Thema 1: Inleiding
STUDIETAAK 1.1: WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
Literatuur: online leeromgeving
Beschrijven waarom wetenschap wordt beoefend
Het doel van de wetenschap is om systematisch kennis te vergaren over de werkelijkheid en
om deze te begrijpen en te beïnvloeden
Probleem van intuïtieve kennis
Onze menselijke waarneming en geest zijn vatbaar voor vertekeningen.
Zelfonderzoek (bijvoorbeeld cacaobonen eten is goed voor je gezondheid) is niet
betrouwbaar, omdat je niet objectief kunt beoordelen of veranderingen echt door de
interventie komen.
Wetenschappelijke methode
Een systematische aanpak om via controleerbare en herhaalbare methoden kennis te
verzamelen.
Praktische toepassingen
Wetenschappelijke kennis wordt vertaald naar richtlijnen en standaarden zoals:
Gezondheidsadviezen (bijvoorbeeld 30min wandelen)
NHG- standaarden in de huisartsenzorg
Richtlijnen rondom zendmasten
Adviezen over superfoods en voedingssupplementen
Beschrijven wat de empirische onderzoekscyclus is en uit welke fasen deze bestaat
De empirische onderzoek cyclus bestaat uit 5 fasen:
1. Onderzoeksvraag formuleren / Wat wil je precies weten
2. Studie ontwerpen / Hoe ga je deze vraag beantwoorden en met welke methode
3. Data verzamelen / Informatie systematisch verzamelen volgens het studieontwerp
4. Data analyseren / Verzamelde data analyseren om tot conclusies te komen
5. Rapporteren / Bevindingen delen met anderen, vaak via wetenschappelijk artikel
Deze cyclus kan iteratief of een vaststaand proces zijn
Iteratief proces
In werkelijkheid lopen deze fases door elkaar. Bijvoorbeeld soms moet je tijdens het
ontwerp al nadenken over de analyse.
Vaststaand proces
De onderzoeksvraag én het studieontwerp moeten definitief zijn voordat de data
verzameling kan starten.
Beschrijven wat dubieuze onderzoekspraktijken zijn
Dubieuze onderzoekspraktijken
Handelingen waarbij onderzoekers de methoden, analyse of rapportages gebaseerd
is op het verkrijgen van gewenste resultaten i.p.v. op het zuiver uitvoeren van
onderzoek – ongeacht wat de resultaten zullen zijn. Bijvoorbeeld:
Selectief rapporteren
Alleen variabelen of condities rapporteren die gewenst effect laten zien.
Flexibele data-analyse
Op basis van uitkomsten besluiten of wel of niet een extra variabele te betrekken of
om afwijkende scores wel of niet in de dataset te laten.
Flexibel of selectief omgaan met hypotheses
1
, Op basis van uitkomsten hypothese achterwege te laten of achteraf aan te passen,
zodat ze beter aansluiten bij de resultaten.
Flexibele dataverzameling
Op basis van resultaten besluiten om extra data te verzamelen of juist eerder stoppen
om wel of niet het gewenste effect te laten zien.
Het gevolg hiervan is dat effecten sterker of betrouwbaarder lijken dan ze werkelijk zijn, wat
leidt tot onbetrouwbare wetenschappelijke kennis.
In de psychologie bleek dat veel klassieke studies niet gerepliceerd konden worden
(dezelfde resultaten generen met gelijkwaardige omstandigheden). Door middel van een
groot onderzoek: open science collaboration in 2025 toonde aan dat slechts bij de helft van
de 98 replicaties effecten werden gevonden.
Oorzaken van de replicatiecrisis:
Publicatiebias (file-drawe-probleem)
Alleen studies met positieve resultaten worden gepubliceerd.
Dubieuze onderzoekspraktijken (questionable research practices)
Onderzoek wordt beïnvloed om gewenste resultaten te produceren.
Oplossingen voor de replicatiecrisis:
Preregistratie
Vooraf vastleggen van onderzoeksvraag, studieontwerp en analysemethode in een
openbaar register. Hiermee wordt manipulatie achteraf voorkomen.
Full disclosure
Volledige openheid over alle onderdelen van het onderzoek, inclusief data en
metadata, zodat andere onderzoekers kunnen controleren.
Met preregistratie en full disclosure wordt de kans op publicatie bias (file-drawer-probleem)
en dubieuze onderzoekspraktijken kleiner en stijgt de betrouwbaarheid van het onderzoek.
2
, STUDIETAAK 1.2: OPERATIONALISATIES
Literatuur: online leeromgeving
Beschrijven wat variabelen zijn en welke functies ze kunnen hebben
Variabelen
Zijn kenmerken die kunnen variëren of theoretisch kunnen variëren. Bijvoorbeeld het
aantal cacaobonen per dag, land of herkomst etc. Ook als de scores niet feitelijk
variëren, blijft het toch een variabele omdat variatie mogelijk zou zijn.
- De functie van variabelen is dat ze het mogelijk maken om eigenschappen te meten,
relaties te onderzoeken en vast te leggen binnen een onderzoek.
Beschrijven wat constructen zijn
Constructen
Zijn psychologische variabelen die niet direct observeerbaar zijn (je kunt het niet
zomaar ergens uit aflezen). Ze hebben geen eenduidige definities. Voor deze
psychologische begrippen, zoals extraversie is geen algemeen gebruikte ‘eenheid’
om de variabelen in te meten. Intelligentie, gemeten in IQ-punten, is een
uitzondering.
Ze zijn bruikbaar omdat ze anderen variabelen, die wel direct observeerbaar zijn,
voorspellen of beïnvloeden, bijvoorbeeld het cijfer voor een tentamen, de snelheid
van herstel of de prestatie tijdens een sollicitatiegesprek.
Beschrijven wat het verschil is tussen variabelen en constructen
Variabelen zijn algemene kenmerken die kunnen variëren. Constructen zijn een speciaal type
van variabelen psychologische en theoretisch gedefinieerd. Niet alle variabelen zijn
constructen, bijvoorbeeld leeftijd is een variabel maar geen construct. Alle constructen zijn
wel variabelen.
Variabelen kunnen zowel verwijzen naar theoretische begrippen als naar een datareeks. Dit
zijn constructen die uitsluitend verwijzen naar theoretische begrippen.
Beschrijven wat operationalisaties zijn
Operationalisaties
Om psychologische constructen te meten, worden operationalisaties gebruikt.
Operationalisaties van een variabele maken het construct concreet en tastbaar. Het
vormt de vertaling van de definitie van het theoretische construct naar een
meetinstrument of manipulatie.
Beschrijven wat meetinstrumenten zijn
Er zijn twee soorten operationalisaties: meetinstrumenten en manipulaties.
Meetinstrumenten
De bedoeling hiervan is om op een consistente wijze een variabele (bijv. extraversie)
te kwantificeren, oftewel te representeren in een datareeks van getallen, zonder het
construct te beïnvloeden.
In dit soort meetinstrumenten worden constructen gemeten met verschillende items
(stimuli), die samen het betreffende construct omvatten. Aan reacties op die items
worden op een consistente manier getallen toegekend. Elke reactie op een item krijgt
een score en die scores worden gemiddeld of opgesteld om tot een totaalscore voor
die variabele te komen.
Meetwaarde
De mogelijke waarden die behaald kunnen worden bij een operationalisatie.
3
, Bijvoorbeeld je mee ‘mate waarin geld van belang wordt geacht’ op een 7-
puntsantwoordschaal, dan zijn de meetwaarden 1 tot en met 7.
Beschrijven wat manipulaties zijn
Manipulaties
Een ander type operationalisaties, maar met als doel een construct te beïnvloeden.
Door het manipuleren van variabelen in experimenteel onderzoek kan onderzocht
worden of er een causaal verband bestaat tussen twee variabelen, oftewel of een
verandering in de ene variabele een verandering in de andere variabele veroorzaakt.
Bij een manipulatie worden stimuli aan deelnemers gepresenteerd, bijvoorbeeld in de vorm
van beelden, geluiden, woorden of video’s, om een bepaalde toestand van of verandering in
het construct teweeg te brengen.
Soms zijn er verschillende versies van een manipulatie, bijvoorbeeld een kleine, of een grote
beloning beloven. Condities worden gecodeerd in data bijvoorbeeld 0-controlegroep, 1-
manipulatie en 2-andere manipulatie ontvangen.
Beschrijven wat datapunten en -reeksen zijn
Datapunt
Alle operationalisaties resulteren per onderzoekseenheid in een datapunt per
variabele.
Datareeks
Binnen elk onderzoek (steekproef) is er dus een datareeks per variabele. Deze
datareeks representeren de waarden van de bijbehorende variabelen.
! Een variabele kan verwijzen naar zowel een theoretische variabele als naar een datareeks.
Uit de context moet duidelijk worden wat er wordt bedoeld.
Uitleggen hoe variabelen, operationalisaties, meetinstrumenten en manipulaties zich
tot elkaar verhouden
Een construct (bijvoorbeeld extraversie) wordt concreet gemaakt via operationalisaties, dit
kan een meetinstrument zijn (bijvoorbeeld vragenlijst) of een manipulatie (bijvoorbeeld
filmpje), meetinstrumenten verzamelen gegevens (metingen), manipulaties proberen een
verandering te veroorzaken, beide leveren datapunten op die datareeksen vormen.
Uitleggen wat een meetmodel is en hoe deze eruit ziet
Meetmodel
Visualiseert hoe een variabele via stimuli of items wordt geoperationaliseerd. In zo’n
meetmodel worden variabelen of constructen weergegeven in ovalen. De stimuli of
items die het construct operationaliseren, bijvoorbeeld vragen op een vragenlijst,
vormen de indicatoren die in rechthoeken worden weergegeven.
Er zijn verschillende soorten meetmodellen. We gaan uit van een reflectief meetmodel. Hierin
lopen er lijnen van het construct, ook wel de latente variabele genoemd, naar de indicatoren.
De richting van de pijl is belangrijk. Een reflectief meetmodel waarin de pijl van het construct
naar de indicatoren loopt veronderstelt dat het construct bepaalt hoe op de indicatoren wordt
gescoord. Bij manipulaties is de richting van de pijl omgekeerd.
4
, STUDIETAAK 1.3: BETROUWBAARHEID EN VALIDITEIT
Literatuur: online leeromgeving
Deze studietaak gaat in om twee eigenschappen waaraan operationalisaties moeten voldoen
om representatief te zijn voor de variabelen die ermee gemeten of gemanipuleerd worden.
Om psychologische constructen te meten of te manipuleren, moeten ze eerst
geoperationaliseerd worden. Operationalisaties vormen de vertaling van de definitie van het
theoretische construct naar een meetinstrument of manipulatie.
Beschrijven wat betrouwbaarheid is
Betrouwbaarheid
Verwijst naar de consistentie of nauwkeurigheid van een meting of de stabiliteit van
een meetinstrument over herhaalde metingen. Een meetinstrument is betrouwbaar
als het bij herhaalde metingen steeds dezelfde resultaten oplevert onder gelijke
omstandigheden.
Beschrijven wat validiteit is
Validiteit
Verwijst naar de mate waarin een meetinstrument daadwerkelijk meet wat het hoort
te meten.
Uitleggen hoe verschillende opvattingen van validiteit zich tot elkaar verhouden
Er zijn grofweg twee benaderingen om de vraag te beantwoorden of een meetinstrument
valide is voor een bepaalde toepassing: de causale opvatting en constructvaliditeit.
Causale opvatting van validiteit
De test is valide om een bepaald construct te meten (1) het construct bestaat en (2)
de verschillen tussen (of binnen) mensen op het construct tot verschillende
uitkomsten op het meetinstrument leiden.
Bij deze opvatting wordt ervan uitgegaan dat je weet hoe het meetinstrument werkt.
Bijvoorbeeld als je wilt weten of een thermometer valide is, moet je volgende de
causale opvatting begrijpen hoe een thermometer werk om aan de eerste
voorwaarde te voldoen. Een thermometer is gebaseerd op het principe dat de
vloeistof in de meter uitzet bij hogere temperaturen. Vervolgens leg je hem in het
water, laat het opwarmen en gaat na of de waardes omhoog gaan.
Aangezien het lastig of veel werk is om te onderzoeken welke processen verklaren hoe
verschillen in het construct leiden tot verschillen in testscores en omdat de causale opvatting
van validiteit nog geen gemeengoed is, wordt er vaak teruggevallen op constructvaliditeit.
Constructvaliditeit
Er wordt gekeken in hoeverre interpretaties van testscores ondersteund worden door
theorie en empirisch bewijs voor het gebruik van deze test. Het kan bestaan uit het
bepalen van de samenhang van items en schalen. Of samenhang tussen andere
variabelen en uitkomsten zoals te verwachten is op basis van theorie en eerder
onderzoek.
Er bestaan nog meer termen in relatie tot validiteit:
Indruksvaliditeit of face validity
Mate waarin het meetinstrument de indruk geeft te meten wat het zou moeten meten
na bestudering van het meetinstrument door een leek of iemand uit het vakgebied.
De benadering is erg praktisch: de onderzoeker hoeft het meetinstrument niet
nauwkeurig te bekijken.
5
STUDIETAAK 1.1: WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
Literatuur: online leeromgeving
Beschrijven waarom wetenschap wordt beoefend
Het doel van de wetenschap is om systematisch kennis te vergaren over de werkelijkheid en
om deze te begrijpen en te beïnvloeden
Probleem van intuïtieve kennis
Onze menselijke waarneming en geest zijn vatbaar voor vertekeningen.
Zelfonderzoek (bijvoorbeeld cacaobonen eten is goed voor je gezondheid) is niet
betrouwbaar, omdat je niet objectief kunt beoordelen of veranderingen echt door de
interventie komen.
Wetenschappelijke methode
Een systematische aanpak om via controleerbare en herhaalbare methoden kennis te
verzamelen.
Praktische toepassingen
Wetenschappelijke kennis wordt vertaald naar richtlijnen en standaarden zoals:
Gezondheidsadviezen (bijvoorbeeld 30min wandelen)
NHG- standaarden in de huisartsenzorg
Richtlijnen rondom zendmasten
Adviezen over superfoods en voedingssupplementen
Beschrijven wat de empirische onderzoekscyclus is en uit welke fasen deze bestaat
De empirische onderzoek cyclus bestaat uit 5 fasen:
1. Onderzoeksvraag formuleren / Wat wil je precies weten
2. Studie ontwerpen / Hoe ga je deze vraag beantwoorden en met welke methode
3. Data verzamelen / Informatie systematisch verzamelen volgens het studieontwerp
4. Data analyseren / Verzamelde data analyseren om tot conclusies te komen
5. Rapporteren / Bevindingen delen met anderen, vaak via wetenschappelijk artikel
Deze cyclus kan iteratief of een vaststaand proces zijn
Iteratief proces
In werkelijkheid lopen deze fases door elkaar. Bijvoorbeeld soms moet je tijdens het
ontwerp al nadenken over de analyse.
Vaststaand proces
De onderzoeksvraag én het studieontwerp moeten definitief zijn voordat de data
verzameling kan starten.
Beschrijven wat dubieuze onderzoekspraktijken zijn
Dubieuze onderzoekspraktijken
Handelingen waarbij onderzoekers de methoden, analyse of rapportages gebaseerd
is op het verkrijgen van gewenste resultaten i.p.v. op het zuiver uitvoeren van
onderzoek – ongeacht wat de resultaten zullen zijn. Bijvoorbeeld:
Selectief rapporteren
Alleen variabelen of condities rapporteren die gewenst effect laten zien.
Flexibele data-analyse
Op basis van uitkomsten besluiten of wel of niet een extra variabele te betrekken of
om afwijkende scores wel of niet in de dataset te laten.
Flexibel of selectief omgaan met hypotheses
1
, Op basis van uitkomsten hypothese achterwege te laten of achteraf aan te passen,
zodat ze beter aansluiten bij de resultaten.
Flexibele dataverzameling
Op basis van resultaten besluiten om extra data te verzamelen of juist eerder stoppen
om wel of niet het gewenste effect te laten zien.
Het gevolg hiervan is dat effecten sterker of betrouwbaarder lijken dan ze werkelijk zijn, wat
leidt tot onbetrouwbare wetenschappelijke kennis.
In de psychologie bleek dat veel klassieke studies niet gerepliceerd konden worden
(dezelfde resultaten generen met gelijkwaardige omstandigheden). Door middel van een
groot onderzoek: open science collaboration in 2025 toonde aan dat slechts bij de helft van
de 98 replicaties effecten werden gevonden.
Oorzaken van de replicatiecrisis:
Publicatiebias (file-drawe-probleem)
Alleen studies met positieve resultaten worden gepubliceerd.
Dubieuze onderzoekspraktijken (questionable research practices)
Onderzoek wordt beïnvloed om gewenste resultaten te produceren.
Oplossingen voor de replicatiecrisis:
Preregistratie
Vooraf vastleggen van onderzoeksvraag, studieontwerp en analysemethode in een
openbaar register. Hiermee wordt manipulatie achteraf voorkomen.
Full disclosure
Volledige openheid over alle onderdelen van het onderzoek, inclusief data en
metadata, zodat andere onderzoekers kunnen controleren.
Met preregistratie en full disclosure wordt de kans op publicatie bias (file-drawer-probleem)
en dubieuze onderzoekspraktijken kleiner en stijgt de betrouwbaarheid van het onderzoek.
2
, STUDIETAAK 1.2: OPERATIONALISATIES
Literatuur: online leeromgeving
Beschrijven wat variabelen zijn en welke functies ze kunnen hebben
Variabelen
Zijn kenmerken die kunnen variëren of theoretisch kunnen variëren. Bijvoorbeeld het
aantal cacaobonen per dag, land of herkomst etc. Ook als de scores niet feitelijk
variëren, blijft het toch een variabele omdat variatie mogelijk zou zijn.
- De functie van variabelen is dat ze het mogelijk maken om eigenschappen te meten,
relaties te onderzoeken en vast te leggen binnen een onderzoek.
Beschrijven wat constructen zijn
Constructen
Zijn psychologische variabelen die niet direct observeerbaar zijn (je kunt het niet
zomaar ergens uit aflezen). Ze hebben geen eenduidige definities. Voor deze
psychologische begrippen, zoals extraversie is geen algemeen gebruikte ‘eenheid’
om de variabelen in te meten. Intelligentie, gemeten in IQ-punten, is een
uitzondering.
Ze zijn bruikbaar omdat ze anderen variabelen, die wel direct observeerbaar zijn,
voorspellen of beïnvloeden, bijvoorbeeld het cijfer voor een tentamen, de snelheid
van herstel of de prestatie tijdens een sollicitatiegesprek.
Beschrijven wat het verschil is tussen variabelen en constructen
Variabelen zijn algemene kenmerken die kunnen variëren. Constructen zijn een speciaal type
van variabelen psychologische en theoretisch gedefinieerd. Niet alle variabelen zijn
constructen, bijvoorbeeld leeftijd is een variabel maar geen construct. Alle constructen zijn
wel variabelen.
Variabelen kunnen zowel verwijzen naar theoretische begrippen als naar een datareeks. Dit
zijn constructen die uitsluitend verwijzen naar theoretische begrippen.
Beschrijven wat operationalisaties zijn
Operationalisaties
Om psychologische constructen te meten, worden operationalisaties gebruikt.
Operationalisaties van een variabele maken het construct concreet en tastbaar. Het
vormt de vertaling van de definitie van het theoretische construct naar een
meetinstrument of manipulatie.
Beschrijven wat meetinstrumenten zijn
Er zijn twee soorten operationalisaties: meetinstrumenten en manipulaties.
Meetinstrumenten
De bedoeling hiervan is om op een consistente wijze een variabele (bijv. extraversie)
te kwantificeren, oftewel te representeren in een datareeks van getallen, zonder het
construct te beïnvloeden.
In dit soort meetinstrumenten worden constructen gemeten met verschillende items
(stimuli), die samen het betreffende construct omvatten. Aan reacties op die items
worden op een consistente manier getallen toegekend. Elke reactie op een item krijgt
een score en die scores worden gemiddeld of opgesteld om tot een totaalscore voor
die variabele te komen.
Meetwaarde
De mogelijke waarden die behaald kunnen worden bij een operationalisatie.
3
, Bijvoorbeeld je mee ‘mate waarin geld van belang wordt geacht’ op een 7-
puntsantwoordschaal, dan zijn de meetwaarden 1 tot en met 7.
Beschrijven wat manipulaties zijn
Manipulaties
Een ander type operationalisaties, maar met als doel een construct te beïnvloeden.
Door het manipuleren van variabelen in experimenteel onderzoek kan onderzocht
worden of er een causaal verband bestaat tussen twee variabelen, oftewel of een
verandering in de ene variabele een verandering in de andere variabele veroorzaakt.
Bij een manipulatie worden stimuli aan deelnemers gepresenteerd, bijvoorbeeld in de vorm
van beelden, geluiden, woorden of video’s, om een bepaalde toestand van of verandering in
het construct teweeg te brengen.
Soms zijn er verschillende versies van een manipulatie, bijvoorbeeld een kleine, of een grote
beloning beloven. Condities worden gecodeerd in data bijvoorbeeld 0-controlegroep, 1-
manipulatie en 2-andere manipulatie ontvangen.
Beschrijven wat datapunten en -reeksen zijn
Datapunt
Alle operationalisaties resulteren per onderzoekseenheid in een datapunt per
variabele.
Datareeks
Binnen elk onderzoek (steekproef) is er dus een datareeks per variabele. Deze
datareeks representeren de waarden van de bijbehorende variabelen.
! Een variabele kan verwijzen naar zowel een theoretische variabele als naar een datareeks.
Uit de context moet duidelijk worden wat er wordt bedoeld.
Uitleggen hoe variabelen, operationalisaties, meetinstrumenten en manipulaties zich
tot elkaar verhouden
Een construct (bijvoorbeeld extraversie) wordt concreet gemaakt via operationalisaties, dit
kan een meetinstrument zijn (bijvoorbeeld vragenlijst) of een manipulatie (bijvoorbeeld
filmpje), meetinstrumenten verzamelen gegevens (metingen), manipulaties proberen een
verandering te veroorzaken, beide leveren datapunten op die datareeksen vormen.
Uitleggen wat een meetmodel is en hoe deze eruit ziet
Meetmodel
Visualiseert hoe een variabele via stimuli of items wordt geoperationaliseerd. In zo’n
meetmodel worden variabelen of constructen weergegeven in ovalen. De stimuli of
items die het construct operationaliseren, bijvoorbeeld vragen op een vragenlijst,
vormen de indicatoren die in rechthoeken worden weergegeven.
Er zijn verschillende soorten meetmodellen. We gaan uit van een reflectief meetmodel. Hierin
lopen er lijnen van het construct, ook wel de latente variabele genoemd, naar de indicatoren.
De richting van de pijl is belangrijk. Een reflectief meetmodel waarin de pijl van het construct
naar de indicatoren loopt veronderstelt dat het construct bepaalt hoe op de indicatoren wordt
gescoord. Bij manipulaties is de richting van de pijl omgekeerd.
4
, STUDIETAAK 1.3: BETROUWBAARHEID EN VALIDITEIT
Literatuur: online leeromgeving
Deze studietaak gaat in om twee eigenschappen waaraan operationalisaties moeten voldoen
om representatief te zijn voor de variabelen die ermee gemeten of gemanipuleerd worden.
Om psychologische constructen te meten of te manipuleren, moeten ze eerst
geoperationaliseerd worden. Operationalisaties vormen de vertaling van de definitie van het
theoretische construct naar een meetinstrument of manipulatie.
Beschrijven wat betrouwbaarheid is
Betrouwbaarheid
Verwijst naar de consistentie of nauwkeurigheid van een meting of de stabiliteit van
een meetinstrument over herhaalde metingen. Een meetinstrument is betrouwbaar
als het bij herhaalde metingen steeds dezelfde resultaten oplevert onder gelijke
omstandigheden.
Beschrijven wat validiteit is
Validiteit
Verwijst naar de mate waarin een meetinstrument daadwerkelijk meet wat het hoort
te meten.
Uitleggen hoe verschillende opvattingen van validiteit zich tot elkaar verhouden
Er zijn grofweg twee benaderingen om de vraag te beantwoorden of een meetinstrument
valide is voor een bepaalde toepassing: de causale opvatting en constructvaliditeit.
Causale opvatting van validiteit
De test is valide om een bepaald construct te meten (1) het construct bestaat en (2)
de verschillen tussen (of binnen) mensen op het construct tot verschillende
uitkomsten op het meetinstrument leiden.
Bij deze opvatting wordt ervan uitgegaan dat je weet hoe het meetinstrument werkt.
Bijvoorbeeld als je wilt weten of een thermometer valide is, moet je volgende de
causale opvatting begrijpen hoe een thermometer werk om aan de eerste
voorwaarde te voldoen. Een thermometer is gebaseerd op het principe dat de
vloeistof in de meter uitzet bij hogere temperaturen. Vervolgens leg je hem in het
water, laat het opwarmen en gaat na of de waardes omhoog gaan.
Aangezien het lastig of veel werk is om te onderzoeken welke processen verklaren hoe
verschillen in het construct leiden tot verschillen in testscores en omdat de causale opvatting
van validiteit nog geen gemeengoed is, wordt er vaak teruggevallen op constructvaliditeit.
Constructvaliditeit
Er wordt gekeken in hoeverre interpretaties van testscores ondersteund worden door
theorie en empirisch bewijs voor het gebruik van deze test. Het kan bestaan uit het
bepalen van de samenhang van items en schalen. Of samenhang tussen andere
variabelen en uitkomsten zoals te verwachten is op basis van theorie en eerder
onderzoek.
Er bestaan nog meer termen in relatie tot validiteit:
Indruksvaliditeit of face validity
Mate waarin het meetinstrument de indruk geeft te meten wat het zou moeten meten
na bestudering van het meetinstrument door een leek of iemand uit het vakgebied.
De benadering is erg praktisch: de onderzoeker hoeft het meetinstrument niet
nauwkeurig te bekijken.
5
