Samenvatting chronische aandoeningen
Onderdeel endocrinologie
Obesitas-lipiden, diabetes mellitus (type 1, type 2,
gestationeel, andere vormen), schildklier, bijschildklier en
calcium, bijnier, hypofyse, reproductief
Kuleuven geneeskunde (2025-2026)
Samenvatting van elk deelonderwerp ENDOCRINOLOGIE. Met telkens aanduiding
en benadrukking van examenfocus. Alle examenvragen zijn geintegreerd in deze
samenvatting.
,Inhoudstafel
1. OBESITAS EN LIPIDEN .................................................................. 1
1.1 Korte definitie en kernidee ...................................................... 1
1.2 Obesitas: epidemiologie, anamnese en klinisch onderzoek .......................... 2
1.3 EOSS – Edmonton Obesity Staging System ........................................... 4
1.4 Gevolgen van obesitas ............................................................ 5
1.5 Pathofysiologie van gewichtstoename .............................................. 6
1.6 Diagnostiek en bijkomende onderzoeken ............................................ 7
1.7 Behandeling van obesitas ......................................................... 8
1.7.1 Voeding, beweging en gedragsverandering .................................... 8
1.7.2 Obesitasbevorderende medicatie ............................................. 9
1.7.3 Farmacotherapie ............................................................ 9
1.7.4 Bariatrische heelkunde .................................................... 10
1.8 Lipiden: basis en lipidentransport .............................................. 11
1.9 Atherosclerose en cardiovasculair risico ........................................ 11
1.10 Familiale hypercholesterolemie ................................................. 13
1.11 Behandeling van verhoogd LDL-cholesterol ....................................... 14
1.11.1 Statines ................................................................. 14
1.11.2 Ezetimibe ................................................................. 14
1.11.3 PCSK9-inhibitoren ......................................................... 14
1.11.4 Inclisiran en bempedoïnezuur .............................................. 15
1.12 Hypertriglyceridemie ........................................................... 16
1.13 Casusbeleid obesitas en lipiden ................................................ 16
1.14 Overzichtsschema’s ............................................................. 17
1.15 Examenvragen met uitwerking .................................................... 18
1.16 Korte samenvatting en examenfocus .............................................. 25
2. DIABETES MELLITUS ................................................................... 29
,2.1 Diabetes mellitus – inleiding ................................................... 29
2.1.1 Definitie en normale insulinewerking ....................................... 29
2.1.2 Insuline als anabool hormoon ............................................... 31
2.1.3 GLUT4 en het effect van inspanning ......................................... 32
2.1.4 Insulinetekort en ketonvorming ............................................. 33
2.1.5 Diagnostische criteria voor diabetes ....................................... 34
2.1.6 Nuchtere glycemie, random glycemie en OGTT ................................. 34
2.1.7 HbA1c ...................................................................... 36
2.1.8 IFG, IGT en prediabetes .................................................... 38
2.1.9 Acute symptomen, glucosurie en osmotische diurese .......................... 39
2.1.10 Chronische micro- en macrovasculaire complicaties ......................... 41
2.1.11 Diabetische retinopathie .................................................. 43
2.1.12 Diabetische nefropathie ................................................... 44
2.1.13 Diabetische neuropathie en diabetesvoet ................................... 46
2.1.14 Macroangiopathie .......................................................... 48
2.1.15 DCCT, UKPDS en metabolic legacy ........................................... 49
2.1.16 Overzicht, mindmap en examenfocus ......................................... 50
2.2 Diabetes mellitus type 1 ........................................................ 56
2.2.1 Definitie, etiologie en genetica ........................................... 56
2.2.2 Auto-immuundestructie van de bètacellen .................................... 58
2.2.3 Omgevingsfactoren en natuurlijk verloop .................................... 60
2.2.4 Diagnose van diabetes type 1 ............................................... 62
2.2.5 Kliniek .................................................................... 64
2.2.6 Diabetische ketoacidose .................................................... 66
2.2.7 Glucosemeting en insulinetoediening ........................................ 71
2.2.8 Hypoglycemie ............................................................... 74
2.2.9 Insulinefysiologie en insulinepreparaten ................................... 77
2.2.10 Basaal-bolusschema, insulinepomp en artificiële pancreas .................. 84
2.2.11 DM1 bij nuchter blijven of operatie ....................................... 86
2.2.12 Dieet, sport en chronische complicaties ................................... 88
2.2.13 Overzicht, examenvragen en samenvatting ................................... 90
, 2.3 Diabetes mellitus type 2 ........................................................ 95
2.3.1 Definitie en epidemiologie ................................................. 95
2.3.2 Etiologie en insulineresistentie ........................................... 97
2.3.3 Progressief bètacelfalen .................................................. 100
2.3.4 Metabool syndroom en cardiovasculair risico ............................... 101
2.3.5 Incretines en renale glucosereabsorptie ................................... 102
2.3.6 Multifactoriële aanpak .................................................... 104
2.3.7 Kliniek en screening ...................................................... 106
2.3.8 Behandeldoelen en therapeutische targets .................................. 109
2.3.9 Metformine en sulfonylureumderivaten ...................................... 111
2.3.10 DPP-4-inhibitoren ........................................................ 114
2.3.11 GLP-1-receptoragonisten .................................................. 115
2.3.12 SGLT2-inhibitoren ........................................................ 116
2.3.13 Insuline bij diabetes type 2 ............................................. 119
2.3.14 Bariatrische heelkunde ................................................... 122
2.3.15 Hyperosmolair hyperglycemisch syndroom ................................... 122
2.3.16 Stapsgewijze behandelingsaanpak .......................................... 126
2.3.17 Examenvragen, mindmap en samenvatting .................................... 127
2.4 Andere vormen van diabetes ..................................................... 135
2.4.1 Diabetes en zwangerschap .................................................. 135
2.4.2 Foetale en maternale gevolgen ............................................. 135
2.4.3 Zwangerschapsdiabetes ..................................................... 140
2.4.4 Screening en diagnose van zwangerschapsdiabetes ........................... 142
2.4.5 Follow-up na de zwangerschap .............................................. 143
2.4.6 Monogene diabetes en MODY ................................................. 145
2.4.7 MODY2, MODY3, MODY1 en MODY5 .............................................. 147
2.4.8 Secundaire en atypische diabetesvormen .................................... 152
2.4.9 Overzicht, examenvragen en samenvatting ................................... 156
2.5 Behandeling van diabetes mellitus .............................................. 160
Onderdeel endocrinologie
Obesitas-lipiden, diabetes mellitus (type 1, type 2,
gestationeel, andere vormen), schildklier, bijschildklier en
calcium, bijnier, hypofyse, reproductief
Kuleuven geneeskunde (2025-2026)
Samenvatting van elk deelonderwerp ENDOCRINOLOGIE. Met telkens aanduiding
en benadrukking van examenfocus. Alle examenvragen zijn geintegreerd in deze
samenvatting.
,Inhoudstafel
1. OBESITAS EN LIPIDEN .................................................................. 1
1.1 Korte definitie en kernidee ...................................................... 1
1.2 Obesitas: epidemiologie, anamnese en klinisch onderzoek .......................... 2
1.3 EOSS – Edmonton Obesity Staging System ........................................... 4
1.4 Gevolgen van obesitas ............................................................ 5
1.5 Pathofysiologie van gewichtstoename .............................................. 6
1.6 Diagnostiek en bijkomende onderzoeken ............................................ 7
1.7 Behandeling van obesitas ......................................................... 8
1.7.1 Voeding, beweging en gedragsverandering .................................... 8
1.7.2 Obesitasbevorderende medicatie ............................................. 9
1.7.3 Farmacotherapie ............................................................ 9
1.7.4 Bariatrische heelkunde .................................................... 10
1.8 Lipiden: basis en lipidentransport .............................................. 11
1.9 Atherosclerose en cardiovasculair risico ........................................ 11
1.10 Familiale hypercholesterolemie ................................................. 13
1.11 Behandeling van verhoogd LDL-cholesterol ....................................... 14
1.11.1 Statines ................................................................. 14
1.11.2 Ezetimibe ................................................................. 14
1.11.3 PCSK9-inhibitoren ......................................................... 14
1.11.4 Inclisiran en bempedoïnezuur .............................................. 15
1.12 Hypertriglyceridemie ........................................................... 16
1.13 Casusbeleid obesitas en lipiden ................................................ 16
1.14 Overzichtsschema’s ............................................................. 17
1.15 Examenvragen met uitwerking .................................................... 18
1.16 Korte samenvatting en examenfocus .............................................. 25
2. DIABETES MELLITUS ................................................................... 29
,2.1 Diabetes mellitus – inleiding ................................................... 29
2.1.1 Definitie en normale insulinewerking ....................................... 29
2.1.2 Insuline als anabool hormoon ............................................... 31
2.1.3 GLUT4 en het effect van inspanning ......................................... 32
2.1.4 Insulinetekort en ketonvorming ............................................. 33
2.1.5 Diagnostische criteria voor diabetes ....................................... 34
2.1.6 Nuchtere glycemie, random glycemie en OGTT ................................. 34
2.1.7 HbA1c ...................................................................... 36
2.1.8 IFG, IGT en prediabetes .................................................... 38
2.1.9 Acute symptomen, glucosurie en osmotische diurese .......................... 39
2.1.10 Chronische micro- en macrovasculaire complicaties ......................... 41
2.1.11 Diabetische retinopathie .................................................. 43
2.1.12 Diabetische nefropathie ................................................... 44
2.1.13 Diabetische neuropathie en diabetesvoet ................................... 46
2.1.14 Macroangiopathie .......................................................... 48
2.1.15 DCCT, UKPDS en metabolic legacy ........................................... 49
2.1.16 Overzicht, mindmap en examenfocus ......................................... 50
2.2 Diabetes mellitus type 1 ........................................................ 56
2.2.1 Definitie, etiologie en genetica ........................................... 56
2.2.2 Auto-immuundestructie van de bètacellen .................................... 58
2.2.3 Omgevingsfactoren en natuurlijk verloop .................................... 60
2.2.4 Diagnose van diabetes type 1 ............................................... 62
2.2.5 Kliniek .................................................................... 64
2.2.6 Diabetische ketoacidose .................................................... 66
2.2.7 Glucosemeting en insulinetoediening ........................................ 71
2.2.8 Hypoglycemie ............................................................... 74
2.2.9 Insulinefysiologie en insulinepreparaten ................................... 77
2.2.10 Basaal-bolusschema, insulinepomp en artificiële pancreas .................. 84
2.2.11 DM1 bij nuchter blijven of operatie ....................................... 86
2.2.12 Dieet, sport en chronische complicaties ................................... 88
2.2.13 Overzicht, examenvragen en samenvatting ................................... 90
, 2.3 Diabetes mellitus type 2 ........................................................ 95
2.3.1 Definitie en epidemiologie ................................................. 95
2.3.2 Etiologie en insulineresistentie ........................................... 97
2.3.3 Progressief bètacelfalen .................................................. 100
2.3.4 Metabool syndroom en cardiovasculair risico ............................... 101
2.3.5 Incretines en renale glucosereabsorptie ................................... 102
2.3.6 Multifactoriële aanpak .................................................... 104
2.3.7 Kliniek en screening ...................................................... 106
2.3.8 Behandeldoelen en therapeutische targets .................................. 109
2.3.9 Metformine en sulfonylureumderivaten ...................................... 111
2.3.10 DPP-4-inhibitoren ........................................................ 114
2.3.11 GLP-1-receptoragonisten .................................................. 115
2.3.12 SGLT2-inhibitoren ........................................................ 116
2.3.13 Insuline bij diabetes type 2 ............................................. 119
2.3.14 Bariatrische heelkunde ................................................... 122
2.3.15 Hyperosmolair hyperglycemisch syndroom ................................... 122
2.3.16 Stapsgewijze behandelingsaanpak .......................................... 126
2.3.17 Examenvragen, mindmap en samenvatting .................................... 127
2.4 Andere vormen van diabetes ..................................................... 135
2.4.1 Diabetes en zwangerschap .................................................. 135
2.4.2 Foetale en maternale gevolgen ............................................. 135
2.4.3 Zwangerschapsdiabetes ..................................................... 140
2.4.4 Screening en diagnose van zwangerschapsdiabetes ........................... 142
2.4.5 Follow-up na de zwangerschap .............................................. 143
2.4.6 Monogene diabetes en MODY ................................................. 145
2.4.7 MODY2, MODY3, MODY1 en MODY5 .............................................. 147
2.4.8 Secundaire en atypische diabetesvormen .................................... 152
2.4.9 Overzicht, examenvragen en samenvatting ................................... 156
2.5 Behandeling van diabetes mellitus .............................................. 160
