Samenvatting blok 4 kwaliteit van zorg
Oefententamen
• Welke pijlers herken je en waar botsen ze
• Verschil toegangstijd en wachttijd
• Wachttijd hoeveel is het
• Evidence based practise volgens Burgers, 3 elementen en beargumenteren of eraan
voldaan is
• Porter wat gezondheidsindicatoren en gezondheidsuitkomsten zijn
• Gezondheidsindicatoren moeilijker te meten dan uitkomsten of niet en relevanter voor
patiënten dan uitkomsten of niet
• QALY berekenen
• IKUR incrementele kostenutiliteit ratio berekenen
• IKUR interpreteren en verwachting advies over vergoeding
• Welk type kwaliteitsindicator
• Verschil constructvaliditeit, criteriumvaliditeit, indruksvaliditeit, inhoudsvaliditeit
• Voor interne kwaliteitsindicatoren is uitkomstkwaliteit het meest inzichtelijk of niet en
voor externe indicatoren is structuurkwaliteit het meest inzichtelijk of niet
• Wat zijn: case mix correctie op scores van uitkomstkwaliteit/scores op uitkomstkwaliteit
afzetten tegen een benchmark/test-hertest betrouwbaarheid van uitkomstkwaliteit
meten/uitkomstkwaliteit onderzoeken met kwalitatieve methoden
• Positieve opmerkingen en kritische kanttekeningen over voorbeeld dashboard
• Succesbepalende factor bij indicator
• Waarom is veiligheid van zorg in netwerken lastiger te beoordelen dan in het ziekenhuis
• Goed onderwerp om een indicator op te ontwikkelen
• Op grond van welke wettelijke bepalingen is IGJ bevoegde toezichthouder op de
huisartsenzorg en de zorg geleverd door de wijkverpleging
• Is huisarts toegestaan informeren over medicatiefout niet te doen
• Is huisarts toegestaan verrichten bloeddrukcontroles en geven griepprikken delegeren
aan assistente
• IZA is typisch product van NLe polder omdat ..
• Kwaliteitsindicatoren zoals richtlijnen en indicatoren politiek omdat ..
• Volgens artikel Feasibility first van Berg et al ontsnapt basisset indicatoren van de
inspectie aan onderscheid tussen interne en externe indicatoren omdat ..
• Hoe kan overheid voorkomen dat geneesmiddelen van slechte kwaliteit op de markt
komen, licht toe mbv pisani et al
• Er is bij een complicatie vaak sprake van menselijke fouten, ga daarom altijd op zoek
naar wie die heeft gemaakt of niet en onderzoek de complicatie en bespreek deze in een
open cultuur om van evt fouten te kunnen leren of niet wenselijk
• Epistemic injustice leistikow: kennis van een individu genegeerd obv de groep waartoe
die behoort of kennis van een individu genegeerd vanwege de wijze waarop deze dienst
kennis inbrengt of kennis van een individu genegeerd wordt omdat er geen
wetenschappelijke basis is voor die kennis wat is wel en niet zo
• Rechtvaardige cultuur betekenis
• Nogsteeds veel aandacht voor veiligheid van zorg nodig volgens ian leistikow omdat ..
,K | C1 | Waarom kijken we naar kwaliteit van zorg
Leonie Bremmers
Niveaus:
1) Microniveau
2) Mesoniveau: binnen een organisatie
3) Macroniveau: nationaal/internationaal
Pijlers:
1) Effectiviteit: breng wetenschap naar de zorg, voorkom over- en underuse
2) Tijdigheid: vertragingen/wachttijd vermijden
3) Toegankelijkheid: werk aan gezondheidsverschillen
4) Efficiëntie: voorkom verspillingen
5) Patientgerichtheid: mensen moeten in controle zijn over hun eigen zorg en eigen
beslissingen maken
6) Veiligheid: voorkom schade en reduceer risico’s
K | C2 | Kwaliteit van zorg in historisch en theoretisch
perspectief
Kees Ahaus
Definities kwaliteit Reeves en Bednar:
1) Excellence: zonder compromis, de hoogste standaard. Mooi, maar duur.
2) Value: je krijgt een product/dienst waar je iets mee kunt tegen betaalde prijs.
3) Conformance to specifications: selectie van eigenschappen die belangrijk zijn van
product, kijken of het voldoet aan je verwachtingen.
4) Meeting and/or exceeding expectations: kijken naar verwachtingen van klanten bij een
product en proberen die te overtreffen
5) Donabedian: niet alleen de waarden voor individu maar ook voor de maatschappij
6) Institute of medicine: kijken voor individu + populatie. Iets doen aan de uitkomsten van
gezondheid. Hangt samen met professionele kennis van professionals.
7) Campbell et al: toegang tot zorg is belangrijk maar effectiviteit ook.
Grondleggers kwaliteitsdenken
1) Edwards Deming: producten zo maken dat er minder fouten/variabiliteit is.
➔ Statistische procescontrole, total quality management, plan do check act.
2) Joseph Juran: principes TQM uitgewerkt. Trilogy of quality management:
1. Quality planning: wat wil ik bereiken, welke behoeften horen erbij
2. Quality control: hoe kunnen we het beheersen, voldoet het aan eisen, evt
aanpassingen
3. Quality improvement: kwaliteit verbeteren door een team in te zetten
➔ Control VS breakthrough
, ➔ Language of money/language of things
1. Thing: je wilt dat de OK op tijd start, dan ga je iets meten (% dagen op tijd
begonnen)
3) James Reason: hoe fouten en ongelukken ontstaan.
➔ Swiss cheese model: je hebt risico’s, daar detecteer je een verdedigingslinie van
(welk risico speelt op dit moment). Er kunnen wel gaten in de kaas komen (risico’s
door verdedigingslinie heen komen). Veiligheid!
4) Michael Porter: value chain model: afdelingen samenwerken om waarde voor klant te
creëren.
5) Avedis Donabedian: begripsontwikkeling van kwaliteit. Indeling in structuur, proces
(ligduur), uitkomst (% overleving).
6) David Sackett: integratie van evidentie uit wetenschappelijk onderzoek, klinische
expertise en patientvoorkeuren in behandelbeslissingen van zorgverlener en patiënt.
Grondlegger EVM.
7) Donald Berwick: bekend geworden met continuous improvement theory (niet
terugvoeren naar een persoon maar open cultuur en leren van fouten, signaal dat
systeem niet goed is ontwikkeld en uitgewerkt ipv medewerker die fout zit) VS bad apple
theory (bij een fout uitzoeken wie hem gemaakt heeft).
1. Professionele dominantie: vertrouwen, zelfregulatie, autonomie
2. Verantwoording en marktdenken: wantrouwen, politieke verantwoording, meten
financiele prikkels
3. Moraliteit: ethisch verantwoord gebruiken van elementen uit tijdperk 1 en 2.
Luisteren naar patiënt, volumeprikkel eruit halen.
8) Richard Grol: innovatie in de zorg vindt niet vanzelf zijn weg naar de praktijk, richtlijnen
moeten systematisch geïmplementeerd worden en de effecten van implementatie
moeten worden geëvalueerd.
6 pijlers van kwaliteit van zorg
K | C3 | Pijler Effectiviteit
Leonie Bremmers
Effectief (Institute of Medicine): zorgen dat patiënten zorg krijgen die wetenschappelijk bewezen
is dat ze er baat aan hebben en dat ze niet teveel/te weinig ervan krijgen. Zorg koppelen aan
wetenschap.
➔ Beoordelen of iets effectief is: evidence-base (wetenschappelijk onderzoek).
Typen wetenschappelijk onderzoek:
1) Lab-experimenten
, 2) Klinisch onderzoek: evaluatie van nieuwe zorginterventie/geneesmiddelen
3) Epidemiologisch onderzoek: kijken naar prevalentie en incidentie van bepaalde ziekten
en hoe vaak ze voorkomen in NL
4) Uitkomstenonderzoek: evaluatie van de dagelijkse praktijk (ziekenhuizen) voor
verbeteringen.
Wetenschappelijk bewijs (wanneer toetsen we de effectiviteit van zorg):
1) Toelating nieuwe zorg op de markt: klinisch onderzoek om veiligheid, kwaliteit en
effectiviteit te toetsen. (EMA en FDA)
2) Vergoedingsbesluiten: als je iets mag gebruiken. ZiN beoordeelt
kosteneffectiviteit/doelmatigheid van een interventie (vergelijking huidige zorg).
3) Investeringsbesluiten
4) Opstellen behandelrichtlijnen
5) Behandelbeslissing voor individuele patiënten
Beoordelen wetenschappelijk bewijs:
1) Hoeveel baat patiënten hebben bij de nieuwe zorg (verschil tov huidige zorg)
2) Wat is de kwaliteit van het gevonden bewijs (hoe is wetenschappelijk onderzoek
uitgevoerd, wat is betrouwbaarheid en validiteit)
Kwaliteit van gevonden bewijs (hiërarchie van evidentie, hoe betrouwbaar en valide
wetenschappelijk onderzoek is). Van meest naar minst:
1) Meta-analyse: statistische methode, verschillende RCT-uitkomsten samenbrengen en
pullen. Literatuuronderzoek om RCT te vinden en uitkomsten samenbrengen en
algemene uitkomst berekenen.
2) Randomized controlled trials: 2 groepen waar onderzoeksdeelnemers (patiënten)
willekeurig in worden verdeeld (met/zonder interventie) om bias te voorkomen.
3) Observationeel onderzoek: proefpersonen in natuurlijke omgeving bekijken en
uitkomsten meten.
4) Case series/reports: beschrijvend onderzoek waarbij kleine groep patiënten wordt
gevolgd en kijken welke invloed geneesmiddel op ze heeft.
Classificatie methoden voor verschillende doeleinden:
1) Classificatie voor gebruik in klinische studies -> effectiviteit van nieuwe zorg
2) Outcome measures hierarchy (porter) -> value-based healthcare toepassing in
dagelijkse praktijk
• Uitkomstmaat: meetbare indicator die laat zien wat een behandeling, interventie of
zorgproces oplevert voor de patiënt (kwaliteit v leven, sterfte, herstelduur).
Meetresultaat waarop wordt beoordeeld, om te kijken of iets effectief is kijk je naar het
effect op een uitkomstmaat.
Type uitkomstmaten
Primair: poweranalyse (statistische analyse om te onderzoeken hoeveel deelnemers je in je
onderzoek moet hebben om een statistische uitkomst te krijgen).
Beïnvloedt hoe gevoelig je uitkomstmaat is.
1) Harde uitkomstmaten (finale): hartinfarct/overleving
Oefententamen
• Welke pijlers herken je en waar botsen ze
• Verschil toegangstijd en wachttijd
• Wachttijd hoeveel is het
• Evidence based practise volgens Burgers, 3 elementen en beargumenteren of eraan
voldaan is
• Porter wat gezondheidsindicatoren en gezondheidsuitkomsten zijn
• Gezondheidsindicatoren moeilijker te meten dan uitkomsten of niet en relevanter voor
patiënten dan uitkomsten of niet
• QALY berekenen
• IKUR incrementele kostenutiliteit ratio berekenen
• IKUR interpreteren en verwachting advies over vergoeding
• Welk type kwaliteitsindicator
• Verschil constructvaliditeit, criteriumvaliditeit, indruksvaliditeit, inhoudsvaliditeit
• Voor interne kwaliteitsindicatoren is uitkomstkwaliteit het meest inzichtelijk of niet en
voor externe indicatoren is structuurkwaliteit het meest inzichtelijk of niet
• Wat zijn: case mix correctie op scores van uitkomstkwaliteit/scores op uitkomstkwaliteit
afzetten tegen een benchmark/test-hertest betrouwbaarheid van uitkomstkwaliteit
meten/uitkomstkwaliteit onderzoeken met kwalitatieve methoden
• Positieve opmerkingen en kritische kanttekeningen over voorbeeld dashboard
• Succesbepalende factor bij indicator
• Waarom is veiligheid van zorg in netwerken lastiger te beoordelen dan in het ziekenhuis
• Goed onderwerp om een indicator op te ontwikkelen
• Op grond van welke wettelijke bepalingen is IGJ bevoegde toezichthouder op de
huisartsenzorg en de zorg geleverd door de wijkverpleging
• Is huisarts toegestaan informeren over medicatiefout niet te doen
• Is huisarts toegestaan verrichten bloeddrukcontroles en geven griepprikken delegeren
aan assistente
• IZA is typisch product van NLe polder omdat ..
• Kwaliteitsindicatoren zoals richtlijnen en indicatoren politiek omdat ..
• Volgens artikel Feasibility first van Berg et al ontsnapt basisset indicatoren van de
inspectie aan onderscheid tussen interne en externe indicatoren omdat ..
• Hoe kan overheid voorkomen dat geneesmiddelen van slechte kwaliteit op de markt
komen, licht toe mbv pisani et al
• Er is bij een complicatie vaak sprake van menselijke fouten, ga daarom altijd op zoek
naar wie die heeft gemaakt of niet en onderzoek de complicatie en bespreek deze in een
open cultuur om van evt fouten te kunnen leren of niet wenselijk
• Epistemic injustice leistikow: kennis van een individu genegeerd obv de groep waartoe
die behoort of kennis van een individu genegeerd vanwege de wijze waarop deze dienst
kennis inbrengt of kennis van een individu genegeerd wordt omdat er geen
wetenschappelijke basis is voor die kennis wat is wel en niet zo
• Rechtvaardige cultuur betekenis
• Nogsteeds veel aandacht voor veiligheid van zorg nodig volgens ian leistikow omdat ..
,K | C1 | Waarom kijken we naar kwaliteit van zorg
Leonie Bremmers
Niveaus:
1) Microniveau
2) Mesoniveau: binnen een organisatie
3) Macroniveau: nationaal/internationaal
Pijlers:
1) Effectiviteit: breng wetenschap naar de zorg, voorkom over- en underuse
2) Tijdigheid: vertragingen/wachttijd vermijden
3) Toegankelijkheid: werk aan gezondheidsverschillen
4) Efficiëntie: voorkom verspillingen
5) Patientgerichtheid: mensen moeten in controle zijn over hun eigen zorg en eigen
beslissingen maken
6) Veiligheid: voorkom schade en reduceer risico’s
K | C2 | Kwaliteit van zorg in historisch en theoretisch
perspectief
Kees Ahaus
Definities kwaliteit Reeves en Bednar:
1) Excellence: zonder compromis, de hoogste standaard. Mooi, maar duur.
2) Value: je krijgt een product/dienst waar je iets mee kunt tegen betaalde prijs.
3) Conformance to specifications: selectie van eigenschappen die belangrijk zijn van
product, kijken of het voldoet aan je verwachtingen.
4) Meeting and/or exceeding expectations: kijken naar verwachtingen van klanten bij een
product en proberen die te overtreffen
5) Donabedian: niet alleen de waarden voor individu maar ook voor de maatschappij
6) Institute of medicine: kijken voor individu + populatie. Iets doen aan de uitkomsten van
gezondheid. Hangt samen met professionele kennis van professionals.
7) Campbell et al: toegang tot zorg is belangrijk maar effectiviteit ook.
Grondleggers kwaliteitsdenken
1) Edwards Deming: producten zo maken dat er minder fouten/variabiliteit is.
➔ Statistische procescontrole, total quality management, plan do check act.
2) Joseph Juran: principes TQM uitgewerkt. Trilogy of quality management:
1. Quality planning: wat wil ik bereiken, welke behoeften horen erbij
2. Quality control: hoe kunnen we het beheersen, voldoet het aan eisen, evt
aanpassingen
3. Quality improvement: kwaliteit verbeteren door een team in te zetten
➔ Control VS breakthrough
, ➔ Language of money/language of things
1. Thing: je wilt dat de OK op tijd start, dan ga je iets meten (% dagen op tijd
begonnen)
3) James Reason: hoe fouten en ongelukken ontstaan.
➔ Swiss cheese model: je hebt risico’s, daar detecteer je een verdedigingslinie van
(welk risico speelt op dit moment). Er kunnen wel gaten in de kaas komen (risico’s
door verdedigingslinie heen komen). Veiligheid!
4) Michael Porter: value chain model: afdelingen samenwerken om waarde voor klant te
creëren.
5) Avedis Donabedian: begripsontwikkeling van kwaliteit. Indeling in structuur, proces
(ligduur), uitkomst (% overleving).
6) David Sackett: integratie van evidentie uit wetenschappelijk onderzoek, klinische
expertise en patientvoorkeuren in behandelbeslissingen van zorgverlener en patiënt.
Grondlegger EVM.
7) Donald Berwick: bekend geworden met continuous improvement theory (niet
terugvoeren naar een persoon maar open cultuur en leren van fouten, signaal dat
systeem niet goed is ontwikkeld en uitgewerkt ipv medewerker die fout zit) VS bad apple
theory (bij een fout uitzoeken wie hem gemaakt heeft).
1. Professionele dominantie: vertrouwen, zelfregulatie, autonomie
2. Verantwoording en marktdenken: wantrouwen, politieke verantwoording, meten
financiele prikkels
3. Moraliteit: ethisch verantwoord gebruiken van elementen uit tijdperk 1 en 2.
Luisteren naar patiënt, volumeprikkel eruit halen.
8) Richard Grol: innovatie in de zorg vindt niet vanzelf zijn weg naar de praktijk, richtlijnen
moeten systematisch geïmplementeerd worden en de effecten van implementatie
moeten worden geëvalueerd.
6 pijlers van kwaliteit van zorg
K | C3 | Pijler Effectiviteit
Leonie Bremmers
Effectief (Institute of Medicine): zorgen dat patiënten zorg krijgen die wetenschappelijk bewezen
is dat ze er baat aan hebben en dat ze niet teveel/te weinig ervan krijgen. Zorg koppelen aan
wetenschap.
➔ Beoordelen of iets effectief is: evidence-base (wetenschappelijk onderzoek).
Typen wetenschappelijk onderzoek:
1) Lab-experimenten
, 2) Klinisch onderzoek: evaluatie van nieuwe zorginterventie/geneesmiddelen
3) Epidemiologisch onderzoek: kijken naar prevalentie en incidentie van bepaalde ziekten
en hoe vaak ze voorkomen in NL
4) Uitkomstenonderzoek: evaluatie van de dagelijkse praktijk (ziekenhuizen) voor
verbeteringen.
Wetenschappelijk bewijs (wanneer toetsen we de effectiviteit van zorg):
1) Toelating nieuwe zorg op de markt: klinisch onderzoek om veiligheid, kwaliteit en
effectiviteit te toetsen. (EMA en FDA)
2) Vergoedingsbesluiten: als je iets mag gebruiken. ZiN beoordeelt
kosteneffectiviteit/doelmatigheid van een interventie (vergelijking huidige zorg).
3) Investeringsbesluiten
4) Opstellen behandelrichtlijnen
5) Behandelbeslissing voor individuele patiënten
Beoordelen wetenschappelijk bewijs:
1) Hoeveel baat patiënten hebben bij de nieuwe zorg (verschil tov huidige zorg)
2) Wat is de kwaliteit van het gevonden bewijs (hoe is wetenschappelijk onderzoek
uitgevoerd, wat is betrouwbaarheid en validiteit)
Kwaliteit van gevonden bewijs (hiërarchie van evidentie, hoe betrouwbaar en valide
wetenschappelijk onderzoek is). Van meest naar minst:
1) Meta-analyse: statistische methode, verschillende RCT-uitkomsten samenbrengen en
pullen. Literatuuronderzoek om RCT te vinden en uitkomsten samenbrengen en
algemene uitkomst berekenen.
2) Randomized controlled trials: 2 groepen waar onderzoeksdeelnemers (patiënten)
willekeurig in worden verdeeld (met/zonder interventie) om bias te voorkomen.
3) Observationeel onderzoek: proefpersonen in natuurlijke omgeving bekijken en
uitkomsten meten.
4) Case series/reports: beschrijvend onderzoek waarbij kleine groep patiënten wordt
gevolgd en kijken welke invloed geneesmiddel op ze heeft.
Classificatie methoden voor verschillende doeleinden:
1) Classificatie voor gebruik in klinische studies -> effectiviteit van nieuwe zorg
2) Outcome measures hierarchy (porter) -> value-based healthcare toepassing in
dagelijkse praktijk
• Uitkomstmaat: meetbare indicator die laat zien wat een behandeling, interventie of
zorgproces oplevert voor de patiënt (kwaliteit v leven, sterfte, herstelduur).
Meetresultaat waarop wordt beoordeeld, om te kijken of iets effectief is kijk je naar het
effect op een uitkomstmaat.
Type uitkomstmaten
Primair: poweranalyse (statistische analyse om te onderzoeken hoeveel deelnemers je in je
onderzoek moet hebben om een statistische uitkomst te krijgen).
Beïnvloedt hoe gevoelig je uitkomstmaat is.
1) Harde uitkomstmaten (finale): hartinfarct/overleving
