Collegeaantekeningen Inleiding Psychologie | Alle H behalve H5 | KU Leuven | 2025/26

INLEIDING IN DE PSYCHOLOGIE



HOOFDSTUK 1: om te beginnen
What’s in a name

Cursus handelt de psychologie

 TV, Radio, Kranten,..
 Psycho. Als wetenschappelijke discipline vaak verkeerd ingeschat
(onderschatting als overschatting)
o Overschatting: analysering bij interactie met anderen



Waar of niet uitspraken

 Leugendetector: fout, maar politie agenten geloven in een kleine
kans dat er een fout kan gemaakt worden
 Dingen die we meemaken worden niet bewaard in het geheugen :
waar, hfstk 5
 Enkel mensen herkennen zichzelf in de spiegel: niet waar, dieren
ook, MAAR als ze het experiment herhaalde kwamen ze niet dezelfde
resultaten uit, hstk 3
 Intelligentie is een zuiver aangeboren trek? Niet waar
 Meest frequente mentale stoornis komt voor bij 30% bevolking, waar
 Herhaaldelijk gezichten zien gaan we minder van houden, is niet
waar



Wat is psychologie en wat is het niet

 Psychologie is de wetenschappelijke studie van de mentale
processen en gedrag
 Psychologie is de empirische studie van het gedrag en mentale
processen
 Andere wetenschappen bestuderen het ook graag
o Eco, socio, crimi,…
o Verschillende methoden

Belang van kritisch denken

, 40-75% geloof aan telepathie, helderziendheid,…
 Freud probleem – Freud
o > 10% van de APA (american psychological association) -leden
onderschrijven Freud zijn ideeën
o Nog Minder onderschrijvingen van de ideeën van Jung
o Skinner, hubel en wiesel, roger sperry, herbert simon,
kahneman en tversky
 DARYL BEM : studie voorspellen toekomst
o Studie met alleen mannen als proefpersonen – ging ervan uit
dat ze beter zouden gokken om als beloning een erotische
scene te kunnen zien
o Meerdere herhalingen van het experiment, MAAR nooit
dezelfde resultaten
o DUS: onderzoek is onzin, mensen kunnen dus de toekomst niet
voorspellen

Methodologische eisen voor wetenschappelijk onderzoek

 3 belangrijke kenmerken
o 1. Systematisch Empirisme : onderzoeksbenadering
vertrekt van sensorische ervaring en observatie als
onderzoeksgegevens
 Geen gezagsargumenten
 Gebrek aan systematisch empirisme : aderlatingen,
benjamin Rush, bij patiënten
 Popper: kritiek psycho analyse
 = niet op een systematische manier aangegeven,
omdat het na de verklaring werd aangehaald door
Freud
o 2. Publiek verifieerbaar kennis
 Eis van repliceerbaarheid
 Zelfde procedure -> zelfde resultaten
 Peer review
o 3. Toetsbare theorieën falsifieerbaarheid: fouten zijn in
principe aantoonbaar
 Bv: God bestaat kan je niet aantonen, maar je kan ook
niet bewijzen dat hij niet bestaat ( zoals KANT)
 Psychoanalyse: richard Nixons oedipale drang naar falen
=> toegeschreven aan opvoeding (verhouding moeder-
kind)
 Syndroom gilles de la tourette
 Toetsbaarheid kan variëren met tijd ( wat toen geen
toetsbare theorie was, nu wel)

,5 stap proces van wetenschappelijke methode

I. Hypothese ontwikkelen
 Hypothese: uitspraak die het resultaat van een
wetenschappelijke studie voorspelt
 Operationele definities: exacte procedures om experimentele
condities en metingen van resultaten vast te leggen
II. Gecontroleerde test
 Onafhankelijke variabele: variabele die door de onderzoeker
gemanipuleerd wordt
 Randomisatie : enkel gebruik maken van toeval voor het
vastleggen van de aanbiedingsvolgorde van de stimuli of
toewijzen van proefpersonen aan condities
III. Objectieve gegevens verzamelen
 Gegevens (data): info verzameld door de onderzoeker voor het
testen van de hypothese
 Afhankelijke variabele: gemeten resultaat van een studie
 Bv: snelheid van lezen, hoeveelheid fouten dat een
kind leest
 Leermethode heeft een afhankelijke variabele
IV. Analyseren van de resultaten
 O;B;V. statistische analyse van de resultaten; aanhouden of
verwerpen van de hypothese
V. Publiceren, bekritiseren, en repliceren van de resultaten



onderzoeksmethodes

Types van psychologisch onderzoek

 1) naturalistische observatie
o Vaak 1ste stap in meer gecontroleerd onderzoek (bv: kijken
naar geweld)
o Passen mensen/dieren hun gedrag aan wanneer ze
geobserveerd worden? JA
 2) gevalstudie
o Uitvoerige studie van 1 persoon / 1 geval (bv: freuds
psychoanalyse) – phineas cage study: werd agressiever na het
ongeval
o Gevaar van getuigenverklaringen
o Neuropsychologie
o Exemplarisch
 2 verschillende soorten patiënten van Warrington

,  1) Waarington en shallice
o 4 patiënten met herpes simplex en
encephalitis
( hersenontsteking door een ontsteking)
o Hadden moeilijkheden met bepaalde
woorden uit te spreken/ herkennen
o Vragen gesteld aan hen over natuurlijke
concepten – hadden ze problemen mee <->
maar over materiële zaken hadden ze geen
problemen mee
 2) warrington en mccarthy
o 1 patiënt met omgekeerde ziekte
o Moeilijkheden met materiële zaken i.p.v.
natuurlijke concepten
 => dubbele dissocatie
 Verklaring 1 – Caramazza
o Informatie over artefacten op andere plaats
in de hersenen bewaard dan natuurlijke
concepten
o Op verschillende momenten belangrijk
doorheen de evolutie
 Verklaring 2
o De 2 soorten hebben verschillende centrale
kennisstructuren
o Artefacten: functioneel <-> natuurlijke
concepten: perceptueel
 => lichaamsdelen en muziek instrumenten
o Patiënt 1 had geen moeite met
lichaamsdelen, terwijl dat natuurlijk is
o Patiënt 2 had geen moeite met muziek
instrumenten, terwijl het een artefact is
 Semantische informatie van natuurlijke concepten en
artefacten zijn functioneel ONAFHANKELIJK van elkaar
 3)interview
o Directe bevraging
o Training: neutraliteit (bv: 1500 jongeren duidelijk verband tss
kijken naar geweld en agressief gedrag
o Hoe verloopt causaliteit?
 4)survey
o Verzamelen van steekproef en opinies
o WEIRD participants
 5)psychologische tests