MADE IN CHINA
HAVO 4 Toetsdossier - volledige leersamenvatting
Grote lijn van het hoofdstuk
Traditioneel China was lang sterk en stabiel, maar bleef ook erg op zichzelf gericht.
In de 19e eeuw raakte China achter op het Westen en Japan. Dat leidde tot de Eeuw van Vernederingen.
Nationalisten en communisten wilden China weer sterk maken. Uiteindelijk won Mao in 1949.
Mao probeerde China snel communistisch en modern te maken, maar zijn beleid leidde ook tot grote rampen.
Deng Xiaoping veranderde China vanaf 1978 economisch en maakte het land sterker en rijker.
1. Traditioneel China: keizer, dynastieën en samenleving
Een dynastie is een familie die gedurende een bepaalde periode over China regeert. China kende veel
dynastieën. Elke dynastie kon aan de macht blijven zolang zij goed bestuurde.
Belangrijke dynastieën
Dynastie Periode / kern Waarom belangrijk?
Shang ca. 1600-1050 v.Chr. Oudste bekende dynastie uit de
samenvatting.
Zhou 1050-221 v.Chr. Heersers werden gezien als Zoon van
de Hemel en regeerden met het
Hemels Mandaat.
Qin 221-206 v.Chr. Eerste echte eenwording van China
onder Qin Shi Huangdi.
Han 206 v.Chr.-220 n.Chr. Belangrijke periode voor bestuur en
Chinese cultuur.
Song 960-1279 Uitvindingen zoals kompas en buskruit;
China keek vooral naar zichzelf.
Ming 1368-1644 Beijing werd hoofdstad; Verboden
Stad; veel porselein; tribuutsysteem.
Qing 1644-1912 Laatste dynastie; Mantsjoes; viel na
vernederingen en revolutie.
Qin Shi Huangdi en legalisme
Qin Shi Huangdi was de eerste keizer die China echt verenigde. Hij wilde van losse staten één sterk rijk maken.
Eenheid van maten en gewichten.
Eenheid van munten.
Verbod op wapenbezit voor gewone burgers.
Strenge gehoorzaamheid aan de vorst via het legalisme.
Legalisme = de leer dat mensen streng moeten gehoorzamen aan de staat en de heerser. Straf en controle zijn
belangrijker dan vrijheid.
Verband
Made in China – HAVO/VWO 4
, Een groot rijk besturen is lastig. Qin gebruikte eenheid en strenge regels om China controleerbaar te maken.
Confucius, taoïsme en orde
Confucius was een filosoof. Zijn leer draaide om orde, respect en plicht. Iedereen moest zijn plek kennen: kind
tegenover ouder, volk tegenover bestuurder en onderdaan tegenover keizer.
De vijf deugden van Confucius:
Beleefdheid
Plichtsbetrachting
Menselijkheid
Eerbied
Oprechtheid
Taoïsme stond meer voor leven volgens de natuur en minder regels. Het verschilde dus sterk van het
confucianisme.
Inzicht: confucianisme hielp China stabiel te houden, omdat het gehoorzaamheid aan meerdere personen en
bestuurders normaal maakte.
Hemels Mandaat en mandarijnen
Hemels Mandaat = het idee dat de Hemel de keizer het recht gaf om te regeren. Als de keizer slecht bestuurde,
kon hij dit mandaat verliezen.
Natuurrampen, hongersnoden en opstanden konden betekenen dat de keizer het mandaat verloor.
Dit verklaarde waarom een dynastie vervangen mocht worden door een nieuwe dynastie.
Mandarijnen waren hoogopgeleide ambtenaren die namens de keizer bestuurden. Je kon mandarijn worden
door zware examens over confucianistische teksten te halen.
HAVO-inzichtvraag
Leg uit waarom het examenstelsel belangrijk was.
Antwoord: het zorgde voor een bestuur met mensen die goed waren opgeleid en de confucianistische waarden kenden.
Boeren, ambachtslieden en handelaren
China was grotendeels zelfvoorzienend. Dat betekent dat China bijna alles zelf maakte en weinig afhankelijk
was van handel met het buitenland.
Boeren waren belangrijk omdat zij voedsel produceerden.
Ambachtslieden maakten goederen zoals gereedschappen en porselein.
Handelaren stonden lager in aanzien, omdat zij volgens de Chinese opvatting niets produceerden maar
alleen goederen verplaatsten.
Made in China – HAVO/VWO 4
HAVO 4 Toetsdossier - volledige leersamenvatting
Grote lijn van het hoofdstuk
Traditioneel China was lang sterk en stabiel, maar bleef ook erg op zichzelf gericht.
In de 19e eeuw raakte China achter op het Westen en Japan. Dat leidde tot de Eeuw van Vernederingen.
Nationalisten en communisten wilden China weer sterk maken. Uiteindelijk won Mao in 1949.
Mao probeerde China snel communistisch en modern te maken, maar zijn beleid leidde ook tot grote rampen.
Deng Xiaoping veranderde China vanaf 1978 economisch en maakte het land sterker en rijker.
1. Traditioneel China: keizer, dynastieën en samenleving
Een dynastie is een familie die gedurende een bepaalde periode over China regeert. China kende veel
dynastieën. Elke dynastie kon aan de macht blijven zolang zij goed bestuurde.
Belangrijke dynastieën
Dynastie Periode / kern Waarom belangrijk?
Shang ca. 1600-1050 v.Chr. Oudste bekende dynastie uit de
samenvatting.
Zhou 1050-221 v.Chr. Heersers werden gezien als Zoon van
de Hemel en regeerden met het
Hemels Mandaat.
Qin 221-206 v.Chr. Eerste echte eenwording van China
onder Qin Shi Huangdi.
Han 206 v.Chr.-220 n.Chr. Belangrijke periode voor bestuur en
Chinese cultuur.
Song 960-1279 Uitvindingen zoals kompas en buskruit;
China keek vooral naar zichzelf.
Ming 1368-1644 Beijing werd hoofdstad; Verboden
Stad; veel porselein; tribuutsysteem.
Qing 1644-1912 Laatste dynastie; Mantsjoes; viel na
vernederingen en revolutie.
Qin Shi Huangdi en legalisme
Qin Shi Huangdi was de eerste keizer die China echt verenigde. Hij wilde van losse staten één sterk rijk maken.
Eenheid van maten en gewichten.
Eenheid van munten.
Verbod op wapenbezit voor gewone burgers.
Strenge gehoorzaamheid aan de vorst via het legalisme.
Legalisme = de leer dat mensen streng moeten gehoorzamen aan de staat en de heerser. Straf en controle zijn
belangrijker dan vrijheid.
Verband
Made in China – HAVO/VWO 4
, Een groot rijk besturen is lastig. Qin gebruikte eenheid en strenge regels om China controleerbaar te maken.
Confucius, taoïsme en orde
Confucius was een filosoof. Zijn leer draaide om orde, respect en plicht. Iedereen moest zijn plek kennen: kind
tegenover ouder, volk tegenover bestuurder en onderdaan tegenover keizer.
De vijf deugden van Confucius:
Beleefdheid
Plichtsbetrachting
Menselijkheid
Eerbied
Oprechtheid
Taoïsme stond meer voor leven volgens de natuur en minder regels. Het verschilde dus sterk van het
confucianisme.
Inzicht: confucianisme hielp China stabiel te houden, omdat het gehoorzaamheid aan meerdere personen en
bestuurders normaal maakte.
Hemels Mandaat en mandarijnen
Hemels Mandaat = het idee dat de Hemel de keizer het recht gaf om te regeren. Als de keizer slecht bestuurde,
kon hij dit mandaat verliezen.
Natuurrampen, hongersnoden en opstanden konden betekenen dat de keizer het mandaat verloor.
Dit verklaarde waarom een dynastie vervangen mocht worden door een nieuwe dynastie.
Mandarijnen waren hoogopgeleide ambtenaren die namens de keizer bestuurden. Je kon mandarijn worden
door zware examens over confucianistische teksten te halen.
HAVO-inzichtvraag
Leg uit waarom het examenstelsel belangrijk was.
Antwoord: het zorgde voor een bestuur met mensen die goed waren opgeleid en de confucianistische waarden kenden.
Boeren, ambachtslieden en handelaren
China was grotendeels zelfvoorzienend. Dat betekent dat China bijna alles zelf maakte en weinig afhankelijk
was van handel met het buitenland.
Boeren waren belangrijk omdat zij voedsel produceerden.
Ambachtslieden maakten goederen zoals gereedschappen en porselein.
Handelaren stonden lager in aanzien, omdat zij volgens de Chinese opvatting niets produceerden maar
alleen goederen verplaatsten.
Made in China – HAVO/VWO 4
