GOEDEREN- EN BIJZONDERE
OVEREENKOMSTENRECHT
Prof. Sagaert & Tilleman
2025-2026
,
,Inhoudsopgave
DEEL I. ALGEMENE BEGRIPPEN VAN HET VERMOGENSRECHT ................................................................... 1
Hoofdstuk 1. Vermogensrechten: persoonlijke en zakelijke rechten ............................................................ 1
1.1. Inleiding ............................................................................................................................................................. 1
1.2. De klassieke leer: een scherpe tweedeling ......................................................................................... 1
1.3. De leer van het personalisme ................................................................................................................... 2
1.4. De leer van het neopersonalisme ............................................................................................................ 2
1.5. De keuze van de wetgever: het ‘numerus clausus-beginsel’ als formeel aTbakenings-
mechanisme ..................................................................................................................................................................... 3
1.5.1. Het numerus clausus-beginsel bij zakelijke rechten ............................................................. 3
1.5.2. Wilsautonomie bij persoonlijke rechten ................................................................................... 4
1.5.3. Gesloten stelsel versus open stelsel ............................................................................................ 4
Hoofdstuk 2. Bijzondere kenmerken van zakelijke rechten ............................................................................. 5
2.1. Bescherming tegen insolvabiliteit (accessoire zakelijke rechten) ............................................ 5
2.2. Volgrecht ............................................................................................................................................................ 5
2.3. Het voorwerp van zakelijke rechten: specialiteit, eenheid en zakelijke subrogatie.......... 6
2.3.1. Specialiteitsbeginsel........................................................................................................................... 6
2.3.2. Eenheid .................................................................................................................................................... 6
2.3.3. Zakelijke subrogatie ........................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 3. Zakelijke en persoonlijke rechtsvorderingen .............................................................................. 8
Hoofdstuk 4. De vermogensleer .................................................................................................................................... 9
Hoofdstuk 5. Onderscheid tussen goederen ......................................................................................................... 10
5.1. Algemeen: personen, dieren en voorwerpen (voorwerpen, goederen, zaken) ................ 10
5.2. Roerende en onroerende goederen..................................................................................................... 10
5.2.1. Algemeen ............................................................................................................................................. 10
5.2.2. Onroerende goederen..................................................................................................................... 11
5.2.3. Roerende goederen ......................................................................................................................... 14
5.3. Lichamelijke en onlichamelijke goederen ........................................................................................ 15
5.4. Openbare domeingoederen en private domeingoederen.......................................................... 15
5.4.1. Private domeingoederen ............................................................................................................... 16
5.4.2. Openbare domeingoederen ......................................................................................................... 16
5.5. Vervangbare en niet-vervangbare goederen ................................................................................... 17
5.6. Verbruikbare en niet-verbruikbare goederen ................................................................................ 17
5.7. Voorwerpen in de handel en voorwerpen buiten de handel .................................................... 18
5.8. Cultuurgoederen ......................................................................................................................................... 18
DEEL II. CONTRACTEN INZAKE OVERDRACHT VAN EIGENDOM ............................................................... 19
Hoofdstuk 1. Omschrijving, inhoud en bescherming van het eigendomsrecht ..................................... 19
, 1.1. Omschrijving van het eigendomsrecht .............................................................................................. 19
1.2. Kenmerken van het eigendomsrecht .................................................................................................. 19
1.2.1. Het eeuwigdurende karakter van het eigendomsrecht ................................................... 19
1.2.2. Het omvattende karakter van het eigendomsrecht ........................................................... 20
1.2.3. De exclusiviteit van het eigendomsrecht................................................................................ 20
1.3. Evoluties binnen het eigendomsrecht................................................................................................ 20
1.3.1. Socialisering van het eigendomsrecht..................................................................................... 20
1.3.2. Dematerialisering van het eigendomsrecht .......................................................................... 22
1.3.3. Instrumentalisering van het eigendomsrecht: het ontstaan van Tiduciaire eigen-
domsvormen ............................................................................................................................................................ 23
1.4. De bevoegdheden van de eigenaar ...................................................................................................... 24
1.5. Het eigendomsrecht als fundamenteel mensenrecht: de bescherming van artikel 1
Eerste Protocol ............................................................................................................................................................. 25
Hoofdstuk 2. Mede-eigendom en onverdeeldheid ............................................................................................. 27
2.1. Basisbegrippen ............................................................................................................................................ 27
2.2. Toevallige mede-eigendom (‘gewone mede-eigendom’) ........................................................... 28
2.2.1. Algemeen ............................................................................................................................................. 28
2.2.2. Rechten en plichten van de deelgenoten ................................................................................ 29
2.2.3. Einde van de toevallige mede-eigendom................................................................................ 30
2.3. Vrijwillige mede-eigendom..................................................................................................................... 31
2.3.1. Algemeen ............................................................................................................................................. 31
2.3.2. Bijzondere toepassing: timesharing ......................................................................................... 32
2.4. Gedwongen mede-eigendom ................................................................................................................. 33
2.4.1. Algemeen ............................................................................................................................................. 33
2.4.2. Rechten en plichten van de deelgenoten ................................................................................ 33
2.4.3. Einde van de gedwongen mede-eigendom............................................................................ 34
2.5. Appartementsmede-eigendom als bijzonder geval van gedwongen mede-eigendom . 35
2.5.1. Algemeen ............................................................................................................................................. 35
2.5.2. Akten van de appartementsmede-eigendom ....................................................................... 36
2.5.3. Vereniging van mede-eigenaars ................................................................................................. 37
2.5.4. Eigendomsoverdracht van een kavel ....................................................................................... 40
2.5.5. Procedures in verband met appartementsrecht ................................................................. 40
Hoofdstuk 3. Koop ............................................................................................................................................................ 41
3.1. Overzicht van de verschillende regimes van de koop ................................................................. 41
3.2. Constitutieve bestanddelen van het koopcontract ....................................................................... 41
3.2.1. Verbintenis met betrekking tot een goed en niet met betrekking tot een dienst . 41
3.2.2. Overdracht van een eigendomsrecht op een goed ............................................................. 44
3.2.3. Tegen een prijs in geld.................................................................................................................... 56
3.3. Totstandkoming ........................................................................................................................................... 59
3.3.1. Toestemming – wilsovereenstemming ................................................................................... 59
3.3.2. Gebreken in de toestemming....................................................................................................... 68
, 3.3.3. Koopcontracten met bijzondere informatieplichten en een herroepingsrecht voor
de consument .......................................................................................................................................................... 68
3.3.4. Bekwaamheid..................................................................................................................................... 70
3.3.5. Voorwerp ............................................................................................................................................. 71
3.3.6. Vorm ....................................................................................................................................................... 74
3.3.7. Bewijs .................................................................................................................................................... 74
3.3.8. Interpretatie ....................................................................................................................................... 74
3.4. Overdracht van risico ................................................................................................................................ 75
3.4.1. Probleemstelling ............................................................................................................................... 75
3.4.2. Oplossing naar gemeen recht ...................................................................................................... 75
3.4.3. Risico in internationale koopcontracten ................................................................................ 77
3.5. Verbintenissen van de verkoper ........................................................................................................... 78
3.5.1. Levering en verborgen gebreken – gemeen recht: dualisme tussen verplichting tot
conforme levering en vrijwaring voor verborgen gebreken ............................................................... 78
3.5.2. Consumentenkoop ........................................................................................................................... 93
3.5.3. Dierenconsumentenkoop.............................................................................................................. 99
3.5.4. Digitale consumentenkoop (Titel VIbis) ............................................................................... 100
3.5.5. Vrijwaring voor gebreken op grond van de productaansprakelijkheid .................. 105
3.5.6. Vrijwaring voor uitwinning........................................................................................................ 110
3.6. Verbintenissen van de koper ................................................................................................................ 116
3.6.1. Goed in ontvangst nemen ........................................................................................................... 116
3.6.2. Prijs betalen ...................................................................................................................................... 118
3.6.3. Bescherming van de onbetaalde verkoper .......................................................................... 120
3.7. Einde ............................................................................................................................................................... 123
3.7.1. Beding van wederinkoop ............................................................................................................ 123
3.7.2. Vernietiging wegens benadeling .............................................................................................. 124
Hoofdstuk 4. Kanscontracten .................................................................................................................................... 128
4.1. Kenmerken ................................................................................................................................................... 128
4.2. Spel en weddenschap .............................................................................................................................. 128
4.3. Lijfrente ......................................................................................................................................................... 129
4.3.1. Kenmerken ........................................................................................................................................ 129
4.3.2. Onder bezwarende titel ............................................................................................................... 129
4.3.3. Lijf ......................................................................................................................................................... 130
4.3.4. Werkelijke kans op winst of verlies ........................................................................................ 131
4.3.5. Ontbinding......................................................................................................................................... 133
4.3.6. Niet-aTkoopbaar karakter van de lijfrente i.t.t. eeuwigdurende rente..................... 134
4.3.7. Kostcontract...................................................................................................................................... 134
4.4. Tontine, aanwas en terugval ................................................................................................................. 134
4.4.1. Tontine ................................................................................................................................................ 135
4.4.2. Aanwas en terugval ....................................................................................................................... 135
4.4.3. Aleatoir karakter............................................................................................................................. 136
Hoofdstuk 5. Wettelijke wijzen van eigendomsverkrijging.......................................................................... 137
, 5.1. Onderscheid tussen overdracht en overgang van zakelijke rechten ................................... 137
5.2. Natrekking ................................................................................................................................................... 137
5.3. Verkrijgende verjaring door langdurig bezit................................................................................. 139
5.3.1. Het juridische begrip van bezit ................................................................................................ 139
5.3.2. Niet-wezenlijke kenmerken van bezit ................................................................................... 140
5.3.3. Goederen die vatbaar zijn voor bezit ..................................................................................... 142
5.3.4. Overgang van bezit ........................................................................................................................ 142
5.3.5. Gevolgen van bezit ......................................................................................................................... 143
5.4. Vinden van verloren zaken ................................................................................................................... 146
5.5. Zaakvorming ............................................................................................................................................... 147
DEEL III. CONTRACTEN VOOR HET GEBRUIK EN GENOT VAN EEN GOED .......................................... 148
Hoofdstuk 1. Huur .......................................................................................................................................................... 148
1.1. Kenmerken ................................................................................................................................................... 148
1.1.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 148
1.1.2. ATbakening ten opzichte van aanverwante contracten .................................................. 149
1.1.3. Aard ...................................................................................................................................................... 150
1.1.4. Bekwaamheid................................................................................................................................... 151
1.1.5. Vormvereisten .................................................................................................................................. 151
1.1.6. Gemene en bijzondere huur....................................................................................................... 152
1.2. Gemene huur ............................................................................................................................................... 153
1.2.1. Verbintenissen van de verhuurder ......................................................................................... 153
1.2.2. Verbintenissen van de huurder ................................................................................................ 155
1.2.3. Beschermingsmechanismes voor de onbetaalde verhuurder .................................... 158
1.2.4. Duur ..................................................................................................................................................... 159
1.2.5. Einde .................................................................................................................................................... 160
1.2.6. Onderhuur en overdracht van huur ....................................................................................... 161
1.2.7. Overdracht van het verhuurde goed ...................................................................................... 162
1.2.8. Procesrechtelijke aspecten ......................................................................................................... 164
1.3. Woninghuur ................................................................................................................................................. 164
1.3.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 164
1.3.2. Duur ..................................................................................................................................................... 167
1.3.3. Verbintenissen van de huurder ................................................................................................ 170
1.3.4. Verbintenissen van de verhuurder ......................................................................................... 172
1.3.5. Onderhuur en overdracht van huur ....................................................................................... 172
1.3.6. Overdracht van het verhuurde goed ...................................................................................... 173
1.3.7. Procesrechtelijke aspecten ......................................................................................................... 173
1.3.8. Woninghuur en (huis)dieren ..................................................................................................... 174
1.4. Studentenhuur ........................................................................................................................................... 174
1.4.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 174
1.4.2. Duur en beë indiging ...................................................................................................................... 175
1.4.3. Verbintenissen van de huurder ................................................................................................ 176
1.4.4. Verbintenissen van de verhuurder ......................................................................................... 177
1.4.5. Onderhuur en overdracht van huur ....................................................................................... 177
, 1.5. Handelshuur ................................................................................................................................................ 178
1.5.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 178
1.5.2. Duur ..................................................................................................................................................... 179
1.5.3. Verbintenissen van de huurder ................................................................................................ 180
1.5.4. Onderhuur en overdracht van huur ....................................................................................... 181
1.5.5. Overdracht van het verhuurde goed ...................................................................................... 183
1.5.6. Einde .................................................................................................................................................... 184
1.5.7. Procesrechtelijke aspecten ......................................................................................................... 188
1.6. Kortetermijnhandelshuur (“pop-up” huur) ................................................................................... 188
1.6.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 188
1.6.2. Duur en einde ................................................................................................................................... 189
1.6.3. Huurprijs ............................................................................................................................................ 190
1.6.4. Verbouwingswerken ..................................................................................................................... 190
1.6.5. Onderhuur en overdracht van huur en overdracht van het verhuurde goed ....... 191
Hoofdstuk 2. Lening ...................................................................................................................................................... 192
2.1. Bruiklening .................................................................................................................................................. 192
2.1.1. DeTinitie .............................................................................................................................................. 192
2.1.2. Kenmerken ........................................................................................................................................ 192
2.1.3. Afgrenzing t.o.v. aanverwante contracten ............................................................................ 194
2.1.4. Verbintenissen van de ontlener ............................................................................................... 195
2.1.5. Verbintenissen van de uitlener ................................................................................................. 196
2.2. Verbruiklening............................................................................................................................................ 197
Hoofdstuk 3. Erfdienstbaarheden ........................................................................................................................... 198
3.1. Wettelijke erfdienstbaarheden van openbaar nut ...................................................................... 198
3.1.1. Begrip en toepassingen................................................................................................................ 198
3.1.2. Vergoedingsplicht bij openbare erfdienstbaarheden ..................................................... 198
3.1.3. Co-existentie tussen private en openbare erfdienstbaarheden ................................. 198
3.2. Privaatrechtelijke erfdienstbaarheden ............................................................................................ 199
3.2.1. DeTinitie en wezenskenmerken ................................................................................................ 199
3.2.2. Indeling van de erfdienstbaarheden ...................................................................................... 201
3.3. Erfdienstbaarheden door menselijk handelen ............................................................................. 202
3.3.1. Ontstaan van erfdienstbaarheden ........................................................................................... 202
3.3.2. Het uitoefenen van erfdienstbaarheden ............................................................................... 204
3.4. De wettelijke erfdienstbaarheden ..................................................................................................... 205
3.4.1. Algemeen ........................................................................................................................................... 205
3.4.2. Vaak voorkomende wettelijke erfdienstbaarheden......................................................... 205
3.5. De beë indiging van erfdienstbaarheden ......................................................................................... 207
Hoofdstuk 4. Recht van vruchtgebruik ................................................................................................................. 209
4.1. Begripsomschrijving, maatschappelijke actualiteit en wezenskenmerken ..................... 209
4.1.1. Begrip ‘vruchtgebruik’ ................................................................................................................. 209
4.1.2. ATbakening van het vruchtgebruik tegenover aanverwante gebruiksrechten .... 210
4.1.3. Maatschappelijke betekenis van het vruchtgebruik........................................................ 210
, 4.2. Vestiging van het recht van vruchtgebruik: overdracht of voorbehoud ............................ 210
4.3. Rechten en verplichtingen van de partijen .................................................................................... 211
4.3.1. Rechten en verplichtingen bij aanvang van het vruchtgebruik .................................. 211
4.3.2. Rechten en verplichtingen van de partijen tijdens de duur van het vruchtgebruik
212
4.4. Bijzondere vormen van vruchtgebruik ............................................................................................ 215
4.4.1. Vruchtgebruik op verbruikbare goederen ........................................................................... 215
4.4.2. Vruchtgebruik op een juridische of feitelijke algemeenheid ....................................... 216
4.4.3. Vruchtgebruik op een schuldvordering ................................................................................ 217
4.5. Einde van het vruchtgebruik ................................................................................................................ 217
Hoofdstuk 5. Recht van erfpacht .............................................................................................................................. 220
5.1. Begripsomschrijving en wezenskenmerken ................................................................................. 220
5.2. Bevoegdheden van de erfpachter....................................................................................................... 221
5.3. Verplichtingen van de erfpachter ....................................................................................................... 222
5.4. Einde van het recht van erfpacht........................................................................................................ 223
5.5. ATbakening van een recht van erfpacht tegenover vruchtgebruik en opstal .................. 223
Hoofdstuk 6. Recht van opstal .................................................................................................................................. 224
6.1. Begrip ............................................................................................................................................................. 224
6.2. Wezenskenmerken ................................................................................................................................... 225
6.3. Vestiging van een recht van opstal .................................................................................................... 226
6.4. Bevoegdheden en verplichting van de opstalhouder ................................................................ 227
6.5. Einde van het recht van opstal ............................................................................................................ 227
DEEL IV. DIENSTENCONTRACTEN ......................................................................................................................... 228
Inleiding: een overzicht van de dienstencontracten ....................................................................................... 228
Hoofdstuk 1. Aanneming ............................................................................................................................................. 230
1.1. Kenmerken ................................................................................................................................................... 230
1.1.1. Omschrijving .................................................................................................................................... 230
1.1.2. Onderscheid met andere benoemde contracten ............................................................... 231
1.1.3. Beperkingen van de vrije keuze van de medecontractant ............................................ 233
1.2. Verbintenissen van de aannemer ....................................................................................................... 234
1.2.1. Conforme uitvoering van het werk ......................................................................................... 234
1.2.2. Werk tijdig uitvoeren .................................................................................................................... 236
1.2.3. Levering en teruggave .................................................................................................................. 236
1.2.4. Sancties voor niet-conforme uitvoering van het werk ................................................... 237
1.3. Verbintenissen van de opdrachtgever.............................................................................................. 238
1.3.1. Werk mogelijk maken ................................................................................................................... 238
1.3.2. Prijs betalen ...................................................................................................................................... 238
1.3.3. Inontvangstneming en aanvaarding ....................................................................................... 239
, 1.4. Aansprakelijkheid van de aannemer ................................................................................................ 240
1.4.1. Aansprakelijkheid voor lichte verborgen gebreken ........................................................ 240
1.4.2. Aansprakelijkheid voor stabiliteitsbedreigende gebreken (“10-jarige AH”) ....... 242
1.4.3. Aansprakelijkheid van aannemer t.a.v. derden.................................................................. 244
1.5. Onderaanneming en nevenaanneming ............................................................................................ 245
1.5.1. Omschrijving .................................................................................................................................... 245
1.5.2. Verhouding hoofdaannemer – onderaannemer ................................................................ 245
1.5.3. Verhouding hoofdaannemer – opdrachtgever ................................................................... 246
1.5.4. Verhouding onderaannemer – opdrachtgever................................................................... 246
1.6. Risico .............................................................................................................................................................. 248
1.7. Einde ............................................................................................................................................................... 248
1.7.1. Eenzijdige opzegging .................................................................................................................... 248
1.7.2. Overlijden van de aannemer...................................................................................................... 249
1.8. Woningbouwwet ....................................................................................................................................... 249
1.8.1. Beschermingswetgeving ............................................................................................................. 249
1.8.2. Toepassingsgebied (art. 1 en 2 WB) ....................................................................................... 250
1.8.3. KwaliTicatie (art. 3 WB)................................................................................................................ 252
1.8.4. Overgang van eigendom en risico (art. 4 en 5 WB) ......................................................... 252
1.8.5. Aansprakelijkheid voor stabiliteitsbedreigende gebreken (art. 6 WB) .................. 253
1.8.6. Verplicht dubbele oplevering (art. 9 WB) ............................................................................ 253
1.8.7. Verplichte vermeldingen en bijlagen (art. 7 WB) ............................................................. 255
1.8.8. Prijs (art. 8 en 10 WB) .................................................................................................................. 255
1.8.9. Waarborg (art. 12 WB) ................................................................................................................ 256
1.8.10. Sancties (art. 13 en 14 WB) ....................................................................................................... 257
Hoofdstuk 2. Bewaargeving ....................................................................................................................................... 258
2.1. Gemeen recht .............................................................................................................................................. 258
2.1.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 258
2.1.2. Kenmerken ........................................................................................................................................ 259
2.1.3. Afgrenzing t.o.v. aanverwante contracten ............................................................................ 260
2.1.4. Soorten ................................................................................................................................................ 261
2.1.5. Verbintenissen van de bewaarnemer (andere dan de bewaringsplicht) ............... 261
2.1.6. Verbintenissen van de bewaargever ...................................................................................... 262
2.1.7. SpeciTieke beë indigingsgronden van de bewaargeving ................................................. 263
2.2. Hotelbewaargeving .................................................................................................................................. 263
2.2.1. Toepassingsgebied ......................................................................................................................... 263
2.2.2. Aansprakelijkheid van de hotelhouder ................................................................................. 264
2.3. Sekwester ..................................................................................................................................................... 264
2.3.1. Contractueel sekwester ............................................................................................................... 264
2.3.2. Gerechtelijk sekwester ................................................................................................................. 265
Hoofdstuk 3. Lastgeving .............................................................................................................................................. 266
3.1. Gemeen recht .............................................................................................................................................. 266
3.1.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 266
3.1.2. Kenmerken ........................................................................................................................................ 267
, 3.1.3. Bewijs .................................................................................................................................................. 268
3.1.4. Bekwaamheid................................................................................................................................... 269
3.1.5. Verbintenissen van de lasthebber ........................................................................................... 270
3.1.6. Verbintenissen van de lastgever .............................................................................................. 271
3.1.7. Omvang van de vertegenwoordigingsbevoegdheid ......................................................... 272
3.1.8. Gevolgen van de lastgeving voor derden.............................................................................. 273
3.1.9. SpeciTieke beë indigingsgronden .............................................................................................. 275
DEEL V. VASTSTELLINGSCONTRACTEN ............................................................................................................... 278
1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................................... 278
1.1. Algemene omschrijving..................................................................................................................... 278
1.2. Afgrenzing van dading t.o.v. aanverwante rechtsTiguren.................................................... 279
2. Geldigheidsvereisten..................................................................................................................................... 280
2.1. Bekwaamheid ........................................................................................................................................ 280
2.2. Toestemming ......................................................................................................................................... 281
2.3. Voorwerp en oorzaak ......................................................................................................................... 283
3. Vorm en bewijs ................................................................................................................................................ 283
3.1. Consensueel contract, schriftelijk te bewijzen, zelfs onder €3.500............................... 283
3.2. Uitvoerbare titel ................................................................................................................................... 284
4. Interpretatie ..................................................................................................................................................... 284
4.1. Gemeenrechtelijke interpretatieregels van de artikelen 1.12 en 5.64-5.66 herhaald in
interpretatieregels dading ............................................................................................................................... 284
4.2. Strikte interpretatie bij gelijk gebleven omstandigheden.................................................. 284
4.3. Strikte interpretatie bij nieuwe onvoorziene of onvoorzienbare schade optredend na
het sluiten van de dading ................................................................................................................................. 284
5. Gevolgen ............................................................................................................................................................. 285
5.1. Relatieve werking van het dadingscontract ............................................................................. 285
5.2. Verplichting tot nakoming van de dading ................................................................................. 285
5.3. Sanctie voor niet-nakoming ............................................................................................................ 285
5.4. Declaratieve, uitzonderlijk translatieve werking van de dading ..................................... 286
OVEREENKOMSTENRECHT
Prof. Sagaert & Tilleman
2025-2026
,
,Inhoudsopgave
DEEL I. ALGEMENE BEGRIPPEN VAN HET VERMOGENSRECHT ................................................................... 1
Hoofdstuk 1. Vermogensrechten: persoonlijke en zakelijke rechten ............................................................ 1
1.1. Inleiding ............................................................................................................................................................. 1
1.2. De klassieke leer: een scherpe tweedeling ......................................................................................... 1
1.3. De leer van het personalisme ................................................................................................................... 2
1.4. De leer van het neopersonalisme ............................................................................................................ 2
1.5. De keuze van de wetgever: het ‘numerus clausus-beginsel’ als formeel aTbakenings-
mechanisme ..................................................................................................................................................................... 3
1.5.1. Het numerus clausus-beginsel bij zakelijke rechten ............................................................. 3
1.5.2. Wilsautonomie bij persoonlijke rechten ................................................................................... 4
1.5.3. Gesloten stelsel versus open stelsel ............................................................................................ 4
Hoofdstuk 2. Bijzondere kenmerken van zakelijke rechten ............................................................................. 5
2.1. Bescherming tegen insolvabiliteit (accessoire zakelijke rechten) ............................................ 5
2.2. Volgrecht ............................................................................................................................................................ 5
2.3. Het voorwerp van zakelijke rechten: specialiteit, eenheid en zakelijke subrogatie.......... 6
2.3.1. Specialiteitsbeginsel........................................................................................................................... 6
2.3.2. Eenheid .................................................................................................................................................... 6
2.3.3. Zakelijke subrogatie ........................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 3. Zakelijke en persoonlijke rechtsvorderingen .............................................................................. 8
Hoofdstuk 4. De vermogensleer .................................................................................................................................... 9
Hoofdstuk 5. Onderscheid tussen goederen ......................................................................................................... 10
5.1. Algemeen: personen, dieren en voorwerpen (voorwerpen, goederen, zaken) ................ 10
5.2. Roerende en onroerende goederen..................................................................................................... 10
5.2.1. Algemeen ............................................................................................................................................. 10
5.2.2. Onroerende goederen..................................................................................................................... 11
5.2.3. Roerende goederen ......................................................................................................................... 14
5.3. Lichamelijke en onlichamelijke goederen ........................................................................................ 15
5.4. Openbare domeingoederen en private domeingoederen.......................................................... 15
5.4.1. Private domeingoederen ............................................................................................................... 16
5.4.2. Openbare domeingoederen ......................................................................................................... 16
5.5. Vervangbare en niet-vervangbare goederen ................................................................................... 17
5.6. Verbruikbare en niet-verbruikbare goederen ................................................................................ 17
5.7. Voorwerpen in de handel en voorwerpen buiten de handel .................................................... 18
5.8. Cultuurgoederen ......................................................................................................................................... 18
DEEL II. CONTRACTEN INZAKE OVERDRACHT VAN EIGENDOM ............................................................... 19
Hoofdstuk 1. Omschrijving, inhoud en bescherming van het eigendomsrecht ..................................... 19
, 1.1. Omschrijving van het eigendomsrecht .............................................................................................. 19
1.2. Kenmerken van het eigendomsrecht .................................................................................................. 19
1.2.1. Het eeuwigdurende karakter van het eigendomsrecht ................................................... 19
1.2.2. Het omvattende karakter van het eigendomsrecht ........................................................... 20
1.2.3. De exclusiviteit van het eigendomsrecht................................................................................ 20
1.3. Evoluties binnen het eigendomsrecht................................................................................................ 20
1.3.1. Socialisering van het eigendomsrecht..................................................................................... 20
1.3.2. Dematerialisering van het eigendomsrecht .......................................................................... 22
1.3.3. Instrumentalisering van het eigendomsrecht: het ontstaan van Tiduciaire eigen-
domsvormen ............................................................................................................................................................ 23
1.4. De bevoegdheden van de eigenaar ...................................................................................................... 24
1.5. Het eigendomsrecht als fundamenteel mensenrecht: de bescherming van artikel 1
Eerste Protocol ............................................................................................................................................................. 25
Hoofdstuk 2. Mede-eigendom en onverdeeldheid ............................................................................................. 27
2.1. Basisbegrippen ............................................................................................................................................ 27
2.2. Toevallige mede-eigendom (‘gewone mede-eigendom’) ........................................................... 28
2.2.1. Algemeen ............................................................................................................................................. 28
2.2.2. Rechten en plichten van de deelgenoten ................................................................................ 29
2.2.3. Einde van de toevallige mede-eigendom................................................................................ 30
2.3. Vrijwillige mede-eigendom..................................................................................................................... 31
2.3.1. Algemeen ............................................................................................................................................. 31
2.3.2. Bijzondere toepassing: timesharing ......................................................................................... 32
2.4. Gedwongen mede-eigendom ................................................................................................................. 33
2.4.1. Algemeen ............................................................................................................................................. 33
2.4.2. Rechten en plichten van de deelgenoten ................................................................................ 33
2.4.3. Einde van de gedwongen mede-eigendom............................................................................ 34
2.5. Appartementsmede-eigendom als bijzonder geval van gedwongen mede-eigendom . 35
2.5.1. Algemeen ............................................................................................................................................. 35
2.5.2. Akten van de appartementsmede-eigendom ....................................................................... 36
2.5.3. Vereniging van mede-eigenaars ................................................................................................. 37
2.5.4. Eigendomsoverdracht van een kavel ....................................................................................... 40
2.5.5. Procedures in verband met appartementsrecht ................................................................. 40
Hoofdstuk 3. Koop ............................................................................................................................................................ 41
3.1. Overzicht van de verschillende regimes van de koop ................................................................. 41
3.2. Constitutieve bestanddelen van het koopcontract ....................................................................... 41
3.2.1. Verbintenis met betrekking tot een goed en niet met betrekking tot een dienst . 41
3.2.2. Overdracht van een eigendomsrecht op een goed ............................................................. 44
3.2.3. Tegen een prijs in geld.................................................................................................................... 56
3.3. Totstandkoming ........................................................................................................................................... 59
3.3.1. Toestemming – wilsovereenstemming ................................................................................... 59
3.3.2. Gebreken in de toestemming....................................................................................................... 68
, 3.3.3. Koopcontracten met bijzondere informatieplichten en een herroepingsrecht voor
de consument .......................................................................................................................................................... 68
3.3.4. Bekwaamheid..................................................................................................................................... 70
3.3.5. Voorwerp ............................................................................................................................................. 71
3.3.6. Vorm ....................................................................................................................................................... 74
3.3.7. Bewijs .................................................................................................................................................... 74
3.3.8. Interpretatie ....................................................................................................................................... 74
3.4. Overdracht van risico ................................................................................................................................ 75
3.4.1. Probleemstelling ............................................................................................................................... 75
3.4.2. Oplossing naar gemeen recht ...................................................................................................... 75
3.4.3. Risico in internationale koopcontracten ................................................................................ 77
3.5. Verbintenissen van de verkoper ........................................................................................................... 78
3.5.1. Levering en verborgen gebreken – gemeen recht: dualisme tussen verplichting tot
conforme levering en vrijwaring voor verborgen gebreken ............................................................... 78
3.5.2. Consumentenkoop ........................................................................................................................... 93
3.5.3. Dierenconsumentenkoop.............................................................................................................. 99
3.5.4. Digitale consumentenkoop (Titel VIbis) ............................................................................... 100
3.5.5. Vrijwaring voor gebreken op grond van de productaansprakelijkheid .................. 105
3.5.6. Vrijwaring voor uitwinning........................................................................................................ 110
3.6. Verbintenissen van de koper ................................................................................................................ 116
3.6.1. Goed in ontvangst nemen ........................................................................................................... 116
3.6.2. Prijs betalen ...................................................................................................................................... 118
3.6.3. Bescherming van de onbetaalde verkoper .......................................................................... 120
3.7. Einde ............................................................................................................................................................... 123
3.7.1. Beding van wederinkoop ............................................................................................................ 123
3.7.2. Vernietiging wegens benadeling .............................................................................................. 124
Hoofdstuk 4. Kanscontracten .................................................................................................................................... 128
4.1. Kenmerken ................................................................................................................................................... 128
4.2. Spel en weddenschap .............................................................................................................................. 128
4.3. Lijfrente ......................................................................................................................................................... 129
4.3.1. Kenmerken ........................................................................................................................................ 129
4.3.2. Onder bezwarende titel ............................................................................................................... 129
4.3.3. Lijf ......................................................................................................................................................... 130
4.3.4. Werkelijke kans op winst of verlies ........................................................................................ 131
4.3.5. Ontbinding......................................................................................................................................... 133
4.3.6. Niet-aTkoopbaar karakter van de lijfrente i.t.t. eeuwigdurende rente..................... 134
4.3.7. Kostcontract...................................................................................................................................... 134
4.4. Tontine, aanwas en terugval ................................................................................................................. 134
4.4.1. Tontine ................................................................................................................................................ 135
4.4.2. Aanwas en terugval ....................................................................................................................... 135
4.4.3. Aleatoir karakter............................................................................................................................. 136
Hoofdstuk 5. Wettelijke wijzen van eigendomsverkrijging.......................................................................... 137
, 5.1. Onderscheid tussen overdracht en overgang van zakelijke rechten ................................... 137
5.2. Natrekking ................................................................................................................................................... 137
5.3. Verkrijgende verjaring door langdurig bezit................................................................................. 139
5.3.1. Het juridische begrip van bezit ................................................................................................ 139
5.3.2. Niet-wezenlijke kenmerken van bezit ................................................................................... 140
5.3.3. Goederen die vatbaar zijn voor bezit ..................................................................................... 142
5.3.4. Overgang van bezit ........................................................................................................................ 142
5.3.5. Gevolgen van bezit ......................................................................................................................... 143
5.4. Vinden van verloren zaken ................................................................................................................... 146
5.5. Zaakvorming ............................................................................................................................................... 147
DEEL III. CONTRACTEN VOOR HET GEBRUIK EN GENOT VAN EEN GOED .......................................... 148
Hoofdstuk 1. Huur .......................................................................................................................................................... 148
1.1. Kenmerken ................................................................................................................................................... 148
1.1.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 148
1.1.2. ATbakening ten opzichte van aanverwante contracten .................................................. 149
1.1.3. Aard ...................................................................................................................................................... 150
1.1.4. Bekwaamheid................................................................................................................................... 151
1.1.5. Vormvereisten .................................................................................................................................. 151
1.1.6. Gemene en bijzondere huur....................................................................................................... 152
1.2. Gemene huur ............................................................................................................................................... 153
1.2.1. Verbintenissen van de verhuurder ......................................................................................... 153
1.2.2. Verbintenissen van de huurder ................................................................................................ 155
1.2.3. Beschermingsmechanismes voor de onbetaalde verhuurder .................................... 158
1.2.4. Duur ..................................................................................................................................................... 159
1.2.5. Einde .................................................................................................................................................... 160
1.2.6. Onderhuur en overdracht van huur ....................................................................................... 161
1.2.7. Overdracht van het verhuurde goed ...................................................................................... 162
1.2.8. Procesrechtelijke aspecten ......................................................................................................... 164
1.3. Woninghuur ................................................................................................................................................. 164
1.3.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 164
1.3.2. Duur ..................................................................................................................................................... 167
1.3.3. Verbintenissen van de huurder ................................................................................................ 170
1.3.4. Verbintenissen van de verhuurder ......................................................................................... 172
1.3.5. Onderhuur en overdracht van huur ....................................................................................... 172
1.3.6. Overdracht van het verhuurde goed ...................................................................................... 173
1.3.7. Procesrechtelijke aspecten ......................................................................................................... 173
1.3.8. Woninghuur en (huis)dieren ..................................................................................................... 174
1.4. Studentenhuur ........................................................................................................................................... 174
1.4.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 174
1.4.2. Duur en beë indiging ...................................................................................................................... 175
1.4.3. Verbintenissen van de huurder ................................................................................................ 176
1.4.4. Verbintenissen van de verhuurder ......................................................................................... 177
1.4.5. Onderhuur en overdracht van huur ....................................................................................... 177
, 1.5. Handelshuur ................................................................................................................................................ 178
1.5.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 178
1.5.2. Duur ..................................................................................................................................................... 179
1.5.3. Verbintenissen van de huurder ................................................................................................ 180
1.5.4. Onderhuur en overdracht van huur ....................................................................................... 181
1.5.5. Overdracht van het verhuurde goed ...................................................................................... 183
1.5.6. Einde .................................................................................................................................................... 184
1.5.7. Procesrechtelijke aspecten ......................................................................................................... 188
1.6. Kortetermijnhandelshuur (“pop-up” huur) ................................................................................... 188
1.6.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 188
1.6.2. Duur en einde ................................................................................................................................... 189
1.6.3. Huurprijs ............................................................................................................................................ 190
1.6.4. Verbouwingswerken ..................................................................................................................... 190
1.6.5. Onderhuur en overdracht van huur en overdracht van het verhuurde goed ....... 191
Hoofdstuk 2. Lening ...................................................................................................................................................... 192
2.1. Bruiklening .................................................................................................................................................. 192
2.1.1. DeTinitie .............................................................................................................................................. 192
2.1.2. Kenmerken ........................................................................................................................................ 192
2.1.3. Afgrenzing t.o.v. aanverwante contracten ............................................................................ 194
2.1.4. Verbintenissen van de ontlener ............................................................................................... 195
2.1.5. Verbintenissen van de uitlener ................................................................................................. 196
2.2. Verbruiklening............................................................................................................................................ 197
Hoofdstuk 3. Erfdienstbaarheden ........................................................................................................................... 198
3.1. Wettelijke erfdienstbaarheden van openbaar nut ...................................................................... 198
3.1.1. Begrip en toepassingen................................................................................................................ 198
3.1.2. Vergoedingsplicht bij openbare erfdienstbaarheden ..................................................... 198
3.1.3. Co-existentie tussen private en openbare erfdienstbaarheden ................................. 198
3.2. Privaatrechtelijke erfdienstbaarheden ............................................................................................ 199
3.2.1. DeTinitie en wezenskenmerken ................................................................................................ 199
3.2.2. Indeling van de erfdienstbaarheden ...................................................................................... 201
3.3. Erfdienstbaarheden door menselijk handelen ............................................................................. 202
3.3.1. Ontstaan van erfdienstbaarheden ........................................................................................... 202
3.3.2. Het uitoefenen van erfdienstbaarheden ............................................................................... 204
3.4. De wettelijke erfdienstbaarheden ..................................................................................................... 205
3.4.1. Algemeen ........................................................................................................................................... 205
3.4.2. Vaak voorkomende wettelijke erfdienstbaarheden......................................................... 205
3.5. De beë indiging van erfdienstbaarheden ......................................................................................... 207
Hoofdstuk 4. Recht van vruchtgebruik ................................................................................................................. 209
4.1. Begripsomschrijving, maatschappelijke actualiteit en wezenskenmerken ..................... 209
4.1.1. Begrip ‘vruchtgebruik’ ................................................................................................................. 209
4.1.2. ATbakening van het vruchtgebruik tegenover aanverwante gebruiksrechten .... 210
4.1.3. Maatschappelijke betekenis van het vruchtgebruik........................................................ 210
, 4.2. Vestiging van het recht van vruchtgebruik: overdracht of voorbehoud ............................ 210
4.3. Rechten en verplichtingen van de partijen .................................................................................... 211
4.3.1. Rechten en verplichtingen bij aanvang van het vruchtgebruik .................................. 211
4.3.2. Rechten en verplichtingen van de partijen tijdens de duur van het vruchtgebruik
212
4.4. Bijzondere vormen van vruchtgebruik ............................................................................................ 215
4.4.1. Vruchtgebruik op verbruikbare goederen ........................................................................... 215
4.4.2. Vruchtgebruik op een juridische of feitelijke algemeenheid ....................................... 216
4.4.3. Vruchtgebruik op een schuldvordering ................................................................................ 217
4.5. Einde van het vruchtgebruik ................................................................................................................ 217
Hoofdstuk 5. Recht van erfpacht .............................................................................................................................. 220
5.1. Begripsomschrijving en wezenskenmerken ................................................................................. 220
5.2. Bevoegdheden van de erfpachter....................................................................................................... 221
5.3. Verplichtingen van de erfpachter ....................................................................................................... 222
5.4. Einde van het recht van erfpacht........................................................................................................ 223
5.5. ATbakening van een recht van erfpacht tegenover vruchtgebruik en opstal .................. 223
Hoofdstuk 6. Recht van opstal .................................................................................................................................. 224
6.1. Begrip ............................................................................................................................................................. 224
6.2. Wezenskenmerken ................................................................................................................................... 225
6.3. Vestiging van een recht van opstal .................................................................................................... 226
6.4. Bevoegdheden en verplichting van de opstalhouder ................................................................ 227
6.5. Einde van het recht van opstal ............................................................................................................ 227
DEEL IV. DIENSTENCONTRACTEN ......................................................................................................................... 228
Inleiding: een overzicht van de dienstencontracten ....................................................................................... 228
Hoofdstuk 1. Aanneming ............................................................................................................................................. 230
1.1. Kenmerken ................................................................................................................................................... 230
1.1.1. Omschrijving .................................................................................................................................... 230
1.1.2. Onderscheid met andere benoemde contracten ............................................................... 231
1.1.3. Beperkingen van de vrije keuze van de medecontractant ............................................ 233
1.2. Verbintenissen van de aannemer ....................................................................................................... 234
1.2.1. Conforme uitvoering van het werk ......................................................................................... 234
1.2.2. Werk tijdig uitvoeren .................................................................................................................... 236
1.2.3. Levering en teruggave .................................................................................................................. 236
1.2.4. Sancties voor niet-conforme uitvoering van het werk ................................................... 237
1.3. Verbintenissen van de opdrachtgever.............................................................................................. 238
1.3.1. Werk mogelijk maken ................................................................................................................... 238
1.3.2. Prijs betalen ...................................................................................................................................... 238
1.3.3. Inontvangstneming en aanvaarding ....................................................................................... 239
, 1.4. Aansprakelijkheid van de aannemer ................................................................................................ 240
1.4.1. Aansprakelijkheid voor lichte verborgen gebreken ........................................................ 240
1.4.2. Aansprakelijkheid voor stabiliteitsbedreigende gebreken (“10-jarige AH”) ....... 242
1.4.3. Aansprakelijkheid van aannemer t.a.v. derden.................................................................. 244
1.5. Onderaanneming en nevenaanneming ............................................................................................ 245
1.5.1. Omschrijving .................................................................................................................................... 245
1.5.2. Verhouding hoofdaannemer – onderaannemer ................................................................ 245
1.5.3. Verhouding hoofdaannemer – opdrachtgever ................................................................... 246
1.5.4. Verhouding onderaannemer – opdrachtgever................................................................... 246
1.6. Risico .............................................................................................................................................................. 248
1.7. Einde ............................................................................................................................................................... 248
1.7.1. Eenzijdige opzegging .................................................................................................................... 248
1.7.2. Overlijden van de aannemer...................................................................................................... 249
1.8. Woningbouwwet ....................................................................................................................................... 249
1.8.1. Beschermingswetgeving ............................................................................................................. 249
1.8.2. Toepassingsgebied (art. 1 en 2 WB) ....................................................................................... 250
1.8.3. KwaliTicatie (art. 3 WB)................................................................................................................ 252
1.8.4. Overgang van eigendom en risico (art. 4 en 5 WB) ......................................................... 252
1.8.5. Aansprakelijkheid voor stabiliteitsbedreigende gebreken (art. 6 WB) .................. 253
1.8.6. Verplicht dubbele oplevering (art. 9 WB) ............................................................................ 253
1.8.7. Verplichte vermeldingen en bijlagen (art. 7 WB) ............................................................. 255
1.8.8. Prijs (art. 8 en 10 WB) .................................................................................................................. 255
1.8.9. Waarborg (art. 12 WB) ................................................................................................................ 256
1.8.10. Sancties (art. 13 en 14 WB) ....................................................................................................... 257
Hoofdstuk 2. Bewaargeving ....................................................................................................................................... 258
2.1. Gemeen recht .............................................................................................................................................. 258
2.1.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 258
2.1.2. Kenmerken ........................................................................................................................................ 259
2.1.3. Afgrenzing t.o.v. aanverwante contracten ............................................................................ 260
2.1.4. Soorten ................................................................................................................................................ 261
2.1.5. Verbintenissen van de bewaarnemer (andere dan de bewaringsplicht) ............... 261
2.1.6. Verbintenissen van de bewaargever ...................................................................................... 262
2.1.7. SpeciTieke beë indigingsgronden van de bewaargeving ................................................. 263
2.2. Hotelbewaargeving .................................................................................................................................. 263
2.2.1. Toepassingsgebied ......................................................................................................................... 263
2.2.2. Aansprakelijkheid van de hotelhouder ................................................................................. 264
2.3. Sekwester ..................................................................................................................................................... 264
2.3.1. Contractueel sekwester ............................................................................................................... 264
2.3.2. Gerechtelijk sekwester ................................................................................................................. 265
Hoofdstuk 3. Lastgeving .............................................................................................................................................. 266
3.1. Gemeen recht .............................................................................................................................................. 266
3.1.1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................... 266
3.1.2. Kenmerken ........................................................................................................................................ 267
, 3.1.3. Bewijs .................................................................................................................................................. 268
3.1.4. Bekwaamheid................................................................................................................................... 269
3.1.5. Verbintenissen van de lasthebber ........................................................................................... 270
3.1.6. Verbintenissen van de lastgever .............................................................................................. 271
3.1.7. Omvang van de vertegenwoordigingsbevoegdheid ......................................................... 272
3.1.8. Gevolgen van de lastgeving voor derden.............................................................................. 273
3.1.9. SpeciTieke beë indigingsgronden .............................................................................................. 275
DEEL V. VASTSTELLINGSCONTRACTEN ............................................................................................................... 278
1. Constitutieve bestanddelen ....................................................................................................................... 278
1.1. Algemene omschrijving..................................................................................................................... 278
1.2. Afgrenzing van dading t.o.v. aanverwante rechtsTiguren.................................................... 279
2. Geldigheidsvereisten..................................................................................................................................... 280
2.1. Bekwaamheid ........................................................................................................................................ 280
2.2. Toestemming ......................................................................................................................................... 281
2.3. Voorwerp en oorzaak ......................................................................................................................... 283
3. Vorm en bewijs ................................................................................................................................................ 283
3.1. Consensueel contract, schriftelijk te bewijzen, zelfs onder €3.500............................... 283
3.2. Uitvoerbare titel ................................................................................................................................... 284
4. Interpretatie ..................................................................................................................................................... 284
4.1. Gemeenrechtelijke interpretatieregels van de artikelen 1.12 en 5.64-5.66 herhaald in
interpretatieregels dading ............................................................................................................................... 284
4.2. Strikte interpretatie bij gelijk gebleven omstandigheden.................................................. 284
4.3. Strikte interpretatie bij nieuwe onvoorziene of onvoorzienbare schade optredend na
het sluiten van de dading ................................................................................................................................. 284
5. Gevolgen ............................................................................................................................................................. 285
5.1. Relatieve werking van het dadingscontract ............................................................................. 285
5.2. Verplichting tot nakoming van de dading ................................................................................. 285
5.3. Sanctie voor niet-nakoming ............................................................................................................ 285
5.4. Declaratieve, uitzonderlijk translatieve werking van de dading ..................................... 286
