Economie VWO 5 – Arbeid 5.3 Pensioen
De financiering van de AOW (omslagstelsel)
De AOW (Algemene Ouderdomswet) is het basispensioen dat de overheid verstrekt aan
mensen die de AOW-leeftijd hebben bereikt. De AOW wordt gefinancierd volgens het
omslagstelsel.
Bij een omslagstelsel wordt het geld dat nodig is voor de uitkeringen van de huidige
gepensioneerden betaald door de huidige werkende bevolking. Werkenden betalen
hiervoor belastingen en premies aan de overheid. De overheid gebruikt deze inkomsten
vervolgens om de AOW-uitkeringen uit te betalen. Er wordt dus geen geld apart gezet of
gespaard voor de eigen AOW-uitkering in de toekomst.
Het omslagstelsel is gebaseerd op solidariteit tussen generaties. De werkende
generatie betaalt voor de oudere generatie, terwijl toekomstige werkenden later weer
voor hen zullen betalen.
Kenmerken van het omslagstelsel
• Werkenden betalen voor gepensioneerden.
• Er wordt geen vermogen opgebouwd.
• De overheid verzorgt de uitkeringen.
• De financiering hangt af van het aantal werkenden en gepensioneerden.
De financiering van het bedrijfspensioen (kapitaaldekkingsstelsel)
Naast de AOW bouwen veel werknemers een aanvullend pensioen op via hun
werkgever. Dit pensioen wordt gefinancierd volgens het kapitaaldekkingsstelsel.
Bij het kapitaaldekkingsstelsel betalen werknemers en werkgevers gedurende het
werkzame leven pensioenpremies aan een pensioenfonds. Het pensioenfonds
verzamelt deze premies en belegt het geld. Door de ontvangen premies en de
opbrengsten van beleggingen ontstaat een groot pensioenvermogen.
Wanneer iemand met pensioen gaat, worden de pensioenuitkeringen betaald uit het
vermogen dat gedurende het werkzame leven is opgebouwd. In tegenstelling tot het
omslagstelsel betaalt dus niet de volgende generatie voor jouw pensioen, maar betaal
je tijdens je werkzame leven grotendeels voor je eigen pensioen.
Kenmerken van het kapitaaldekkingsstelsel
• Werknemers sparen voor hun eigen pensioen.
• Werkgevers betalen meestal mee aan de premie.
, • Er wordt vermogen opgebouwd.
• Pensioenfondsen beleggen het geld.
• Het pensioen is afhankelijk van de hoogte van de premie en het behaalde
rendement.
Problemen en mogelijke oplossingen bij de financiering van de AOW en
bedrijfspensioenen
Problemen bij de AOW
Een belangrijk probleem voor de AOW is de vergrijzing. Vergrijzing betekent dat het
aandeel ouderen in de bevolking toeneemt. Hierdoor ontvangen meer mensen AOW,
terwijl er relatief minder werkenden zijn die premie betalen.
Daarnaast speelt de stijgende levensverwachting een rol. Mensen leven langer en
ontvangen daardoor ook langer AOW. Hierdoor nemen de kosten voor de overheid
verder toe.
Gevolgen van vergrijzing voor de AOW
• Meer AOW-uitkeringen.
• Hogere overheidsuitgaven.
• Minder premiebetalers per gepensioneerde.
• Toenemende druk op het omslagstelsel.
Mogelijke oplossingen
• Verhoging van de AOW-leeftijd.
• Verhoging van belastingen en premies.
• Verlaging van de AOW-uitkering.
• Meer mensen laten deelnemen aan de arbeidsmarkt.
• Arbeidsmigratie stimuleren.
Problemen bij bedrijfspensioenen
Bij bedrijfspensioenen spelen andere problemen dan bij de AOW. Omdat
pensioenfondsen veel geld beleggen, zijn zij afhankelijk van ontwikkelingen op de
financiële markten.
Een lage rente vormt een probleem omdat pensioenfondsen dan minder rendement
behalen op hun beleggingen. Daarnaast kunnen slechte beursresultaten ervoor zorgen
dat het pensioenvermogen afneemt.
De financiering van de AOW (omslagstelsel)
De AOW (Algemene Ouderdomswet) is het basispensioen dat de overheid verstrekt aan
mensen die de AOW-leeftijd hebben bereikt. De AOW wordt gefinancierd volgens het
omslagstelsel.
Bij een omslagstelsel wordt het geld dat nodig is voor de uitkeringen van de huidige
gepensioneerden betaald door de huidige werkende bevolking. Werkenden betalen
hiervoor belastingen en premies aan de overheid. De overheid gebruikt deze inkomsten
vervolgens om de AOW-uitkeringen uit te betalen. Er wordt dus geen geld apart gezet of
gespaard voor de eigen AOW-uitkering in de toekomst.
Het omslagstelsel is gebaseerd op solidariteit tussen generaties. De werkende
generatie betaalt voor de oudere generatie, terwijl toekomstige werkenden later weer
voor hen zullen betalen.
Kenmerken van het omslagstelsel
• Werkenden betalen voor gepensioneerden.
• Er wordt geen vermogen opgebouwd.
• De overheid verzorgt de uitkeringen.
• De financiering hangt af van het aantal werkenden en gepensioneerden.
De financiering van het bedrijfspensioen (kapitaaldekkingsstelsel)
Naast de AOW bouwen veel werknemers een aanvullend pensioen op via hun
werkgever. Dit pensioen wordt gefinancierd volgens het kapitaaldekkingsstelsel.
Bij het kapitaaldekkingsstelsel betalen werknemers en werkgevers gedurende het
werkzame leven pensioenpremies aan een pensioenfonds. Het pensioenfonds
verzamelt deze premies en belegt het geld. Door de ontvangen premies en de
opbrengsten van beleggingen ontstaat een groot pensioenvermogen.
Wanneer iemand met pensioen gaat, worden de pensioenuitkeringen betaald uit het
vermogen dat gedurende het werkzame leven is opgebouwd. In tegenstelling tot het
omslagstelsel betaalt dus niet de volgende generatie voor jouw pensioen, maar betaal
je tijdens je werkzame leven grotendeels voor je eigen pensioen.
Kenmerken van het kapitaaldekkingsstelsel
• Werknemers sparen voor hun eigen pensioen.
• Werkgevers betalen meestal mee aan de premie.
, • Er wordt vermogen opgebouwd.
• Pensioenfondsen beleggen het geld.
• Het pensioen is afhankelijk van de hoogte van de premie en het behaalde
rendement.
Problemen en mogelijke oplossingen bij de financiering van de AOW en
bedrijfspensioenen
Problemen bij de AOW
Een belangrijk probleem voor de AOW is de vergrijzing. Vergrijzing betekent dat het
aandeel ouderen in de bevolking toeneemt. Hierdoor ontvangen meer mensen AOW,
terwijl er relatief minder werkenden zijn die premie betalen.
Daarnaast speelt de stijgende levensverwachting een rol. Mensen leven langer en
ontvangen daardoor ook langer AOW. Hierdoor nemen de kosten voor de overheid
verder toe.
Gevolgen van vergrijzing voor de AOW
• Meer AOW-uitkeringen.
• Hogere overheidsuitgaven.
• Minder premiebetalers per gepensioneerde.
• Toenemende druk op het omslagstelsel.
Mogelijke oplossingen
• Verhoging van de AOW-leeftijd.
• Verhoging van belastingen en premies.
• Verlaging van de AOW-uitkering.
• Meer mensen laten deelnemen aan de arbeidsmarkt.
• Arbeidsmigratie stimuleren.
Problemen bij bedrijfspensioenen
Bij bedrijfspensioenen spelen andere problemen dan bij de AOW. Omdat
pensioenfondsen veel geld beleggen, zijn zij afhankelijk van ontwikkelingen op de
financiële markten.
Een lage rente vormt een probleem omdat pensioenfondsen dan minder rendement
behalen op hun beleggingen. Daarnaast kunnen slechte beursresultaten ervoor zorgen
dat het pensioenvermogen afneemt.
