PATHOLOGIE
SAMENVATTING SCHRIJVERS
ZIEKTE
Ziekte
- Abnormale of pathologische activiteit in organisme
- Gevolgen
• Overlijden
• Genezen
o Manieren
§ Restutio
o Ad integrum
s Genezing zonder letsels
s Bv. schaafwond
o Met sequellen
s Genezing met restletsels
s Bv. diepe snee
§ Chroniciteit
o Stabiel of onstabiel
o Verkrijgen van nieuw evenwicht (homeostase)
o Bv. infarct
- Bepaald door
• Noxen
o Schadelijke agentia
§ Bv. infectieus, fysiek, chemisch …
• Terrein
o Waar agentia op inwerken
- Therapie
• Symptomatisch
o Inwerken op symptomen
• Causaal
o Aanpakken oorzaak
• Vervangend
o Bv. prothese
• Chirurgisch
• Geneesmiddel
• …
Diagnostisch proces
- Basis van efficiënte behandeling
• Is correcte diagnose
- Differentieel diagnose
• Geeft meerdere mogelijkheden van oorzaken
o Gerangschikt op basis van probabiliteit
- Verloop
• Anamnese
o Vragen
§ Demografische gegevens
o Leeftijd, geslacht
§ Actueel probleem
§ Voorgeschiedenis
o Evt. allergie
1
, § Systeemanamnese
o Symptomen
§ Familiale anamnese
o Astma, kanker, diabetes
§ Professionele anamnese
§ Usus
o Medicatie, alcohol, nicotine, pakjaar (# sigaretten per jaar)
• Klinisch onderzoek
o Inspectie
o Palpatie
§ Voelen
§ Bv. spierspanning op buik
o Percussie
§ Kloppen/tikken
§ Bv. longen
o Zijn in principe hol " vocht bij ander geluid
o Auscultatie
§ Luisteren
o Vitale parameters
§ Voor urgentie-inschatting
§ Manieren
o Pols
s Hoeveel slagen/min
s Regelmatig/onregelmatig
o Bloeddruk
s Systolische en diastolische
o Temperatuur
o Ademhaling
s Hoe frequent patiënt ademt (12x/min)
s Zuurstofsaturatie (>90%)
o Mentale status
s Patiënt in coma, maar andere parameters zijn normaal
• Aanvullende testen
o Laboratoriumonderzoek
§ Bloedtesten
o Ontstekingsparameters
o Functie van organen
o Immunologische testen
o Serologische testen
s AS tegen m.o.
§ Urineonderzoek
§ Onderzoek andere lichaamsvochten
§ Kweken
o Radiologisch onderzoek
§ Standaardradiografie
o Via röntgenstralen
o Met of zonder contrast
§ Echografie
o Geluidsgolven
§ Computertomografie (CT)
o Roterende röntgenbuis
§ Kernspintomografie (MRI)
o Waterstofatomen in magnetisch veld
o Geen röntgenstralen
§ Isotopenonderzoek
2
, o Elektromagnetische (gamma)straling
o Endoscopisch onderzoek
§ Gastroscopie
§ Colonscopie
o In dikke darm
§ Bronchoscopie
o In luchtwegen
o Functionele onderzoeken
§ Bv. Ecg, EMG, EEG…
o Anatomopathologisch onderzoek
§ Cytologie
§ Biopsie
§ Autopsie
• Medische besliskunde
o Elke test heeft foutmarge
o Validiteit test
§ Sensitiviteit
o Percentage van terecht positieve testen op zieken
o Liefst zo hoog mogelijk
o Voor uitsluiten ziekte
s Zo weinig mogelijk vals negatieven
§ Specificiteit
o Percentage van terecht negatieve testen op niet-zieken
o Liefst zo hoog mogelijk
o Voor bewijzen aanwezigheid van ziekte
s Zo weinig mogelijk vals positieven
o Predictieve waarde test
§ Positief
o Kans dat indien positief getest, patiënt ziekte ook echt heeft
o Hangt af van prevalentie
§ Negatief
o Kans dat indien negatief getest, patiënt ziekte niet heeft
o Pretest probabiliteit
§ Koppelen van waarde aan uitkomst van de test, voorafgaand aan test
o Zie tabel
§ Prevalentie
!"#
o
$
§ Sensitiviteit
!
o
(!"#)
§ Specificiteit
'
o
(("')
§ Positief predictieve waarde
!
o
(!"()
§ Negatief predictieve waarde
'
o
(#"')
o Opmerkingen
3
, § Gouden standaard
o Ideaal test
o Perfect onderscheid tussen ziek en gezond
§ Afkappunt
o Vanaf welke waarde is test abnormaal
§ Doel test
o Screening
s Zeer gevoelige test nodig/sensitiviteit
s Optimale sensitiviteit
◊ Afkappunt naar beneden trekken
◊ Iemand die negatief test, is ook echt niet ziek " meer vals
positieven
o Bevestiging
s Zeer specifieke test nodig
s Optimale specificiteit
◊ Afkappunt naar boven halen
◊ Iemand die positief test, is ook echt ziek " meer vals
negatieven
• Score systeem
o Bepaalde parameters/symptomen een score geven en vergelijken met de
patiënt " inschatten kans op ziekte
o Bv. via ogen, ademhaling, bewustzijn
VEROUDEREN
Algemeen
- Definitie
• Functieverlies
o Onomkeerbaar
o Na bereiken functionele drempel
o Verliezen stabiele homeostase
o Geeft verhoogd risico op ziekte en overlijden
- Uiterlijke kenmerken
• Slapper worden elastische weefsels
• Grijs wordende haren
• Minder mobiel
- Kindersterfte is afgenomen
4
SAMENVATTING SCHRIJVERS
ZIEKTE
Ziekte
- Abnormale of pathologische activiteit in organisme
- Gevolgen
• Overlijden
• Genezen
o Manieren
§ Restutio
o Ad integrum
s Genezing zonder letsels
s Bv. schaafwond
o Met sequellen
s Genezing met restletsels
s Bv. diepe snee
§ Chroniciteit
o Stabiel of onstabiel
o Verkrijgen van nieuw evenwicht (homeostase)
o Bv. infarct
- Bepaald door
• Noxen
o Schadelijke agentia
§ Bv. infectieus, fysiek, chemisch …
• Terrein
o Waar agentia op inwerken
- Therapie
• Symptomatisch
o Inwerken op symptomen
• Causaal
o Aanpakken oorzaak
• Vervangend
o Bv. prothese
• Chirurgisch
• Geneesmiddel
• …
Diagnostisch proces
- Basis van efficiënte behandeling
• Is correcte diagnose
- Differentieel diagnose
• Geeft meerdere mogelijkheden van oorzaken
o Gerangschikt op basis van probabiliteit
- Verloop
• Anamnese
o Vragen
§ Demografische gegevens
o Leeftijd, geslacht
§ Actueel probleem
§ Voorgeschiedenis
o Evt. allergie
1
, § Systeemanamnese
o Symptomen
§ Familiale anamnese
o Astma, kanker, diabetes
§ Professionele anamnese
§ Usus
o Medicatie, alcohol, nicotine, pakjaar (# sigaretten per jaar)
• Klinisch onderzoek
o Inspectie
o Palpatie
§ Voelen
§ Bv. spierspanning op buik
o Percussie
§ Kloppen/tikken
§ Bv. longen
o Zijn in principe hol " vocht bij ander geluid
o Auscultatie
§ Luisteren
o Vitale parameters
§ Voor urgentie-inschatting
§ Manieren
o Pols
s Hoeveel slagen/min
s Regelmatig/onregelmatig
o Bloeddruk
s Systolische en diastolische
o Temperatuur
o Ademhaling
s Hoe frequent patiënt ademt (12x/min)
s Zuurstofsaturatie (>90%)
o Mentale status
s Patiënt in coma, maar andere parameters zijn normaal
• Aanvullende testen
o Laboratoriumonderzoek
§ Bloedtesten
o Ontstekingsparameters
o Functie van organen
o Immunologische testen
o Serologische testen
s AS tegen m.o.
§ Urineonderzoek
§ Onderzoek andere lichaamsvochten
§ Kweken
o Radiologisch onderzoek
§ Standaardradiografie
o Via röntgenstralen
o Met of zonder contrast
§ Echografie
o Geluidsgolven
§ Computertomografie (CT)
o Roterende röntgenbuis
§ Kernspintomografie (MRI)
o Waterstofatomen in magnetisch veld
o Geen röntgenstralen
§ Isotopenonderzoek
2
, o Elektromagnetische (gamma)straling
o Endoscopisch onderzoek
§ Gastroscopie
§ Colonscopie
o In dikke darm
§ Bronchoscopie
o In luchtwegen
o Functionele onderzoeken
§ Bv. Ecg, EMG, EEG…
o Anatomopathologisch onderzoek
§ Cytologie
§ Biopsie
§ Autopsie
• Medische besliskunde
o Elke test heeft foutmarge
o Validiteit test
§ Sensitiviteit
o Percentage van terecht positieve testen op zieken
o Liefst zo hoog mogelijk
o Voor uitsluiten ziekte
s Zo weinig mogelijk vals negatieven
§ Specificiteit
o Percentage van terecht negatieve testen op niet-zieken
o Liefst zo hoog mogelijk
o Voor bewijzen aanwezigheid van ziekte
s Zo weinig mogelijk vals positieven
o Predictieve waarde test
§ Positief
o Kans dat indien positief getest, patiënt ziekte ook echt heeft
o Hangt af van prevalentie
§ Negatief
o Kans dat indien negatief getest, patiënt ziekte niet heeft
o Pretest probabiliteit
§ Koppelen van waarde aan uitkomst van de test, voorafgaand aan test
o Zie tabel
§ Prevalentie
!"#
o
$
§ Sensitiviteit
!
o
(!"#)
§ Specificiteit
'
o
(("')
§ Positief predictieve waarde
!
o
(!"()
§ Negatief predictieve waarde
'
o
(#"')
o Opmerkingen
3
, § Gouden standaard
o Ideaal test
o Perfect onderscheid tussen ziek en gezond
§ Afkappunt
o Vanaf welke waarde is test abnormaal
§ Doel test
o Screening
s Zeer gevoelige test nodig/sensitiviteit
s Optimale sensitiviteit
◊ Afkappunt naar beneden trekken
◊ Iemand die negatief test, is ook echt niet ziek " meer vals
positieven
o Bevestiging
s Zeer specifieke test nodig
s Optimale specificiteit
◊ Afkappunt naar boven halen
◊ Iemand die positief test, is ook echt ziek " meer vals
negatieven
• Score systeem
o Bepaalde parameters/symptomen een score geven en vergelijken met de
patiënt " inschatten kans op ziekte
o Bv. via ogen, ademhaling, bewustzijn
VEROUDEREN
Algemeen
- Definitie
• Functieverlies
o Onomkeerbaar
o Na bereiken functionele drempel
o Verliezen stabiele homeostase
o Geeft verhoogd risico op ziekte en overlijden
- Uiterlijke kenmerken
• Slapper worden elastische weefsels
• Grijs wordende haren
• Minder mobiel
- Kindersterfte is afgenomen
4
