LKT - Taal
Algemeen
Vraagsoort: je krijgt een plaatje te zien en je moet kijken welk schri6stysteem het is.
Pictografisch schri-: Bij het pictografisch schri6 kan je uit de a=eelding de betekenis
afleiden, herleiden.
Alfabe4sch schri-: Daar is het kenmerk van, elke klank/ foneem wordt weer gegeven door
een teken/ grafeem. Bijv. school hee6 4 grafemen (s-ch-oo-l) de s zit los van de ch omdat die
ch in andere woorden los kan voorkomen.
Logografisch schri-: Elk woord wordt weergegeven door 1 vast teken.
Verschil 2 en 3, het alfabe2sch schri3 kun je le7ers met elkaar combineren en bij het
logografisch schri3 kan dit niet, als je een nieuw woord wil maken moet je een nieuw teken
maken.
Als het chinees schri6 wordt weergegeven dan is het alLjd een logografisch schri6. Het
Arabisch schri6 is een alfabeLsch schri6 want je kan de leNers combineren. Ook met het
Russisch.
Func0onele gele2erdheid
Je kan lezen en schrijven op een heel basaal niveau. Je kan funcLoneren in onze
maatschappij. Je kunt voldoende lezen en schrijven om te funcLoneren.
Bij de vraag: iemand kan een folder van de Appie lezen, of de vertrekLjden op het staLon
lezen. Dit zijn kenmerken van funcLonele geleNerdheid.
3 fasen van beginnende gele:erdheid (schri-elijk)
Ontluikend (0- tot 4 voor de basisschool)
a. Herkennen van logo’s met leNers (bijv. Macdonalds, alberthein)
b. Een kind weet dat je in een boek kan lezen.
Beginnend (groep 1 tot 3)
a. Pseudolezen
b. Aanvankelijk lezen en schrijven
Gevorderd (van groep 4 tot 8)
a. Voortgezet technisch lezen
b. Begrijpend lezen
Boekoriënta4e en verhaalbegrip
• Een boek hee6 een Ltel, een schrijver, van voor naar achter lezen (oriëntaLe).
• Verhaalbegrip: opbouw van een verhaal leren, inleiding, middenstuk, slot. Begrijpen
van het verhaal
Func4es van geschreven taal, de 3 algemene func4es van taal (schri-elijk en mondelijk
Communica4e: zender, boodschap, ontvangen. Ik heb een boodschap en geef hem door.
Expressieve func4e: gevoelens en emoLes uitdrukken.
De conceptuele func4e: de wereld om je heen begrijpen en ordenen. Bij kennisoverdracht.
, Taalbewustzijn: Het bewust zijn van taal en erover kunnen nadenken. Een leerling kan
nadenken over de taal. Een kleuter weet bijvoorbeeld dat een zin uit losse woorden bestaat.
Weten dat taal uit bepaalde onderdelen bestaat.
Alfabe4sch principe: Het koppelen van de klank aan het teken. Het koppelen van het foneem
aan het grafeem.
Elementaire leeshandeling: Dat is het leNer voor leNer lezen. Een kind leest v-i-s. Hij ziet het
grafeem de v en koppelt het foneem eraan per leNer.
Elementaire spellinghandeling: LeNer voor leNer opschrijven.
Fonologisch bewust zijn: Een kind leert dat een taal uit klanken bestaat.
Hoe wordt dat gevraagd: juf laat woorden klappen in klankstukken bijv. ta-fel. Dan oefen je
het fonologisch bewustzijn. Eindrijm hoort er ook bij, lang bang, juf suf enz.
Fonemisch bewust zijn: een kind leert dat een woord uit losse klanken bestaat.
Het woord juf klappen is 1 klap. Je hoort de leNers j-u-f. Dus leNer per leNer. Beginrijm is
moeilijker bijv. de woorden beginnen met dezelfde leNer honing, heerlijk, heineken.
Schrijfontwikkeling bij kinderen: (vaak goeie volgorde ze:en)
Fase 1: tekenen
Fase 2: krabbelen
Fase 3: ketens leNerachLge vormen of leNers
Fase 4: het gebruiken van 1 of enkele leNers voor het hele woord.
Fase 5: invented spelling = een kind schrij6 op basis van eigen bedachten regels, schrij6 vaak
wat die hoort. Bijv. sgol = school.
Strategieën technisch lezen (op volgorde):
• Elementaire leeshandeling
• Lezen met behulp van klankklusters en spellingspatronen.
• Lezen met behulp van de visuele woordvorm of directe woordherkenning (dus niet
meer leNer per leNer maar het hele woord herkennen).
• Lezen met behulp van morfologische analyse (samenstellingen herkennen, stukken
woord herkennen en samenvoegen)
• Lezen met behulp van de context (de jongen pakt een paraplu, vult zelf in dat het
regent)
Leesproces, decoderen van een tekst, hoe lezen kinderen
Bo:om-upmodel: Woord voor woord lezen, heel nauwkeurig lezen zo kom ik tot begrip.
Top-downmodel: Ik scan, snel lezen. Je hebt zo veel kennis dus je hoe6 niet meer
nauwkeurig te lezen, globaal lezen kom je tot begrip. Gebruiken van grondwoorden.
Interac4eve model: Verschillende stukken boNom-up of boNom-down lezen en er tussen
wisselen vanwege hoeveelheid kennis die je hebt. Afwisselen.
Dyslexie: Een automaLseringsprobleem bij het lees en of schrijfproces.
Algemeen
Vraagsoort: je krijgt een plaatje te zien en je moet kijken welk schri6stysteem het is.
Pictografisch schri-: Bij het pictografisch schri6 kan je uit de a=eelding de betekenis
afleiden, herleiden.
Alfabe4sch schri-: Daar is het kenmerk van, elke klank/ foneem wordt weer gegeven door
een teken/ grafeem. Bijv. school hee6 4 grafemen (s-ch-oo-l) de s zit los van de ch omdat die
ch in andere woorden los kan voorkomen.
Logografisch schri-: Elk woord wordt weergegeven door 1 vast teken.
Verschil 2 en 3, het alfabe2sch schri3 kun je le7ers met elkaar combineren en bij het
logografisch schri3 kan dit niet, als je een nieuw woord wil maken moet je een nieuw teken
maken.
Als het chinees schri6 wordt weergegeven dan is het alLjd een logografisch schri6. Het
Arabisch schri6 is een alfabeLsch schri6 want je kan de leNers combineren. Ook met het
Russisch.
Func0onele gele2erdheid
Je kan lezen en schrijven op een heel basaal niveau. Je kan funcLoneren in onze
maatschappij. Je kunt voldoende lezen en schrijven om te funcLoneren.
Bij de vraag: iemand kan een folder van de Appie lezen, of de vertrekLjden op het staLon
lezen. Dit zijn kenmerken van funcLonele geleNerdheid.
3 fasen van beginnende gele:erdheid (schri-elijk)
Ontluikend (0- tot 4 voor de basisschool)
a. Herkennen van logo’s met leNers (bijv. Macdonalds, alberthein)
b. Een kind weet dat je in een boek kan lezen.
Beginnend (groep 1 tot 3)
a. Pseudolezen
b. Aanvankelijk lezen en schrijven
Gevorderd (van groep 4 tot 8)
a. Voortgezet technisch lezen
b. Begrijpend lezen
Boekoriënta4e en verhaalbegrip
• Een boek hee6 een Ltel, een schrijver, van voor naar achter lezen (oriëntaLe).
• Verhaalbegrip: opbouw van een verhaal leren, inleiding, middenstuk, slot. Begrijpen
van het verhaal
Func4es van geschreven taal, de 3 algemene func4es van taal (schri-elijk en mondelijk
Communica4e: zender, boodschap, ontvangen. Ik heb een boodschap en geef hem door.
Expressieve func4e: gevoelens en emoLes uitdrukken.
De conceptuele func4e: de wereld om je heen begrijpen en ordenen. Bij kennisoverdracht.
, Taalbewustzijn: Het bewust zijn van taal en erover kunnen nadenken. Een leerling kan
nadenken over de taal. Een kleuter weet bijvoorbeeld dat een zin uit losse woorden bestaat.
Weten dat taal uit bepaalde onderdelen bestaat.
Alfabe4sch principe: Het koppelen van de klank aan het teken. Het koppelen van het foneem
aan het grafeem.
Elementaire leeshandeling: Dat is het leNer voor leNer lezen. Een kind leest v-i-s. Hij ziet het
grafeem de v en koppelt het foneem eraan per leNer.
Elementaire spellinghandeling: LeNer voor leNer opschrijven.
Fonologisch bewust zijn: Een kind leert dat een taal uit klanken bestaat.
Hoe wordt dat gevraagd: juf laat woorden klappen in klankstukken bijv. ta-fel. Dan oefen je
het fonologisch bewustzijn. Eindrijm hoort er ook bij, lang bang, juf suf enz.
Fonemisch bewust zijn: een kind leert dat een woord uit losse klanken bestaat.
Het woord juf klappen is 1 klap. Je hoort de leNers j-u-f. Dus leNer per leNer. Beginrijm is
moeilijker bijv. de woorden beginnen met dezelfde leNer honing, heerlijk, heineken.
Schrijfontwikkeling bij kinderen: (vaak goeie volgorde ze:en)
Fase 1: tekenen
Fase 2: krabbelen
Fase 3: ketens leNerachLge vormen of leNers
Fase 4: het gebruiken van 1 of enkele leNers voor het hele woord.
Fase 5: invented spelling = een kind schrij6 op basis van eigen bedachten regels, schrij6 vaak
wat die hoort. Bijv. sgol = school.
Strategieën technisch lezen (op volgorde):
• Elementaire leeshandeling
• Lezen met behulp van klankklusters en spellingspatronen.
• Lezen met behulp van de visuele woordvorm of directe woordherkenning (dus niet
meer leNer per leNer maar het hele woord herkennen).
• Lezen met behulp van morfologische analyse (samenstellingen herkennen, stukken
woord herkennen en samenvoegen)
• Lezen met behulp van de context (de jongen pakt een paraplu, vult zelf in dat het
regent)
Leesproces, decoderen van een tekst, hoe lezen kinderen
Bo:om-upmodel: Woord voor woord lezen, heel nauwkeurig lezen zo kom ik tot begrip.
Top-downmodel: Ik scan, snel lezen. Je hebt zo veel kennis dus je hoe6 niet meer
nauwkeurig te lezen, globaal lezen kom je tot begrip. Gebruiken van grondwoorden.
Interac4eve model: Verschillende stukken boNom-up of boNom-down lezen en er tussen
wisselen vanwege hoeveelheid kennis die je hebt. Afwisselen.
Dyslexie: Een automaLseringsprobleem bij het lees en of schrijfproces.
