FISCAAL RECHT
Gedoceerd door prof. Dr. Michiel Maus
pagina 1 van 144
,DEEL 1: ALGEMENE FISCALE BEGINSELEN ................................................................................................................. 9
Hoofdstuk 1: De context en de inhoud van het belastingrecht ................................................................................. 9
1.1 De staat van de Staat ...................................................................................................................................... 9
1.2 Inhoud en voorwerp van het belastingrecht ..................................................................................................... 9
Hoofdstuk 2: Definitie van een belasting en de vier kenmerken ............................................................................... 9
2.1 Eerste kenmerk: een rechtsband .................................................................................................................... 10
2.2 Tweede kenmerk: tussen de overheid en de belastingplichtige ....................................................................... 11
2.3 Derde kenmerk: een heffing of prestatie ten behoeve van de overheid ........................................................... 16
2.4 Vierde kenmerk: het doel, voorzien in de openbare uitgaven .......................................................................... 17
Hoofdstuk 3: Grondwettelijke voorschriften .......................................................................................................... 17
3.1 Het fiscaal legaliteitsbeginsel ........................................................................................................................ 18
3.2 Het fiscaal eenjarigheidsbeginsel ................................................................................................................... 20
3.3 Het fiscaal gelijkheidsbeginsel ....................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 4: Algemene beginselen ........................................................................................................................ 22
4.1 De fiscale vordering is van openbare orde ...................................................................................................... 22
4.2 Het principieel verbod op dubbele belastingheffing ........................................................................................ 24
DEEL 2: PERSONENBELASTING ................................................................................................................................ 30
Hoofdstuk 1: Algemene situering van de personenbelasting .................................................................................. 30
1.1 De personenbelasting als inkomstenbelasting ................................................................................................ 30
1.2 Vier soorten inkomstenbelastingen................................................................................................................ 30
1.3 Wat belast de personenbelasting precies? ..................................................................................................... 30
Hoofdstuk 2: De bevoegdheid inzake personenbelasting ....................................................................................... 30
Hoofdstuk 3: De systematiek van de personenbelasting ........................................................................................ 31
3.1 Materiële en formele belastingschuld in de personenbelasting....................................................................... 31
3.2 De vier categorieën van inkomsten ................................................................................................................ 31
3.3 Eenjarigheidsbeginsel .................................................................................................................................... 32
3.4 Het werkschema van de personenbelasting ................................................................................................... 32
Hoofdstuk 4: Het belastingsubject in de personenbelasting ................................................................................... 32
4.1 Het begrip rijksinwoner ................................................................................................................................. 32
4.2 Vestigingscriterium en niet nationaliteit ........................................................................................................ 33
4.3 Wettelijke vermoedens van rijksinwonerschap ............................................................................................... 33
pagina 2 van 144
, 4.4 Uitbreidingen en beperkingen van het rijksinwonerschap ............................................................................... 33
Hoofdstuk 5: De belastbare inkomsten en het schema van de primaire kwalificaties............................................. 34
5.1 Het belang van de juiste kwalificatie.............................................................................................................. 34
5.2 Het schema van de primaire kwalificaties ...................................................................................................... 34
5.3 Het werkschema: van bruto naar netto naar belasting ................................................................................... 35
Hoofdstuk 6: De onroerende inkomsten................................................................................................................. 36
6.1 Het begrip onroerende inkomsten ................................................................................................................. 36
6.2 Bepaling van het bruto onroerend inkomen: drie methodes ........................................................................... 37
6.3 De methode van het kadastraal inkomen ....................................................................................................... 37
6.4 De methode van het reëel netto-inkomen ...................................................................................................... 40
6.5 De methode van het reëel bruto-inkomen ...................................................................................................... 42
6.6 Van bruto naar netto: vrijstellingen, verminderingen en aftrekposten ............................................................ 43
6.7 Pro rata berekening bij wisseling van zakelijk genotsrecht ............................................................................. 44
Hoofdstuk 7: De roerende inkomsten..................................................................................................................... 44
7.1 Begrip ........................................................................................................................................................... 44
7.2 Dubbele belasting en internationale uitwisseling ........................................................................................... 44
7.3 Soorten roerende inkomsten.......................................................................................................................... 45
7.4 Bijzonderheden ............................................................................................................................................. 46
7.5 Vrijstellingen ................................................................................................................................................. 46
Hoofdstuk 8: De beroepsinkomsten ....................................................................................................................... 47
8.1 Algemeen begrip en categorieën beroepsinkomen ......................................................................................... 47
8.2 Voordelen van alle aard ................................................................................................................................ 49
8.3 Vrijstellingen ................................................................................................................................................. 51
8.4. Aftrekposten van het beroepsinkomen.......................................................................................................... 53
Hoofdstuk 9: De diverse inkomsten ........................................................................................................................ 60
9.1 Algemene kenmerken .................................................................................................................................... 60
9.2 Opsomming soorten diverse inkomsten ......................................................................................................... 61
9.3 Toevallige winsten of baten + winsten uit speculatie ...................................................................................... 61
9.4 Deeleconomie en verenigingswerk ................................................................................................................. 63
9.5 Prijzen aan kunstenaars ................................................................................................................................ 64
9.6 Sportpremies internationale prestaties .......................................................................................................... 64
9.7 Onderhoudsuitkeringen ................................................................................................................................. 65
pagina 3 van 144
, 9.8 Onderverhuring, concessies, loten, jacht en visvangst .................................................................................... 66
9.9 Meerwaarden op gronden ............................................................................................................................. 66
9.9.1 Termijnvereiste .......................................................................................................................................... 66
9.10 Meerwaarden op gebouwen........................................................................................................................ 67
9.11 Meerwaarden op financiële vaste activa (nieuwe meerwaardebelasting) ..................................................... 68
9.12 Overige diverse inkomsten........................................................................................................................... 71
9.13 Carry forward verliezen diverse inkomsten ................................................................................................... 72
Hoofdstuk 10: Aftrekbare bestedingen................................................................................................................... 72
10.1 Achtergrond: afbouw .................................................................................................................................. 72
10.2 Onderhoudsuitkeringen bij plichtige ............................................................................................................ 72
Hoofdstuk 11: Taxatie van gezinnen ....................................................................................................................... 73
11.1 Basisregel: gezamenlijke belastbaarheid ...................................................................................................... 73
11.2 Correctie 1: de decumulatieregel (art. 127 WIB 92) ...................................................................................... 73
11.3 Correctie 2: het huwelijksquotiënt (art. 88 WIB 92) ...................................................................................... 74
11.4 Correctie 3: toekenning aan meewerkende echtgenoot (art. 86 WIB 92)....................................................... 74
Hoofdstuk 12: Berekening van de personenbelasting ............................................................................................. 74
12.1 Bevoegdheidsverdeling: zesde staatshervorming ......................................................................................... 75
12.2 De vier bevoegdheidsstappen ...................................................................................................................... 75
12.3 Berekening van de Belasting Staat ............................................................................................................... 76
12.4 Gewestelijke opcentiemen ........................................................................................................................... 79
12.5 Belastingverminderingen ............................................................................................................................. 79
12.6 Aanvullende gemeentebelasting .................................................................................................................. 80
DEEL 3: SUCCESSIERECHTEN ................................................................................................................................... 81
HOOFDSTUK 1: Successierechten (Erfbelasting) ..................................................................................................... 81
1.1 Het belang van successierechten ................................................................................................................... 81
HOOFDSTUK 2: Kenmerken en toepassingsgebied ................................................................................................. 83
2.1 Overgang van vermogen door overlijden ....................................................................................................... 83
2.2 Indirecte belasting......................................................................................................................................... 83
2.3 Twee soorten successieheffing....................................................................................................................... 84
2.4 Probleem van dubbele belasting .................................................................................................................... 84
2.5 Geregionaliseerde belasting .......................................................................................................................... 85
2.6 Lokalisatiecriteria .......................................................................................................................................... 86
pagina 4 van 144
,HOOFDSTUK 3: Belaste verkrijgingen ..................................................................................................................... 87
3.1. Verkrijgingen ingevolge wettelijke devolutie ................................................................................................. 87
HOOFDSTUK 4: Gelijkgestelde verkrijgingen (fictiebepalingen) .............................................................................. 89
4.1 Algemene kenmerken .................................................................................................................................... 89
4.2 Schuldbekentenissen en bepaalde schenkingen van roerende goederen (art. 4) .............................................. 89
4.3 Ongelijke verdeling van huwgemeenschappen (art. 5) ................................................................................... 90
4.4 Niet geregistreerde schenkingen voor het overlijden (art. 7)........................................................................... 91
4.5 Bedingen ten behoeve van een derde (art. 8) ................................................................................................. 92
4.6 Overdrachten ten bezwarende titel met voorbehoud van vruchtgebruik (art. 9-12) ........................................ 93
HOOFDSTUK 5: De belastbare grondslag ................................................................................................................ 94
5.1 Wettelijke basis............................................................................................................................................. 94
5.2 Belastbare activa: het wereldvermogen ......................................................................................................... 94
5.3 De schulden van de erflater ........................................................................................................................... 95
5.4 Aftrek van buitenlandse successiebelasting.................................................................................................... 97
HOOFDSTUK 6: De waarderingsregels .................................................................................................................... 97
6.1 Algemene waarderingsregels ........................................................................................................................ 97
6.2 Uitzonderingen op de algemene regel............................................................................................................ 97
6.3 Waardering van vruchtgebruik ...................................................................................................................... 98
6.4 Waardering van renten ................................................................................................................................. 99
6.5 Voorafgaande schatting .............................................................................................................................. 100
6.6 Waardering van het passief ......................................................................................................................... 100
HOOFDSTUK 7: Tarieven Vlaams Gewest.............................................................................................................. 100
7.1 Algemene beginselen van de tarieven .......................................................................................................... 100
7.2 Algemene tarieven in rechte lijn en tussen partners ..................................................................................... 101
7.3 Algemene tarieven tussen broers en zussen ................................................................................................. 101
7.4 Algemene tarieven tussen anderen .............................................................................................................. 101
7.5 Wie wordt gelijkgesteld met partners en rechte lijn? .................................................................................... 101
7.6 Vlaamse gunstregimes ................................................................................................................................ 102
7.7 Verminderingen in het Vlaams Gewest ........................................................................................................ 104
7.8 Vrijstellingen in het Vlaams Gewest ............................................................................................................. 105
HOOFDSTUK 8: Tarieven Brussels Gewest ............................................................................................................ 106
8.1 Tarieven in rechte lijn en tussen partners ..................................................................................................... 106
pagina 5 van 144
, 8.2 Tarieven tussen broers en zussen ................................................................................................................. 106
8.3 Tarieven tussen ooms, tantes, neven en nichten .......................................................................................... 107
8.4 Tarieven tussen anderen ............................................................................................................................. 107
8.5 Echtgenoten en samenwonenden ......................................................................................................... 107
8.6 Rechte lijn in Brussel (art. 50 WSucc) ........................................................................................................... 107
8.7 Brusselse gunstregimes ............................................................................................................................... 108
HOOFDSTUK 9: Tarieven Waals Gewest ............................................................................................................... 109
9.1 Waals Regeerakkoord 2024-2029: halvering tarieven vanaf 2028 ................................................................ 109
9.2 Huidige tarieven in rechte lijn en tussen partners ......................................................................................... 110
9.3 Tarieven tussen broers en zussen ................................................................................................................. 110
9.4 Tarieven tussen ooms, tantes, neven en nichten .......................................................................................... 110
9.5 Tarieven tussen anderen ............................................................................................................................. 111
9.6 Echtgenoten en samenwonenden ................................................................................................................ 111
9.7 Rechte lijn in Wallonië (art. 52/1-2-3 WSucc) ............................................................................................... 111
9.8 Waalse gunstregimes: vrijstellingen ............................................................................................................ 111
9.9 Waalse verminderingen............................................................................................................................... 112
HOOFDSTUK 10: Procedure .................................................................................................................................. 113
10.1 Aangifteverplichting .................................................................................................................................. 113
10.2 Aangiftetermijn ......................................................................................................................................... 113
10.3 Betalingsplicht .......................................................................................................................................... 114
10.4 Betaling in natura van successierechten..................................................................................................... 114
DEEL 4: REGISTRATIERECHTEN.............................................................................................................................. 115
HOOFDSTUK 1: Algemeen kader en belang van de registratierechten .................................................................. 115
1.1 Plaats van de registratierechten in het fiscaal stelsel ................................................................................... 115
1.2 Belasting of retributie? ................................................................................................................................ 116
1.3 Budgettair belang per gewest...................................................................................................................... 116
Hoofdstuk 2: Kenmerken en toepassingsgebied van de registratierechten........................................................... 116
2.1 Eerste kenmerk: registratierechten zijn gedeeltelijk geregionaliseerde belastingen ...................................... 116
2.2 Tweede kenmerk: registratierechten zijn indirecte belastingen..................................................................... 117
2.3 Derde kenmerk: registratierechten zijn contantbelastingen .......................................................................... 118
2.4 Vierde kenmerk: registratierechten zijn formalistische belastingen .............................................................. 118
2.5 Vijfde kenmerk: belastingen op transacties onder de levenden ..................................................................... 119
pagina 6 van 144
,Hoofdstuk 3: De registratieverplichting ................................................................................................................ 119
3.1 Verplicht te registreren akten omwille van hun aard .................................................................................... 119
3.2 Verplicht te registreren akten omwille van hun voorwerp............................................................................. 120
Hoofdstuk 4: Soorten registratierechten .............................................................................................................. 120
4.1 Vaste registratierechten .............................................................................................................................. 120
Hoofdstuk 5: Het verkooprecht ............................................................................................................................ 122
5.1 Toepassingsvoorwaarden ............................................................................................................................ 122
5.2 Heffingsgrondslag ....................................................................................................................................... 123
5.3 Verminderingen van de heffingsgrondslag: abattement in Brussel ............................................................... 125
5.4 Tarieven verkooprecht................................................................................................................................. 126
5.5 Teruggave van registratierechten bij snelle wederverkoop ........................................................................... 128
Hoofdstuk 6: Openbare verkopen van roerende goederen ................................................................................... 129
Hoofdstuk 7: Huurovereenkomsten ..................................................................................................................... 129
7.1 Heffingsgrondslag ....................................................................................................................................... 130
7.2 Tarieven ...................................................................................................................................................... 130
7.3 Toepassingsvoorbeelden ............................................................................................................................. 130
Hoofdstuk 8: Vestiging van een hypotheek .......................................................................................................... 130
8.1 Heffingsgrondslag en tarief ......................................................................................................................... 130
Hoofdstuk 9: Het verdeelrecht ............................................................................................................................. 131
9.1 Toepassingsvoorwaarden ............................................................................................................................ 131
9.2 Heffingsgrondslag ....................................................................................................................................... 131
9.3 Tarief .......................................................................................................................................................... 132
9.4 Toepassingsvoorbeelden ............................................................................................................................. 132
Hoofdstuk 10: Inbreng in vennootschappen ......................................................................................................... 132
Hoofdstuk 11: Veroordelingsrecht en titelrecht ................................................................................................... 132
11.1 Veroordelingsrecht .................................................................................................................................... 133
11.2 Titelrecht................................................................................................................................................... 133
Hoofdstuk 12: De schenkingsrechten ................................................................................................................... 133
12.1 Verplichting tot registratie......................................................................................................................... 133
12.2 Heffingsgrondslag ..................................................................................................................................... 134
12.3 Tarieven schenkingsrechten Vlaams Gewest .............................................................................................. 135
pagina 7 van 144
, 12.4 Tarieven schenkingsrechten Brussels Gewest ............................................................................................. 137
12.5 Tarieven schenkingsrechten Waals Gewest ................................................................................................ 138
HET EXAMEN ........................................................................................................................................................ 140
pagina 8 van 144
,DEEL 1: ALGEMENE FISCALE BEGINSELEN
Hoofdstuk 1: De context en de inhoud van het belastingrecht
1.1 De staat van de Staat
In de OESO ranking neemt België de vijfde plaats in qua belastingdruk, vier landen scoren dus nog hoger.
Vooral de belastingdruk op arbeid is het pijnpunt. Op de OESO ranking ‘Taxing Wages’ staat een Belgische
alleenstaande zonder kinderen al vijfentwintig jaar op de eerste plaats: voor een gemiddeld loon moet 52,7
% aan de overheid worden afgestaan, voor hogere lonen loopt dit op tot 59 %.
Tegenover die hoge belastingdruk staat een uitgebouwde verzorgingsstaat: gezondheidszorg, sociale
zekerheid, onderwijs (in België subsidieert de overheid 87 % van de kostprijs van een student), pensioenen.
De prof beklemtoont dat dit een politieke keuze is en dat de financiering ervan onder druk staat door de
vergrijzing (in 2023 waren er 3,8 actieven per 67-plusser, tegen 2070 nog maar 2,4) en door het structureel
begrotingstekort.
Van de federale uitgaven gaat 78 miljard euro naar de deelstaten (gemeenschappen en gewesten), 50
miljard euro naar het bijpassen van de sociale zekerheid en 18 miljard euro naar rentelasten. Voor de
federale kerntaken (politie, defensie, justitie) blijft slechts 19 miljard euro over, terwijl de werkelijke
kostprijs ervan 37 miljard euro bedroeg in 2024.
1.2 Inhoud en voorwerp van het belastingrecht
Het belastingrecht regelt de wijze waarop de overheid een (financiële) prestatie kan vorderen van de
rechtssubjecten ten behoeve van het algemeen belang. Het is, anders gezegd, het geheel van rechtsregels
dat de overheid toelaat om dwang uit te oefenen om van burgers en ondernemingen een prestatie (meestal
een geldsom) te eisen met het oog op de financiering van het algemeen belang.
Het belastingrecht omvat vier grote onderdelen:
• De rechtsgrond van de belastingbevoegdheid: wie kan belastingen heffen?
• Het toepassingsgebied van de belasting: wie wordt belast, wat wordt belast, hoe wordt belast?
• De dwangmaatregelen van de overheid: controle, sanctionering en invordering.
• De fiscale geschillenbeslechting: hoe kan een belasting betwist worden?
In dit eerste deel ligt de klemtoon op de algemene beginselen die het kader vormen waarbinnen elke
concrete belasting moet passen. Voor de drie eerste hoofdtakken zal verder in het vak (deel 2 tot 4) de
personenbelasting, registratierechten, successierechten, vennootschapsbelasting en de BTW besproken
worden. De prof benadrukt verschillende keren dat het wetboek bij elke les meegenomen moet worden:
fiscaal recht is te complex en te veranderlijk om te memoriseren, men moet leren werken met de wettekst.
Hoofdstuk 2: Definitie van een belasting en de vier kenmerken
Een belasting doet een rechtsband ontstaan tussen de overheid en de belastingplichtige, waarbij een
heffing of prestatie wordt opgelegd ten behoeve van een overheid, met als doel in de openbare uitgaven
te voorzien.
pagina 9 van 144
, Uit deze definitie volgen vier kenmerken die altijd samen aanwezig moeten zijn:
• Een rechtsband (juridische relatie).
• Tussen de overheid en de belastingplichtige.
• Waarbij een heffing of prestatie wordt opgelegd ten behoeve van een overheid.
• Met als doel in de openbare uitgaven te voorzien.
EXAMEN !
De vier kenmerken van een belasting moeten op het examen vlot kunnen worden opgesomd én uitgelegd, telkens met de juridische
gevolgen die eraan vasthangen. De prof bevestigt uitdrukkelijk dat dit examenleerstof is.
2.1 Eerste kenmerk: een rechtsband
Zodra de toepassingsvoorwaarden van een belasting vervuld zijn, ontstaat er een juridische relatie tussen
overheid en belastingplichtige, namelijk de belastingschuld. Die belastingschuld heeft steeds twee
gezichten: een materieel en een formeel karakter.
2.1.1 Materiële en formele belastingschuld
• Materieel karakter: de berekening van de belasting. Op het ogenblik dat het belastbaar feit zich
voltrekt en alle wettelijke toepassingsvoorwaarden vervuld zijn, kan de belasting in beginsel worden
becijferd.
• Formeel karakter: de eisbaarheid en invordering. De materiële belastingschuld moet eerst in een
uitvoerbare titel worden gegoten vooraleer de fiscus tot dwanginvordering kan overgaan. De fiscus
moet daarvoor niet langs de rechter passeren, hij kan zelf een uitvoerbare titel creëren.
2.1.2 Eerste voorbeeld: de personenbelasting
De personenbelasting belast het persoonlijk inkomen (arbeidsinkomen, huurinkomen, roerend inkomen
zoals interesten en dividenden) over een welbepaalde periode, namelijk het kalenderjaar.
De tijdslijn is als volgt:
• Op 31 december om middernacht eindigt het kalenderjaar, op dat ogenblik ontstaat de materiële
belastingschuld (MBS), aangezien alle belastbare inkomsten van dat jaar dan vaststaan.
• Het jaar dat volgt op het kalenderjaar wordt het aanslagjaar genoemd. In dat aanslagjaar moet de
belastingplichtige een aangifte indienen, meestal via Tax-on-Web (MyMinFin).
• De administratie controleert de aangifte en moet de belasting inkohieren (uitvoerbare titel creëren).
Dit moet gebeuren uiterlijk op 30 juni van het jaar volgend op het aanslagjaar.
• Inkomstenjaar 2025 = aanslagjaar 2026, de formele belastingschuld (FBS) moet ten laatste op 30 juni
2027 worden vastgesteld.
Als de administratie de aanslagtermijn laat verstrijken, vervalt zij van haar recht om de belasting nog te
heffen. In de personenbelasting is de formalisering dus een verplichting.
2.1.3 Tweede voorbeeld: de successierechten (Brussel en Wallonië)
De successierechten belasten één welbepaald feit, met name het openvallen van de nalatenschap. Het
belastbaar feit (en dus de materiële belastingschuld) ontstaat op het ogenblik van het overlijden zelf.
• De belastingschuld is direct opeisbaar, zonder voorafgaande formalisering.
pagina 10 van 144
Gedoceerd door prof. Dr. Michiel Maus
pagina 1 van 144
,DEEL 1: ALGEMENE FISCALE BEGINSELEN ................................................................................................................. 9
Hoofdstuk 1: De context en de inhoud van het belastingrecht ................................................................................. 9
1.1 De staat van de Staat ...................................................................................................................................... 9
1.2 Inhoud en voorwerp van het belastingrecht ..................................................................................................... 9
Hoofdstuk 2: Definitie van een belasting en de vier kenmerken ............................................................................... 9
2.1 Eerste kenmerk: een rechtsband .................................................................................................................... 10
2.2 Tweede kenmerk: tussen de overheid en de belastingplichtige ....................................................................... 11
2.3 Derde kenmerk: een heffing of prestatie ten behoeve van de overheid ........................................................... 16
2.4 Vierde kenmerk: het doel, voorzien in de openbare uitgaven .......................................................................... 17
Hoofdstuk 3: Grondwettelijke voorschriften .......................................................................................................... 17
3.1 Het fiscaal legaliteitsbeginsel ........................................................................................................................ 18
3.2 Het fiscaal eenjarigheidsbeginsel ................................................................................................................... 20
3.3 Het fiscaal gelijkheidsbeginsel ....................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 4: Algemene beginselen ........................................................................................................................ 22
4.1 De fiscale vordering is van openbare orde ...................................................................................................... 22
4.2 Het principieel verbod op dubbele belastingheffing ........................................................................................ 24
DEEL 2: PERSONENBELASTING ................................................................................................................................ 30
Hoofdstuk 1: Algemene situering van de personenbelasting .................................................................................. 30
1.1 De personenbelasting als inkomstenbelasting ................................................................................................ 30
1.2 Vier soorten inkomstenbelastingen................................................................................................................ 30
1.3 Wat belast de personenbelasting precies? ..................................................................................................... 30
Hoofdstuk 2: De bevoegdheid inzake personenbelasting ....................................................................................... 30
Hoofdstuk 3: De systematiek van de personenbelasting ........................................................................................ 31
3.1 Materiële en formele belastingschuld in de personenbelasting....................................................................... 31
3.2 De vier categorieën van inkomsten ................................................................................................................ 31
3.3 Eenjarigheidsbeginsel .................................................................................................................................... 32
3.4 Het werkschema van de personenbelasting ................................................................................................... 32
Hoofdstuk 4: Het belastingsubject in de personenbelasting ................................................................................... 32
4.1 Het begrip rijksinwoner ................................................................................................................................. 32
4.2 Vestigingscriterium en niet nationaliteit ........................................................................................................ 33
4.3 Wettelijke vermoedens van rijksinwonerschap ............................................................................................... 33
pagina 2 van 144
, 4.4 Uitbreidingen en beperkingen van het rijksinwonerschap ............................................................................... 33
Hoofdstuk 5: De belastbare inkomsten en het schema van de primaire kwalificaties............................................. 34
5.1 Het belang van de juiste kwalificatie.............................................................................................................. 34
5.2 Het schema van de primaire kwalificaties ...................................................................................................... 34
5.3 Het werkschema: van bruto naar netto naar belasting ................................................................................... 35
Hoofdstuk 6: De onroerende inkomsten................................................................................................................. 36
6.1 Het begrip onroerende inkomsten ................................................................................................................. 36
6.2 Bepaling van het bruto onroerend inkomen: drie methodes ........................................................................... 37
6.3 De methode van het kadastraal inkomen ....................................................................................................... 37
6.4 De methode van het reëel netto-inkomen ...................................................................................................... 40
6.5 De methode van het reëel bruto-inkomen ...................................................................................................... 42
6.6 Van bruto naar netto: vrijstellingen, verminderingen en aftrekposten ............................................................ 43
6.7 Pro rata berekening bij wisseling van zakelijk genotsrecht ............................................................................. 44
Hoofdstuk 7: De roerende inkomsten..................................................................................................................... 44
7.1 Begrip ........................................................................................................................................................... 44
7.2 Dubbele belasting en internationale uitwisseling ........................................................................................... 44
7.3 Soorten roerende inkomsten.......................................................................................................................... 45
7.4 Bijzonderheden ............................................................................................................................................. 46
7.5 Vrijstellingen ................................................................................................................................................. 46
Hoofdstuk 8: De beroepsinkomsten ....................................................................................................................... 47
8.1 Algemeen begrip en categorieën beroepsinkomen ......................................................................................... 47
8.2 Voordelen van alle aard ................................................................................................................................ 49
8.3 Vrijstellingen ................................................................................................................................................. 51
8.4. Aftrekposten van het beroepsinkomen.......................................................................................................... 53
Hoofdstuk 9: De diverse inkomsten ........................................................................................................................ 60
9.1 Algemene kenmerken .................................................................................................................................... 60
9.2 Opsomming soorten diverse inkomsten ......................................................................................................... 61
9.3 Toevallige winsten of baten + winsten uit speculatie ...................................................................................... 61
9.4 Deeleconomie en verenigingswerk ................................................................................................................. 63
9.5 Prijzen aan kunstenaars ................................................................................................................................ 64
9.6 Sportpremies internationale prestaties .......................................................................................................... 64
9.7 Onderhoudsuitkeringen ................................................................................................................................. 65
pagina 3 van 144
, 9.8 Onderverhuring, concessies, loten, jacht en visvangst .................................................................................... 66
9.9 Meerwaarden op gronden ............................................................................................................................. 66
9.9.1 Termijnvereiste .......................................................................................................................................... 66
9.10 Meerwaarden op gebouwen........................................................................................................................ 67
9.11 Meerwaarden op financiële vaste activa (nieuwe meerwaardebelasting) ..................................................... 68
9.12 Overige diverse inkomsten........................................................................................................................... 71
9.13 Carry forward verliezen diverse inkomsten ................................................................................................... 72
Hoofdstuk 10: Aftrekbare bestedingen................................................................................................................... 72
10.1 Achtergrond: afbouw .................................................................................................................................. 72
10.2 Onderhoudsuitkeringen bij plichtige ............................................................................................................ 72
Hoofdstuk 11: Taxatie van gezinnen ....................................................................................................................... 73
11.1 Basisregel: gezamenlijke belastbaarheid ...................................................................................................... 73
11.2 Correctie 1: de decumulatieregel (art. 127 WIB 92) ...................................................................................... 73
11.3 Correctie 2: het huwelijksquotiënt (art. 88 WIB 92) ...................................................................................... 74
11.4 Correctie 3: toekenning aan meewerkende echtgenoot (art. 86 WIB 92)....................................................... 74
Hoofdstuk 12: Berekening van de personenbelasting ............................................................................................. 74
12.1 Bevoegdheidsverdeling: zesde staatshervorming ......................................................................................... 75
12.2 De vier bevoegdheidsstappen ...................................................................................................................... 75
12.3 Berekening van de Belasting Staat ............................................................................................................... 76
12.4 Gewestelijke opcentiemen ........................................................................................................................... 79
12.5 Belastingverminderingen ............................................................................................................................. 79
12.6 Aanvullende gemeentebelasting .................................................................................................................. 80
DEEL 3: SUCCESSIERECHTEN ................................................................................................................................... 81
HOOFDSTUK 1: Successierechten (Erfbelasting) ..................................................................................................... 81
1.1 Het belang van successierechten ................................................................................................................... 81
HOOFDSTUK 2: Kenmerken en toepassingsgebied ................................................................................................. 83
2.1 Overgang van vermogen door overlijden ....................................................................................................... 83
2.2 Indirecte belasting......................................................................................................................................... 83
2.3 Twee soorten successieheffing....................................................................................................................... 84
2.4 Probleem van dubbele belasting .................................................................................................................... 84
2.5 Geregionaliseerde belasting .......................................................................................................................... 85
2.6 Lokalisatiecriteria .......................................................................................................................................... 86
pagina 4 van 144
,HOOFDSTUK 3: Belaste verkrijgingen ..................................................................................................................... 87
3.1. Verkrijgingen ingevolge wettelijke devolutie ................................................................................................. 87
HOOFDSTUK 4: Gelijkgestelde verkrijgingen (fictiebepalingen) .............................................................................. 89
4.1 Algemene kenmerken .................................................................................................................................... 89
4.2 Schuldbekentenissen en bepaalde schenkingen van roerende goederen (art. 4) .............................................. 89
4.3 Ongelijke verdeling van huwgemeenschappen (art. 5) ................................................................................... 90
4.4 Niet geregistreerde schenkingen voor het overlijden (art. 7)........................................................................... 91
4.5 Bedingen ten behoeve van een derde (art. 8) ................................................................................................. 92
4.6 Overdrachten ten bezwarende titel met voorbehoud van vruchtgebruik (art. 9-12) ........................................ 93
HOOFDSTUK 5: De belastbare grondslag ................................................................................................................ 94
5.1 Wettelijke basis............................................................................................................................................. 94
5.2 Belastbare activa: het wereldvermogen ......................................................................................................... 94
5.3 De schulden van de erflater ........................................................................................................................... 95
5.4 Aftrek van buitenlandse successiebelasting.................................................................................................... 97
HOOFDSTUK 6: De waarderingsregels .................................................................................................................... 97
6.1 Algemene waarderingsregels ........................................................................................................................ 97
6.2 Uitzonderingen op de algemene regel............................................................................................................ 97
6.3 Waardering van vruchtgebruik ...................................................................................................................... 98
6.4 Waardering van renten ................................................................................................................................. 99
6.5 Voorafgaande schatting .............................................................................................................................. 100
6.6 Waardering van het passief ......................................................................................................................... 100
HOOFDSTUK 7: Tarieven Vlaams Gewest.............................................................................................................. 100
7.1 Algemene beginselen van de tarieven .......................................................................................................... 100
7.2 Algemene tarieven in rechte lijn en tussen partners ..................................................................................... 101
7.3 Algemene tarieven tussen broers en zussen ................................................................................................. 101
7.4 Algemene tarieven tussen anderen .............................................................................................................. 101
7.5 Wie wordt gelijkgesteld met partners en rechte lijn? .................................................................................... 101
7.6 Vlaamse gunstregimes ................................................................................................................................ 102
7.7 Verminderingen in het Vlaams Gewest ........................................................................................................ 104
7.8 Vrijstellingen in het Vlaams Gewest ............................................................................................................. 105
HOOFDSTUK 8: Tarieven Brussels Gewest ............................................................................................................ 106
8.1 Tarieven in rechte lijn en tussen partners ..................................................................................................... 106
pagina 5 van 144
, 8.2 Tarieven tussen broers en zussen ................................................................................................................. 106
8.3 Tarieven tussen ooms, tantes, neven en nichten .......................................................................................... 107
8.4 Tarieven tussen anderen ............................................................................................................................. 107
8.5 Echtgenoten en samenwonenden ......................................................................................................... 107
8.6 Rechte lijn in Brussel (art. 50 WSucc) ........................................................................................................... 107
8.7 Brusselse gunstregimes ............................................................................................................................... 108
HOOFDSTUK 9: Tarieven Waals Gewest ............................................................................................................... 109
9.1 Waals Regeerakkoord 2024-2029: halvering tarieven vanaf 2028 ................................................................ 109
9.2 Huidige tarieven in rechte lijn en tussen partners ......................................................................................... 110
9.3 Tarieven tussen broers en zussen ................................................................................................................. 110
9.4 Tarieven tussen ooms, tantes, neven en nichten .......................................................................................... 110
9.5 Tarieven tussen anderen ............................................................................................................................. 111
9.6 Echtgenoten en samenwonenden ................................................................................................................ 111
9.7 Rechte lijn in Wallonië (art. 52/1-2-3 WSucc) ............................................................................................... 111
9.8 Waalse gunstregimes: vrijstellingen ............................................................................................................ 111
9.9 Waalse verminderingen............................................................................................................................... 112
HOOFDSTUK 10: Procedure .................................................................................................................................. 113
10.1 Aangifteverplichting .................................................................................................................................. 113
10.2 Aangiftetermijn ......................................................................................................................................... 113
10.3 Betalingsplicht .......................................................................................................................................... 114
10.4 Betaling in natura van successierechten..................................................................................................... 114
DEEL 4: REGISTRATIERECHTEN.............................................................................................................................. 115
HOOFDSTUK 1: Algemeen kader en belang van de registratierechten .................................................................. 115
1.1 Plaats van de registratierechten in het fiscaal stelsel ................................................................................... 115
1.2 Belasting of retributie? ................................................................................................................................ 116
1.3 Budgettair belang per gewest...................................................................................................................... 116
Hoofdstuk 2: Kenmerken en toepassingsgebied van de registratierechten........................................................... 116
2.1 Eerste kenmerk: registratierechten zijn gedeeltelijk geregionaliseerde belastingen ...................................... 116
2.2 Tweede kenmerk: registratierechten zijn indirecte belastingen..................................................................... 117
2.3 Derde kenmerk: registratierechten zijn contantbelastingen .......................................................................... 118
2.4 Vierde kenmerk: registratierechten zijn formalistische belastingen .............................................................. 118
2.5 Vijfde kenmerk: belastingen op transacties onder de levenden ..................................................................... 119
pagina 6 van 144
,Hoofdstuk 3: De registratieverplichting ................................................................................................................ 119
3.1 Verplicht te registreren akten omwille van hun aard .................................................................................... 119
3.2 Verplicht te registreren akten omwille van hun voorwerp............................................................................. 120
Hoofdstuk 4: Soorten registratierechten .............................................................................................................. 120
4.1 Vaste registratierechten .............................................................................................................................. 120
Hoofdstuk 5: Het verkooprecht ............................................................................................................................ 122
5.1 Toepassingsvoorwaarden ............................................................................................................................ 122
5.2 Heffingsgrondslag ....................................................................................................................................... 123
5.3 Verminderingen van de heffingsgrondslag: abattement in Brussel ............................................................... 125
5.4 Tarieven verkooprecht................................................................................................................................. 126
5.5 Teruggave van registratierechten bij snelle wederverkoop ........................................................................... 128
Hoofdstuk 6: Openbare verkopen van roerende goederen ................................................................................... 129
Hoofdstuk 7: Huurovereenkomsten ..................................................................................................................... 129
7.1 Heffingsgrondslag ....................................................................................................................................... 130
7.2 Tarieven ...................................................................................................................................................... 130
7.3 Toepassingsvoorbeelden ............................................................................................................................. 130
Hoofdstuk 8: Vestiging van een hypotheek .......................................................................................................... 130
8.1 Heffingsgrondslag en tarief ......................................................................................................................... 130
Hoofdstuk 9: Het verdeelrecht ............................................................................................................................. 131
9.1 Toepassingsvoorwaarden ............................................................................................................................ 131
9.2 Heffingsgrondslag ....................................................................................................................................... 131
9.3 Tarief .......................................................................................................................................................... 132
9.4 Toepassingsvoorbeelden ............................................................................................................................. 132
Hoofdstuk 10: Inbreng in vennootschappen ......................................................................................................... 132
Hoofdstuk 11: Veroordelingsrecht en titelrecht ................................................................................................... 132
11.1 Veroordelingsrecht .................................................................................................................................... 133
11.2 Titelrecht................................................................................................................................................... 133
Hoofdstuk 12: De schenkingsrechten ................................................................................................................... 133
12.1 Verplichting tot registratie......................................................................................................................... 133
12.2 Heffingsgrondslag ..................................................................................................................................... 134
12.3 Tarieven schenkingsrechten Vlaams Gewest .............................................................................................. 135
pagina 7 van 144
, 12.4 Tarieven schenkingsrechten Brussels Gewest ............................................................................................. 137
12.5 Tarieven schenkingsrechten Waals Gewest ................................................................................................ 138
HET EXAMEN ........................................................................................................................................................ 140
pagina 8 van 144
,DEEL 1: ALGEMENE FISCALE BEGINSELEN
Hoofdstuk 1: De context en de inhoud van het belastingrecht
1.1 De staat van de Staat
In de OESO ranking neemt België de vijfde plaats in qua belastingdruk, vier landen scoren dus nog hoger.
Vooral de belastingdruk op arbeid is het pijnpunt. Op de OESO ranking ‘Taxing Wages’ staat een Belgische
alleenstaande zonder kinderen al vijfentwintig jaar op de eerste plaats: voor een gemiddeld loon moet 52,7
% aan de overheid worden afgestaan, voor hogere lonen loopt dit op tot 59 %.
Tegenover die hoge belastingdruk staat een uitgebouwde verzorgingsstaat: gezondheidszorg, sociale
zekerheid, onderwijs (in België subsidieert de overheid 87 % van de kostprijs van een student), pensioenen.
De prof beklemtoont dat dit een politieke keuze is en dat de financiering ervan onder druk staat door de
vergrijzing (in 2023 waren er 3,8 actieven per 67-plusser, tegen 2070 nog maar 2,4) en door het structureel
begrotingstekort.
Van de federale uitgaven gaat 78 miljard euro naar de deelstaten (gemeenschappen en gewesten), 50
miljard euro naar het bijpassen van de sociale zekerheid en 18 miljard euro naar rentelasten. Voor de
federale kerntaken (politie, defensie, justitie) blijft slechts 19 miljard euro over, terwijl de werkelijke
kostprijs ervan 37 miljard euro bedroeg in 2024.
1.2 Inhoud en voorwerp van het belastingrecht
Het belastingrecht regelt de wijze waarop de overheid een (financiële) prestatie kan vorderen van de
rechtssubjecten ten behoeve van het algemeen belang. Het is, anders gezegd, het geheel van rechtsregels
dat de overheid toelaat om dwang uit te oefenen om van burgers en ondernemingen een prestatie (meestal
een geldsom) te eisen met het oog op de financiering van het algemeen belang.
Het belastingrecht omvat vier grote onderdelen:
• De rechtsgrond van de belastingbevoegdheid: wie kan belastingen heffen?
• Het toepassingsgebied van de belasting: wie wordt belast, wat wordt belast, hoe wordt belast?
• De dwangmaatregelen van de overheid: controle, sanctionering en invordering.
• De fiscale geschillenbeslechting: hoe kan een belasting betwist worden?
In dit eerste deel ligt de klemtoon op de algemene beginselen die het kader vormen waarbinnen elke
concrete belasting moet passen. Voor de drie eerste hoofdtakken zal verder in het vak (deel 2 tot 4) de
personenbelasting, registratierechten, successierechten, vennootschapsbelasting en de BTW besproken
worden. De prof benadrukt verschillende keren dat het wetboek bij elke les meegenomen moet worden:
fiscaal recht is te complex en te veranderlijk om te memoriseren, men moet leren werken met de wettekst.
Hoofdstuk 2: Definitie van een belasting en de vier kenmerken
Een belasting doet een rechtsband ontstaan tussen de overheid en de belastingplichtige, waarbij een
heffing of prestatie wordt opgelegd ten behoeve van een overheid, met als doel in de openbare uitgaven
te voorzien.
pagina 9 van 144
, Uit deze definitie volgen vier kenmerken die altijd samen aanwezig moeten zijn:
• Een rechtsband (juridische relatie).
• Tussen de overheid en de belastingplichtige.
• Waarbij een heffing of prestatie wordt opgelegd ten behoeve van een overheid.
• Met als doel in de openbare uitgaven te voorzien.
EXAMEN !
De vier kenmerken van een belasting moeten op het examen vlot kunnen worden opgesomd én uitgelegd, telkens met de juridische
gevolgen die eraan vasthangen. De prof bevestigt uitdrukkelijk dat dit examenleerstof is.
2.1 Eerste kenmerk: een rechtsband
Zodra de toepassingsvoorwaarden van een belasting vervuld zijn, ontstaat er een juridische relatie tussen
overheid en belastingplichtige, namelijk de belastingschuld. Die belastingschuld heeft steeds twee
gezichten: een materieel en een formeel karakter.
2.1.1 Materiële en formele belastingschuld
• Materieel karakter: de berekening van de belasting. Op het ogenblik dat het belastbaar feit zich
voltrekt en alle wettelijke toepassingsvoorwaarden vervuld zijn, kan de belasting in beginsel worden
becijferd.
• Formeel karakter: de eisbaarheid en invordering. De materiële belastingschuld moet eerst in een
uitvoerbare titel worden gegoten vooraleer de fiscus tot dwanginvordering kan overgaan. De fiscus
moet daarvoor niet langs de rechter passeren, hij kan zelf een uitvoerbare titel creëren.
2.1.2 Eerste voorbeeld: de personenbelasting
De personenbelasting belast het persoonlijk inkomen (arbeidsinkomen, huurinkomen, roerend inkomen
zoals interesten en dividenden) over een welbepaalde periode, namelijk het kalenderjaar.
De tijdslijn is als volgt:
• Op 31 december om middernacht eindigt het kalenderjaar, op dat ogenblik ontstaat de materiële
belastingschuld (MBS), aangezien alle belastbare inkomsten van dat jaar dan vaststaan.
• Het jaar dat volgt op het kalenderjaar wordt het aanslagjaar genoemd. In dat aanslagjaar moet de
belastingplichtige een aangifte indienen, meestal via Tax-on-Web (MyMinFin).
• De administratie controleert de aangifte en moet de belasting inkohieren (uitvoerbare titel creëren).
Dit moet gebeuren uiterlijk op 30 juni van het jaar volgend op het aanslagjaar.
• Inkomstenjaar 2025 = aanslagjaar 2026, de formele belastingschuld (FBS) moet ten laatste op 30 juni
2027 worden vastgesteld.
Als de administratie de aanslagtermijn laat verstrijken, vervalt zij van haar recht om de belasting nog te
heffen. In de personenbelasting is de formalisering dus een verplichting.
2.1.3 Tweede voorbeeld: de successierechten (Brussel en Wallonië)
De successierechten belasten één welbepaald feit, met name het openvallen van de nalatenschap. Het
belastbaar feit (en dus de materiële belastingschuld) ontstaat op het ogenblik van het overlijden zelf.
• De belastingschuld is direct opeisbaar, zonder voorafgaande formalisering.
pagina 10 van 144
