Samenvatting
Pathofysiologie en
pathologische
Biochemie
Rebecca
Universiteit Antwerpen, 2025-2026
1
,Inleiding
Inleiding.................................................................................................................................. 2
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding......................................................................................... 5
Diagnose............................................................................................................................ 7
Primaire oorzaak vs. secundaire pathologie vs. symptomen!............................................ 8
Klinisch redeneren..............................................................................................................8
Hoofdstuk 2: Waterhuishouding...........................................................................................9
Storingen in de waterhuishouding.................................................................................... 12
Symptomen................................................................................................................ 13
Diagnose.................................................................................................................... 14
Prognose.................................................................................................................... 15
Hyperhydratatie................................................................................................................ 15
Oedeem............................................................................................................................16
Oorzaken.................................................................................................................... 16
Symptomen................................................................................................................ 18
Diagnose.................................................................................................................... 18
Behandeling............................................................................................................... 19
Dehydratatie..................................................................................................................... 19
Hypertone dehydratatie.................................................................................................... 19
Symptomen................................................................................................................ 20
Prognose.................................................................................................................... 21
Isotone dehydratatie.........................................................................................................21
Symptomen................................................................................................................ 23
Prognose.................................................................................................................... 23
Hypotone dehydratatie..................................................................................................... 23
Symptomen................................................................................................................ 24
Diagnose.................................................................................................................... 24
Therapie..................................................................................................................... 24
Maken van een isotone oplossing.................................................................................... 24
Hoeveelheid vocht............................................................................................................24
Hoofdstuk 3: Zuur-base evenwicht.................................................................................... 26
Buffers.............................................................................................................................. 26
Eiwitten als buffer............................................................................................................. 26
Regelmechanismen op orgaanniveau..............................................................................27
Respiratorische regeling...................................................................................................27
Renale regeling................................................................................................................ 27
Cellulaire regeling.............................................................................................................27
Respiratorische acidose................................................................................................... 28
Symptomen................................................................................................................ 28
Behandeling............................................................................................................... 28
Metabole acidose............................................................................................................. 28
2
, Symptomen................................................................................................................ 29
Behandeling............................................................................................................... 30
Respiratorische alkalose.................................................................................................. 30
Symptomen................................................................................................................ 31
Behandeling............................................................................................................... 31
Metabole alkalose............................................................................................................ 31
Symptomen................................................................................................................ 32
Behandeling............................................................................................................... 32
Gemengde zuurbase stoornissen.................................................................................... 32
Anion gap......................................................................................................................... 32
Strong ion theory.............................................................................................................. 33
Dieetfactoren.................................................................................................................... 33
Diarree bij kalveren artikel................................................................................................33
Hoofdstuk 4: Mineralen....................................................................................................... 34
Kalium.............................................................................................................................. 34
Kalium huishouding.................................................................................................... 34
Mediatie cellulaire opnamen.......................................................................................34
Afwijkingen in K huishouding......................................................................................35
Hypokaliemie........................................................................................................ 35
Hyperkaliemie.......................................................................................................35
Calcium............................................................................................................................ 36
Voorkomen en functies...............................................................................................37
Relatie Ca, P en H......................................................................................................37
Invloed op celmembraan............................................................................................ 37
Rol Ca in andere cellen.............................................................................................. 38
Regeling van Calcemie.............................................................................................. 38
Passieve regeling....................................................................................................... 38
Actieve regeling.......................................................................................................... 38
Afwijkingen in Ca huishouding................................................................................... 39
Hypocalcemie....................................................................................................... 39
Hypocalcemie rund/schaap.................................................................................. 39
Hypocalcemie Paard............................................................................................ 42
Hypercalcemie......................................................................................................43
Fosfor............................................................................................................................... 44
Functies...................................................................................................................... 44
Regeling P gehalte..................................................................................................... 44
Postparturiënt hemoglobinurie (post-partum hemoglobinurie)............................. 45
Hyperfosfatemie................................................................................................... 45
Magnesium.......................................................................................................................45
Functie........................................................................................................................45
Afwijkingen in Mg huishouding................................................................................... 46
Hypomagnesemie Rund....................................................................................... 46
IJzer..................................................................................................................................48
Voorkomen en functie.................................................................................................48
3
, Excretie...................................................................................................................... 48
Behoefte..................................................................................................................... 48
Afwijkingen in Fe huishouding....................................................................................48
Tekorten................................................................................................................48
Fe deficiëntie bij biggen........................................................................................49
Fe deficiëntie bij paarden..................................................................................... 49
Fe toxiciteit........................................................................................................... 49
Biologische belang..................................................................................................... 49
Transferrine.......................................................................................................... 49
Ferritine................................................................................................................ 49
Hemosiderine....................................................................................................... 49
Lactoferritine.........................................................................................................50
Zink...................................................................................................................................50
Tekorten......................................................................................................................50
Kobalt............................................................................................................................... 50
Jood..................................................................................................................................50
Selenium.......................................................................................................................... 50
Koper................................................................................................................................51
Hoofdstuk 5: Vet- en koolhydraatstofwisseling................................................................ 52
Vetstofwisseling................................................................................................................52
Vetzuren en lipiden.....................................................................................................52
Vetzuren............................................................................................................... 52
Vertering en absorptie van lipiden........................................................................ 52
In de circulatie...................................................................................................... 52
In de lever.............................................................................................................53
Metabolisme van vet in het lichaam..................................................................... 53
Lipoproteïnen............................................................................................................. 53
Afwijkingen in het vetmetabolisme............................................................................. 54
DOHAD en Thrifty fenotype..................................................................................55
Equine Metabool Syndroom................................................................................. 56
Hyperlipaemie: ponys en paarden........................................................................57
Laag melkvetgehalte............................................................................................ 58
Ketonemie bij herkauwers.................................................................................... 59
Fat cow syndroom................................................................................................ 64
Drachtigheidstoxemie bij schapen........................................................................65
Koolhydraatstofwisseling..................................................................................................66
Resorptie.................................................................................................................... 66
Niet herkauwers: Paard........................................................................................ 66
Bij volwassen herkauwers.................................................................................... 66
Storingen in de resorptie............................................................................................ 66
Glucosestofwisseling........................................................................................................67
Hormonale regeling van KH metabolisme..................................................................68
Insuline................................................................................................................. 68
Glucagon.............................................................................................................. 68
4
, Catecholamines....................................................................................................68
Glucocorticoïden...................................................................................................68
Afwijkingen in het koolhydraatmetabolisme............................................................... 69
Hyperglycemie – diabetes mellitus....................................................................... 69
Bij de hond............................................................................................................70
Bij de kat...............................................................................................................71
Hypoglycemie....................................................................................................... 72
Hypoglycemie syndroom bij biggen................................................................ 72
Hoofdstuk 6: Eiwitstofwisseling......................................................................................... 73
Inleiding............................................................................................................................ 73
N eliminatie.......................................................................................................................74
Ureum TWIO.............................................................................................................. 74
Glutamine................................................................................................................... 74
Creatinine................................................................................................................... 75
Bilirubine TWIO.......................................................................................................... 76
Galzuren..................................................................................................................... 76
Lichaams- en serumeiwitten.............................................................................................76
Plasmaproteïnes: N houdende fractie en NPN.......................................................... 76
Storingen van plasmaproteïnehomeostase................................................................77
Albumine.................................................................................................................... 78
Globulines.................................................................................................................. 78
Enzymologie.....................................................................................................................78
Lactaat dehydrogenase (LDH)................................................................................... 78
Sorbitoldehydrogenase (SDH)................................................................................... 79
Alkalische fosfatase (AP)........................................................................................... 79
Amylase en lipase van de pancreas...........................................................................79
Aspartaat-amino-transferase (ASAT, AST).................................................................79
Alanine-amino-transferase (ALAT, ALT)..................................................................... 79
Creatine-kinase (CK).................................................................................................. 79
Glutamaat-dehydrogenase (GLDH of GD)................................................................. 79
Gamma-glutamyl-transferase (GGT)..........................................................................79
5
,Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
Een normaalwaarde is afhankelijk van referenties. Maar het is belangrijk in acht te houden
dat referentiewaarden kloppen voor de grootste groep, maar binnen deze groep zijn er altijd
individuen die buiten de referentiewaarden vallen zonder ziek te zijn. De verkregen waarden
worden altijd gekoppeld aan de klinische symptomen.
De waarden moeten gekoppeld worden aan de klachten en de symptomen!
‘Normaal’ is een distributie van data, zoals observaties in een populatie. Een Normale
verdeling betreft het gemiddelde (μ) en standaarddeviatie (σ²). We zien dat biologische
parameters veelal normaal verdeeld zijn. Een confounder is een parameter die ervoor zorgt
dat de gemeten waarden foutief gaan interpreteren. Het gemiddelde is het resultaat van het
optellen van de waarden en deze te delen door het aantal waarden, de mediaan is het
gemiddelde getal in een op volgorde geplaatste dataset.
De type 1 fout: : De groep gezonde studenten, die boven de referentiewaarden vallen van
gezond met hun gemeten waarden. Hierdoor zal men foutief zeggen dat ze ziek zijn, omdat
zij boven de referentiewaarden vallen, terwijl zij wel gezond zijn. Vals positief
De type-1 fout, valt meestal op 5% van de waarden.
De type 2 fout: 𝛽: De groep zieke studenten, die onder de referentiewaarden vallen van ziek
met hun gemeten waarden. Hierdoor zal men foutief zeggen dat ze gezond zijn, omdat zij
onder de drempelwaarde voor ziekte meten, terwijl zij wel ziek zijn. Vals negatief
De type-2 fout, 𝛽
De sensitiviteit van de test vertelt welke zieke studenten er als ziek aangeduid worden. De
som hiervoor is 1 - 𝛽.
De specificiteit van de test vertelt welke gezonde studenten er als gezond worden
aangeduid. De soms hiervoor is 1 - .
De grafiek kunnen tekenen en beredeneren hoe het zit. (threshold, type 1 of 2, G of Z)
Ziek Gezond
Diagnose ziek A B
Diagnose Gezond C D
Sensitiviteit: A / (A+C) → bv. 90% → van A+C, invullen in A
Specificiteit: D / (B+D) → bv. 90% → van B+D, invullen in D
Positief voorspellende waarde (PVW): A / (A+B)
→ Alle dieren die positief getest zijn, hoeveel hiervan zijn daadwerkelijk ziek.
Negatief voorspellende waarde (NVW): D / (C+D)
→ Alle dieren die negatief getest zijn, hoeveel hiervan zijn daadwerkelijk gezond.
6
,Een voorspellende waarde van een test is afhankelijk van de prevalentie van de ziekte in de
populatie. Als de test gebruikt wordt in een populatie waar de ziekte amper voorkomt, wordt
de test waardeloos.
Vraag: De positief voorspellende waarde hangt af van de prevalentie. [Waar/nietwaar]
Er zijn verschillende soorten confounders, die zorgen voor afwijkende waarden. Hierdoor
kan de dierenarts de verkeerde diagnose geven. Hier dient goed over nagedacht te worden :
- Diergebonden confounders
- Stress
- Pre-analytische fouten
- Voor het onderzocht wordt, niet juiste bewaring bloedbuis etc.
- Analyse fouten
- In het labo
- Post-analytische fouten
- Niet juist interpreteren
- Administratieve fouten
Er is belangrijk dat er bij een meting wordt gekeken naar de precisie van de meting. Dit
houdt in dat het apparaat ook bij herhaalbaarheid van de test hetzelfde resultaat geeft.
- Intra assay CV
- Het apparaat moet hetzelfde resultaat geven, als hetzelfde staal 10x wordt
gemeten. Dit is niet het geval. De afwijking mag maximaal 10% zijn.
- CV = SD van de 10 bekomen SD’s / algemeen gemiddelde.
- Inter assay CV
- Het apparaat moet op verschillende dagen, waarbij een nieuwe cyclus is
begonnen, hetzelfde staal meten en hetzelfde resultaat geven.
- CV = SD van 10 gemiddelden / algemeen gemiddelden van de metingen.
Accuraatheid van de metingen houdt in dat het resultaat zo dicht mogelijk bij het echte
resultaat ligt.
Diagnose
Om een diagnose te kunnen stellen, moet je klinisch onderzoek doen.
- Signalement
- Anamnese
- Algemene indruk
- Algemeen onderzoek
- Specifiek onderzoek
- Reactie op een therapie
Aan de hand van de eerste 5 punten kan je stellen, bv. de koe heeft een calciumtekort. De
maag en darm liggen stil (Ileus). Vanuit de anamnese en KOZ denkt de DA aan
calciumtekort, waarnaar de DA een vermoedelijke diagnose stelt en hiernaar handelt. De DA
geeft calcium intraveneus in. Binnen 30 minuten zal de maag terug beginnen bewegen en
de koe zal beginnen op staan. Het is belangrijk om te kijken hoe het dier op de ingestelde
therapie reageert en bevestigt dit de diagnose.
De eerste algemene indruk is heel belangrijk!
7
, Voorbeeld: Oude hond
- Oude hond
- Vochtige neus, mogelijk diepliggende ogen
- Bij ouderdom zijn de diepliggende ogen niet vreemd, bij jonge honden wel.
- Droge neus: ziek zijn (>24-48h)
- Opgewekt en geïnteresseerd
- Vacht lijkt goed verzorgd
- Geen neusuitvloei, symmetrisch etc.
Voorbeeld: Melkkoe
- Opgetrokken rug
- Pijn! thv abdomen/buik en/of thorax
- Staart afgedragen
- Partus/ tochtigheid/ mesten
- Buik opgetrokken
- Lage kopstand
- Grote uier, geen kleurafwijking
- Uiervene is vergroot, niet afwijkend bij oudere melkkoeien
- De voorpoten staan heel dicht bij elkaar. → Pijn bij een voorpoot.
- 60% van gewicht op voorpoten → mediale klauw.
- 60% van gewicht op achterpoten → laterale klauw
- Vieze stal, overbezetting
- Voerbak ligt in de regen → natvoer.
Bij de diagnose is het dus van belang dat er gekeken wordt naar het klinisch onderzoek,
dierobservatie en specifiek onderzoek (bv. bloed). De waarde wordt gemeten en vergeleken.
Hierna is het belangrijk om de patiënt op te volgen.
Primaire oorzaak vs. secundaire pathologie vs. symptomen!
Voorbeeld: Reu heeft koorts en likt continu aan het preputium. Uit onderzoek blijkt dat uit het
preputium purulente vloeistof. Diagnose: Voorhuid/glanspenis ontsteking.
Er wordt AB gegeven en na een paar dagen gaat het beter en na een week is het genezen.
→ Je hebt symptomen behandeld! Wellicht was deze ontsteking een symptoom van een
onderliggend groter probleem.
Na 3 weken is de reu terug, dysurie (moeite met urineren), duidelijk ontstoken penistop,
uitvloei. Er wordt een urinestaal afgenomen → vol bacteriën.
Er wordt nog een echo uitgevoerd → Blaas niet leeg, urine blijft staan. → De ontsteking
voorkomt uit een blaasontsteking.
Na een periode blijkt er glucose in de urine te zitten → Eigenlijk Diabetus type- 1 →
Symptoombehandeling van voorhuid ontsteking.
Klinisch redeneren
Het klinisch redeneren verhoogt de kans op een juiste diagnose en behandeling. Daarbij
verbetert de communicatie met de patiënt. Het is gebaseerd op:
- Uitvoerige kennis van de arts
- Ervaringen van de arts
- Symptomen en gedragingen bij het dier
- Informatie aangeleverd door de eigenaar.
8
Pathofysiologie en
pathologische
Biochemie
Rebecca
Universiteit Antwerpen, 2025-2026
1
,Inleiding
Inleiding.................................................................................................................................. 2
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding......................................................................................... 5
Diagnose............................................................................................................................ 7
Primaire oorzaak vs. secundaire pathologie vs. symptomen!............................................ 8
Klinisch redeneren..............................................................................................................8
Hoofdstuk 2: Waterhuishouding...........................................................................................9
Storingen in de waterhuishouding.................................................................................... 12
Symptomen................................................................................................................ 13
Diagnose.................................................................................................................... 14
Prognose.................................................................................................................... 15
Hyperhydratatie................................................................................................................ 15
Oedeem............................................................................................................................16
Oorzaken.................................................................................................................... 16
Symptomen................................................................................................................ 18
Diagnose.................................................................................................................... 18
Behandeling............................................................................................................... 19
Dehydratatie..................................................................................................................... 19
Hypertone dehydratatie.................................................................................................... 19
Symptomen................................................................................................................ 20
Prognose.................................................................................................................... 21
Isotone dehydratatie.........................................................................................................21
Symptomen................................................................................................................ 23
Prognose.................................................................................................................... 23
Hypotone dehydratatie..................................................................................................... 23
Symptomen................................................................................................................ 24
Diagnose.................................................................................................................... 24
Therapie..................................................................................................................... 24
Maken van een isotone oplossing.................................................................................... 24
Hoeveelheid vocht............................................................................................................24
Hoofdstuk 3: Zuur-base evenwicht.................................................................................... 26
Buffers.............................................................................................................................. 26
Eiwitten als buffer............................................................................................................. 26
Regelmechanismen op orgaanniveau..............................................................................27
Respiratorische regeling...................................................................................................27
Renale regeling................................................................................................................ 27
Cellulaire regeling.............................................................................................................27
Respiratorische acidose................................................................................................... 28
Symptomen................................................................................................................ 28
Behandeling............................................................................................................... 28
Metabole acidose............................................................................................................. 28
2
, Symptomen................................................................................................................ 29
Behandeling............................................................................................................... 30
Respiratorische alkalose.................................................................................................. 30
Symptomen................................................................................................................ 31
Behandeling............................................................................................................... 31
Metabole alkalose............................................................................................................ 31
Symptomen................................................................................................................ 32
Behandeling............................................................................................................... 32
Gemengde zuurbase stoornissen.................................................................................... 32
Anion gap......................................................................................................................... 32
Strong ion theory.............................................................................................................. 33
Dieetfactoren.................................................................................................................... 33
Diarree bij kalveren artikel................................................................................................33
Hoofdstuk 4: Mineralen....................................................................................................... 34
Kalium.............................................................................................................................. 34
Kalium huishouding.................................................................................................... 34
Mediatie cellulaire opnamen.......................................................................................34
Afwijkingen in K huishouding......................................................................................35
Hypokaliemie........................................................................................................ 35
Hyperkaliemie.......................................................................................................35
Calcium............................................................................................................................ 36
Voorkomen en functies...............................................................................................37
Relatie Ca, P en H......................................................................................................37
Invloed op celmembraan............................................................................................ 37
Rol Ca in andere cellen.............................................................................................. 38
Regeling van Calcemie.............................................................................................. 38
Passieve regeling....................................................................................................... 38
Actieve regeling.......................................................................................................... 38
Afwijkingen in Ca huishouding................................................................................... 39
Hypocalcemie....................................................................................................... 39
Hypocalcemie rund/schaap.................................................................................. 39
Hypocalcemie Paard............................................................................................ 42
Hypercalcemie......................................................................................................43
Fosfor............................................................................................................................... 44
Functies...................................................................................................................... 44
Regeling P gehalte..................................................................................................... 44
Postparturiënt hemoglobinurie (post-partum hemoglobinurie)............................. 45
Hyperfosfatemie................................................................................................... 45
Magnesium.......................................................................................................................45
Functie........................................................................................................................45
Afwijkingen in Mg huishouding................................................................................... 46
Hypomagnesemie Rund....................................................................................... 46
IJzer..................................................................................................................................48
Voorkomen en functie.................................................................................................48
3
, Excretie...................................................................................................................... 48
Behoefte..................................................................................................................... 48
Afwijkingen in Fe huishouding....................................................................................48
Tekorten................................................................................................................48
Fe deficiëntie bij biggen........................................................................................49
Fe deficiëntie bij paarden..................................................................................... 49
Fe toxiciteit........................................................................................................... 49
Biologische belang..................................................................................................... 49
Transferrine.......................................................................................................... 49
Ferritine................................................................................................................ 49
Hemosiderine....................................................................................................... 49
Lactoferritine.........................................................................................................50
Zink...................................................................................................................................50
Tekorten......................................................................................................................50
Kobalt............................................................................................................................... 50
Jood..................................................................................................................................50
Selenium.......................................................................................................................... 50
Koper................................................................................................................................51
Hoofdstuk 5: Vet- en koolhydraatstofwisseling................................................................ 52
Vetstofwisseling................................................................................................................52
Vetzuren en lipiden.....................................................................................................52
Vetzuren............................................................................................................... 52
Vertering en absorptie van lipiden........................................................................ 52
In de circulatie...................................................................................................... 52
In de lever.............................................................................................................53
Metabolisme van vet in het lichaam..................................................................... 53
Lipoproteïnen............................................................................................................. 53
Afwijkingen in het vetmetabolisme............................................................................. 54
DOHAD en Thrifty fenotype..................................................................................55
Equine Metabool Syndroom................................................................................. 56
Hyperlipaemie: ponys en paarden........................................................................57
Laag melkvetgehalte............................................................................................ 58
Ketonemie bij herkauwers.................................................................................... 59
Fat cow syndroom................................................................................................ 64
Drachtigheidstoxemie bij schapen........................................................................65
Koolhydraatstofwisseling..................................................................................................66
Resorptie.................................................................................................................... 66
Niet herkauwers: Paard........................................................................................ 66
Bij volwassen herkauwers.................................................................................... 66
Storingen in de resorptie............................................................................................ 66
Glucosestofwisseling........................................................................................................67
Hormonale regeling van KH metabolisme..................................................................68
Insuline................................................................................................................. 68
Glucagon.............................................................................................................. 68
4
, Catecholamines....................................................................................................68
Glucocorticoïden...................................................................................................68
Afwijkingen in het koolhydraatmetabolisme............................................................... 69
Hyperglycemie – diabetes mellitus....................................................................... 69
Bij de hond............................................................................................................70
Bij de kat...............................................................................................................71
Hypoglycemie....................................................................................................... 72
Hypoglycemie syndroom bij biggen................................................................ 72
Hoofdstuk 6: Eiwitstofwisseling......................................................................................... 73
Inleiding............................................................................................................................ 73
N eliminatie.......................................................................................................................74
Ureum TWIO.............................................................................................................. 74
Glutamine................................................................................................................... 74
Creatinine................................................................................................................... 75
Bilirubine TWIO.......................................................................................................... 76
Galzuren..................................................................................................................... 76
Lichaams- en serumeiwitten.............................................................................................76
Plasmaproteïnes: N houdende fractie en NPN.......................................................... 76
Storingen van plasmaproteïnehomeostase................................................................77
Albumine.................................................................................................................... 78
Globulines.................................................................................................................. 78
Enzymologie.....................................................................................................................78
Lactaat dehydrogenase (LDH)................................................................................... 78
Sorbitoldehydrogenase (SDH)................................................................................... 79
Alkalische fosfatase (AP)........................................................................................... 79
Amylase en lipase van de pancreas...........................................................................79
Aspartaat-amino-transferase (ASAT, AST).................................................................79
Alanine-amino-transferase (ALAT, ALT)..................................................................... 79
Creatine-kinase (CK).................................................................................................. 79
Glutamaat-dehydrogenase (GLDH of GD)................................................................. 79
Gamma-glutamyl-transferase (GGT)..........................................................................79
5
,Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
Een normaalwaarde is afhankelijk van referenties. Maar het is belangrijk in acht te houden
dat referentiewaarden kloppen voor de grootste groep, maar binnen deze groep zijn er altijd
individuen die buiten de referentiewaarden vallen zonder ziek te zijn. De verkregen waarden
worden altijd gekoppeld aan de klinische symptomen.
De waarden moeten gekoppeld worden aan de klachten en de symptomen!
‘Normaal’ is een distributie van data, zoals observaties in een populatie. Een Normale
verdeling betreft het gemiddelde (μ) en standaarddeviatie (σ²). We zien dat biologische
parameters veelal normaal verdeeld zijn. Een confounder is een parameter die ervoor zorgt
dat de gemeten waarden foutief gaan interpreteren. Het gemiddelde is het resultaat van het
optellen van de waarden en deze te delen door het aantal waarden, de mediaan is het
gemiddelde getal in een op volgorde geplaatste dataset.
De type 1 fout: : De groep gezonde studenten, die boven de referentiewaarden vallen van
gezond met hun gemeten waarden. Hierdoor zal men foutief zeggen dat ze ziek zijn, omdat
zij boven de referentiewaarden vallen, terwijl zij wel gezond zijn. Vals positief
De type-1 fout, valt meestal op 5% van de waarden.
De type 2 fout: 𝛽: De groep zieke studenten, die onder de referentiewaarden vallen van ziek
met hun gemeten waarden. Hierdoor zal men foutief zeggen dat ze gezond zijn, omdat zij
onder de drempelwaarde voor ziekte meten, terwijl zij wel ziek zijn. Vals negatief
De type-2 fout, 𝛽
De sensitiviteit van de test vertelt welke zieke studenten er als ziek aangeduid worden. De
som hiervoor is 1 - 𝛽.
De specificiteit van de test vertelt welke gezonde studenten er als gezond worden
aangeduid. De soms hiervoor is 1 - .
De grafiek kunnen tekenen en beredeneren hoe het zit. (threshold, type 1 of 2, G of Z)
Ziek Gezond
Diagnose ziek A B
Diagnose Gezond C D
Sensitiviteit: A / (A+C) → bv. 90% → van A+C, invullen in A
Specificiteit: D / (B+D) → bv. 90% → van B+D, invullen in D
Positief voorspellende waarde (PVW): A / (A+B)
→ Alle dieren die positief getest zijn, hoeveel hiervan zijn daadwerkelijk ziek.
Negatief voorspellende waarde (NVW): D / (C+D)
→ Alle dieren die negatief getest zijn, hoeveel hiervan zijn daadwerkelijk gezond.
6
,Een voorspellende waarde van een test is afhankelijk van de prevalentie van de ziekte in de
populatie. Als de test gebruikt wordt in een populatie waar de ziekte amper voorkomt, wordt
de test waardeloos.
Vraag: De positief voorspellende waarde hangt af van de prevalentie. [Waar/nietwaar]
Er zijn verschillende soorten confounders, die zorgen voor afwijkende waarden. Hierdoor
kan de dierenarts de verkeerde diagnose geven. Hier dient goed over nagedacht te worden :
- Diergebonden confounders
- Stress
- Pre-analytische fouten
- Voor het onderzocht wordt, niet juiste bewaring bloedbuis etc.
- Analyse fouten
- In het labo
- Post-analytische fouten
- Niet juist interpreteren
- Administratieve fouten
Er is belangrijk dat er bij een meting wordt gekeken naar de precisie van de meting. Dit
houdt in dat het apparaat ook bij herhaalbaarheid van de test hetzelfde resultaat geeft.
- Intra assay CV
- Het apparaat moet hetzelfde resultaat geven, als hetzelfde staal 10x wordt
gemeten. Dit is niet het geval. De afwijking mag maximaal 10% zijn.
- CV = SD van de 10 bekomen SD’s / algemeen gemiddelde.
- Inter assay CV
- Het apparaat moet op verschillende dagen, waarbij een nieuwe cyclus is
begonnen, hetzelfde staal meten en hetzelfde resultaat geven.
- CV = SD van 10 gemiddelden / algemeen gemiddelden van de metingen.
Accuraatheid van de metingen houdt in dat het resultaat zo dicht mogelijk bij het echte
resultaat ligt.
Diagnose
Om een diagnose te kunnen stellen, moet je klinisch onderzoek doen.
- Signalement
- Anamnese
- Algemene indruk
- Algemeen onderzoek
- Specifiek onderzoek
- Reactie op een therapie
Aan de hand van de eerste 5 punten kan je stellen, bv. de koe heeft een calciumtekort. De
maag en darm liggen stil (Ileus). Vanuit de anamnese en KOZ denkt de DA aan
calciumtekort, waarnaar de DA een vermoedelijke diagnose stelt en hiernaar handelt. De DA
geeft calcium intraveneus in. Binnen 30 minuten zal de maag terug beginnen bewegen en
de koe zal beginnen op staan. Het is belangrijk om te kijken hoe het dier op de ingestelde
therapie reageert en bevestigt dit de diagnose.
De eerste algemene indruk is heel belangrijk!
7
, Voorbeeld: Oude hond
- Oude hond
- Vochtige neus, mogelijk diepliggende ogen
- Bij ouderdom zijn de diepliggende ogen niet vreemd, bij jonge honden wel.
- Droge neus: ziek zijn (>24-48h)
- Opgewekt en geïnteresseerd
- Vacht lijkt goed verzorgd
- Geen neusuitvloei, symmetrisch etc.
Voorbeeld: Melkkoe
- Opgetrokken rug
- Pijn! thv abdomen/buik en/of thorax
- Staart afgedragen
- Partus/ tochtigheid/ mesten
- Buik opgetrokken
- Lage kopstand
- Grote uier, geen kleurafwijking
- Uiervene is vergroot, niet afwijkend bij oudere melkkoeien
- De voorpoten staan heel dicht bij elkaar. → Pijn bij een voorpoot.
- 60% van gewicht op voorpoten → mediale klauw.
- 60% van gewicht op achterpoten → laterale klauw
- Vieze stal, overbezetting
- Voerbak ligt in de regen → natvoer.
Bij de diagnose is het dus van belang dat er gekeken wordt naar het klinisch onderzoek,
dierobservatie en specifiek onderzoek (bv. bloed). De waarde wordt gemeten en vergeleken.
Hierna is het belangrijk om de patiënt op te volgen.
Primaire oorzaak vs. secundaire pathologie vs. symptomen!
Voorbeeld: Reu heeft koorts en likt continu aan het preputium. Uit onderzoek blijkt dat uit het
preputium purulente vloeistof. Diagnose: Voorhuid/glanspenis ontsteking.
Er wordt AB gegeven en na een paar dagen gaat het beter en na een week is het genezen.
→ Je hebt symptomen behandeld! Wellicht was deze ontsteking een symptoom van een
onderliggend groter probleem.
Na 3 weken is de reu terug, dysurie (moeite met urineren), duidelijk ontstoken penistop,
uitvloei. Er wordt een urinestaal afgenomen → vol bacteriën.
Er wordt nog een echo uitgevoerd → Blaas niet leeg, urine blijft staan. → De ontsteking
voorkomt uit een blaasontsteking.
Na een periode blijkt er glucose in de urine te zitten → Eigenlijk Diabetus type- 1 →
Symptoombehandeling van voorhuid ontsteking.
Klinisch redeneren
Het klinisch redeneren verhoogt de kans op een juiste diagnose en behandeling. Daarbij
verbetert de communicatie met de patiënt. Het is gebaseerd op:
- Uitvoerige kennis van de arts
- Ervaringen van de arts
- Symptomen en gedragingen bij het dier
- Informatie aangeleverd door de eigenaar.
8
