samenvatting + notities + ppt + cursus: Inleiding Anesthesiologie, Heelkunde & Intensieve Geneeskunde | KU Leuven | 2025/26

1


INHOUDSTAFEL
INHOUDSTAFEL........................................................................................................................................................................ 1
HOOFDSTUK 1: DEFINITIE / SPECIALISMEN / GESCHIEDENIS..................................................................................................... 3
HOOFDSTUK 2: DE CHIRURG EN ZIJN WERK/ACTIVITEITEN....................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 3: DE HEELKUNDIGE PATIËNT............................................................................................................................... 6
4) WONDBEHANDELING........................................................................................................................................................... 8
HOOFDSTUK 5: DE HEELKUNDIGE INGREEP.............................................................................................................................. 9
1. NORMAAL POSTOPERATIEF VERBLIJF................................................................................................................................. 17
2. DAGELIJKSE ZAALRONDE.................................................................................................................................................... 17
3 POSTOPERATIEVE PROBLEMEN........................................................................................................................................... 18
4 PIJN.................................................................................................................................................................................... 20
5 BLOEDING:.......................................................................................................................................................................... 20
6 WONDVERWIKKELING......................................................................................................................................................... 21
7 POSTOPERATIEVE KOORTS: 5 W’S!...................................................................................................................................... 23
8 NAUSEA / BRAKEN (PONV).................................................................................................................................................. 24
9 ILEUS.................................................................................................................................................................................. 24
9 ILEUS.................................................................................................................................................................................. 25
10 ACUTE MAAGDILATATIE/GASTROPARESE.......................................................................................................................... 25
11 OBSTIPATIE/CONSTIPATIE................................................................................................................................................. 25
12 DIEPE VENEUZE THROMBOSE (DVT)................................................................................................................................... 26
12 DIEPE VENEUZE THROMBOSE (DVT)................................................................................................................................... 27
13 DECUBITUS (DOORLIGWONDE)......................................................................................................................................... 27
14 SPECIFIEKE HEELKUNDIGE VERWIKKELINGEN (KLEMTOON OP CHIRURGISCHE URGENTIES)................................................28
1. INFECTIE............................................................................................................................................................................ 33
1. INFECTIE............................................................................................................................................................................ 34
2.ACUTE OF CHRONISCHE INFECTIE?...................................................................................................................................... 34
3. INFECTIE: BEHANDELING: ALGEMENE PRINCIPES................................................................................................................ 34
15 PREVENTIE VAN POST-OP WONDINFECTIES....................................................................................................................... 37
16 SPECIALE VORMEN POSTOPERATIEVE INFECTIES............................................................................................................... 38
INTENSIEVE GENEESKUNDE.................................................................................................................................................... 41
INTENSIEVE GENEESKUNDE.................................................................................................................................................... 41
INTENSIEVE GENEESKUNDE.................................................................................................................................................... 42
HOOFDSTUK 1: EVALUATIE EN HERSTEL VAN VITALE ORGAANFUNCTIES.................................................................................43
ACUTE OPVANG VAN EEN KRITIEKE PATIËNT = ABCDE............................................................................................................ 43
HOOFDSTUK 2: POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN.............................................................................................................. 48
HOOFDSTUK 3: POSTOPERATIEVE ACUTE NIERINSUFFICIËNTIE............................................................................................... 48
HOOFDSTUK 4: NEUROLOGISCHE COMPLICATIES................................................................................................................... 49
HOOFDSTUK 5: ACUUT RESPIRATOIR FALEN (ARF).................................................................................................................. 51
HOOFDSTUK 6: SHOCK........................................................................................................................................................... 61
HOOFDSTUK 7: SEPSIS EN SEPTISCHE SHOCK.......................................................................................................................... 70
HOOFDSTUK 8: ARTIFICIËLE VOEDING.................................................................................................................................... 73
HOOFDSTUK 9: VOCHTBELEID................................................................................................................................................ 77

,2

HOOFDSTUK 10: PERIOPERATIEVE IONEN- EN ZUUR-BASE STOORNISSEN...............................................................................82
DE GESCHIEDENIS VAN DE ANESTHESIE.................................................................................................................................. 88
DE PRE-OPERATIEVE OPPUNTSTELLING EN RISICO STRATIFICATIE........................................................................................... 92
KLINISCHE CASUS................................................................................................................................................................... 99
DEFINITIE VAN ANESTHESIE.................................................................................................................................................. 100
DOELEN VAN ANESTHESIE.................................................................................................................................................... 101
HEELKUNDIGE STRESS EN ANESTHESIE................................................................................................................................. 105
FARMACOLOGIE VAN ANESTHETICA..................................................................................................................................... 108
FARMACOLOGIE VAN INHALATIE-ANESTHETICA................................................................................................................... 114
FARMACOLOGIE VAN NEUROMUSCULAIRE BLOKKERS.......................................................................................................... 117
DE KUNSTMATIGE LUCHTWEG............................................................................................................................................. 119
DE KUNSTMATIGE LUCHTWEG............................................................................................................................................. 119
DE KUNSTMATIGE LUCHTWEG............................................................................................................................................. 120
FARMACOLOGIE VAN OPIATEN............................................................................................................................................ 121
INTRAOPERATIEVE HYPOTENSIE........................................................................................................................................... 124
FYSIOLOGIE VAN DE ZENUWIMPULSGELEIDING.................................................................................................................... 125
FARMACOLOGIE VAN LOKALE ANESTHETICA....................................................................................................................... 126
VORMEN VAN LOCOREGIONALE ANESTHESIE: SPINAAL, EPIDURAAL EN PERIFERE ZENUWBLOCKS.......................................128
COMPLICATIES VAN REGIONALE ANESTHESIE....................................................................................................................... 131
HOOFDSTUK 7: POST-OPERATIEVE PERIODE......................................................................................................................... 134
HOOFDSTUK 8: COMPLICATIES VAN ANESTHESIE.................................................................................................................. 141
HOOFDSTUK 9: LANGE-TERMIJN EFFECTEN VAN ANESTHESIE............................................................................................... 146
VAN SYMPTOOM TOT DIAGNOSE…...................................................................................................................................... 147
EWS: EARLY WARNING SYSTEM........................................................................................................................................... 148
ATLS CURSUS = ADVANCED TRAUMA LIVE SUPPORT............................................................................................................ 149
DIFFERENTIËREN VAN EEN SYMPTOOM............................................................................................................................... 150
CASUS: APPENDICITIS.......................................................................................................................................................... 151
CASUS: APPENDICITIS.......................................................................................................................................................... 152
PALPABELE MASSA IN DE BUIK............................................................................................................................................. 154
ACUTE ISCHEMIE: 5 P’S........................................................................................................................................................ 155
SEMIOLOGIE EN KLINISCH ONDERZOEK................................................................................................................................ 156

,3



INLEIDING TOT DE HEELKUNDE
- wat te kennen: heel wat parallellen tussen cursus, ppt en les gezegd → maar alle 3 even belangrijk
- cursustekst = neergeschreven weergave van de slides


HOOFDSTUK 1: DEFINITIE / SPECIALISMEN / GESCHIEDENIS
DEFINITIE
- definitie “heelkunde” = genees-, heel-, en verloskunde
o “de kunst om te helen” - “heelmeester” - “master”
o chirurgie: “werken met de handen” (Oudgrieks): χειρ cheir = "hand, arm" en ἐργον ergon = "werk")
o erkend als medisch specialisme: aparte beroepstitel (eigen RIZIV nummer 1-xxxxx-yy-140)
 hierdoor kan pt een terugbetaling krijgen van zijn zorgverzekeraar (ziekenfonds)
o klinische competentie
o behandeling van medische aandoeningen dmv operatie/interventie (tumor, infectie, misvorming, dysfunctie)
- erkende “snijdende” disciplines
o allen ontsproten uit moeder discipline “algemene” chirurgie
o hebben nu aparte erkenning met eigen RIZIV nummer
 “algemene” chirurgie (1-xxxxx-yy-140): subdisciplines in de “algemene” chirurgie
• truncus communis 3 jaar + 3 jaar hogere opleiding
• aparte beroepstitels / bijzondere bekwaamheid / bijkomende erkenning
 cardiale (hart), vasculaire (bloedvaten), thoracale (borstkas)
 viscerale chirurgie: gastro-enterologische (maag-darm) & hepatobiliaire (lever-galblaas-
pancreas)
 traumatologie (trauma)
 oncologische (wekedelen tumor), endocrinologische ((bij-)schildklier-bijnier), senologische
(borst), bariatrische/metabole (obesitas), pediatrische chirurgie (kinderen)
 plastische/reconstructieve chirurgie, neurochirurgie, orthopedie, urologie, gynaecologie/verloskunde,
maxillo-faciale chirurgie, neus,- keel, en oorziekten, oftalmologie, dermatologie

ENKELE CHIRURGISCHE NAMEN …
- internationaal
o T. Billroth (1829-1894), Wenen: gastrectomie
o R. Nissen (1896-1981), Zurich: antireflux operatie
o R. Belsey (1910-2007), Bristol: antirefluxoperatie
o E. Kocher (1841-1917), Wenen: maneuver, incisie, klem
o C. Price-Thomas (1893-1973), Londen: ribspreider
o E. Finochietto (1881-1948), Buenos Aires: ribspreider
o M. Debakey (1908-2008), Houston: pincet, aortadissectie
- enkele Vlaamse leermeesters …
o 13de eeuw: Jehan Yperman (Ieper) “Cyrurgia”
o °1514: Andreas van Wesel (Vesalius) (Leuven - Padua): grondlegger huidige anatomie
o °1650: Jan Palfijn (Gent): chirurgie en verloskunde
o °1866 Albin Lambiotte (Antwerpen): traumatologisch chirurg in Stuivenberg ziekenhuis
o °1885: Albert Lacquet (Leuven)
o °1927: Jacques Gruwez (Leuven)
o °1945: Paul Broos (Leuven)

,4

ENKELE CHIRURGISCHE MIJLPALEN …
- 1846 eerste ingreep onder ether narcose
o William Morton (lokale tandarts) ether narcose: etherinhalatie → uitgebreidere ingreep als R/
o John Warren: eerste ingreep onder etherinhalatie
 in ether dome @ MGH (Massachusetts Generap Hospital) van Boston (hier een museum): eerste operatie →
ontwikkeling chirurgie
• Ether dome = operatiezaal in MGH
 first dean of harvard: oprichter van het tijdschrift “New England Journal of Medicine (and Surgery)”
- 1867: Joseph Lister: asepsie carbolzuur, Glasgow
o infecties als grote probleem: hoe deze niet binnen brengen ?
o asepsie voor grotere ingrepen te kunnen doen met carbolzuur (phenol) als ontsmettingsmiddel
o bevindingen gepubliceerd in tijdschrift “Lancet” + verplichtingen handschoenen te dragen
- 1886 Stoomsterilisatie - asepsie: Ernst von Bergmann, Berlijn
o stoom: verzadigde stoom onder hoge druk (meestal 121°C tot 132°C of hoger) om bacteriën, virussen, schimmels
en sporen op medische instrumenten te doden
- 1907: Karl Landsteiner: bloedgroepen en -transfusie, New York
o andere probleem: bloedverlies oplossen
o ontdekte bloedgroepen → toename veiligheid bloedtransfusie + minder tachycardie, hartdecompensatie, afweer
en infecties + minder postoperatieve complicaties door anemie
o Nobelprijs, Oostenrijk
- 1912: Alexis Carrel : directe vaatanastomose, Chicago
o arterio-veneuze anastomes zijn mogelijk → meer uitgebreide operaties mogelijk
o met Charles Lindberg: perfusiepompen
- 1913: William Halsted: chirurgische handschoenen (rubber), Baltimore
o vader van chirurgie, Joseph Hopkins Hospital”, radicale mastectomie voor borstcarcinoom
o probleem: assistentie (Caroline Hampton) met dermatitis aan handen (kon niet meer assisteren) → handen in gips
gegoten en mallen naar boutier gestuurd (rubber) → obv mallen handschoenen ontwikkeld om te kunnen blijven
assisteren → belangrijke ontwikkeling naar steriliteit toe (beschermen handen, overdragen kiemen en infectie)
- 1ste orgaantransplantaties in de 20e eeuw
o 1954 eerste niertransplantatie (twins): Joseph Murray; Boston
o 1963 eerste levertransplantatie: Thomas Starzl; Aurora
o 1963 eerste longtransplantatie: James Hardy; Jackson
o 1967 eerste harttransplantatie: Christiaan Barnard; Kaapstad


HOOFDSTUK 2: DE CHIRURG EN ZIJN WERK/ACTIVITEITEN

DOEL VAN HEELKUNDIGE INTERVENTIES
- herstel van opgelopen schade (trauma)
- acute levensbedreiging afwenden (spanningspneumothorax, harttamponade, massieve bloeding)
- langere levensverwachting (kanker - harttransplantatie)
- herstel van fysische dysfunctie (liesbreuk → liesbreukherstel)
- herstel van psychische dysfunctie “body image”
o bv pectus → chirurgische correctie van sternum, prognathie, afstaande oren, …
- behandeling van chronische pijn (coxartrose – heupprothese)
- verbetering van levenskwaliteit (niertransplantatie → nierdialyse zeer belastend → nierTx)
- werkhervatting bespoedigen

,5


2.2 MULTIDISCIPLINAIRE SAMENWERKING
- team van chirurgen functionerend in wachtsysteem (peers)
- over de competenties heen (internist + chirurg)
- zorgprogramma structuur (uitgeschreven traject per pathologie)
- multidisciplinair Oncologisch Consult (MOC wekelijkse bespreking): vereiste samenkoming van verschillende specialismen
- chirurgische competenties verenigen bij complexe ingrepen
o (tumoren met vaatinvasie: + vasculaire chirurg)
o (resecties met weke delen defect: + reconstructieve chirurg)
o → verschillende expertises samenvoegen voor behandeling
- preoperatieve controle: anesthesist
- peroperatieve monitoring: anesthesist
- postoperatieve nazorg: anesthesist en/of intensivist + chirurg
- andere gezondheidszorgwerkers (verpleging, kinesist, sociaal assistent, psycholoog, diëtist, ergotherapeut, pastor)


2.3 HEELKUNDIGE KLINISCHE ACTIVITEITEN
- binnen het ziekenhuis
o patiëntencontacten (spoedgevallen: acuut, raadpleging: electieve ingreep, afdeling)
o pre-operatieve evaluatie en oppuntstelling
o planning van de ingrepen in functie van ernst/urgentie
o operaties uitvoeren
o post-operatieve nazorg & follow up (raadpleging)
- buiten het ziekenhuis
o expertises /adviesorganen overheid: bv rechter, verzekering, …
o bijscholing: congressen – seminaries – webinars
o accreditering (CP – peer review in LOK’s)
 CPD = continuous professional development door deelname aan congressen, sympsia, workshops
 CME = continuous medical education
 LOK = lokale kwaliteitsgroep: om geaccrediteerd te blijven als chirurg dient met jaarlijks minstens 2x
aanwezig te zijn op de vergadering van de LOK waarbij men is ingeschreven
o recertificatie?


2.4 HEELKUNDIGE HOUDING (ATTITUDE)
- indicatiestelling voor operaties: niet voor zelfbevestiging van chirurg & steeds in beste belang van de patiënt
o moeilijkste: juiste indicatie voor juiste pathologie → redeneren in beste belang van pt
- niet acteren als “technicus”
- geen “nine to five” job (~ familiale en sociale implicaties)
- fysiek zwaar beroep (lang rechtstaan – nachtwerk – stress)
- verantwoordelijkheid opnemen voor uitgevoerde ingreep
- bezorgd zijn om postoperatief verloop ( “dagelijks gaan kijken”)
- beslissingen niet overlaten aan anderen
- chirurg = best geplaatste arts om post-op complicaties te onderkennen (hij weet als enige waar en wanneer het kritisch
moment van ingreep was en wat er kan mislopen)

,6


HOOFDSTUK 3: DE HEELKUNDIGE PATIËNT

3.1 PROFIEL VAN DE HEELKUNDIGE PATIËNT
- heelkundige ingreep kan op alle leeftijden nodig zijn
o pasgeboren: correctie congenitale afwijking: atresie, ODB, pyloorhypertrofie, hernia diafragmatica, anale atresie
o kinderen/jongeren:
 trauma: wonden, fracturen, luxaties
 locomotorisch: pectus carinatus/excavatus, scoliose
 infecties: appendicitis, empyeem
 tumoren: sarcomen, kiemcel, lymfoma
o ouderen:
 tumoren: borst, prostaat, long, colon, huid, …
 degeneratieve aandoeningen: AOKK (kunstklep), galblaas, liesbreuk, heup, knie, cholecystolithiasis
 vasculaire problemen: CABG, aneurysma, endoprothese, varices
- CAVE toenemende co-morbiditeit: AHT, DM, atheromatose, NI

-
3.2 HEELKUNDIG RISICO (PATIËNT/CHIRURG)
o elke interventie heeft een risico: wie niets doet, maakt geen fouten tenzij door niets te doen …)
 “primum non nocere” (in ieder geval niet kwaad doen – hippocrates) is niet altijd mogelijk in geneeskunde
o soms moet men risico’s nemen: “erop of eronder”
 ongewilde neveneffecten, verwikkelingen: morbiditeit
 onverwacht overlijden: mortaliteit
 verlengd hospitaalverblijf, blijvende invaliditeit
 negatieve reclame voor chirurg
 burgerlijke aansprakelijkheid
o expertise / verzekering: medisch “ongeval” vs medische “fout”
 fouten ≠ onbedoelde schade
 fouten: bijna incidenten + vermijdbare schade (fouten kunnen leiden tot vermijdbare schade)
• handeling waarbij je iets verkeerd doet(commission)/ het juiste niet doet (omission)
 vermijdbaar → kan leiden tot vermijdbare schade
 voorbeelden: medicatie waaraan pt allergisch geven, vergeten voorschrijven van DVT
profylaxen na heupchirurgie
• errors in surgery: verschillende categorieën: systeemfout, technisch, oordeling, diagnostisch,
medicatie, nalatigheid(omission)…
o onbedoelde schade: onvermijdbare schade + vermijdbare schade

,7

ACHTERGROND MEDISCHE FOUTEN/ ADVERSE EVENTS
- 1999: 44,000-98,000 Amerikanen/ jaar dood aan fouten/vermijdbare schade, enorme financiële kosten → doel:
verminderen van medische fouten en verbeteren van patiënt-veiligheid
- definities
o fout = handeling waarbij je iets verkeerd doet(commission)/ het juiste niet doet (omission)
o adverse event = schade/ letsel veroorzaakt door medische zorg (een resultaat van D/ of R/, niet de onderliggende
ziekteprocessen)
 kan vermijdbaar zijn (impliceert dus nog een fout)
 voorbeelden: pneumothorax van centrale lijn plaatsing, anafylactische shock < penicilline, postop wond-
infectie, hospital-aquired delirium bij oudere patiënt
o serieus reporteerbaar event = adverse event dat serieus is, grotendeels vermijdbaar en of
betrokken tot publieke en zorgverleners dat in een ziekenhuis, ambulant/kantoor
heelkundig centrum, lange-termijn zorgfaciliteiten of ambulante setting (“never events”)
 nationaal quality forum
o Hospital Acquired condition (HAC) = een adverse event (grotendeels vermijdbaar) dat
tijdens een patiëntenverblijf gebeurt
 centrum voor medicare en medicaid services (MCS) penalty programs
o → verschillende manieren om zorg-geassocieerde schade te groeperen, met overlap maar
het gemeenschappelijke thema = grotendeels vermijdbaar

ANGST BIJ DE HEELKUNDIGE PATIËNT
- angst voor de dood, ondraaglijke pijn, verminking, de prognose
- hoe aanpakken?: met kennis van zaken inlichten → goede uitleg → begeleiden pt, geruststellen, de nodige bedenktijd
geven, zeker bij twijfel, nooit (electieve) ingreep opdringen


3.3 GEÏNFORMEERDE BESLUITVORMING:
- waarom?
o hiërarchie arts – patiënt is verouderd: “shared decision”
o vele mondige patiënten (medische informatie via internet)
o voor- en nadelen ingreep bespreken met pt: risico en frequente complicatie + alternatieven: conservatief vs
heelkundig risico
o gezamenlijk tot beslissing komen rekening houdend met ziekte-inzicht, mentale draagkracht, fitheid voor de
ingreep
o verwijzende arts verwittigen en / of betrekken in beslissing
o huisarts verwittigen en op de hoogte houden (OP verslag, verwikkeling melden, ontslagbrief)
o familie verwittigen na ingreep / bij verwikkeling / overlijden
o bereikbaarheid en beschikbaarheid voor patiënt en familie
- hoe?: akkoord vragen van pt of vertegenwoordiger bij elke interventie (wet patiënten rechten)
o in bijzijn van anderen (familie, verpleging)
o arts noteert “mondelinge” toestemming in dossier
o schriftelijke toestemming (= geen absolute vereiste tenzij experimentele behandeling / ouders voor kind)
o na ingreep: mogelijke problemen / verwachte verwikkelingen telkens bespreken met patiënt en familie; voorkomt
juridische problemen
o niet spreken over “fouten”
o communicatie is “key” om klacht te voorkomen

,8


3.4 DIAGNOSE VAN EEN (HEELKUNDIGE) AANDOENING: “LUISTEREN, VOELEN, EN RATIONALISEREN”
o anamnese: hoofdklacht en ziektegeschiedenis, antecedenten, medicatie(s)
 → van open vragen naar meer gesloten vragen (seven attributes of a symptom) → zo dichter en inzoomen
op diagnose
o klinisch onderzoek (KOZ): noteer/schets abnormale bevindingen
o vermoedelijke diagnose + FAIL SAFE ! het meest frequente/ergste eerst, ook in electieve omstandigheden
o uitleg
o labo + technische onderzoek(en)
o eventueel herbeginnen bij anamnese en/of KOZ

ZEVEN ATTRIBUTEN VAN HET SYMPTOOM
- O: onset - setting in which symptoms occur
- P: provoking/ palliating factors – what makes it better/worde
- Q: quality - what is it like
- R: radiation – does it radiate path + path -
- S: site – where is it (location) test + TP FN PPV
- T: timing: when did it start, how often does it come test - FN TN NPV
- (OLD CARTS) sensitiviteit specificiteit

- accuraatheid van een diagnostisch onderzoek
o weten wat het betekent en hoe het juist wordt berekend!!
o accuraatheid: totaal juist/ totaal
terecht positief
o PVW =
totaal positief (TP+ FP)
terecht negatief
o NPV =
totaal negatief (TN + FN )
aantal terechte positieven
o sensitiviteit x 100 %
totaal aantal ziekten
aantal terechte negatieven
o specificiteit x 100 %
totaal aantal gezonden
- aanvragen van technische onderzoeken: moeten NUTTIG en ‘IDEAAL’ zijn voor patiënt
o diagnostische / therapeutische implicatie?
o invasieve karakter afwegen
o accuraatheid van test kennen
o tijdsduur die nodig is voor onderzoek en resultaat
o beschikbaarheid van toestel
o kostprijs


4) WONDBEHANDELING
- hoofdstuk is geen leerstof

,9


HOOFDSTUK 5: DE HEELKUNDIGE INGREEP
5.1 VOORBEREIDEN EN PLANNEN V/D INGREEP
- patiëntenbespreking: indicatiestelling (bv Multidisciplinair Oncologisch Consult)
- pre-operatieve raadpleging anesthesie overdag of bezoek anesthesist avond vóór ingreep
o patiëntengegevens (allegiën,…), chirurg, anesthesieplan: deze fishe kan geraadpleegd worden door iedereen
van de anesthesiedienst
- operatieplanner invullen (dag, zaal, type & duur ingreep, zijde)
o operatieplanner: lijst ingrepen, type ingreep, datum ingreep, plannen ingreep – per dag – per zaal, zijde
 lijsten van ingrepen
 elke discipline met deeldomeinen met elks lijst van mogelijke ingrepen obv open-
laparascopisch- robot
 abdominale chirurgie → ≠ deeldomeinen: buikwand, maag, duodenum,…
 ≠ manieren van operatie: open chirurgie, laparascopie, robotische chirurgie
 OKa-bon → OKa planner: maakt deel uit van het KWS = klinisch werkstation = elektronisch medisch
dossier
 oka-bon: bij elke ingreep van de pt met informed consent een bon van maken
o → deze in de planner ingeven → onmiddelijke koppeling informed consent
 3 dingen aan gekoppeld aan ingreep op papier
o informed consent
o anesthesieplan: type anesthesie, perifeerblok of niet, zwaarte ingreep screenen,
postop verblijf en standaard infuus + pt moet ook vragenlijst invullen
 HOS-aanvraag om pt te laten hospitaliseren → opname dienst (reservatie bed)
- hospitalisatie op heelkundige afdeling
o dagziekenhuis: ochtend van ingreep (gaat ‘s avonds terug naar huis)
o verpleegafdeling: 24 uur vóór ingreep

5.2 ALGEMENE EN LOCALE MAATREGELEN
- algemene controles & maatregelen (cfr anesthesie): check – change – start - stop
o chronische ziekten? (diabetes, AHT, hart-, long-, lever-, nier-)
o allergieën: AB penicilline, iodium
o medicatie: stop bloedverdunners!
o abusus (nicotine, alcohol, drugs)?
o concurrente infecties? urinair – pulmonaal
o preop ademhalingskine zo nodig
o trombose profylaxis: LMW heparine (pre-op of post-op starten): LMW heparine Clexane, Fraxipane
 afh v voorkeur chirurg: avond voor ingreep of pas na ingreep
o medicatie: per os naar IV: insuline, steroïden, ..
o nil per os (NPO) vanaf middernacht: pt moet nuchter blijven
o bloedgroep: packed cells (plasma, bloedplaatjes) bestellen
o pacemaker aanwezig? omzetten pacingmodus nodig?: pacemaker moet losgeschakeld worden
o antibiotica profylaxis: meestal 1e dosis pas bij inductie van narcose
- bloed bestellen
o 2 kruisproeven (indirecte Coombs test): op dag van ingreep → zo bloed kunnen bestellen voor moest het nodig
zijn
- locale maatregelen
o operatiezijde aanduiden met stift! zeker bij lateralisatie (arm, been,…)
 pre-operatief VOOR nacrose: R been vs L been
o locale hygiene: wassen OP veld; evt ontsmettend bad
o ontharen: scheermesje, creme
o lavement (fleet – laxativum) bij abdominale ingrepen!
 fleet: flacon in aars → darmen leeg maken
o identificatiebandje aandoen aan contralaterale zijde
o juwelen / orthesen uitdoen
o alle klederen uit en operatiehemdje aandoen

, 10


5.3 KLEDIJ IN OPERATIEKWARTIER
- geen juwelen (kleedkastje) + normale kleren achterlaten
- identificatiebadge: ook voor bezoekers, studenten, observers,… voor toegangscontrole: kleurcodes
- hemdje en broek uit de kledinguitgaveautomaat (KUA)
- aangepast schoeisel + plastieken overschoentjes of crocs of klompen
- muts en masker
- veiligheidsbril
- dosimeter – loden short: belangrijk voor mensen die met ioniserende straling werken
o loden short: bescherming tegen ioniserende straling (testisregio → schort van beneden tot boven)
- overshort (koude flow): laminaire flow van lucht kan zeer koud worden: overdruk door laminaire flow: om kiemen buiten te houden
o mobiele telefoons hebben vaan geen ontvangst in het OK, daarom is het wijs om deze vooraf door te schakelen naar een
vast toestel of DECT (digital enhanced cordless telecommunications) indien men toch bereikbaar moet blijven voor
personen van buiten het ziekenhuis


5.4 PERSONEEL IN OPERATIEKWARTIER: TEAMWORK
- chirurgen + assistenten: steriel
o wassen en steriel omkleden voor de ingreep
o steriele, bevuilde kledij en handschoenen in afvalcontainer na de ingreep
- anesthesisten + assistenten: niet steriel
o de anesthesist prikt, pre-oxygeneert, induceert, intubeert en bewaakt patiënt
 bv bij open-buik operatie (laparotomie) meestal een epidurale geprikt (voor de narcose) → pijnpomp
postoperatief toe dienen
o niet steriel tijdens ingreep, maar dragen altijd masker
o steriele schort en handschoenen voor aanprikken diepe katheter
- operatieverpleegkundige:
o als eerste wassen en steriel omkleden voor de ingreep
o instrumententafel klaarleggen en chirurg assisteren
- anesthesieverpleegkundigen: aangeven van materiaal om patiënt te intuberen en veilig in narcose te brengen
- instrumenterende: steriel
- omloopverpleegkudige: niet steriel
o niet wassen en steriel omkleden
o beschikbaar om materiaal aan te leveren en steriel aan te geven aan operatieverpleegkundige
o ev telefonische oproepen voor chirurg of assistent beantwoorden tijdens de ingreep
- hulpverpleegkundigen: (geen verpleegkundige, maar eerder zorgkundige)
o wegbrengen weefselstalen naar laboratorium
o bloed- en plasmazakjes ophalen op transfusiedienst
o aanvullen medicatie en materiaal
o afwassen instrumenten en klaarmaken voor sterilisatie-afdeling
- PAZA-verpleegkundige (postoperatieve verzorging): post-anesthesie zorgen afdeling (PACU, recovery)
o monitoren en verzorgen patiënt na operatie
o toezicht van verantwoordelijke anesthesist
o helpen anesthesist bij voorbereiding OK (prikken infuus, diep veneuze lijn, epidurale pijnkatheter)
- perfusionisten (bediening perfusietoestel kunsthart - ECMO)
o bedient “kunsthart”, cell-saver, ECMO-machines tijdens ingreep waarbij extracorporele ondersteuning nodig is
o specifieke bijkomende opleiding
o zelfstandig + bijsturing door chirurg en anesthesist
- biotechniekers (onderhoud biotechnisch materiaal)
o onderhoud van biomedisch en biotechnisch materiaal
o oproepbaar bij niet functioneren
- radiotechniekers (Rx – scopie)
o supervisie dienst radiologie
o bedienen röntgenapparatuur voor nemen van radiografische opname tijdens of na ingreep
o bedienen fluoroscopietoestel (osteosynthese, welvelzuil, vreemd voorwerp opsporen) → real time beeldvorming
- onthaalmedewerkers (identiteitscontrole – formulieren)
o controle identiteit patiënt bij onthaal en vertrek
o administratieve formulieren die moeten worden ingevuld en opgevolgd tijdens verblijf OK
- administratieve medewerkers (rekeningbladen, RIZIV n°)
o verwerken rekeningbladen: chirurgische en anesthesiologische prestaties voor, tijdens en na de ingreep
o doorgeven aan dienst facturatie
o inkomen van ziekenhuis is afhankelijk van accuraatheid administratie
- poetsdienst (tussenbeurt, ontsmetten)
o goede hygiëne in OK → poetsen en ontsmetten operatiezalen tussen 2 ingrepen door en grondiger op einde van de dag
vraagt hij niet op het examen → TOCH WEL 