Korte samenvatting van Organisatiemanagement - Jaar 4 Bestuurskunde (HvA)

Week 1. Introductie organisatiemanagement
Publiek- en organisatiemanagement
- Publiek management = management in een publieke context waarin:
 Meerdere belangen spelen
 Maatschappelijke waarden centraal staan
 Politieke verantwoording nodig is
- Organisatiemanagement = het omgaan met expertise, professionaliteit en interne
spanningen bij kennisintensieve organisaties (ziekenhuizen, universiteiten, beleidsteams)
- Veel organisaties zijn betrokken bij maatschappelijke vraagstukken, maar zij werken allemaal
binnen hun eigen expertise:
 Eigen doelen, culturen en belangen
 Worden verschillend aangestuurd
 Moeten wél samen publieke problemen oplossen
- Gevolg: niemand voelt zich eigenaar van het totaal. Iedereen doet ‘zijn eigen stukje goed’,
maar samen loopt het vast
- Organisatiemanagement richt zich op:
 Managen van complexe, kennisintensieve publieke organisaties
 Gaat niet alleen over sturen en regelen, maar over het professioneel omgaan met:
o Spanningen
o Kennis
o Cultuur
o Waarden
 Hoe organiseer je samenwerking, afstemming en samenhang tussen organisaties en
professionals?
- Organisatie managet onoplosbare spanningen:
 Expliciet maken van spanningen
 Organiseren van dialoog
 Voorkomen dat één waarde alles domineert

Wanneer is organisatiemanagement geschikt?
- We leven in een kennissamenleving met:
 Veel specialistische kennis, informatie en expertise
 Hype-issues door internet en media
 Aandacht als schaarse hulpbron
- Publieke organisaties zijn daardoor steeds vaker kennisintensieve organisaties =
organisaties waarvan informatie, professionaliteit en expertise het primaire “productiemiddel”
zijn:
 Paper-, meeting- en symbol-driven (veel besluitvorming via documenten,
vergaderingen en symbolisch handelen)
 Professionals spelen een centrale rol (artsen, docenten, etc. met unieke kennis en
autonomie)
 Complexe omgeving (relatie met politiek, media, burgers en belangenorganisaties)
 Dubbele loyaliteit (niet alleen aan organisatie, maar ook aan eigen vak/professie)
- Organisatiemanagement past bij vraagstukken die:
 Kennisintensief zijn (veel expertise nodig, geen simpele oplossing)
 Worden uitgevoerd door professionals (met autonomie & vaknormen)
 Moeilijk te standaardiseren zijn (maatwerk is nodig)
 Vaak interorganisatorisch zijn (meerder organisaties zijn betrokken)


Toepassingen organisatiemanagement
- Management van kennis:

,  Hoe zorg je dat kennis wordt gedeeld en gebruikt?
 Kennis = belangrijkste productiemiddel, wat in hoofden van mensen zit, niet in
systemen
 Delen en benutten, zonder haar kapot te maken door te veel standaardisering
 Kennissysteem, kenniskringen (communities of practice), kenniscentra
 Doel: tacit knowledge = stilzwijgende, persoonlijke kennis die je opdoet met ervaring,
maar die je moeilijk onder woorden kunt brengen
- Management van professionals:
 Professionals hebben autonomie, zijn weinig gevoelig voor hiërarchische sturing en
willen inhoudelijke ruimte
 Managen doe je via professionele ontwikkeling, werkvloeraansluiting en zingeving en
binding
- Management van waarden & cultuur:
 Publieke organisaties hebben vaak tegenstrijdige waarden, die je moet balanceren
 Hybride organisaties hebben publieke én private logica’s, verschillende subculturen
en diverse identiteiten
 Managers moeten verschil erkennen, waarden expliciteren, dialoog organiseren en
gedrag beïnvloeden

Organisatiemanagement in de expertsetting
- Expertsetting = situatie waarin omgeving relatief stabiel is, maar vraagstukken inhoudelijk
extreem complex zijn  specialistische kennis, expertise en professionaliteit nodig om te
begrijpen wat er aan de hand is en hoe je iets kunt oplossen
- Aanpak van vluchtige issues te midden van kennisintensieve instituties
- Issue-indicatoren (vraagstukken):
 Vraagstukken komen vluchtig op en veranderen snel  lastig te beschrijven en te
begrijpen (wat als probleem geldt, staat steeds ter discussie)
 Productieprocessen zijn kennisintensief (veel stukken, analyse, gesprekken en
overleg)
- Institutionele indicatoren (omgeving):
 Kennisintensief domein
 Veel kennisinstituten en beroepsgroepen actief die invloed hebben
 Relaties tussen organisaties zijn instabiel (tijdelijk, situationeel, niet strak vastgelegd)
- Organisatiemanagement past hierbij omdat:
 Standaardprocedures (bedrijfsmanagement) niet werken
 Interpretatie, ervaring, zachte kennis en professionele autonomie spelen
 Uitkomsten niet altijd direct zichtbaar, meetbaar of eenduidig zijn

Wat doet organisatiemanagement?
- Organisatiemanagement helpt om:
 Professionals te organiseren zonder hun autonomie te verstikken
 Waarden en cultuur te balanceren binnen organisaties
 Samenwerking tussen organisaties en beroepen vorm te geven
- Het gaat niet om ‘zo efficiënt mogelijk draaien’, maar om professioneel organiseren in een
wereld van meerdere waarheden en beroepsculturen




Week 2. De dubbele uitdaging & het belang van bureaucratie
Organisatiemanagement in de laatmoderniteit