Samenvatting Milieukunde en Duurzame On-
twikkeling
Klimaat, Circulaire Economie, Energietransitie en Mi-
lieubeleid
Complete Samenvatting voor HBO & WO
Versie: 2026
Geschikt voor: HBO Milieukunde, Technische Bedrijfskunde, Built Environ-
ment; WO Environmental Science
Inhoud: Alle kernthema’s + begrippenlijst + tentamentips
� Heeft deze samenvatting je geholpen bij je tentamen? Laat dan een
review achter op Stuvia!
Inhoudsopgave
1. Ecologie Basis
2. Klimaatverandering
3. Energietransitie
4. Circulaire Economie
5. Water en Bodem
6. Luchtkwaliteit
7. Biodiversiteit
8. Milieubeleid en Wetgeving
9. MVO en ESG
10. Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s)
Hoofdstuk 1: Ecologie Basis
1.1 Ecosysteem
Begrip Beschrijving
Ecosysteem Levensgemeenschap + abiotische omgeving
Biotisch Levende componenten (planten, dieren,
micro-organismen)
Abiotisch Niet-levend (water, bodem, temperatuur, licht)
Voedselketen Producent → consument → topconsument →
decomposer
1
, Begrip Beschrijving
Kringloop Stofkringloop (C, N, P, water)
1.2 Planetary Boundaries (Rockström)
Grens Status 2026
Klimaatverandering � Overschreden (>1,5°C dreigt)
Biodiversiteitsverlies � Ernstig overschreden
Stikstofcyclus � Ernstig overschreden
Landgebruik � Risico
Zoetwater � Risico
Oceaanverzuring � Grens nadert
Ozonlaag � Herstellend
Aerosolen � Regionaal overschreden
Nieuwe stoffen � Overschreden (plastics, PFAS)
Hoofdstuk 2: Klimaatverandering
2.1 Broeikaseffect
Gas Bron Aandeel
CO� Fossiele brandstoffen, ontbossing ~75%
CH� (methaan) Veeteelt, rijstvelden, aardgas ~16%
N�O (lachgas) Landbouw (mest), industrie ~6%
F-gassen Koeling, industrie ~3%
2.2 Gevolgen
Gevolg Beschrijving
Temperatuurstijging +1,2°C sinds pre-industrieel
Zeespiegelstijging ~3,6 mm/jaar (versnellend)
Extreme Hittegolven, droogte, overstromingen
weersomstandigheden
IJssmelting Gletsjers, Groenland, Antarctica
Oceaanverzuring CO� opname → pH daling → koraal
Biodiversiteitsverlies Soorten kunnen niet snel genoeg aanpassen
2
twikkeling
Klimaat, Circulaire Economie, Energietransitie en Mi-
lieubeleid
Complete Samenvatting voor HBO & WO
Versie: 2026
Geschikt voor: HBO Milieukunde, Technische Bedrijfskunde, Built Environ-
ment; WO Environmental Science
Inhoud: Alle kernthema’s + begrippenlijst + tentamentips
� Heeft deze samenvatting je geholpen bij je tentamen? Laat dan een
review achter op Stuvia!
Inhoudsopgave
1. Ecologie Basis
2. Klimaatverandering
3. Energietransitie
4. Circulaire Economie
5. Water en Bodem
6. Luchtkwaliteit
7. Biodiversiteit
8. Milieubeleid en Wetgeving
9. MVO en ESG
10. Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s)
Hoofdstuk 1: Ecologie Basis
1.1 Ecosysteem
Begrip Beschrijving
Ecosysteem Levensgemeenschap + abiotische omgeving
Biotisch Levende componenten (planten, dieren,
micro-organismen)
Abiotisch Niet-levend (water, bodem, temperatuur, licht)
Voedselketen Producent → consument → topconsument →
decomposer
1
, Begrip Beschrijving
Kringloop Stofkringloop (C, N, P, water)
1.2 Planetary Boundaries (Rockström)
Grens Status 2026
Klimaatverandering � Overschreden (>1,5°C dreigt)
Biodiversiteitsverlies � Ernstig overschreden
Stikstofcyclus � Ernstig overschreden
Landgebruik � Risico
Zoetwater � Risico
Oceaanverzuring � Grens nadert
Ozonlaag � Herstellend
Aerosolen � Regionaal overschreden
Nieuwe stoffen � Overschreden (plastics, PFAS)
Hoofdstuk 2: Klimaatverandering
2.1 Broeikaseffect
Gas Bron Aandeel
CO� Fossiele brandstoffen, ontbossing ~75%
CH� (methaan) Veeteelt, rijstvelden, aardgas ~16%
N�O (lachgas) Landbouw (mest), industrie ~6%
F-gassen Koeling, industrie ~3%
2.2 Gevolgen
Gevolg Beschrijving
Temperatuurstijging +1,2°C sinds pre-industrieel
Zeespiegelstijging ~3,6 mm/jaar (versnellend)
Extreme Hittegolven, droogte, overstromingen
weersomstandigheden
IJssmelting Gletsjers, Groenland, Antarctica
Oceaanverzuring CO� opname → pH daling → koraal
Biodiversiteitsverlies Soorten kunnen niet snel genoeg aanpassen
2
