College 1 – Forensische Psychologie en
Toerekeningsvatbaarheid
Wat is Forensische Psychologie?
Forensische psychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met psychologische vraagstukken
binnen de juridische en strafrechtelijke context. Het vakgebied is nauw verbonden met het strafrecht
en levert kennis aan justitie over:
De mentale toestand van daders.
De behandeling van crimineel gedrag.
De relatie tussen psychische stoornissen en criminaliteit.
Slachtoffers van misdrijven.
Het risico op herhaling van crimineel gedrag (recidive).
Recidive
Recidive betekent dat iemand opnieuw een strafbaar feit pleegt binnen drie jaar na een definitieve
veroordeling door de rechter.
Behandeling van daders verlaagt vaak de kans op recidive. Daarom wordt binnen de forensische
psychologie veel aandacht besteed aan diagnostiek en behandeling van delinquent gedrag.
Het Strafrecht
Het strafrecht heeft als doel:
Rechtsnormen handhaven.
Burgers beschermen.
Strafbare feiten bestraffen.
Rechtvaardigheid herstellen.
Het strafrecht schrijft niet letterlijk voor wat mensen moeten doen, maar bepaalt welk gedrag
strafbaar is en welke sancties daarop volgen.
Voorbeeld:
Er staat niet letterlijk: "Je mag niet stelen."
Wel:
"Op diefstal staat een straf."
Levensdelicten
Levensdelicten zijn strafbare feiten waarbij iemand overlijdt als gevolg van het handelen van een
ander.
,1. Dood door schuld
Artikel 307 Wetboek van Strafrecht
Er is geen opzet aanwezig, maar wel schuld of ernstige nalatigheid.
Voorbeeld:
Roekeloos rijden.
Verkeerd omgaan met gevaarlijke situaties.
Straf:
Maximaal 2 jaar gevangenisstraf.
Of een geldboete van de vierde categorie.
Belangrijk:
De dader wilde het slachtoffer niet doden, maar heeft wel onvoorzichtig gehandeld.
2. Zware mishandeling met de dood als gevolg
Artikel 302 lid 2 Wetboek van Strafrecht
Er is opzet op de mishandeling, maar niet op de dood.
Voorbeelden:
Ernstig lichamelijk letsel veroorzaken.
Botbreuken.
Orgaanschade.
Blijvende invaliditeit.
Straf:
Zware mishandeling: maximaal 8 jaar gevangenisstraf.
Indien de dood volgt: maximaal 10 jaar gevangenisstraf.
Belangrijk:
De dader wilde wel letsel veroorzaken, maar niet noodzakelijk de dood.
3. Doodslag
Artikel 287 Wetboek van Strafrecht
Doodslag betekent dat iemand opzettelijk een ander van het leven berooft.
Straf:
Maximaal 15 jaar gevangenisstraf.
Of een geldboete van de vijfde categorie.
,Opzet
Opzet is niet alleen wat iemand zegt, maar vooral wat iemand doet.
Voorbeeld:
Iemand bewust hard op de slaap slaan.
Dan kan de rechter oordelen dat de dader wist dat de kans op overlijden aanwezig was.
4. Moord
Artikel 289 Wetboek van Strafrecht
Moord is doodslag met voorbedachten rade.
Voorbedachten rade betekent:
Er is vooraf nagedacht.
Er was tijd om over de daad na te denken.
Er is een plan gemaakt.
Voorbeelden:
Een moordwapen aanschaffen.
Het slachtoffer opwachten.
Een moord voorbereiden.
Straf:
Levenslange gevangenisstraf.
Of maximaal 30 jaar gevangenisstraf.
Verschil tussen moord en doodslag
Doodslag Moord
Opzet Opzet
Geen voorbedachten rade Wel voorbedachten rade
Maximaal 15 jaar Levenslang of maximaal 30 jaar
Geldboetes
De hoogte van een geldboete hangt af van:
Ernst van het delict.
Omstandigheden van het delict.
Leeftijd van de verdachte.
, Justitieel verleden.
Sinds 1 januari 2024:
Minimale boete: €3
Maximale boete: €1.030.000
Voor jongeren van 12 t/m 17 jaar:
Maximale boete: €5.150
Actus Reus en Mens Rea
Dit zijn twee kernbegrippen uit het strafrecht.
Actus Reus
Betekent:
De daad
Het gaat om wat iemand daadwerkelijk heeft gedaan.
Voorbeelden:
Stelen.
Mishandelen.
Brand stichten.
Vernieling.
Mens Rea
Betekent:
De schuldige geest of intentie
Het gaat om:
Wat iemand dacht.
Wat iemand wilde.
Of iemand wist wat hij deed.
Of iemand roekeloos was.
Voorbeeld 1
Iemand neemt per ongeluk de verkeerde jas mee uit een café.
Actus Reus
Toerekeningsvatbaarheid
Wat is Forensische Psychologie?
Forensische psychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met psychologische vraagstukken
binnen de juridische en strafrechtelijke context. Het vakgebied is nauw verbonden met het strafrecht
en levert kennis aan justitie over:
De mentale toestand van daders.
De behandeling van crimineel gedrag.
De relatie tussen psychische stoornissen en criminaliteit.
Slachtoffers van misdrijven.
Het risico op herhaling van crimineel gedrag (recidive).
Recidive
Recidive betekent dat iemand opnieuw een strafbaar feit pleegt binnen drie jaar na een definitieve
veroordeling door de rechter.
Behandeling van daders verlaagt vaak de kans op recidive. Daarom wordt binnen de forensische
psychologie veel aandacht besteed aan diagnostiek en behandeling van delinquent gedrag.
Het Strafrecht
Het strafrecht heeft als doel:
Rechtsnormen handhaven.
Burgers beschermen.
Strafbare feiten bestraffen.
Rechtvaardigheid herstellen.
Het strafrecht schrijft niet letterlijk voor wat mensen moeten doen, maar bepaalt welk gedrag
strafbaar is en welke sancties daarop volgen.
Voorbeeld:
Er staat niet letterlijk: "Je mag niet stelen."
Wel:
"Op diefstal staat een straf."
Levensdelicten
Levensdelicten zijn strafbare feiten waarbij iemand overlijdt als gevolg van het handelen van een
ander.
,1. Dood door schuld
Artikel 307 Wetboek van Strafrecht
Er is geen opzet aanwezig, maar wel schuld of ernstige nalatigheid.
Voorbeeld:
Roekeloos rijden.
Verkeerd omgaan met gevaarlijke situaties.
Straf:
Maximaal 2 jaar gevangenisstraf.
Of een geldboete van de vierde categorie.
Belangrijk:
De dader wilde het slachtoffer niet doden, maar heeft wel onvoorzichtig gehandeld.
2. Zware mishandeling met de dood als gevolg
Artikel 302 lid 2 Wetboek van Strafrecht
Er is opzet op de mishandeling, maar niet op de dood.
Voorbeelden:
Ernstig lichamelijk letsel veroorzaken.
Botbreuken.
Orgaanschade.
Blijvende invaliditeit.
Straf:
Zware mishandeling: maximaal 8 jaar gevangenisstraf.
Indien de dood volgt: maximaal 10 jaar gevangenisstraf.
Belangrijk:
De dader wilde wel letsel veroorzaken, maar niet noodzakelijk de dood.
3. Doodslag
Artikel 287 Wetboek van Strafrecht
Doodslag betekent dat iemand opzettelijk een ander van het leven berooft.
Straf:
Maximaal 15 jaar gevangenisstraf.
Of een geldboete van de vijfde categorie.
,Opzet
Opzet is niet alleen wat iemand zegt, maar vooral wat iemand doet.
Voorbeeld:
Iemand bewust hard op de slaap slaan.
Dan kan de rechter oordelen dat de dader wist dat de kans op overlijden aanwezig was.
4. Moord
Artikel 289 Wetboek van Strafrecht
Moord is doodslag met voorbedachten rade.
Voorbedachten rade betekent:
Er is vooraf nagedacht.
Er was tijd om over de daad na te denken.
Er is een plan gemaakt.
Voorbeelden:
Een moordwapen aanschaffen.
Het slachtoffer opwachten.
Een moord voorbereiden.
Straf:
Levenslange gevangenisstraf.
Of maximaal 30 jaar gevangenisstraf.
Verschil tussen moord en doodslag
Doodslag Moord
Opzet Opzet
Geen voorbedachten rade Wel voorbedachten rade
Maximaal 15 jaar Levenslang of maximaal 30 jaar
Geldboetes
De hoogte van een geldboete hangt af van:
Ernst van het delict.
Omstandigheden van het delict.
Leeftijd van de verdachte.
, Justitieel verleden.
Sinds 1 januari 2024:
Minimale boete: €3
Maximale boete: €1.030.000
Voor jongeren van 12 t/m 17 jaar:
Maximale boete: €5.150
Actus Reus en Mens Rea
Dit zijn twee kernbegrippen uit het strafrecht.
Actus Reus
Betekent:
De daad
Het gaat om wat iemand daadwerkelijk heeft gedaan.
Voorbeelden:
Stelen.
Mishandelen.
Brand stichten.
Vernieling.
Mens Rea
Betekent:
De schuldige geest of intentie
Het gaat om:
Wat iemand dacht.
Wat iemand wilde.
Of iemand wist wat hij deed.
Of iemand roekeloos was.
Voorbeeld 1
Iemand neemt per ongeluk de verkeerde jas mee uit een café.
Actus Reus
