Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
Samenvatting
Externe Verslaggeving
Nyenrode Business Universiteit
Master Accountancy
Collegejaar: 2025-2026
,Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
Inleiding
Voor deze samenvatting is gebruikgemaakt van de volgende literatuur:
• EY Handboek Jaarrekening 2025 – deel 1;
• EY Handboek Jaarrekening 2025 – deel 2;
• Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (RJ).
Bij het studieonderdeel Externe Verslaggeving (EV) – en dus in deze samenvatting – zullen de
volgende onderwerpen behandeld worden:
• Overzicht wet- en regelgeving, IFRS, algemene grondslagen & Earnings Management
o Totstandkoming wet- en regelgeving
o Conceptueel Framework (en Stramien)
o Verslaggevingsprincipes en waarderingsgrondslagen
o Earnings Management
• Kasstroomoverzicht, winst- & verliesrekening, opbrengstenverwerking, IFRS 18 & OHP
o Opbrengstenverwerking
o Onderhanden Projecten
o Kasstroomoverzicht, winst- en verliesrekening en IFRS 18
• Financiële instrumenten
o Definitie
o Waarderingsmogelijkheden
o Hedge Accounting
• On/off balance verwerking & Lease accounting
o Financial & Operational Lease (IFRS 16)
o Special Purpose Entities (SPE’s)
• IMVA & impairments (IMVA & MVA)
o Definitie en categorieën
o Specifieke IMVA
o Impairments
• Kapitaalbelangen, goodwill & consolidatie
o Kapitaalbelangen
o Goodwill
o Consolidatie
• Voorzieningen, gebeurtenissen na balansdatum & wettelijke reserves
• Pensioenen & op aandelen gebaseerde betalingen
• Winstbelastingen
• Overige onderwerpen
o Crypto currency, duurzaamheidsverslaggeving & bijzondere bedrijfstakken
In deze samenvatting is alle theorie behandeld die volgens de weekplanning EV als tentamenstof staat
voorgeschreven (voornamelijk gebaseerd op de slides van het vak). Er is vaak gebruik gemaakt van
voorbeelden inclusief de boekingsgangen. In dit vak is het begrip van het onderwerp belangrijk, maar
de verwerking in de boekhouding van een onderneming is vaak nog belangrijker. Daarom dat er in alle
voorbeelden boekingsgangen zijn opgenomen die goed begrepen moeten worden.
,Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Overzicht wet- en regelgeving, grondslagen & EM ............................................................. 6
1.1 Overzicht wet- en regelgeving ............................................................................................. 6
1.2 Conceptueel Framework (IASB) ...........................................................................................11
1.3 Balanselementen en verwerkingscriteria ..............................................................................14
1.4 Waarderingsgrondslagen ..................................................................................................15
1.5 Accounting principles........................................................................................................15
1.6 Fair value accounting .......................................................................................................16
1.7 Earnings Management .....................................................................................................18
Hoofdstuk 2: Onderdelen van de jaarrekening ....................................................................................20
2.1 Onderdelen van de jaarrekening .........................................................................................20
2.2 Kasstroomoverzicht, W&V en totaalresultaat ........................................................................20
2.3 IFRS 18: Presentation and Disclosure in Financial Statements ...................................................21
Hoofdstuk 3: Verwerking van onroerende zaken (MVA) .......................................................................23
3.1 Classificatie en eerste waardering .......................................................................................23
3.2 Componentenbenadering ..................................................................................................24
Hoofdstuk 4: Revenue Recognition (Opbrengstenverantwoording) ........................................................27
4.1 Verwerking van baten.......................................................................................................27
4.2 Stappenplan opbrengstenverantwoording ............................................................................29
4.3 Voorbeelden opgaven opbrengstenverantwoording ...............................................................37
Hoofdstuk 5: Onderhanden projecten (Opbrengstenverantwoording) ....................................................41
5.1 Definitie .........................................................................................................................41
5.2 Contractvormen ..............................................................................................................41
5.3 Waardering en resultaatsbepaling ......................................................................................41
Hoofdstuk 6: Financiële instrumenten ...............................................................................................44
6.1 Definitie .........................................................................................................................44
6.2 Waarderingsmogelijkheden ...............................................................................................46
6.3 Classificatiemodel ............................................................................................................48
6.4 Samengestelde financiële instrumenten ...............................................................................55
6.5 Expected Credit Loss Model ...............................................................................................57
6.6 Hedge Accounting ............................................................................................................58
Hoofdstuk 7: On- or off Balance & Lease Accounting............................................................................64
7.1 On- or off balance ............................................................................................................64
7.2 Control en special purpose entities (SPE/SPV) ........................................................................64
,Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
7.3 Lease Accounting .............................................................................................................66
7.4 Compleet voorbeeld lease accounting ..................................................................................73
Hoofdstuk 8: Immateriële vaste activa (exclusief goodwill) ...................................................................79
8.1 Definitie & categorieën .....................................................................................................79
8.2 Activering, verwerving, waardering en deactivering en toelichting ............................................80
8.3 Gebruiksduur ..................................................................................................................82
8.4 Verschillen IFRS en RJ........................................................................................................84
8.5 Kosten van onderzoek/ontwikkeling & software ....................................................................85
8.6 Impairments ...................................................................................................................85
Hoofdstuk 9: Kapitaalbelangen, goodwill, consolidatie & joint operations ..............................................87
9.1 Definities ........................................................................................................................87
9.2 Kapitaalbelangen (deelnemingen) .......................................................................................88
9.3 Goodwill & badwill ...........................................................................................................94
9.4 Fusies en overnames ........................................................................................................96
9.5 Consolidatie....................................................................................................................99
9.6 Joint arrangements ........................................................................................................ 102
Hoofdstuk 10: Voorzieningen ......................................................................................................... 105
10.1 Voorzieningen ............................................................................................................... 105
10.2 Specifieke voorzieningen ................................................................................................. 108
Hoofdstuk 11: Gebeurtenissen na balansdatum ................................................................................ 110
11.1 Mogelijke situaties ......................................................................................................... 110
11.2 Verwerking in de jaarrekening .......................................................................................... 110
11.3 Verwerking dividendvoorstel ............................................................................................ 111
Hoofdstuk 12: Eigen vermogen (Wettelijke Reserves) ........................................................................ 112
12.1 Verplichte onderdelen eigen vermogen .............................................................................. 112
12.2 Wettelijke reserves......................................................................................................... 112
Hoofdstuk 13: Pensioenen............................................................................................................. 114
13.1 Soorten pensioenregelingen............................................................................................. 114
13.2 Verplichtingen- en risicobenadering .................................................................................. 115
Hoofdstuk 14: Personeelsbeloningen (share-based payments) ............................................................ 117
14.1 Soorten op aandelen gebaseerde beloningen ...................................................................... 117
14.2 Waardering .................................................................................................................. 118
14.3 Voorbeeld .................................................................................................................... 119
Hoofdstuk 15: Winstbelastingen..................................................................................................... 123
,Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
15.1 Tijdelijke- en permanente verschillen ................................................................................. 123
15.2 Verwerking in de jaarrekening .......................................................................................... 124
15.3 Voorbeelden ................................................................................................................. 124
Hoofdstuk 16: Winst per aandeel ................................................................................................... 128
16.1 Reikwijdte en doel EPS .................................................................................................... 128
16.2 Soorten winst per aandeel ............................................................................................... 128
Hoofdstuk 17: Crypto Currency ...................................................................................................... 129
17.1 Definitie ....................................................................................................................... 129
17.2 Mogelijke waarderingsgrondslagen................................................................................... 131
Hoofdstuk 18: Bijzondere bedrijfstakken & duurzaamheidsverslaggeving ............................................. 132
18.1 Bijzondere bedrijfstakken ................................................................................................ 132
18.2 Duurzaamheidsverslaggeving........................................................................................... 138
, Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
Hoofdstuk 1: Overzicht wet- en regelgeving, grondslagen & EM
In dit hoofdstuk volgt een algemene introductie van de relevante wet- en regelgeving, conceptueel
framework, waarderingsgrondslagen, accounting principles, fair value accounting/actuele waarde en
earnings management.
1.1 Overzicht wet- en regelgeving
Het is belangrijk om inzicht te hebben in de van toepassing zijnde wet- en regelgeving inclusief de
instituties die hierbij betrokken zijn. In deze paragraaf staan we stil bij dit onderwerp, beginnende met
de betrokken instituties bij de wet- en regelgeving:
• Europese wetgever
o Richtlijnen (directives)
o Verordeningen (regulations)
• Nederlandse wetgever
• Raad voor de Jaarverslaggeving
• Rechterlijke macht
o Ondernemingskamer
o Hoge Raad
• Toezichthouder
o Autoriteit Financiële Markten (AFM)
Bovenstaande instituties zijn betrokken bij het opstellen en goedkeuren van de volgende wet- en
regelgeving:
• Titel 9 Boek 2 Burgerlijk Wetboek
• IAS Regulation (IAS-verordening)
• IFRS/IFRIC
• Richtlijnen van Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ)
o Voor middelgrote en grote rechtspersonen
o Voor micro- en kleine rechtspersonen
• Jurisprudentie Ondernemingskamer en Hoge Raad
• Toezicht op financiële verslaggeving (Wtfv)
o Voor beursgenoteerde ondernemingen
Titel 9 Boek 2 Burgerlijk Wetboek
Titel 9 in boek 2 van het burgerlijk wetboek beschrijft het Nederlandse jaarrekeningenrecht. Hierin
zijn de volgende bepalingen opgenomen:
• Het toepassingsgebied;
• De enkelvoudige en de geconsolideerde jaarrekening;
• De waarderingsgrondslagen;
• Het bestuursverslag;
• De overige gegevens;
Samenvatting
Externe Verslaggeving
Nyenrode Business Universiteit
Master Accountancy
Collegejaar: 2025-2026
,Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
Inleiding
Voor deze samenvatting is gebruikgemaakt van de volgende literatuur:
• EY Handboek Jaarrekening 2025 – deel 1;
• EY Handboek Jaarrekening 2025 – deel 2;
• Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (RJ).
Bij het studieonderdeel Externe Verslaggeving (EV) – en dus in deze samenvatting – zullen de
volgende onderwerpen behandeld worden:
• Overzicht wet- en regelgeving, IFRS, algemene grondslagen & Earnings Management
o Totstandkoming wet- en regelgeving
o Conceptueel Framework (en Stramien)
o Verslaggevingsprincipes en waarderingsgrondslagen
o Earnings Management
• Kasstroomoverzicht, winst- & verliesrekening, opbrengstenverwerking, IFRS 18 & OHP
o Opbrengstenverwerking
o Onderhanden Projecten
o Kasstroomoverzicht, winst- en verliesrekening en IFRS 18
• Financiële instrumenten
o Definitie
o Waarderingsmogelijkheden
o Hedge Accounting
• On/off balance verwerking & Lease accounting
o Financial & Operational Lease (IFRS 16)
o Special Purpose Entities (SPE’s)
• IMVA & impairments (IMVA & MVA)
o Definitie en categorieën
o Specifieke IMVA
o Impairments
• Kapitaalbelangen, goodwill & consolidatie
o Kapitaalbelangen
o Goodwill
o Consolidatie
• Voorzieningen, gebeurtenissen na balansdatum & wettelijke reserves
• Pensioenen & op aandelen gebaseerde betalingen
• Winstbelastingen
• Overige onderwerpen
o Crypto currency, duurzaamheidsverslaggeving & bijzondere bedrijfstakken
In deze samenvatting is alle theorie behandeld die volgens de weekplanning EV als tentamenstof staat
voorgeschreven (voornamelijk gebaseerd op de slides van het vak). Er is vaak gebruik gemaakt van
voorbeelden inclusief de boekingsgangen. In dit vak is het begrip van het onderwerp belangrijk, maar
de verwerking in de boekhouding van een onderneming is vaak nog belangrijker. Daarom dat er in alle
voorbeelden boekingsgangen zijn opgenomen die goed begrepen moeten worden.
,Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Overzicht wet- en regelgeving, grondslagen & EM ............................................................. 6
1.1 Overzicht wet- en regelgeving ............................................................................................. 6
1.2 Conceptueel Framework (IASB) ...........................................................................................11
1.3 Balanselementen en verwerkingscriteria ..............................................................................14
1.4 Waarderingsgrondslagen ..................................................................................................15
1.5 Accounting principles........................................................................................................15
1.6 Fair value accounting .......................................................................................................16
1.7 Earnings Management .....................................................................................................18
Hoofdstuk 2: Onderdelen van de jaarrekening ....................................................................................20
2.1 Onderdelen van de jaarrekening .........................................................................................20
2.2 Kasstroomoverzicht, W&V en totaalresultaat ........................................................................20
2.3 IFRS 18: Presentation and Disclosure in Financial Statements ...................................................21
Hoofdstuk 3: Verwerking van onroerende zaken (MVA) .......................................................................23
3.1 Classificatie en eerste waardering .......................................................................................23
3.2 Componentenbenadering ..................................................................................................24
Hoofdstuk 4: Revenue Recognition (Opbrengstenverantwoording) ........................................................27
4.1 Verwerking van baten.......................................................................................................27
4.2 Stappenplan opbrengstenverantwoording ............................................................................29
4.3 Voorbeelden opgaven opbrengstenverantwoording ...............................................................37
Hoofdstuk 5: Onderhanden projecten (Opbrengstenverantwoording) ....................................................41
5.1 Definitie .........................................................................................................................41
5.2 Contractvormen ..............................................................................................................41
5.3 Waardering en resultaatsbepaling ......................................................................................41
Hoofdstuk 6: Financiële instrumenten ...............................................................................................44
6.1 Definitie .........................................................................................................................44
6.2 Waarderingsmogelijkheden ...............................................................................................46
6.3 Classificatiemodel ............................................................................................................48
6.4 Samengestelde financiële instrumenten ...............................................................................55
6.5 Expected Credit Loss Model ...............................................................................................57
6.6 Hedge Accounting ............................................................................................................58
Hoofdstuk 7: On- or off Balance & Lease Accounting............................................................................64
7.1 On- or off balance ............................................................................................................64
7.2 Control en special purpose entities (SPE/SPV) ........................................................................64
,Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
7.3 Lease Accounting .............................................................................................................66
7.4 Compleet voorbeeld lease accounting ..................................................................................73
Hoofdstuk 8: Immateriële vaste activa (exclusief goodwill) ...................................................................79
8.1 Definitie & categorieën .....................................................................................................79
8.2 Activering, verwerving, waardering en deactivering en toelichting ............................................80
8.3 Gebruiksduur ..................................................................................................................82
8.4 Verschillen IFRS en RJ........................................................................................................84
8.5 Kosten van onderzoek/ontwikkeling & software ....................................................................85
8.6 Impairments ...................................................................................................................85
Hoofdstuk 9: Kapitaalbelangen, goodwill, consolidatie & joint operations ..............................................87
9.1 Definities ........................................................................................................................87
9.2 Kapitaalbelangen (deelnemingen) .......................................................................................88
9.3 Goodwill & badwill ...........................................................................................................94
9.4 Fusies en overnames ........................................................................................................96
9.5 Consolidatie....................................................................................................................99
9.6 Joint arrangements ........................................................................................................ 102
Hoofdstuk 10: Voorzieningen ......................................................................................................... 105
10.1 Voorzieningen ............................................................................................................... 105
10.2 Specifieke voorzieningen ................................................................................................. 108
Hoofdstuk 11: Gebeurtenissen na balansdatum ................................................................................ 110
11.1 Mogelijke situaties ......................................................................................................... 110
11.2 Verwerking in de jaarrekening .......................................................................................... 110
11.3 Verwerking dividendvoorstel ............................................................................................ 111
Hoofdstuk 12: Eigen vermogen (Wettelijke Reserves) ........................................................................ 112
12.1 Verplichte onderdelen eigen vermogen .............................................................................. 112
12.2 Wettelijke reserves......................................................................................................... 112
Hoofdstuk 13: Pensioenen............................................................................................................. 114
13.1 Soorten pensioenregelingen............................................................................................. 114
13.2 Verplichtingen- en risicobenadering .................................................................................. 115
Hoofdstuk 14: Personeelsbeloningen (share-based payments) ............................................................ 117
14.1 Soorten op aandelen gebaseerde beloningen ...................................................................... 117
14.2 Waardering .................................................................................................................. 118
14.3 Voorbeeld .................................................................................................................... 119
Hoofdstuk 15: Winstbelastingen..................................................................................................... 123
,Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
15.1 Tijdelijke- en permanente verschillen ................................................................................. 123
15.2 Verwerking in de jaarrekening .......................................................................................... 124
15.3 Voorbeelden ................................................................................................................. 124
Hoofdstuk 16: Winst per aandeel ................................................................................................... 128
16.1 Reikwijdte en doel EPS .................................................................................................... 128
16.2 Soorten winst per aandeel ............................................................................................... 128
Hoofdstuk 17: Crypto Currency ...................................................................................................... 129
17.1 Definitie ....................................................................................................................... 129
17.2 Mogelijke waarderingsgrondslagen................................................................................... 131
Hoofdstuk 18: Bijzondere bedrijfstakken & duurzaamheidsverslaggeving ............................................. 132
18.1 Bijzondere bedrijfstakken ................................................................................................ 132
18.2 Duurzaamheidsverslaggeving........................................................................................... 138
, Samenvatting Externe Verslaggeving (EV) | AC-M-EV-10 | Master of Science Accountancy | Nyenrode
Hoofdstuk 1: Overzicht wet- en regelgeving, grondslagen & EM
In dit hoofdstuk volgt een algemene introductie van de relevante wet- en regelgeving, conceptueel
framework, waarderingsgrondslagen, accounting principles, fair value accounting/actuele waarde en
earnings management.
1.1 Overzicht wet- en regelgeving
Het is belangrijk om inzicht te hebben in de van toepassing zijnde wet- en regelgeving inclusief de
instituties die hierbij betrokken zijn. In deze paragraaf staan we stil bij dit onderwerp, beginnende met
de betrokken instituties bij de wet- en regelgeving:
• Europese wetgever
o Richtlijnen (directives)
o Verordeningen (regulations)
• Nederlandse wetgever
• Raad voor de Jaarverslaggeving
• Rechterlijke macht
o Ondernemingskamer
o Hoge Raad
• Toezichthouder
o Autoriteit Financiële Markten (AFM)
Bovenstaande instituties zijn betrokken bij het opstellen en goedkeuren van de volgende wet- en
regelgeving:
• Titel 9 Boek 2 Burgerlijk Wetboek
• IAS Regulation (IAS-verordening)
• IFRS/IFRIC
• Richtlijnen van Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ)
o Voor middelgrote en grote rechtspersonen
o Voor micro- en kleine rechtspersonen
• Jurisprudentie Ondernemingskamer en Hoge Raad
• Toezicht op financiële verslaggeving (Wtfv)
o Voor beursgenoteerde ondernemingen
Titel 9 Boek 2 Burgerlijk Wetboek
Titel 9 in boek 2 van het burgerlijk wetboek beschrijft het Nederlandse jaarrekeningenrecht. Hierin
zijn de volgende bepalingen opgenomen:
• Het toepassingsgebied;
• De enkelvoudige en de geconsolideerde jaarrekening;
• De waarderingsgrondslagen;
• Het bestuursverslag;
• De overige gegevens;
