Samenvatting Pathologie Vegetatief Zenuwstelsel
HBO-niveau met extra uitleg, tabellen, leerkaart en oefenvragen
Bron: MKE1.9 Vegetatief zenuwstelsel, MC-Btg.pdf. Deze samenvatting is bedoeld als leerdocument en vult de
dia’s aan met extra uitleg op HBO-niveau.
Afbeelding: openingsdia pathologie vegetatief zenuwstelsel.
1. Leerdoelen in gewone taal
Na het leren van dit college moet je kunnen uitleggen waarom iemand kan wegvallen/flauwvallen, hoe het
autonome zenuwstelsel hierbij betrokken is en hoe medicatie de sympathicus of parasympathicus kan
nabootsen of blokkeren.
Je kunt oorzaken van syncope noemen.
Je kunt uitleggen wat vasovagale syncope is.
Je kunt uitleggen wat orthostatische hypotensie is.
Je kunt beschrijven hoe medicatie aangrijpt op receptoren van het autonome zenuwstelsel.
Je kunt anticholinerge bijwerkingen herkennen en verklaren.
2. Korte herhaling: autonoom zenuwstelsel
Het vegetatieve of autonome zenuwstelsel regelt onbewuste lichaamsfuncties zoals hartfrequentie, bloeddruk,
ademhaling, spijsvertering, zweten, pupilgrootte en blaasfunctie. Het bestaat uit de sympathicus en
parasympathicus.
Onderdeel Hoofdfunctie Neurotransmitter Voorbeeld effect
Hartslag omhoog, bronchi
Sympathicus Actie, stress, fight-or-flight (Nor)adrenaline
wijder, minder darmactiviteit
Hartslag omlaag, meer
Parasympathicus Rust, herstel, rest-and-digest Acetylcholine
speeksel en darmperistaltiek
Samenvatting Pathologie Vegetatief Zenuwstelsel - HBO-niveau
, Afbeelding: overzicht sympathicus versus parasympathicus en hun effecten op organen.
Belangrijk: veel klachten en bijwerkingen zijn logisch te verklaren vanuit deze twee systemen. Een middel dat
werkt als adrenaline kan bijvoorbeeld hartkloppingen geven. Een middel dat acetylcholine blokkeert kan droge
mond, obstipatie en moeite met plassen veroorzaken.
3. Wegrakingen en syncope
Een wegraking betekent dat iemand tijdelijk het bewustzijn verliest. In de dia’s wordt vooral gekeken naar niet-
traumatische wegrakingen. Bij syncope is de oorzaak een tijdelijke vermindering van de doorbloeding van de
hersenen: cerebrale hypoperfusie.
Afbeelding: overzicht van wegrakingen. Syncope is een belangrijke niet-traumatische oorzaak.
Begrip Uitleg
Tijdelijke bewusteloosheid, meestal korter dan 5 minuten, met
Wegraking
spontaan herstel.
Wegraking door tijdelijk onvoldoende bloedtoevoer naar de
Syncope
hersenen.
Te weinig doorbloeding van de hersenen, waardoor
Cerebrale hypoperfusie
bewustzijn wegvalt.
Samenvatting Pathologie Vegetatief Zenuwstelsel - HBO-niveau
HBO-niveau met extra uitleg, tabellen, leerkaart en oefenvragen
Bron: MKE1.9 Vegetatief zenuwstelsel, MC-Btg.pdf. Deze samenvatting is bedoeld als leerdocument en vult de
dia’s aan met extra uitleg op HBO-niveau.
Afbeelding: openingsdia pathologie vegetatief zenuwstelsel.
1. Leerdoelen in gewone taal
Na het leren van dit college moet je kunnen uitleggen waarom iemand kan wegvallen/flauwvallen, hoe het
autonome zenuwstelsel hierbij betrokken is en hoe medicatie de sympathicus of parasympathicus kan
nabootsen of blokkeren.
Je kunt oorzaken van syncope noemen.
Je kunt uitleggen wat vasovagale syncope is.
Je kunt uitleggen wat orthostatische hypotensie is.
Je kunt beschrijven hoe medicatie aangrijpt op receptoren van het autonome zenuwstelsel.
Je kunt anticholinerge bijwerkingen herkennen en verklaren.
2. Korte herhaling: autonoom zenuwstelsel
Het vegetatieve of autonome zenuwstelsel regelt onbewuste lichaamsfuncties zoals hartfrequentie, bloeddruk,
ademhaling, spijsvertering, zweten, pupilgrootte en blaasfunctie. Het bestaat uit de sympathicus en
parasympathicus.
Onderdeel Hoofdfunctie Neurotransmitter Voorbeeld effect
Hartslag omhoog, bronchi
Sympathicus Actie, stress, fight-or-flight (Nor)adrenaline
wijder, minder darmactiviteit
Hartslag omlaag, meer
Parasympathicus Rust, herstel, rest-and-digest Acetylcholine
speeksel en darmperistaltiek
Samenvatting Pathologie Vegetatief Zenuwstelsel - HBO-niveau
, Afbeelding: overzicht sympathicus versus parasympathicus en hun effecten op organen.
Belangrijk: veel klachten en bijwerkingen zijn logisch te verklaren vanuit deze twee systemen. Een middel dat
werkt als adrenaline kan bijvoorbeeld hartkloppingen geven. Een middel dat acetylcholine blokkeert kan droge
mond, obstipatie en moeite met plassen veroorzaken.
3. Wegrakingen en syncope
Een wegraking betekent dat iemand tijdelijk het bewustzijn verliest. In de dia’s wordt vooral gekeken naar niet-
traumatische wegrakingen. Bij syncope is de oorzaak een tijdelijke vermindering van de doorbloeding van de
hersenen: cerebrale hypoperfusie.
Afbeelding: overzicht van wegrakingen. Syncope is een belangrijke niet-traumatische oorzaak.
Begrip Uitleg
Tijdelijke bewusteloosheid, meestal korter dan 5 minuten, met
Wegraking
spontaan herstel.
Wegraking door tijdelijk onvoldoende bloedtoevoer naar de
Syncope
hersenen.
Te weinig doorbloeding van de hersenen, waardoor
Cerebrale hypoperfusie
bewustzijn wegvalt.
Samenvatting Pathologie Vegetatief Zenuwstelsel - HBO-niveau
