Preventieve Mondzorg Samenvatting AVD
1 Inleiding
2 Het concept gezondheid en preventie
2.1 Mondgezondheid, een maatschappelijk probleem
45% van de wereldbevolking lijdt aan een chronische en progressieve mondziekte. De mondziekten
treffen vooral armere en gemarginaliseerde bevolkingsgroepen, aangezien ze nauw verbonden zijn
met sociaal-economische status. De persoonlijke gevolgen van chronische onbehandelde orale
ziekten zijn vaak ernstig en kunnen niet-aflatende pijn, sepsis, verminderde kwaliteit van leven …
kosten. Vandaar is er een shift nodig van curatie naar preventie.
35% (2,4 miljard mensen) van de wereldbevolking lijdt aan onbehandelde cariës. Volgens het Global
Burden of Disease-onderzoek is de situatie stabiel sinds 1990, sinds dien zijn er geen extreem grote
dalingen meer geweest.
10,8% van de wereldbevolking (>15 jaar) lijdt aan parodontitis.
2.1.1 Verband tussen mondgezondheid en algemene gezondheid
De relatie tussen mondgezondheid en cardiovasculaire aandoeningen
Chronische parodontale infecties worden veroorzaakt door gramnegatieve anaërobe bacteriën. Deze
kunnen de systemische circulatie binnendringen, wat zorgt voor een verhoogde inflammatoire
activiteit. De bacteriën en hun endotoxinen activeren immuuncellen, hierdoor maakt het lichaam
ontstekingsstoffen aan, wat de binnenkant van de bloedvaten kan aantasten.
De relatie tussen mondgezondheid en diabetes
Diabetici hebben een verhoogde vatbaarheid voor parodontale aandoeningen als gevolg van
dysregulatie van het immuunsysteem, verhoogde inflammatoire activiteit en microvasculaire schade.
Parodontisis draagt bij aan een verhoogde insulineresistentie, via systematische inflammatoire
pathways, wat leidt tot een slechtere glykemische controle.
De relatie tussen orale infecties en systemische ontstekingen
Orale infecties zijn ook betrokken bij andere ontstekingsgerelateerde ziekten, zoals reumatoïde
artritis en chronische nierziekten. Pathogene bacteriën, in combinatie met een verhoogde
immuunrespons kunnen de systemische ontstekingslast kunnen verhogen.
De relatie tussen mondgezondheid en dementie
Chronische orale ontstekingen en de aanwezigheid van mondbacteriën dragen bij aan
ontstekingsprocessen in de hersenen, wat de progressie van dementie kan versnellen.
Mensen met dementie kunnen door cognitieve en fysieke achteruitgang moeite krijgen met het
onderhouden van een goede mondhygiëne.
De relatie tussen mondgezondheid en aspiratiepneumonie
Bacteriën uit de mond en keer worden ingeademd in de longen, wat leidt tot een longontsteking.
1
,Preventieve Mondzorg Samenvatting AVD
2.1.2 Doorbreken van de curatieve cirkel in de tandheeelkundige gezondheidszorg: een integrale
benadering
De curatieve cirkel moet doorbroken worden d.m.v. een verschuiving naar een geïntegreerde
strategie.
Accurate diagnose
Analyse van de determinanten
Vroegtijdige detectie
‘Just in time’ restauratie
Minimaal invasieve procedures
Nazorg; secundair herval reduceren
Ziekte gericht patiënt gericht
Bio-medisch-technische benadering --< bio-psycho-sociale benadering
2.2 Wat is gezondheid?
“Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welbevinden en
niet slechts de afwezigheid van ziekte of ander lichamelijk gebrek.” (WHO)
Wie is gezond volgens deze definitie?
Men bevond dat gezondheid breder is dan de afwezigheid van ziekte en klachten. Elementen als
veerkracht, zingeving en zelfmanagement staan steeds meer centraal. (Ottawa Charter)
Positieve gezondheid = een breder concept dat gezondheid opentrekt van lichaamsfuncties en
mentaal welbevinden naar kwaliteit van leven, zingeving, meedoen en dagelijks functioneren
Zes gezondheidsdimensies (om het gezondheidswelzijn te meten)
Lichaamsfunctie
Kwaliteit van leven
Mentaal welbevinden
Zingeving
Dagelijks functioneren
Sociaal maatschappelijke participatie
Vlaams Instituut Gezond Leven
2
, Preventieve Mondzorg Samenvatting AVD
2.3 Het concept (mond)gezondheid
Framewerk van de FDI (Fédération dentaire internationale)
Drie kernelementen:
Gezondheidsconditie van de mond
Fysiologisch functioneren
Psychosociale functie
Sturende determinanten (factoren die de mondgezondheid kunnen aantasten):
Genetische en biologische factoren
Sociale omgevingsfactoren
Fysieke omgevingsfactoren
Gezondheidsgedrag
Toegang tot de zorg
Modererende factoren (bepalen hoe een persoon tegenover zijn mondgezondheid staat):
Leeftijd
Cultuur
Inkomen
Ervaringen
Verwachtingen
Aanpassingsvermogen
Mondgezondheid omvat veel facetten. Het includeert de mogelijkheid tot spreken, lachen, ruiken en
smaken, kauwen, slikken, en het overbrengen van een reeks emoties door gelaatsuitdrukkingen. Dit
zonder pijn en discomfort en ziekte van het cranio-faciaal complex.
3
1 Inleiding
2 Het concept gezondheid en preventie
2.1 Mondgezondheid, een maatschappelijk probleem
45% van de wereldbevolking lijdt aan een chronische en progressieve mondziekte. De mondziekten
treffen vooral armere en gemarginaliseerde bevolkingsgroepen, aangezien ze nauw verbonden zijn
met sociaal-economische status. De persoonlijke gevolgen van chronische onbehandelde orale
ziekten zijn vaak ernstig en kunnen niet-aflatende pijn, sepsis, verminderde kwaliteit van leven …
kosten. Vandaar is er een shift nodig van curatie naar preventie.
35% (2,4 miljard mensen) van de wereldbevolking lijdt aan onbehandelde cariës. Volgens het Global
Burden of Disease-onderzoek is de situatie stabiel sinds 1990, sinds dien zijn er geen extreem grote
dalingen meer geweest.
10,8% van de wereldbevolking (>15 jaar) lijdt aan parodontitis.
2.1.1 Verband tussen mondgezondheid en algemene gezondheid
De relatie tussen mondgezondheid en cardiovasculaire aandoeningen
Chronische parodontale infecties worden veroorzaakt door gramnegatieve anaërobe bacteriën. Deze
kunnen de systemische circulatie binnendringen, wat zorgt voor een verhoogde inflammatoire
activiteit. De bacteriën en hun endotoxinen activeren immuuncellen, hierdoor maakt het lichaam
ontstekingsstoffen aan, wat de binnenkant van de bloedvaten kan aantasten.
De relatie tussen mondgezondheid en diabetes
Diabetici hebben een verhoogde vatbaarheid voor parodontale aandoeningen als gevolg van
dysregulatie van het immuunsysteem, verhoogde inflammatoire activiteit en microvasculaire schade.
Parodontisis draagt bij aan een verhoogde insulineresistentie, via systematische inflammatoire
pathways, wat leidt tot een slechtere glykemische controle.
De relatie tussen orale infecties en systemische ontstekingen
Orale infecties zijn ook betrokken bij andere ontstekingsgerelateerde ziekten, zoals reumatoïde
artritis en chronische nierziekten. Pathogene bacteriën, in combinatie met een verhoogde
immuunrespons kunnen de systemische ontstekingslast kunnen verhogen.
De relatie tussen mondgezondheid en dementie
Chronische orale ontstekingen en de aanwezigheid van mondbacteriën dragen bij aan
ontstekingsprocessen in de hersenen, wat de progressie van dementie kan versnellen.
Mensen met dementie kunnen door cognitieve en fysieke achteruitgang moeite krijgen met het
onderhouden van een goede mondhygiëne.
De relatie tussen mondgezondheid en aspiratiepneumonie
Bacteriën uit de mond en keer worden ingeademd in de longen, wat leidt tot een longontsteking.
1
,Preventieve Mondzorg Samenvatting AVD
2.1.2 Doorbreken van de curatieve cirkel in de tandheeelkundige gezondheidszorg: een integrale
benadering
De curatieve cirkel moet doorbroken worden d.m.v. een verschuiving naar een geïntegreerde
strategie.
Accurate diagnose
Analyse van de determinanten
Vroegtijdige detectie
‘Just in time’ restauratie
Minimaal invasieve procedures
Nazorg; secundair herval reduceren
Ziekte gericht patiënt gericht
Bio-medisch-technische benadering --< bio-psycho-sociale benadering
2.2 Wat is gezondheid?
“Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welbevinden en
niet slechts de afwezigheid van ziekte of ander lichamelijk gebrek.” (WHO)
Wie is gezond volgens deze definitie?
Men bevond dat gezondheid breder is dan de afwezigheid van ziekte en klachten. Elementen als
veerkracht, zingeving en zelfmanagement staan steeds meer centraal. (Ottawa Charter)
Positieve gezondheid = een breder concept dat gezondheid opentrekt van lichaamsfuncties en
mentaal welbevinden naar kwaliteit van leven, zingeving, meedoen en dagelijks functioneren
Zes gezondheidsdimensies (om het gezondheidswelzijn te meten)
Lichaamsfunctie
Kwaliteit van leven
Mentaal welbevinden
Zingeving
Dagelijks functioneren
Sociaal maatschappelijke participatie
Vlaams Instituut Gezond Leven
2
, Preventieve Mondzorg Samenvatting AVD
2.3 Het concept (mond)gezondheid
Framewerk van de FDI (Fédération dentaire internationale)
Drie kernelementen:
Gezondheidsconditie van de mond
Fysiologisch functioneren
Psychosociale functie
Sturende determinanten (factoren die de mondgezondheid kunnen aantasten):
Genetische en biologische factoren
Sociale omgevingsfactoren
Fysieke omgevingsfactoren
Gezondheidsgedrag
Toegang tot de zorg
Modererende factoren (bepalen hoe een persoon tegenover zijn mondgezondheid staat):
Leeftijd
Cultuur
Inkomen
Ervaringen
Verwachtingen
Aanpassingsvermogen
Mondgezondheid omvat veel facetten. Het includeert de mogelijkheid tot spreken, lachen, ruiken en
smaken, kauwen, slikken, en het overbrengen van een reeks emoties door gelaatsuitdrukkingen. Dit
zonder pijn en discomfort en ziekte van het cranio-faciaal complex.
3
