HC Inleiding Basiscommunicatie
,HC Interculturele communicatie
Ontwikkeling interculturele competentie
▪ Onbewust incompetent
o Ontkenning, geen inzicht in invloed cultuur gezondheid(szorg)
▪ Bewust incompetent
o Verdediging, minimaal inzicht in invloed, bagatellisering, cultuur
▪ Bewust competent
o Accepteren van verschil
▪ Onbewust competent
o Aanpassen en inbedden van cultureel bewustzijn in praktijk
▪ Onbewust super-integratie
o Aandacht voor cultuur in hele competent professionele leven
Persoonlijke aspecten
▪ Cultuur: “bril waardoor iemand werkelijkheid bekijkt, interpreteert en er zin aan geeft”
o Iedereen ‘heeft’ een cultuur
o Culturen zijn dynamisch
▪ Bewust zijn hoe culturele achtergrond perspectief en gedrag kan beïnvloeden (van patiënt en
arts)
▪ Bewust zijn van sociale context waarin bepaalde etnische groepen leven
o Bewust zijn van vooroordelen, stereotypen
o Flexibel en creatief inspelen op nieuwe situaties
o Instaat zijn informatie over te brengen
• Voor patiënt begrijpelijk
• Met evt. externe hulp eerst met patiënt afstemmen wat ze fijn vinden, dan pas
externe hulp inschakelen
▪ Model van Hofstede: vergelijking van culturen
o Machtsafstand: de hiërarchische verhoudingen tussen mensen in de maatschappij.
Deze kan laag of hoog zijn
o Individualisme en collectivisme: de hechtheid van de onderlinge banden tussen
individuen. Dit kan los zijn of juist vast
o Masculiniteit en feminiteit: de waarde die gehecht wordt aan mannelijke of
vrouwelijke eigenschappen en de mate van scheiding van sekserollen.
o Onzekerheidsvermijding: mate waarin dragers van een cultuur zich bedreigd voelen
door onzekere of onbekende situaties.
o Korte-/ lange termijngerichtheid: vasthouden aan tradities of juist aanpassing
o Hedonisme en soberheid: mate van vrijheid voor bevrediging van behoeften
Interculturele communicatie
▪ Interculturele communicatie: communicatie tussen zenders en ontvangers van verschillende
culturen
o Culturele ruis: ook non-verbale misverstanden bijv. oogcontact, lichaamstaal
o Vereist:
• intercultureel sensitieve houding
• kennis van verschillende culturen
• vaardigheden in het veranderen van referentiekader
o Dus:
• cultuur-sensitief coderen
• decoderen
• feedback ontvangen en geven
, ▪ Knelpunten in interculturele communicatie in de gezondheidszorg (Kirschbaum, 2017)
o De VS heeft een hele diverse populatie, maar geen diverse ziekenhuisstaf
o Discrepantie tussen samenstelling populatie en ziekenhuisstaf leidt tot:
• Problemen in de verbale communicatie
• Problemen in de non-verbale communicatie
• Neiging tot stereotypering en vooroordelen bijv. over onverzekerden of mensen
die ziek zijn
o Pleidooi voor waarden van de mens voorop zetten i.p.v. vooroordelen en stereotypes
o Personalized Healthcare: waar kom je vandaan, wat zijn je ideeën, niet alleen
aandacht voor de klacht, maar ook de culturele context
▪ Handelwijze
o Stel de ‘terugvraag’
• “Ik wil graag weten of ik het goed heb uitgelegd”
o Wees een ‘oen’
• Wees open, echt en nieuwsgierig
o Weest verdacht op collectivistische culturen
• Wat is de rol van eer, goede naam
• Behagen van de groep
• Wie zijn de gezagsdragers, steunfiguren, wie nemen de beslissingen?
▪ DMIS (JM Bennett & MJ Bennet, 2002)
o Ontwikkelingsmodel voor interculturele sensitiviteit voor zorgprofessionals, docenten
en studenten
o Van etnocentrisme naar etno-relativisme
• Culturele verschillen:
- Ontkenning
- Weerstand
- Minimalisering
- Aanvaarding
- Adaptatie/aanpassing
- Wederzijdse integratie/interculturele competentie
o Interculturele sensitiviteit als groeiproces
• Ontkenning: bewustwording van verschillen via etentje met mede-student
met andere achtergrond/bezoeken intercultureel festival
• Weerstand: opheffen van wij-zij denken via reizen, buitenlandse films,
literatuur, maar ook juist wel het buurtfeest bijwonen in je eigen wijk
• Minimalisering: bewustwording dat eigen waarden geen universele waarden
zijn
• Aanvaarding: cultureel inlevingsvermogen verder ontwikkelen/empathie
• Adaptatie/aanpassing: veranderen van je culturele referentiekader: nieuwe
taal leren, samenwerken met etno-relatieve professionals/studenten
• Wederzijdse integratie/interculturele competentie: derde generatie
▪ Belangrijke aspecten in de interculturele interactie
o Hoe wordt de rol van de arts gezien?
• Wordt er tegen hem opgekeken, mag hij tegengesproken worden, heeft de
patiënt vertrouwen in een westerse arts?
• Turkse en Marokkaanse patiënten zijn gewend dat de arts snel een diagnose
stelt en medicijnen voorschrijft
o Hoe wordt de ziekte gezien?
• Antilianen en Arubanen schamen zich vaak voor ziek zijn; het wordt als een
straf gezien
o Heeft de patiënt een religieuze verklaring voor de klachten?
,HC Interculturele communicatie
Ontwikkeling interculturele competentie
▪ Onbewust incompetent
o Ontkenning, geen inzicht in invloed cultuur gezondheid(szorg)
▪ Bewust incompetent
o Verdediging, minimaal inzicht in invloed, bagatellisering, cultuur
▪ Bewust competent
o Accepteren van verschil
▪ Onbewust competent
o Aanpassen en inbedden van cultureel bewustzijn in praktijk
▪ Onbewust super-integratie
o Aandacht voor cultuur in hele competent professionele leven
Persoonlijke aspecten
▪ Cultuur: “bril waardoor iemand werkelijkheid bekijkt, interpreteert en er zin aan geeft”
o Iedereen ‘heeft’ een cultuur
o Culturen zijn dynamisch
▪ Bewust zijn hoe culturele achtergrond perspectief en gedrag kan beïnvloeden (van patiënt en
arts)
▪ Bewust zijn van sociale context waarin bepaalde etnische groepen leven
o Bewust zijn van vooroordelen, stereotypen
o Flexibel en creatief inspelen op nieuwe situaties
o Instaat zijn informatie over te brengen
• Voor patiënt begrijpelijk
• Met evt. externe hulp eerst met patiënt afstemmen wat ze fijn vinden, dan pas
externe hulp inschakelen
▪ Model van Hofstede: vergelijking van culturen
o Machtsafstand: de hiërarchische verhoudingen tussen mensen in de maatschappij.
Deze kan laag of hoog zijn
o Individualisme en collectivisme: de hechtheid van de onderlinge banden tussen
individuen. Dit kan los zijn of juist vast
o Masculiniteit en feminiteit: de waarde die gehecht wordt aan mannelijke of
vrouwelijke eigenschappen en de mate van scheiding van sekserollen.
o Onzekerheidsvermijding: mate waarin dragers van een cultuur zich bedreigd voelen
door onzekere of onbekende situaties.
o Korte-/ lange termijngerichtheid: vasthouden aan tradities of juist aanpassing
o Hedonisme en soberheid: mate van vrijheid voor bevrediging van behoeften
Interculturele communicatie
▪ Interculturele communicatie: communicatie tussen zenders en ontvangers van verschillende
culturen
o Culturele ruis: ook non-verbale misverstanden bijv. oogcontact, lichaamstaal
o Vereist:
• intercultureel sensitieve houding
• kennis van verschillende culturen
• vaardigheden in het veranderen van referentiekader
o Dus:
• cultuur-sensitief coderen
• decoderen
• feedback ontvangen en geven
, ▪ Knelpunten in interculturele communicatie in de gezondheidszorg (Kirschbaum, 2017)
o De VS heeft een hele diverse populatie, maar geen diverse ziekenhuisstaf
o Discrepantie tussen samenstelling populatie en ziekenhuisstaf leidt tot:
• Problemen in de verbale communicatie
• Problemen in de non-verbale communicatie
• Neiging tot stereotypering en vooroordelen bijv. over onverzekerden of mensen
die ziek zijn
o Pleidooi voor waarden van de mens voorop zetten i.p.v. vooroordelen en stereotypes
o Personalized Healthcare: waar kom je vandaan, wat zijn je ideeën, niet alleen
aandacht voor de klacht, maar ook de culturele context
▪ Handelwijze
o Stel de ‘terugvraag’
• “Ik wil graag weten of ik het goed heb uitgelegd”
o Wees een ‘oen’
• Wees open, echt en nieuwsgierig
o Weest verdacht op collectivistische culturen
• Wat is de rol van eer, goede naam
• Behagen van de groep
• Wie zijn de gezagsdragers, steunfiguren, wie nemen de beslissingen?
▪ DMIS (JM Bennett & MJ Bennet, 2002)
o Ontwikkelingsmodel voor interculturele sensitiviteit voor zorgprofessionals, docenten
en studenten
o Van etnocentrisme naar etno-relativisme
• Culturele verschillen:
- Ontkenning
- Weerstand
- Minimalisering
- Aanvaarding
- Adaptatie/aanpassing
- Wederzijdse integratie/interculturele competentie
o Interculturele sensitiviteit als groeiproces
• Ontkenning: bewustwording van verschillen via etentje met mede-student
met andere achtergrond/bezoeken intercultureel festival
• Weerstand: opheffen van wij-zij denken via reizen, buitenlandse films,
literatuur, maar ook juist wel het buurtfeest bijwonen in je eigen wijk
• Minimalisering: bewustwording dat eigen waarden geen universele waarden
zijn
• Aanvaarding: cultureel inlevingsvermogen verder ontwikkelen/empathie
• Adaptatie/aanpassing: veranderen van je culturele referentiekader: nieuwe
taal leren, samenwerken met etno-relatieve professionals/studenten
• Wederzijdse integratie/interculturele competentie: derde generatie
▪ Belangrijke aspecten in de interculturele interactie
o Hoe wordt de rol van de arts gezien?
• Wordt er tegen hem opgekeken, mag hij tegengesproken worden, heeft de
patiënt vertrouwen in een westerse arts?
• Turkse en Marokkaanse patiënten zijn gewend dat de arts snel een diagnose
stelt en medicijnen voorschrijft
o Hoe wordt de ziekte gezien?
• Antilianen en Arubanen schamen zich vaak voor ziek zijn; het wordt als een
straf gezien
o Heeft de patiënt een religieuze verklaring voor de klachten?
