1
,Voorwoord
Beste lezer,
Voor u ligt het onderzoeksverslag ‘De weg naar een autonomer bestaan voor
ouderen met dementie in verpleeghuis X’. In opdracht van Xzorggroep,
verpleeghuis X, heb ik in de periode van februari 2025 tot en met januari 2026 dit
praktijkgerichte onderzoek uit mogen voeren. Dit onderzoek is geschreven in het
kader van het afronden van de opleiding Ergotherapie aan Hogeschool Rotterdam.
Graag wil ik mijn onderzoeksbegeleider X en stagebegeleider X vanuit X Zorggroep
bedanken voor de begeleiding tijdens mijn onderzoek. Ook wil ik de respondenten
bedanken voor hun deelname aan mijn onderzoek.
Ik wens u veel leesplezier
toe.
2
,Samenvatting
Inleiding
Dit onderzoek is uitgevoerd binnen zorgorganisatie XZorggroep, verpleeghuis X. De
opdrachtgever van dit onderzoek, de ergotherapeut binnen verpleeghuis X,
signaleert dat ouderen met dementie geen autonomie hebben bij het uitvoeren van
dagelijkse activiteiten binnen en buiten het verpleeghuis, omdat er nog een
geslotendeurenbeleid wordt gehanteerd. De ouderen kunnen alleen op hun eigen
afdeling dagelijkse activiteiten uitvoeren. Door dementie kunnen mensen ook een
verminderd oriëntatievermogen krijgen en dit kan ervoor zorgen dat het uitvoeren
van dagelijkse activiteiten lastiger wordt. De ergotherapeut maakt geen gebruik van
interventies om de ouderen meer autonomie te geven bij het uitvoeren van
dagelijkse activiteiten binnen en buiten het verpleeghuis. De doelstelling van dit
onderzoek is dat de ouderen met dementie en een verminderd oriëntatievermogen
in verpleeghuis Xmeer autonomie krijgen bij het uitvoeren van dagelijkse
activiteiten binnen en buiten het verpleeghuis door de verkregen interventies die de
ergotherapeut toe kan passen. De volgende onderzoeksvraag is opgesteld: ‘Welke
interventies kan de ergotherapeut in verpleeghuis Xtoepassen om de autonomie te
vergroten bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten binnen en buiten het
verpleeghuis van ouderen met dementie en een verminderd oriëntatievermogen?’
Methode
Om antwoord te geven op de onderzoeksvraag is er een literatuur- en
praktijkonderzoek uitgevoerd. Tijdens het literatuuronderzoek is er gezocht in
verschillende databanken en in het boek ‘Ergotherapie bij ouderen met dementie en
hun mantelzorgers’. Er is in het literatuuronderzoek ook gebruikgemaakt van de
sneeuwbalmethode. Na het literatuuronderzoek is er een praktijkonderzoek
uitgevoerd aan de hand van semigestructureerde interviews. Er zijn drie
ergotherapeuten geïnterviewd die werkzaam zijn in een verpleeghuis met ouderen
met dementie. Daarna zijn de interviews getranscribeerd en geanalyseerd volgens
de thematische analyse.
Resultaten
Uit het literatuuronderzoek zijn vijf interventies naar voren gekomen. De
interventies zijn het aanpassen van de plattegrond typologie, de inzet van
omgevingssignalen, de inzet van GPS, foutloos leren en backward chaining. Alle
interventies worden in de praktijk toegepast, behalve backward chaining. Uit het
praktijkonderzoek zijn twee nieuwe interventies naar voren gekomen en dat zijn de
inzet van leefcirkels en trial and error.
Conclusie
De ergotherapeut in verpleeghuis Xkan meerdere interventies inzetten om de
autonomie te vergroten van ouderen met dementie en een verminderd
oriëntatievermogen bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten binnen en buiten
het verpleeghuis. De interventies die in het literatuur-en praktijkonderzoek naar
voren zijn gekomen zijn het aanpassen van de plattegrond typologie, de inzet van
omgevingssignalen, de inzet van GPS en foutloos leren. Voor de interventie
backward chaining is een vervolgend praktijkonderzoek nodig. Deze interventie
kwam naar voren in het literatuuronderzoek, maar wordt niet toegepast in de
praktijk. De inzet van leefcirkels en trial and error zijn in het praktijkonderzoek
gevonden, maar komen niet naar voren in het literatuuronderzoek. Daarom is er een
vervolgend literatuuronderzoek nodig naar deze interventies.
3
, Inhoudsopgave
Voorwoord................................................................................................................... 2
Samenvatting.............................................................................................................. 3
Inleiding....................................................................................................................... 5
Context.................................................................................................................... 5
Probleemanalyse...................................................................................................... 6
Huidige situatie........................................................................................................ 7
Gewenste situatie.................................................................................................... 7
Doel- en vraagstelling.............................................................................................. 8
Methode...................................................................................................................... 9
Literatuuronderzoek................................................................................................. 9
Zoekstrategie....................................................................................................... 9
Inclusiecriteria...................................................................................................... 9
Praktijkonderzoek................................................................................................... 10
Methodiek........................................................................................................... 10
Respondenten..................................................................................................... 10
Data-analyse....................................................................................................... 10
Resultaten................................................................................................................. 11
Resultaten literatuuronderzoek..............................................................................11
Resultaten praktijkonderzoek................................................................................. 14
Discussie................................................................................................................... 18
Conclusie................................................................................................................... 20
Aanbevelingen........................................................................................................... 21
Literatuurlijst............................................................................................................. 22
Bijlagen..................................................................................................................... 24
Bijlage 1. Zoekstrategie......................................................................................... 24
Bijlage 2. Topic lijst................................................................................................ 25
Bijlage 3. Transcript interview................................................................................ 28
Bijlage 4. Thematische analyse.............................................................................. 29
Bijlage 5. Codeboom.............................................................................................. 30
Bijlage 6. Invulformulier advies opdrachtgever onderzoeksverslag.......................31
4
,Voorwoord
Beste lezer,
Voor u ligt het onderzoeksverslag ‘De weg naar een autonomer bestaan voor
ouderen met dementie in verpleeghuis X’. In opdracht van Xzorggroep,
verpleeghuis X, heb ik in de periode van februari 2025 tot en met januari 2026 dit
praktijkgerichte onderzoek uit mogen voeren. Dit onderzoek is geschreven in het
kader van het afronden van de opleiding Ergotherapie aan Hogeschool Rotterdam.
Graag wil ik mijn onderzoeksbegeleider X en stagebegeleider X vanuit X Zorggroep
bedanken voor de begeleiding tijdens mijn onderzoek. Ook wil ik de respondenten
bedanken voor hun deelname aan mijn onderzoek.
Ik wens u veel leesplezier
toe.
2
,Samenvatting
Inleiding
Dit onderzoek is uitgevoerd binnen zorgorganisatie XZorggroep, verpleeghuis X. De
opdrachtgever van dit onderzoek, de ergotherapeut binnen verpleeghuis X,
signaleert dat ouderen met dementie geen autonomie hebben bij het uitvoeren van
dagelijkse activiteiten binnen en buiten het verpleeghuis, omdat er nog een
geslotendeurenbeleid wordt gehanteerd. De ouderen kunnen alleen op hun eigen
afdeling dagelijkse activiteiten uitvoeren. Door dementie kunnen mensen ook een
verminderd oriëntatievermogen krijgen en dit kan ervoor zorgen dat het uitvoeren
van dagelijkse activiteiten lastiger wordt. De ergotherapeut maakt geen gebruik van
interventies om de ouderen meer autonomie te geven bij het uitvoeren van
dagelijkse activiteiten binnen en buiten het verpleeghuis. De doelstelling van dit
onderzoek is dat de ouderen met dementie en een verminderd oriëntatievermogen
in verpleeghuis Xmeer autonomie krijgen bij het uitvoeren van dagelijkse
activiteiten binnen en buiten het verpleeghuis door de verkregen interventies die de
ergotherapeut toe kan passen. De volgende onderzoeksvraag is opgesteld: ‘Welke
interventies kan de ergotherapeut in verpleeghuis Xtoepassen om de autonomie te
vergroten bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten binnen en buiten het
verpleeghuis van ouderen met dementie en een verminderd oriëntatievermogen?’
Methode
Om antwoord te geven op de onderzoeksvraag is er een literatuur- en
praktijkonderzoek uitgevoerd. Tijdens het literatuuronderzoek is er gezocht in
verschillende databanken en in het boek ‘Ergotherapie bij ouderen met dementie en
hun mantelzorgers’. Er is in het literatuuronderzoek ook gebruikgemaakt van de
sneeuwbalmethode. Na het literatuuronderzoek is er een praktijkonderzoek
uitgevoerd aan de hand van semigestructureerde interviews. Er zijn drie
ergotherapeuten geïnterviewd die werkzaam zijn in een verpleeghuis met ouderen
met dementie. Daarna zijn de interviews getranscribeerd en geanalyseerd volgens
de thematische analyse.
Resultaten
Uit het literatuuronderzoek zijn vijf interventies naar voren gekomen. De
interventies zijn het aanpassen van de plattegrond typologie, de inzet van
omgevingssignalen, de inzet van GPS, foutloos leren en backward chaining. Alle
interventies worden in de praktijk toegepast, behalve backward chaining. Uit het
praktijkonderzoek zijn twee nieuwe interventies naar voren gekomen en dat zijn de
inzet van leefcirkels en trial and error.
Conclusie
De ergotherapeut in verpleeghuis Xkan meerdere interventies inzetten om de
autonomie te vergroten van ouderen met dementie en een verminderd
oriëntatievermogen bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten binnen en buiten
het verpleeghuis. De interventies die in het literatuur-en praktijkonderzoek naar
voren zijn gekomen zijn het aanpassen van de plattegrond typologie, de inzet van
omgevingssignalen, de inzet van GPS en foutloos leren. Voor de interventie
backward chaining is een vervolgend praktijkonderzoek nodig. Deze interventie
kwam naar voren in het literatuuronderzoek, maar wordt niet toegepast in de
praktijk. De inzet van leefcirkels en trial and error zijn in het praktijkonderzoek
gevonden, maar komen niet naar voren in het literatuuronderzoek. Daarom is er een
vervolgend literatuuronderzoek nodig naar deze interventies.
3
, Inhoudsopgave
Voorwoord................................................................................................................... 2
Samenvatting.............................................................................................................. 3
Inleiding....................................................................................................................... 5
Context.................................................................................................................... 5
Probleemanalyse...................................................................................................... 6
Huidige situatie........................................................................................................ 7
Gewenste situatie.................................................................................................... 7
Doel- en vraagstelling.............................................................................................. 8
Methode...................................................................................................................... 9
Literatuuronderzoek................................................................................................. 9
Zoekstrategie....................................................................................................... 9
Inclusiecriteria...................................................................................................... 9
Praktijkonderzoek................................................................................................... 10
Methodiek........................................................................................................... 10
Respondenten..................................................................................................... 10
Data-analyse....................................................................................................... 10
Resultaten................................................................................................................. 11
Resultaten literatuuronderzoek..............................................................................11
Resultaten praktijkonderzoek................................................................................. 14
Discussie................................................................................................................... 18
Conclusie................................................................................................................... 20
Aanbevelingen........................................................................................................... 21
Literatuurlijst............................................................................................................. 22
Bijlagen..................................................................................................................... 24
Bijlage 1. Zoekstrategie......................................................................................... 24
Bijlage 2. Topic lijst................................................................................................ 25
Bijlage 3. Transcript interview................................................................................ 28
Bijlage 4. Thematische analyse.............................................................................. 29
Bijlage 5. Codeboom.............................................................................................. 30
Bijlage 6. Invulformulier advies opdrachtgever onderzoeksverslag.......................31
4
