MAW Seneca deel 2 h10 en h11 samenvatting VWO 5

H10 – SOCIALE VERANDERINGEN
IN HET
VERHOUDINGSVRAAGSTUK
10.1 CASUS – INDUSTRIËLE REVOLUTIE

 Democratisering > verminderen van sociale verschillen
 Industriële revolutie > mechanisering productie > meer welvaart > meer bevolking
 Arbeiders (ook kinderen) werden uitgebuit met lage lonen > sociale ongelijkheid

10.2 ANALYSE – SOCIALE ONGELIJKHEID


SOCIALE ONGELIJKHEID
 Sociale ongelijkheid – onderscheid tussen mensen op basis van wel/niet aangeboren verschillen
 Consequenties voor maatschappelijke positie
 Leidt tot ongelijke verdeling van macht/bezit/status


MAATSCHAPPELIJKE LADDER
 Sociale stratificatie – verdeling maatschappij in sociale lagen met sociale ongelijkheid (bezit/status/macht)
 Vergeleken op basis van beroepsstatus – beroepsprestigeladder
 Sociale mobiliteit – plek op ladder kan veranderen
 Veel in open samenleving en weinig in gesloten samenleving
 Posititietoewijzing – maatschappelijke oorzaken waardoor persoon positie krijgt (zelf geen invloed)
 Positieverwerving – verkrijgen positie door eigen bijdrage/ bijdrage groep waar ze bij horen

10.3 PARADIGMA’S OVER ONGELIJKHEID


FUNCTIONALISME PARADIGMA
 Verschillen tussen mensen is zinvol in een samenleving dus sociale ongelijkheid niet per se een probleem
 Herbert Gans: armoede heeft positieve functie
 Voor kapitalistische systeem zijn er mensen die laagbetaalde arbeid willen verrichten
 Arme mensen > werkgelegenheid hulpverleners en vraag naar goedkope producten/woningen
 Arme mensen zijn waarschuwingen voor rijke mensen


CONFLICT PARADIGMA
 Ongelijkheid is kern van samenleving en komt door machtsverschillen
 Karl Marx: wel of niet bezitten van kapitaal > ongelijkheid (groep zonder afhankelijk van die met kapitaal)
 Ongelijkheid > enorm conflict waarbij economische systeem omver wordt geworpen (volgens Marx)


SOCIAALCONTRUCTIVISME-PARADIGMA
 Alle personen verschillen en de ene wordt meer gewaardeerd dan de ander > ongelijkheid
 Behandeling van anderen > verandering status

,  Ongelijkheid is gebaseerd op interacties tussen mensen


RATIONELE-ACTOR-PARADIGMA
 Actoren maken keuzes om eigen nut te maximaliseren > ongelijkheid (dit is normaal dus niet fout)
 Adam Smith: Voor maximale welvaart moet iedereen zijn eigen belang najagen > maximale ongelijkheid

10.4 IDEOLOGIE: COMMUNISME, SOCIALISME EN SOCIAAL-DEMOCRATISCH


COMMUNISME
 Maximale gelijkheid dus geen onderdrukking/overheersing
 Gerealiseerd door tijdelijke dictatuur (na revolutie door arbeiders) die gelijkheid afdwingt


SOCIALISME
 Ook gelijkheid maar dan gerealiseerd door pleiten in maatschappelijk debat (zonder revolutie)
 Overheid heeft taak om gelijkheid te creëren (dus grote overheid)
 Onderwijs belangrijk: lagere lagen kunnen opklimmen
 SP, PVDD en GroenLinks (ook liberaal en komt oorspronkelijk van communisme)


SOCIAAL-DEMOCRATIE
 Vrijheid en gelijkheid belangrijk (door debat en geen revolutie)
 Vrije markt maar niet té veel vrijheid voor ondernemers > gemengde economie
 Geen hele grote overheid maar moet wel regels opstellen om gelijkheid te bevorderen > sociale wetten
 PVDA

10.5 OPLOSSING EN ONTWIKKELING: VERZORGINGSSTAAT EN INSTITUTIONALISERING


VERZORGINGSSTAAT
 Compromis tussen stromingen: verzorgingsstaat - systeem waarbij overheid zorgt voor welzijn inwoners
 Sociale wetten (kinderwetje van Van Houten) > mogelijkheid om te stijgen op maatschappelijke ladder


INSTITUTIONALISERING
 Proces waarin waarden/regels worden vastgelegd in standaardgedragspatronen die gedrag mens reguleert
 Formele instituties (wetten) en informele instituties die worden overgedragen via socialisatie
 Verzorgingsstaat > veranderden instituties (kerk > overheid) > ontstaan instellingen om ze te beschermen




TOT SLOT