Recht
C1 Algemeen recht
Wat is recht en wat zijn rechtsbronnen?
Je kunt aangeven waar het recht vandaan komt, wat het recht omkleedt en kent de
verschillende rechtsbronnen van het Nederlandse recht.
• Omschrijving en doel recht.
• De rechtsgebieden: verschillen en overeenkomsten.
• Indeling recht.
• Rechtsbronnen: betekenis en rol.
• Kenmerken van de rechterlijke macht.
• Grondrechten: klassiek en sociaal.
• De machtenscheiding: betekenis en doel.
Janssen (2024), H1, H2, paragraaf 4.4, paragraaf 5.2 en H6.
Wat is recht? -> Het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent
De vaststelling van rechtsregels vindt plaats op basis van politiek inhoudelijke keuzes door de
tot dan toe geldende moraal aan de wet te binden. (Denk bijvoorbeeld aan het strafbaar
worden van huiselijk geweld).
Een rechter
- Doet aan rechtsvinding
- Rechtsvinding: het recht toepassen in een concreet geval
- Kan het recht op verschillende manieren interpreteren
Waarom zijn rechters onafhankelijk?
- Niet iemand die verantwoording nemen
- Alles van de rechters wordt in de grondwet geregeld
- Macht binnen trias politica
Boven het OM staat de minister van justitie en veiligheid en daarom zijn ze niet onafhankelijk
als rechters
Wat kunnen rechters doen als het recht niet duidelijk is
- Rechters moeten interpreteren
Vijf indelingen:
1. Nationaal recht of internationaal
2. Objectief vs subjectief recht
3. Indeling van de rechtsgebieden (strafrecht, burgerlijk recht, staatsrecht,
bestuursrecht)
4. Publiek en privaatrecht
5. Materieel recht en formeel recht
Indeling 1:
Internationale recht: de rechts relaties die staten met elkaar aangaan met andere staten
,Wordt beschreven in het:
- Internationale vertragen (afspraken die landen onderling maken)
- Gewoonterecht
- Besluiten van internationale organisaties (VN, EU)
Nationaal recht (oftewel Nederlands recht): alle rechtsregels die gelden binnen ons
grondgebied
Indeling 2:
Objectieve recht: rechtsregels die geschreven staan in het wetboek (algemeen geldend)
Subjectieve recht: het individuele recht dat je ontleent op basis van het objectieve recht
Indeling 3:
4 rechtsgebieden:
Staatsrecht: beschrijving van hoe de staat is ingericht, welke actoren daarbij betrokken zijn
(overheid is rust)
- Verkiezingen voor de Tweede Kamer
- De Koning die wetten ondertekent
- De regering die een nieuwe wet voorstelt
Bestuursrecht: beschrijving van het contact met de burgers (overheid en burger staat
centraal).
- Paspoort aanvragen
- Uitkering aanvragen
- Vergunning aanvragen
Strafrecht: beschrijft verboden gedragingen waarop straf staat (samenleving en verdachte)
Materieel recht en formeel recht
- Diefstal
- Mishandeling
- Vandalisme
Gedaagde: Iemand die voor de rechter moet verschijnen
Eiser: degene die de rechtszaak start en een eis indient bij de rechter.
Civiel recht (burgerlijk recht): het contact met (burger vs burger)
- Huurconflict tussen huurder en verhuurder
- Scheiding
- Iemand betaald zijn rekening niet
Indeling 4:
Publieksrechts: overheid heeft een specifieke taak. (Overheid is machtiger dan burger)
Waarom zijn zij machtiger?
De overheid kan verschillende dingen afdwingen -> privacy, mensen aanhouden
- Staatsrecht
- Bestuursrecht
- Strafrecht
Privaatrecht: overheid is niet machtiger dan burger (burger burger)
, - Civiel recht
Materieel en formeel!! (Kunnen in verschillende vormen komen)
Indeling 5:
Materieel recht: beschrijft de rechten en plichten van burgers (wetboek van strafrecht
Formeel recht: wat gebeurt er als je materiele recht schendt (wetboek van strafvordering)
Rechtsbronnen: plaatsen en plekken waar het recht te vinden is
Waar te vinden?
- De wet (algemene overheidsregels die gemaakt zijn door wetgevers)
- Internationale verdragen
- Jurisprudentie (eerdere uitspraken van rechters)
- De gewoonte (even oude tradities die keer op keer ondanks keuzevrijheid toch de
situatie als bindend ervaren)
Wet in formele zin: Besluit afkomstig van de regering en volksvertegenwoordiging samen en
komt volgens een vaste procedure tot stand
Regering bestaat uit: koning en ministers
Volksvertegenwoordiging bestaat uit: 1e en 2e kamer (Staten-Generaal)
Wet in materiele zin: Verzamelnaam voor alle algemeen bindende overheidsvoorschriften.
Deze wet is algemeen geldend.
Worden gemaakt door de regering en volksvertegenwoordiging samen (wet), of lagere
overheden -> door de regering, door de minister, door provinciale staten, door de
gemeenteraad en het bestuur van waterschap
(Kenmerk: altijd algemeen geldende regels)
Grondrechten: rechten die de vrijheid van burgers waarborgen tegenover de overheid en
beschermen hen tegen onrechtmatig ingrijpen, zodat hun welzijn en zelfstandigheid worden
gewaarborgd.
Grond en mensen rechten is hetzelfde
2 indelingen: sociale grondrechten en klassieke grondrechten
, Bieden vrijheid
Klassieke grondrechten: grondrechten die je vrijheid van BURGERS bieden ten aanzien van
de overheid zorgt voor het welzijn
- Gelijkheidsrechten
- Politieke rechten
- Vrijheidsrechten
Hoe beperken klassieke grondrechten zichzelf?
- Algemene zin
- Doelcriteria
Sociale grondrechten: grondrechten waarbij de overheid zich juist mee moet bemoeien
(zorgplicht, werk)
- Woningen
- Onderwijs
- Milieu
Overheid heeft de zorgplicht voor de burgers (dus dat het zo goed mogelijk voor ons is
geregeld)
Oorspronkelijk waren
grondrechten verticaal (burger
overheid).
Horizontaal (burger burger)
Beperkingen
- Artikel 7 van grondwet -> de vrijheid van meningsuiting bevat nog een andere zinsnede:
“behoudens ieders verantwoordelijkheid voor de wet”
- Doelcriteria:
C1 Algemeen recht
Wat is recht en wat zijn rechtsbronnen?
Je kunt aangeven waar het recht vandaan komt, wat het recht omkleedt en kent de
verschillende rechtsbronnen van het Nederlandse recht.
• Omschrijving en doel recht.
• De rechtsgebieden: verschillen en overeenkomsten.
• Indeling recht.
• Rechtsbronnen: betekenis en rol.
• Kenmerken van de rechterlijke macht.
• Grondrechten: klassiek en sociaal.
• De machtenscheiding: betekenis en doel.
Janssen (2024), H1, H2, paragraaf 4.4, paragraaf 5.2 en H6.
Wat is recht? -> Het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent
De vaststelling van rechtsregels vindt plaats op basis van politiek inhoudelijke keuzes door de
tot dan toe geldende moraal aan de wet te binden. (Denk bijvoorbeeld aan het strafbaar
worden van huiselijk geweld).
Een rechter
- Doet aan rechtsvinding
- Rechtsvinding: het recht toepassen in een concreet geval
- Kan het recht op verschillende manieren interpreteren
Waarom zijn rechters onafhankelijk?
- Niet iemand die verantwoording nemen
- Alles van de rechters wordt in de grondwet geregeld
- Macht binnen trias politica
Boven het OM staat de minister van justitie en veiligheid en daarom zijn ze niet onafhankelijk
als rechters
Wat kunnen rechters doen als het recht niet duidelijk is
- Rechters moeten interpreteren
Vijf indelingen:
1. Nationaal recht of internationaal
2. Objectief vs subjectief recht
3. Indeling van de rechtsgebieden (strafrecht, burgerlijk recht, staatsrecht,
bestuursrecht)
4. Publiek en privaatrecht
5. Materieel recht en formeel recht
Indeling 1:
Internationale recht: de rechts relaties die staten met elkaar aangaan met andere staten
,Wordt beschreven in het:
- Internationale vertragen (afspraken die landen onderling maken)
- Gewoonterecht
- Besluiten van internationale organisaties (VN, EU)
Nationaal recht (oftewel Nederlands recht): alle rechtsregels die gelden binnen ons
grondgebied
Indeling 2:
Objectieve recht: rechtsregels die geschreven staan in het wetboek (algemeen geldend)
Subjectieve recht: het individuele recht dat je ontleent op basis van het objectieve recht
Indeling 3:
4 rechtsgebieden:
Staatsrecht: beschrijving van hoe de staat is ingericht, welke actoren daarbij betrokken zijn
(overheid is rust)
- Verkiezingen voor de Tweede Kamer
- De Koning die wetten ondertekent
- De regering die een nieuwe wet voorstelt
Bestuursrecht: beschrijving van het contact met de burgers (overheid en burger staat
centraal).
- Paspoort aanvragen
- Uitkering aanvragen
- Vergunning aanvragen
Strafrecht: beschrijft verboden gedragingen waarop straf staat (samenleving en verdachte)
Materieel recht en formeel recht
- Diefstal
- Mishandeling
- Vandalisme
Gedaagde: Iemand die voor de rechter moet verschijnen
Eiser: degene die de rechtszaak start en een eis indient bij de rechter.
Civiel recht (burgerlijk recht): het contact met (burger vs burger)
- Huurconflict tussen huurder en verhuurder
- Scheiding
- Iemand betaald zijn rekening niet
Indeling 4:
Publieksrechts: overheid heeft een specifieke taak. (Overheid is machtiger dan burger)
Waarom zijn zij machtiger?
De overheid kan verschillende dingen afdwingen -> privacy, mensen aanhouden
- Staatsrecht
- Bestuursrecht
- Strafrecht
Privaatrecht: overheid is niet machtiger dan burger (burger burger)
, - Civiel recht
Materieel en formeel!! (Kunnen in verschillende vormen komen)
Indeling 5:
Materieel recht: beschrijft de rechten en plichten van burgers (wetboek van strafrecht
Formeel recht: wat gebeurt er als je materiele recht schendt (wetboek van strafvordering)
Rechtsbronnen: plaatsen en plekken waar het recht te vinden is
Waar te vinden?
- De wet (algemene overheidsregels die gemaakt zijn door wetgevers)
- Internationale verdragen
- Jurisprudentie (eerdere uitspraken van rechters)
- De gewoonte (even oude tradities die keer op keer ondanks keuzevrijheid toch de
situatie als bindend ervaren)
Wet in formele zin: Besluit afkomstig van de regering en volksvertegenwoordiging samen en
komt volgens een vaste procedure tot stand
Regering bestaat uit: koning en ministers
Volksvertegenwoordiging bestaat uit: 1e en 2e kamer (Staten-Generaal)
Wet in materiele zin: Verzamelnaam voor alle algemeen bindende overheidsvoorschriften.
Deze wet is algemeen geldend.
Worden gemaakt door de regering en volksvertegenwoordiging samen (wet), of lagere
overheden -> door de regering, door de minister, door provinciale staten, door de
gemeenteraad en het bestuur van waterschap
(Kenmerk: altijd algemeen geldende regels)
Grondrechten: rechten die de vrijheid van burgers waarborgen tegenover de overheid en
beschermen hen tegen onrechtmatig ingrijpen, zodat hun welzijn en zelfstandigheid worden
gewaarborgd.
Grond en mensen rechten is hetzelfde
2 indelingen: sociale grondrechten en klassieke grondrechten
, Bieden vrijheid
Klassieke grondrechten: grondrechten die je vrijheid van BURGERS bieden ten aanzien van
de overheid zorgt voor het welzijn
- Gelijkheidsrechten
- Politieke rechten
- Vrijheidsrechten
Hoe beperken klassieke grondrechten zichzelf?
- Algemene zin
- Doelcriteria
Sociale grondrechten: grondrechten waarbij de overheid zich juist mee moet bemoeien
(zorgplicht, werk)
- Woningen
- Onderwijs
- Milieu
Overheid heeft de zorgplicht voor de burgers (dus dat het zo goed mogelijk voor ons is
geregeld)
Oorspronkelijk waren
grondrechten verticaal (burger
overheid).
Horizontaal (burger burger)
Beperkingen
- Artikel 7 van grondwet -> de vrijheid van meningsuiting bevat nog een andere zinsnede:
“behoudens ieders verantwoordelijkheid voor de wet”
- Doelcriteria:
