Ecologisch Werkbegeleider - Basiskennis Soortenbescherming 2026 Stuvia
Ecologisch Werkbegeleider - Basiskennis
Soortenbescherming 2026
Deze samenvatting behandelt de basiskennis voor de rol van ecologisch werkbegeleider, die
toeziet op de naleving van soortenbescherming tijdens bouw-, sloop- en
groenwerkzaamheden. De regels zijn sinds 1 januari 2024 opgenomen in de Omgevingswet,
als opvolger van de Wet natuurbescherming. Dit document behandelt de gedragscodes, het
werkprotocol, beschermde soorten en de rol van de ecologisch deskundige, aangevuld met
praktijkcasussen en oefenvragen.
Overzicht ecologisch werkbegeleider
Wettelijk kader: Omgevingswet (sinds 1 januari 2024), opvolger van de Wet
natuurbescherming
Instrument: gedragscodes soortenbescherming, goedgekeurd door het bevoegd gezag,
geven een vrijstelling van bepaalde verbodsbepalingen als er zorgvuldig gewerkt wordt
Werkprotocol: vertaalt de gedragscode naar de specifieke locatie, omstandigheden en
werkzaamheden van een project
Ondertekening: het werkprotocol wordt zowel door de aannemer (uitvoerder) als de
beheerder/opdrachtgever ondertekend
Rol ecologisch deskundige: onderzoek, advies en toezicht tijdens de uitvoering van
werkzaamheden met risico voor beschermde soorten
2026: de 'Gedragscode soortenbescherming gemeenten 2025' is de eerste gedragscode
onder de Omgevingswet, geldig tot 31 maart 2030
1. Wettelijk kader
De bescherming van planten- en diersoorten is sinds 1 januari 2024 opgenomen in de
Omgevingswet, die de eerdere Wet natuurbescherming heeft vervangen.
• De Omgevingswet bevat verbodsbepalingen die het doden, verstoren of beschadigen
van beschermde soorten en hun leefgebied verbieden
• Voor reguliere werkzaamheden zoals bouw, sloop, groenbeheer en waterbeheer
kunnen gedragscodes worden opgesteld die, mits zorgvuldig nageleefd, een
vrijstelling geven van bepaalde verbodsbepalingen
• Gedragscodes worden per sector (bijvoorbeeld gemeenten, waterschappen,
bosbeheer) opgesteld en moeten goedgekeurd worden door het bevoegd gezag
• Zonder geldige gedragscode of ontheffing is het uitvoeren van werkzaamheden die
schade toebrengen aan beschermde soorten in beginsel verboden
2. De gedragscode soortenbescherming
• Een gedragscode beschrijft hoe bij reguliere werkzaamheden zorgvuldig gehandeld
kan worden om schade aan beschermde soorten te voorkomen of te minimaliseren
• De 'Gedragscode soortenbescherming gemeenten 2025' is de eerste gedragscode
die is vastgesteld onder de Omgevingswet en integreert eerdere codes voor
ruimtelijke ontwikkeling en bestendig beheer
• Deze gedragscode is geldig voor een periode van 5 jaar, tot 31 maart 2030
Pagina 1 van 8
, Ecologisch Werkbegeleider - Basiskennis Soortenbescherming 2026 Stuvia
• Werken volgens een goedgekeurde gedragscode is vaak sneller en goedkoper dan
het aanvragen van een individuele ontheffing
3. Het werkprotocol
Het werkprotocol is de praktische vertaling van de gedragscode naar een specifiek project.
• De ecologisch deskundige vult het werkprotocol in vóórafgaand aan de start van de
werkzaamheden
• Het werkprotocol beschrijft de specifieke locatie, omstandigheden en
werkzaamheden, en hoe daarbij zorgvuldig wordt gehandeld ten aanzien van
beschermde soorten
• Het protocol moet zowel door de aannemer (uitvoerder) als de beheerder of
opdrachtgever ondertekend worden voordat de werkzaamheden van start gaan
• Tijdens de uitvoering moet het protocol daadwerkelijk gevolgd worden; afwijkingen
kunnen leiden tot schade aan beschermde soorten en overtreding van de wet
Pagina 2 van 8
Ecologisch Werkbegeleider - Basiskennis
Soortenbescherming 2026
Deze samenvatting behandelt de basiskennis voor de rol van ecologisch werkbegeleider, die
toeziet op de naleving van soortenbescherming tijdens bouw-, sloop- en
groenwerkzaamheden. De regels zijn sinds 1 januari 2024 opgenomen in de Omgevingswet,
als opvolger van de Wet natuurbescherming. Dit document behandelt de gedragscodes, het
werkprotocol, beschermde soorten en de rol van de ecologisch deskundige, aangevuld met
praktijkcasussen en oefenvragen.
Overzicht ecologisch werkbegeleider
Wettelijk kader: Omgevingswet (sinds 1 januari 2024), opvolger van de Wet
natuurbescherming
Instrument: gedragscodes soortenbescherming, goedgekeurd door het bevoegd gezag,
geven een vrijstelling van bepaalde verbodsbepalingen als er zorgvuldig gewerkt wordt
Werkprotocol: vertaalt de gedragscode naar de specifieke locatie, omstandigheden en
werkzaamheden van een project
Ondertekening: het werkprotocol wordt zowel door de aannemer (uitvoerder) als de
beheerder/opdrachtgever ondertekend
Rol ecologisch deskundige: onderzoek, advies en toezicht tijdens de uitvoering van
werkzaamheden met risico voor beschermde soorten
2026: de 'Gedragscode soortenbescherming gemeenten 2025' is de eerste gedragscode
onder de Omgevingswet, geldig tot 31 maart 2030
1. Wettelijk kader
De bescherming van planten- en diersoorten is sinds 1 januari 2024 opgenomen in de
Omgevingswet, die de eerdere Wet natuurbescherming heeft vervangen.
• De Omgevingswet bevat verbodsbepalingen die het doden, verstoren of beschadigen
van beschermde soorten en hun leefgebied verbieden
• Voor reguliere werkzaamheden zoals bouw, sloop, groenbeheer en waterbeheer
kunnen gedragscodes worden opgesteld die, mits zorgvuldig nageleefd, een
vrijstelling geven van bepaalde verbodsbepalingen
• Gedragscodes worden per sector (bijvoorbeeld gemeenten, waterschappen,
bosbeheer) opgesteld en moeten goedgekeurd worden door het bevoegd gezag
• Zonder geldige gedragscode of ontheffing is het uitvoeren van werkzaamheden die
schade toebrengen aan beschermde soorten in beginsel verboden
2. De gedragscode soortenbescherming
• Een gedragscode beschrijft hoe bij reguliere werkzaamheden zorgvuldig gehandeld
kan worden om schade aan beschermde soorten te voorkomen of te minimaliseren
• De 'Gedragscode soortenbescherming gemeenten 2025' is de eerste gedragscode
die is vastgesteld onder de Omgevingswet en integreert eerdere codes voor
ruimtelijke ontwikkeling en bestendig beheer
• Deze gedragscode is geldig voor een periode van 5 jaar, tot 31 maart 2030
Pagina 1 van 8
, Ecologisch Werkbegeleider - Basiskennis Soortenbescherming 2026 Stuvia
• Werken volgens een goedgekeurde gedragscode is vaak sneller en goedkoper dan
het aanvragen van een individuele ontheffing
3. Het werkprotocol
Het werkprotocol is de praktische vertaling van de gedragscode naar een specifiek project.
• De ecologisch deskundige vult het werkprotocol in vóórafgaand aan de start van de
werkzaamheden
• Het werkprotocol beschrijft de specifieke locatie, omstandigheden en
werkzaamheden, en hoe daarbij zorgvuldig wordt gehandeld ten aanzien van
beschermde soorten
• Het protocol moet zowel door de aannemer (uitvoerder) als de beheerder of
opdrachtgever ondertekend worden voordat de werkzaamheden van start gaan
• Tijdens de uitvoering moet het protocol daadwerkelijk gevolgd worden; afwijkingen
kunnen leiden tot schade aan beschermde soorten en overtreding van de wet
Pagina 2 van 8
