discriminatiegronden.
o Uitbreidend: artikel 278 Sr (mensenroof): de frase ‘over de grenzen van het Rijk in Europa voeren’
betekent volgens de MvT ‘het vanuit Nederland over de grens voeren naar het buitenland’. Maar zegt
de HR: inmiddels is ook een strafbaarstelling van omgekeerde situatie wenselijk (naar Nederland
voeren). De inactie van de wetgever wijst er op, dat die kennelijk vindt dat de bestaande
strafbaarstelling dat reeds afdekt. Dus artikel 278 Sr moet zo worden uitgelegd, in overeenstemming
1
, met de huidige juridische en maatschappelijke realiteit, zowel in nationaal als in internationaal
opzicht, dat ook het vanuit het buitenland naar Nederland voeren van personen daaronder valt.
o Beperkend: artikel 420bis Sr (witwassen). De Hoge Raad vindt dat het voorhanden hebben van de
opbrengst van een zelf gepleegd misdrijf, geen witwassen oplevert als daarbij geen verhulling of
verberging plaatsvindt.
Rechtsontwikkeling: door wetswijziging (nieuwe strafbaarstelling, uitbreiding-beperking-afschaffing
bestaande strafbaarstelling), door uitleg (rechtsvinding) rechter van de inhoud van bestaande
strafbaarstellingen.
Rechtsvorming: bepaling wat die rechtsontwikkeling is. In hoeverre is dat een taak/bevoegdheid van de
rechter?
Materieel strafrecht in context
Materieel strafrecht spreekt tot de verbeelding van samenleving en politiek. Maatschappelijke
verontwaardiging over een gepleegd feit, wordt altijd gevolgd door verontwaardiging waarom de dader (nog)
niet (eerder) is opgepakt. En in het verlengde daarvan, of de gedraging wel zeker – voldoende – (denk aan
reikwijdte en hoogte maximumstraf) strafbaar is gesteld.
Een niet-aflatende stroom aan wetsvoorstellen (strekkend tot wijziging van bestaande of introductie van
nieuwe strafbaarstellingen). We gaan er de komende weken veel voorbeelden van zien.
Er komt binnenkort een regeerakkoord: waarschijnlijk weer nieuwe voorstellen voor strafbaarstelling en
wijziging strafbaarstellingen (hogere straffen).
Een strafbaarstelling kan voortkomen uit nationale context, of uit internationale context (bronnen):
• Verdragen in verband Verenigde Naties (denk aan verdragen inzake georganiseerde criminaliteit,
drugshandel, corruptie).
• Verdragen in verband Raad van Europa (denk aan verdragen inzake mensenhandel, witwassen,
corruptie, terrorisme).
• EU-Strafrecht aparte bron.
Bij een internationale verplichting tot strafbaarstelling moet altijd de Nederlandse wet worden aangepast
(implementatie): daarin moet de strafbaarstelling worden opgenomen (artikel 16 Gw).
De invloed van het EU-strafrecht
Harmonisatie van materieel strafrecht in verband van de Europese Unie: steeds meer strafbaarstellingen in
het Wetboek van Strafrecht dienen (mede) tot implementatie van EU-normen voor het Strafrecht.
• Hof van Justitie 26 februari 2013, C-617/10 (Akerberg Fransson).
EU wetgeving op terrein materieel strafrecht alleen op basis van richtlijn. Het betreft minimum-harmonisatie.
Het gaat bij de harmonisatie van het materieel strafrecht om zogenoemde minimum-harmonisatie:
• Lidstaten mogen een ruimere strafbaarstelling in hun nationale recht hanteren als zij dat nodig achter
voor een effectieve criminaliteitsbestrijding (conform strekking richtlijn).
• Lidstaten mogen strafbare feiten voorzien van hogere maximumstraffen dan voorgeschreven voor een
EU-richtlijn over een bepaald misdrijf (bijv. witwassen, terroristische misdrijven etc.) als zij dat nodig
achten.
Maar: Hof van Justitie 3 juni 2025, C-460/23 (Kinsa):
• Ruimere strafbaarstelling mag niet ingaan tegen expliciete doelstelling van een richtlijn (2002/90/EG)
(hulp bij illegale binnenkomst) om te komen tot een precieze strafbaarstelling als in richtlijn opgenomen.
Implementatie in het Nederlandse strafrecht: hoe gaat dat? Over uitleg van termen uit EU-wetgeving die zijn
overgenomen in strafbaarstellingen in het Wetboek van Strafrecht, gaat iedere rechter, maar bij
onduidelijkheid het Hof van Justitie EU.
2
,Een paar opmerkingen over opzet en schuld
Het Nederlandse strafrecht is een daadstrafrecht en een schuldstrafrecht: daarop is verwijtbaarheid
gebaseerd (via opneming van opzet of schuld in strafbaarstelling).
Opzet: willen en weten.
• Bij commissiedelict, omissiedelict, zgn. formeel delict.
• Oogmerk, gewoon opzet, voorwaardelijk opzet.
Schuld (culpa): onvoorzichtigheid, nalatigheid.
• Grove schuld, bewuste schuld, roekeloosheid.
Opzet in delictsomschrijving: artikel 416 Sr:
• Lid 1 onder a:
o ‘verwerft, voorhanden heeft of overdraagt’ = ingeblikt opzet: de werkwoorden zien op handelingen
die je met een bepaalde mate van bewustzijn uitvoert.
o ‘wist’ = opzet, ook voorwaardelijk opzet
• Lid 1 onder b:
o ‘opzettelijk uit winstbejag’ = opzet ziet op alles wat er na komt.
Schuld in delictsomschrijving: artikel 417bis Sr: ‘redelijkerwijs had moeten vermoeden’ (sub a) en
‘redelijkerwijs moet vermoeden’ (sub b).
Bewijs van opzet en schuld:
• Opzet/schuld gaat over de subjectieve zijde van een delictsomschrijving.
• Vaak ingeblikt.
• Relatief vaak mag het bewijs ook op een objectieve wijze worde geleverd (door gedraging van de
verdachte te analyseren en daaruit diens opzet of schuld af te leiden).
Overtredingen kunnen nooit opzettelijk worden gepleegd, wel met schuld. Misdrijven meestal opzet, anders
schuld.
Artikel 138aa Sr:
• Lid 2 is bedoeld als een strafverzwarende omstandigheid ten aanzien van lid 1. Diefstal/vernieling is
ernstiger. Er lijken nu echter twee aparte misdrijven te zijn ontstaan (dit was niet de bedoeling; de
bedoeling was een strafverzwarende omstandigheid te creëren, net als bij huisvredebreuk ex artikel 138
Sr). Je zou ze beide ten laste kunnen leggen. Het Hof Den Haag oordeelt ook dat er twee afzonderlijke
strafbaarstellingen zijn ontstaan. Dit lid vormt volgens het Hof wel strafverzwarende omstandigheden die
betrekking kunnen hebben op lid 1 of 2.
o Beide tenlastegelegd → voortgezette handeling of eendaadse samenloop.
o Wordt opgelost met de inwerkingtreding van een nieuwe wet per 1 juli 2026; het wordt dan echt een
strafverzwarende omstandigheid.
• Aantekening: het motief van de dader is een grote bron van ongelijkheid in de straftoemeting bij 138aa
Sr.
3
, Hoorcollege 2.1 – Strafbaarheid in de voorfase (8 januari 2026)
Inleiding
Waarom strafbaarheid in de voorfase? Uitbreiding van de strafbaarheid. Gedragingen strafbaar stellen
voordat de gedraging plaatsvindt (preventie).
Algemene regeling (in Boek 1, slaat dus op het gehele wetboek) i.p.v. regeling per delict.
• Voordelen:
o In één keer geregeld voor alle delicten, met vaste vereisten.
o Vaste strafwaardigheidssleutel t.o.v. voltooid delict.
• Nadelen:
o Invulling in de praktijk toch afhankelijk van specifiek gronddelict.
o Uitzonderingen nodig, geschreven (poging tot mishandeling) of omdat moeilijker denkbaar (culpoze
delicten, omissiedelicten, zeer formeel omschreven delicten, gevaarzettingsdelicten).
o Volstaat niet (zelfstandig strafbaar gestelde voorfasedelicten)
▪ Omdat het strafmaximum niet hoog genoeg is (bij strafbare voorbereiding).
▪ Omdat het moeilijk bewijsbaar is (vanwege de beschrijving van de bestanddelen van het
grondfeit).
Poging
Artikel 45 lid 1 Sr: Poging tot misdrijf is strafbaar, wanneer het voornemen van de dader zich door een begin
van uitvoering heeft geopenbaard.
Meeste jurisprudentie over begin van uitvoering:
• NJ 1979/52 (Cito): Verrichte gedragingen zijn naar hun uiterlijke verschijningsvorm gericht op voltooiing
van het betreffende misdrijf.
• NJ 2021/228:
o Hoe dicht liggen de vastgestelde gedragingen bij de voltooiing van het voorgenomen misdrijf (in tijd
en/of plaats)?
o Hoe concreet waren de vastgestelde gedragingen gericht op dat voorgenomen misdrijf?
o Niet noodzakelijk is dat al een bestanddeel van het misdrijf is vervuld.
Zie ook de vuistregels in DD 2024/63:
• Wel begin van uitvoering:
o Op laatste gedragingsbestanddeel na alle bestanddelen vervuld.
o Alle gedragingen verricht om op termijn delictsomschrijving te vervullen.
o Begonnen aan gedraging die, na voltooien, tot voltooide poging leidt.
• Misschien begin van uitvoering:
o Eén of meer gedragingsbestanddelen zijn vervuld.
o Alles gedaan om te beginnen aan gedraging die tot voltooide poging leidt.
o Voorbereiding is voltooid.
• Geen begin van uitvoering:
o Geen enkele gedraging op zichzelf meer dan voorbereiding.
• Maar: niet meer dan vuistregels.
• In de meeste gevallen eigenlijk geen ingewikkelde kwestie.
Denkoefening (gebruiken bij een gegeven casus): hoe ziet een poging tot dit misdrijf eruit, gegeven de
omstandigheden?
Soorten poging:
• Deugdelijke poging (goede poging, niets mis mee).
• Ondeugdelijke poging (relatief: object of middel is ondeugdelijk in het specifieke geval vs. absoluut: object
of middel is altijd ondeugdelijk).
o Absoluut ondeugdelijke poging is niet strafbaar.
4
Algemeen over het vak Verdiepend Materieel Strafrecht
Wijze van bestudering delicten:
1. Aandacht voor de verschijningsvorm van de gedraging (het delict);
2. Bespreking van de strafbaarheid van de gedraging (o.a. in het licht van relevante criteria voor
strafbaarstelling en eventuele van toepassing zijnde fundamentele rechten);
3. Analyse van de delictsomschrijving (bestanddelen, opzet/schuld-verband etc.);
4. Bestudering van de werking van de strafbaarstelling in de praktijk, toepassing in concrete situaties
onderzocht (rechtspraak, casusposities).
Tentamen bestaat uit casusposities!
Inleiding in het (verdiepend) materieel strafrecht
Normen in de samenleving: strafbaarstelling van de overtreding daarvan.
Delictsomschrijving: daarin wordt de gedraging waarmee de norm wordt overtreden, omschreven.
Strafbaarstelling zorgt voor het duidelijk maken van normen, voor preventieve werking en biedt de basis om
op te treden tegen overtreding van de norm.
Strafbaarstelling in Wetboek van Strafrecht, of in bijzondere wetten (Opiumwet, Wet wapens en munitie
(WWM), Wet op de economische delicten (WED), Wet Internationale Misdrijven (WIM), etc.).
Strafbaarstelling moet aan een aantal eisen voldoen: criteria voor strafbaarstelling (verder in college 3).
Onder andere:
• Aanleiding in maatschappelijke situatie: gedrag wordt strafwaardig gevonden (door schade, leed etc.).
• Toetsing strafbaarstelling aan nut, noodzaak en effectiviteit.
• De reikwijdte van de delictsomschrijving moet precies juist zijn. Alle gedragingen die laakbaar zijn en een
overtreding van de norm zijn moeten eronder vallen. Gedragingen die wel toelaatbaar zijn moeten
erbuiten vallen.
• De strafbaarstelling moet voldoen aan fundamentele rechten, zoals het legaliteitsbeginsel
(rechtszekerheid, voorzienbaarheid), en het recht op vrijheid van meningsuiting. In algemene zin niet
zomaar vrijheid van burgers beperken.
• De strafbaarstelling moet bestendig zijn: dynamisch in toepassing, bruikbaar in een veranderende
samenleving. In veranderende omstandigheden, tegen de achtergrond van veranderde denkbeelden
over strafbaarheid, bij nieuwe verschijningsvormen van delicten etc.
De wetgever is verantwoordelijk voor het opstellen van strafbaarstellingen, de rechter is verantwoordelijk
voor toepassing in het concrete gevel. Een belangrijk onderdeel van toepassing is wetsuitleg. Hoe vindt die
wetsuitleg plaats? (o.a. woordelijk, teleologisch, wetssystematisch, verklarende terminologie (artikel 78 e.v.
Sr), analogie). Soms is die wetsuitleg niet meteen duidelijk (bijvoorbeeld omdat het de vraag is of een nieuwe
verschijningsvorm van criminaliteit valt onder de reikwijdte van een bestaande strafbaarstelling):
rechtsvinding.
• Rechtsvinding door de Hoge Raad:
o Verklarend: artikel 137c Sr (groepsbelediging): Hoge Raad legt uit dat de term ‘ras’ moet op basis
van de MvT bij het wetsvoorstel tot wijziging van artikel 137c Sr worden uitgelegd overeenkomstig
de strekking van de in artikel 1 lid 1 IVUR gegeven opsomming, waarin naast ras ook wordt genoemd:
huidskleur, afkomst of nationale of etnische afstamming. Ras omvat dus deze andere
discriminatiegronden.
o Uitbreidend: artikel 278 Sr (mensenroof): de frase ‘over de grenzen van het Rijk in Europa voeren’
betekent volgens de MvT ‘het vanuit Nederland over de grens voeren naar het buitenland’. Maar zegt
de HR: inmiddels is ook een strafbaarstelling van omgekeerde situatie wenselijk (naar Nederland
voeren). De inactie van de wetgever wijst er op, dat die kennelijk vindt dat de bestaande
strafbaarstelling dat reeds afdekt. Dus artikel 278 Sr moet zo worden uitgelegd, in overeenstemming
1
, met de huidige juridische en maatschappelijke realiteit, zowel in nationaal als in internationaal
opzicht, dat ook het vanuit het buitenland naar Nederland voeren van personen daaronder valt.
o Beperkend: artikel 420bis Sr (witwassen). De Hoge Raad vindt dat het voorhanden hebben van de
opbrengst van een zelf gepleegd misdrijf, geen witwassen oplevert als daarbij geen verhulling of
verberging plaatsvindt.
Rechtsontwikkeling: door wetswijziging (nieuwe strafbaarstelling, uitbreiding-beperking-afschaffing
bestaande strafbaarstelling), door uitleg (rechtsvinding) rechter van de inhoud van bestaande
strafbaarstellingen.
Rechtsvorming: bepaling wat die rechtsontwikkeling is. In hoeverre is dat een taak/bevoegdheid van de
rechter?
Materieel strafrecht in context
Materieel strafrecht spreekt tot de verbeelding van samenleving en politiek. Maatschappelijke
verontwaardiging over een gepleegd feit, wordt altijd gevolgd door verontwaardiging waarom de dader (nog)
niet (eerder) is opgepakt. En in het verlengde daarvan, of de gedraging wel zeker – voldoende – (denk aan
reikwijdte en hoogte maximumstraf) strafbaar is gesteld.
Een niet-aflatende stroom aan wetsvoorstellen (strekkend tot wijziging van bestaande of introductie van
nieuwe strafbaarstellingen). We gaan er de komende weken veel voorbeelden van zien.
Er komt binnenkort een regeerakkoord: waarschijnlijk weer nieuwe voorstellen voor strafbaarstelling en
wijziging strafbaarstellingen (hogere straffen).
Een strafbaarstelling kan voortkomen uit nationale context, of uit internationale context (bronnen):
• Verdragen in verband Verenigde Naties (denk aan verdragen inzake georganiseerde criminaliteit,
drugshandel, corruptie).
• Verdragen in verband Raad van Europa (denk aan verdragen inzake mensenhandel, witwassen,
corruptie, terrorisme).
• EU-Strafrecht aparte bron.
Bij een internationale verplichting tot strafbaarstelling moet altijd de Nederlandse wet worden aangepast
(implementatie): daarin moet de strafbaarstelling worden opgenomen (artikel 16 Gw).
De invloed van het EU-strafrecht
Harmonisatie van materieel strafrecht in verband van de Europese Unie: steeds meer strafbaarstellingen in
het Wetboek van Strafrecht dienen (mede) tot implementatie van EU-normen voor het Strafrecht.
• Hof van Justitie 26 februari 2013, C-617/10 (Akerberg Fransson).
EU wetgeving op terrein materieel strafrecht alleen op basis van richtlijn. Het betreft minimum-harmonisatie.
Het gaat bij de harmonisatie van het materieel strafrecht om zogenoemde minimum-harmonisatie:
• Lidstaten mogen een ruimere strafbaarstelling in hun nationale recht hanteren als zij dat nodig achter
voor een effectieve criminaliteitsbestrijding (conform strekking richtlijn).
• Lidstaten mogen strafbare feiten voorzien van hogere maximumstraffen dan voorgeschreven voor een
EU-richtlijn over een bepaald misdrijf (bijv. witwassen, terroristische misdrijven etc.) als zij dat nodig
achten.
Maar: Hof van Justitie 3 juni 2025, C-460/23 (Kinsa):
• Ruimere strafbaarstelling mag niet ingaan tegen expliciete doelstelling van een richtlijn (2002/90/EG)
(hulp bij illegale binnenkomst) om te komen tot een precieze strafbaarstelling als in richtlijn opgenomen.
Implementatie in het Nederlandse strafrecht: hoe gaat dat? Over uitleg van termen uit EU-wetgeving die zijn
overgenomen in strafbaarstellingen in het Wetboek van Strafrecht, gaat iedere rechter, maar bij
onduidelijkheid het Hof van Justitie EU.
2
,Een paar opmerkingen over opzet en schuld
Het Nederlandse strafrecht is een daadstrafrecht en een schuldstrafrecht: daarop is verwijtbaarheid
gebaseerd (via opneming van opzet of schuld in strafbaarstelling).
Opzet: willen en weten.
• Bij commissiedelict, omissiedelict, zgn. formeel delict.
• Oogmerk, gewoon opzet, voorwaardelijk opzet.
Schuld (culpa): onvoorzichtigheid, nalatigheid.
• Grove schuld, bewuste schuld, roekeloosheid.
Opzet in delictsomschrijving: artikel 416 Sr:
• Lid 1 onder a:
o ‘verwerft, voorhanden heeft of overdraagt’ = ingeblikt opzet: de werkwoorden zien op handelingen
die je met een bepaalde mate van bewustzijn uitvoert.
o ‘wist’ = opzet, ook voorwaardelijk opzet
• Lid 1 onder b:
o ‘opzettelijk uit winstbejag’ = opzet ziet op alles wat er na komt.
Schuld in delictsomschrijving: artikel 417bis Sr: ‘redelijkerwijs had moeten vermoeden’ (sub a) en
‘redelijkerwijs moet vermoeden’ (sub b).
Bewijs van opzet en schuld:
• Opzet/schuld gaat over de subjectieve zijde van een delictsomschrijving.
• Vaak ingeblikt.
• Relatief vaak mag het bewijs ook op een objectieve wijze worde geleverd (door gedraging van de
verdachte te analyseren en daaruit diens opzet of schuld af te leiden).
Overtredingen kunnen nooit opzettelijk worden gepleegd, wel met schuld. Misdrijven meestal opzet, anders
schuld.
Artikel 138aa Sr:
• Lid 2 is bedoeld als een strafverzwarende omstandigheid ten aanzien van lid 1. Diefstal/vernieling is
ernstiger. Er lijken nu echter twee aparte misdrijven te zijn ontstaan (dit was niet de bedoeling; de
bedoeling was een strafverzwarende omstandigheid te creëren, net als bij huisvredebreuk ex artikel 138
Sr). Je zou ze beide ten laste kunnen leggen. Het Hof Den Haag oordeelt ook dat er twee afzonderlijke
strafbaarstellingen zijn ontstaan. Dit lid vormt volgens het Hof wel strafverzwarende omstandigheden die
betrekking kunnen hebben op lid 1 of 2.
o Beide tenlastegelegd → voortgezette handeling of eendaadse samenloop.
o Wordt opgelost met de inwerkingtreding van een nieuwe wet per 1 juli 2026; het wordt dan echt een
strafverzwarende omstandigheid.
• Aantekening: het motief van de dader is een grote bron van ongelijkheid in de straftoemeting bij 138aa
Sr.
3
, Hoorcollege 2.1 – Strafbaarheid in de voorfase (8 januari 2026)
Inleiding
Waarom strafbaarheid in de voorfase? Uitbreiding van de strafbaarheid. Gedragingen strafbaar stellen
voordat de gedraging plaatsvindt (preventie).
Algemene regeling (in Boek 1, slaat dus op het gehele wetboek) i.p.v. regeling per delict.
• Voordelen:
o In één keer geregeld voor alle delicten, met vaste vereisten.
o Vaste strafwaardigheidssleutel t.o.v. voltooid delict.
• Nadelen:
o Invulling in de praktijk toch afhankelijk van specifiek gronddelict.
o Uitzonderingen nodig, geschreven (poging tot mishandeling) of omdat moeilijker denkbaar (culpoze
delicten, omissiedelicten, zeer formeel omschreven delicten, gevaarzettingsdelicten).
o Volstaat niet (zelfstandig strafbaar gestelde voorfasedelicten)
▪ Omdat het strafmaximum niet hoog genoeg is (bij strafbare voorbereiding).
▪ Omdat het moeilijk bewijsbaar is (vanwege de beschrijving van de bestanddelen van het
grondfeit).
Poging
Artikel 45 lid 1 Sr: Poging tot misdrijf is strafbaar, wanneer het voornemen van de dader zich door een begin
van uitvoering heeft geopenbaard.
Meeste jurisprudentie over begin van uitvoering:
• NJ 1979/52 (Cito): Verrichte gedragingen zijn naar hun uiterlijke verschijningsvorm gericht op voltooiing
van het betreffende misdrijf.
• NJ 2021/228:
o Hoe dicht liggen de vastgestelde gedragingen bij de voltooiing van het voorgenomen misdrijf (in tijd
en/of plaats)?
o Hoe concreet waren de vastgestelde gedragingen gericht op dat voorgenomen misdrijf?
o Niet noodzakelijk is dat al een bestanddeel van het misdrijf is vervuld.
Zie ook de vuistregels in DD 2024/63:
• Wel begin van uitvoering:
o Op laatste gedragingsbestanddeel na alle bestanddelen vervuld.
o Alle gedragingen verricht om op termijn delictsomschrijving te vervullen.
o Begonnen aan gedraging die, na voltooien, tot voltooide poging leidt.
• Misschien begin van uitvoering:
o Eén of meer gedragingsbestanddelen zijn vervuld.
o Alles gedaan om te beginnen aan gedraging die tot voltooide poging leidt.
o Voorbereiding is voltooid.
• Geen begin van uitvoering:
o Geen enkele gedraging op zichzelf meer dan voorbereiding.
• Maar: niet meer dan vuistregels.
• In de meeste gevallen eigenlijk geen ingewikkelde kwestie.
Denkoefening (gebruiken bij een gegeven casus): hoe ziet een poging tot dit misdrijf eruit, gegeven de
omstandigheden?
Soorten poging:
• Deugdelijke poging (goede poging, niets mis mee).
• Ondeugdelijke poging (relatief: object of middel is ondeugdelijk in het specifieke geval vs. absoluut: object
of middel is altijd ondeugdelijk).
o Absoluut ondeugdelijke poging is niet strafbaar.
4
