Het rationeel optimisme en het verlichte denken dat
werd toegepast op alle terreinen van de samenleving
Leerdoelen
• Je kunt uitleggen wat de Verlichting inhoudt.
• Je kunt verlichte ideeën herkennen en benoemen.
Tijdsbepaling
Vroegmoderne tijd
Pruiken en revoluties: 1700–1800
De Verlichting
De Verlichting was een intellectuele en filosofische stroming in Europa in
de 18e eeuw.
Vooral de elite (geleerden, schrijvers en bestuurders) hield zich bezig met
verlichte ideeën.
De Verlichting bouwde voort op het rationalisme uit de
wetenschappelijke revolutie. Verlichtingsdenkers vonden dat mensen hun
verstand moesten gebruiken om de samenleving te verbeteren.
De ideeën werden toegepast op verschillende gebieden:
• politiek;
• maatschappij;
• religie;
• economie.
, Kritiek van verlichtingsdenkers
Verlichtingsdenkers hadden kritiek op:
De standenmaatschappij
• Mensen hadden ongelijke rechten door hun afkomst.
• Adel en geestelijkheid hadden privileges.
• Verlichtingsdenkers vonden dat alle mensen gelijkwaardig waren.
Het absolutisme
• Vorsten hadden te veel macht.
• De macht moest gebaseerd zijn op de wil van het volk.
De kerk
• Er was kritiek op de grote invloed van de kerk.
• Verlichtingsdenkers waren tegen religieuze intolerantie en fanatisme.
Uitgangspunten van de Verlichting
Vrijheid en gelijkheid
• Alle mensen worden vrij en gelijk geboren.
• Privileges mogen niet gebaseerd zijn op geboorte.
Rationalisme
• De waarheid kan worden gevonden door het verstand te gebruiken.
• Mensen moeten kritisch nadenken en onderzoek doen.
Godsdienstige tolerantie
• Mensen moeten vrijheid hebben om hun eigen geloof te kiezen.
• Verschillende religies moeten naast elkaar kunnen bestaan.
Optimisme
• Mensen kunnen de samenleving verbeteren.
• De mens wordt gezien als redelijk en in staat tot vooruitgang.
Gevolgen van de Verlichting