Algemene anatomie en fysiologie
Hoofdstuk 10: Het endocriene stelsel / het hormoonstelsel
Paragraaf 1: Homeostase handhaving via communicatie tussen cellen
Om homeostase te handhaven is communicatie nodig van elke cel in het lichaam met zijn buurcellen
en met cellen en weefsels verder weg in het lichaam.
• Zenuwstelsel communiceert voor een korte tijd → snelle reactie + kort effect.
• Hormoonstel communiceert voor een langere tijd → langzame reactie + lang effect.
Het grootste deel van deze communicatie vindt plaats door middel van chemische signaalstoffen.
• Elke levende cel ‘praat’ voortdurend met zijn buurcellen door chemische stoffen aan de
extracellulaire vloeistof af te geven.
Deze chemische stoffen vertellen de cel op elk willekeurig moment wat de buurcellen aan het doen
zijn en het resultaat is dat de functies van weefsels op plaatselijk niveau worden gecoördineerd.
De communicatie tussen cellen over grotere afstanden wordt door het endocriene stelsel en het
zenuwstelsel gecoördineerd.
De werking van het zenuwstelsel is met die van het telefoon systeem te vergelijken, waarbij
specifieke berichten van de ene plaats naar de andere in het lichaam worden overgebracht.
• De bron en de bestemming zijn heel specifiek en het effect is van korte duur.
Tijdens een crisis is deze vorm van communicatie ideaal.
• Bijvoorbeeld als iemand het gevaar loopt door een aankomende bus te worden overreden,
kan het zenuwstelsel de reactie coördineren en ervoor zorgen dat de betrokkene op tijd
wegspringt.
Voor veel levensprocessen is echter een langdurige communicatie tussen cellen nodig. Dit type
regulering wordt verzorgd door het endocriene stelsel dat gebruikmaakt van chemische
signaalstoffen, hormonen, om informatie en instructies tussen cellen onderling door te geven.
1
, Waar komen hormonen vandaan?
Bij deze vorm van communicatie zijn hormonen te vergelijken met geadresseerde brieven en werkt
het bloedvatenstelsel als postboden.
Elk hormoon dat aan het bloed wordt afgegeven en door het bloed worden vervoerd, heeft een
specifieke doelcellen die op het hormoon reageren.
• De doelcellen bevatten receptoren die nodig zijn om de hormonale berichten te binden en te
lezen wanneer ze aan komen.
In feite lijken hormonen echter meer op geadresseerde reclame:
• Cellen in het hele lichaam worden eraan blootgesteld, ongeacht of ze de noodzakelijke
receptoren hebben.
• Op elk willekeurig moment kan elke afzonderlijke cel
slechts op enkele van de aanwezige hormonen reageren.
• De andere hormonen worden genegeerd, omdat de
cellen receptoren missen die nodig zin om de
boodschappen van deze hormonen te lezen.
Hoe weet een cel dat er een hormoon is aangekomen op een
receptor?
• Het hormoon komt in de cel.
• Het hormoon komt op de cel.
Omdat doelcellen zich vooral in het lichaam kunnen bevinden,
kan de stofwisseling van verschillende weefsels en organen
tegelijkertijd door één enkel hormoon worden gewijzigd,
Het duurt soms enige tijd voordat effecten beginnen, maar vaak gaan ze dagenlang door. Doordat
hormonen een langdurig effect hebben, zijn hormonen van nut bij het coördineren van de activiteit
van cellen, weefsels en organen gedurende een langere tijd.
2
Hoofdstuk 10: Het endocriene stelsel / het hormoonstelsel
Paragraaf 1: Homeostase handhaving via communicatie tussen cellen
Om homeostase te handhaven is communicatie nodig van elke cel in het lichaam met zijn buurcellen
en met cellen en weefsels verder weg in het lichaam.
• Zenuwstelsel communiceert voor een korte tijd → snelle reactie + kort effect.
• Hormoonstel communiceert voor een langere tijd → langzame reactie + lang effect.
Het grootste deel van deze communicatie vindt plaats door middel van chemische signaalstoffen.
• Elke levende cel ‘praat’ voortdurend met zijn buurcellen door chemische stoffen aan de
extracellulaire vloeistof af te geven.
Deze chemische stoffen vertellen de cel op elk willekeurig moment wat de buurcellen aan het doen
zijn en het resultaat is dat de functies van weefsels op plaatselijk niveau worden gecoördineerd.
De communicatie tussen cellen over grotere afstanden wordt door het endocriene stelsel en het
zenuwstelsel gecoördineerd.
De werking van het zenuwstelsel is met die van het telefoon systeem te vergelijken, waarbij
specifieke berichten van de ene plaats naar de andere in het lichaam worden overgebracht.
• De bron en de bestemming zijn heel specifiek en het effect is van korte duur.
Tijdens een crisis is deze vorm van communicatie ideaal.
• Bijvoorbeeld als iemand het gevaar loopt door een aankomende bus te worden overreden,
kan het zenuwstelsel de reactie coördineren en ervoor zorgen dat de betrokkene op tijd
wegspringt.
Voor veel levensprocessen is echter een langdurige communicatie tussen cellen nodig. Dit type
regulering wordt verzorgd door het endocriene stelsel dat gebruikmaakt van chemische
signaalstoffen, hormonen, om informatie en instructies tussen cellen onderling door te geven.
1
, Waar komen hormonen vandaan?
Bij deze vorm van communicatie zijn hormonen te vergelijken met geadresseerde brieven en werkt
het bloedvatenstelsel als postboden.
Elk hormoon dat aan het bloed wordt afgegeven en door het bloed worden vervoerd, heeft een
specifieke doelcellen die op het hormoon reageren.
• De doelcellen bevatten receptoren die nodig zijn om de hormonale berichten te binden en te
lezen wanneer ze aan komen.
In feite lijken hormonen echter meer op geadresseerde reclame:
• Cellen in het hele lichaam worden eraan blootgesteld, ongeacht of ze de noodzakelijke
receptoren hebben.
• Op elk willekeurig moment kan elke afzonderlijke cel
slechts op enkele van de aanwezige hormonen reageren.
• De andere hormonen worden genegeerd, omdat de
cellen receptoren missen die nodig zin om de
boodschappen van deze hormonen te lezen.
Hoe weet een cel dat er een hormoon is aangekomen op een
receptor?
• Het hormoon komt in de cel.
• Het hormoon komt op de cel.
Omdat doelcellen zich vooral in het lichaam kunnen bevinden,
kan de stofwisseling van verschillende weefsels en organen
tegelijkertijd door één enkel hormoon worden gewijzigd,
Het duurt soms enige tijd voordat effecten beginnen, maar vaak gaan ze dagenlang door. Doordat
hormonen een langdurig effect hebben, zijn hormonen van nut bij het coördineren van de activiteit
van cellen, weefsels en organen gedurende een langere tijd.
2
