OLOD Persoonsgerichte ondersteuningsplanning (PO)
Algemene info over het vak
• Leerpad doorlopen tegen volgende oefensessie – zie zelftests
• Lessen zijn niet verplicht, wel aanwezigheden
• Examenopdracht 6/20, examen 14/20
• Ppt’s + leerpaden zijn te kennen studiemateriaal
• Leerdoelen per leerpad als kapstok
• Link met competentie 5 van EVK (stage): Je ondersteunt de client en zijn netwerk op maat en
handelingsgericht
WAT IS PO?
Persoonsgerichte ondersteuningsplanning zonder methodisch handelen is als reizen zonder GPS/kaart.
Je doet zomaar iets, zonder garantie dat je de juiste richting uitgaat.
Methodisch handelen is als werken mét een GPS. Je weet waar je naartoe werkt, je hebt een plan en past
het aan waar nodig.
ORTHOPEDAGOGIEK: EEN HANDELINGSWETENSCHAP
Orthopedagogiek is een handelingswetenschap, die doelgericht onderzoekt hoe we de kwaliteit van leven,
de inclusie en participatie in de maatschappij van alle betrokkenen kunnen verbeteren.
We gaan niet zomaar handelen, maar methodisch handelen.
METHODISCH HANDELEN
Vier
centrale kenmerken:
1. Doelgericht = een duidelijk doel voor ogen hebben
2. Bewust = je weet waarom je de dingen doet
3. Systematisch = stap voor stap de zaken aanpakken
4. Procesmatig = je handelen in vraag stellen – zijn we naar het doel aan het werken? – en bijsturen
→ Orthopedagogisch handelen vertrekt altijd vanuit de vraag van de persoon met een
ondersteuningsnood – wat heeft de cliënt nodig?
→ Je hebt een functionele relatie met de persoon die je gaat ondersteunen
1
,OLOD Persoonsgerichte ondersteuningsplanning (PO)
→ Een professionele empathische houding is essentieel, maar anderzijds moet je de professionele
afstand ook kunnen bewaren.
VERSCHILLENDE SOORTEN PLANNEN
Beleidsplan Afdelingsplan Persoonlijke ondersteuningsplan
Organisatie Onderdeel organisatie Individu
Visie, missie, doelstellingen en Vertaling doelstelling vanuit het Specifieke ondersteuning voor
werkwijze van een organisatie beleidslan voor een specifieke één specifieke persoon die je
afdeling gaat opmaken.
VAN HANDELINGSPLANNING NAAR EEN PERSOONSGERICHT ONDERSTEUNINGSPROCES
DE TERM ‘HANDELINGSPLANNING’
‘Handelingsplanning’: sinds ‘80 centraal begrip orthopedagogiek
“Handelingsplanning is het gebeuren in de instelling waarbij functionarissen zich beraden over de manier
waarop de leefsituatie van hun cliënten verbeterd kan worden ten gevolge van hun eigen optreden naar
die cliënten toe.”
‘Het gebeuren’
• = een permanent gebeuren
• = een cyclisch proces: iets dynamisch
• m.a.w.: ons handelen stopt nooit
Gelijke indeling in veel verschillende modellen
CYCLISCH PROCES MET 4 FASEN
1. Beeldvorming: Wie is de persoon en wat heeft hij nodig? – Wat kunnen ze goed, waar botsen ze op,
wat zijn de interesses?
2. Planning: Waar werken we naartoe (doelen) en op welke manier (acties)?
3. Uitvoeren & monitoring: Bewaken of de vooropgestelde ondersteuning er echt voor zorgt dat de
persoon de vooropgestelde doelen bereikt – regelmatig aftoetsen of er in de juiste richting wordt
gewerkt – acties uitvoeren, opvolgen en bijsturen
2
,OLOD Persoonsgerichte ondersteuningsplanning (PO)
4. Evalueren: Zijn de vooropgestelde doelen bereikt?
→ Je mag steeds teruggaan naar voorgaande fases in het cyclisch proces
→ Ons handelen stopt nooit
‘Een instelling’ (waar?): residentieel, ambulant of
outreachend
‘Functionarissen’ (wie kan in een voorziening beschouwd worden als ‘deskundig’?): 3 modellen van Klomp:
• Deskundigheidsmodel: deskundigen binnen de organisatie (bv. psycholoog of orthopedagoog)
neemt de regie in handen – zij stellen het plan op en vertalen het naar degenen die dagelijks de
personen ondersteunen
• Betrokkenheidsmodel: de aandachtsbegeleider of IB neemt de regie in handen om handelingsplan
op te stellen – deze professionals staan het dichtst bij de personen en stellen het plan op – zij
kunnen beroep doen op specifieke ‘deskundigen’
• Participatiemodel: de regie ligt bij de persoon met een specifieke ondersteuningsbehoefte en zijn
omgeving – opmaken van het plan is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de persoon
zelf en nauw betrokkenen
‘Een leefsituatie’ (een persoon in specifieke context): wie is de persoon, netwerk/context rond de persoon?
→ Handelingsplanning gaat over meer dat enkel de persoon zelf
‘Hun eigen optreden’: SAMEN handelen met de persoon
PARADIGMA-OMSLAG
3
, OLOD Persoonsgerichte ondersteuningsplanning (PO)
Paradigma heeft impact op je referentiekader en de manier waarop je gaat handelen
Gevolgen van de paradigmaverschuiving sinds 1990:
• Persoon in totaliteit; naast oog voor specifieke ondersteuningsbehoeften ook aandacht voor
mogelijkheden, sterktes en veerkracht
• Natuurlijk netwerk rond persoon als partners waarmee men in dialoog gaat
o Rol sociaal netwerk wordt groter
• Naast oog voor de kwaliteit van zorg, verschuift focus steeds meer op kwaliteit van leven
o Van zorg- naar ondersteuningsdenken
• Persoon staat centraal en heeft de regie over zijn leven
o Geïndividualiseerde ondersteuning: ‘wat heeft deze specifieke persoon nodig?’
WHAT’S IN A NAME?
We maken een onderscheid tussen:
• Handelingsplanning: het proces, het hele cyclisch gebeuren dat ons orthopedagogisch handelen
aanstuurt)
• Handelingsplan: het digitaal of geschreven product, alles wat van het proces is neergeschreven
In de praktijk zien we dat elke organisatie een eigen manier van werken heeft, aangepast aan de eigenheid
van haar werking en de personen die ze ondersteunt. Dat verhaalt zich in het gebruik van diverse termen
voor het proces en de bijbehorende neerslag (= product).
Sinds de komst van het Kwaliteitsdecreet (2005) in heel wat sectoren verplicht om een neerslag te hebben.
• Zorgplan (medisch)
• Hulpverleningsplan (therapeutisch)
• Behandelingsplan (medisch/therapeutisch)
• Ondersteuningsplan (supportdenken/ondersteuningsdenken)
• Begeleidingsplan (coaching, supportdenken/ondersteuningsdenken)
Wij kiezen voor:
• ‘Persoonsgericht ondersteuningsproces’ = het hele cyclische proces dat ons orthopedagogisch
handelen aanstuurt
• ‘Persoonlijk ondersteuningsplan (POP)’ = het neergeschreven product van dit doorlopen proces
UITDAGINGEN
4
Algemene info over het vak
• Leerpad doorlopen tegen volgende oefensessie – zie zelftests
• Lessen zijn niet verplicht, wel aanwezigheden
• Examenopdracht 6/20, examen 14/20
• Ppt’s + leerpaden zijn te kennen studiemateriaal
• Leerdoelen per leerpad als kapstok
• Link met competentie 5 van EVK (stage): Je ondersteunt de client en zijn netwerk op maat en
handelingsgericht
WAT IS PO?
Persoonsgerichte ondersteuningsplanning zonder methodisch handelen is als reizen zonder GPS/kaart.
Je doet zomaar iets, zonder garantie dat je de juiste richting uitgaat.
Methodisch handelen is als werken mét een GPS. Je weet waar je naartoe werkt, je hebt een plan en past
het aan waar nodig.
ORTHOPEDAGOGIEK: EEN HANDELINGSWETENSCHAP
Orthopedagogiek is een handelingswetenschap, die doelgericht onderzoekt hoe we de kwaliteit van leven,
de inclusie en participatie in de maatschappij van alle betrokkenen kunnen verbeteren.
We gaan niet zomaar handelen, maar methodisch handelen.
METHODISCH HANDELEN
Vier
centrale kenmerken:
1. Doelgericht = een duidelijk doel voor ogen hebben
2. Bewust = je weet waarom je de dingen doet
3. Systematisch = stap voor stap de zaken aanpakken
4. Procesmatig = je handelen in vraag stellen – zijn we naar het doel aan het werken? – en bijsturen
→ Orthopedagogisch handelen vertrekt altijd vanuit de vraag van de persoon met een
ondersteuningsnood – wat heeft de cliënt nodig?
→ Je hebt een functionele relatie met de persoon die je gaat ondersteunen
1
,OLOD Persoonsgerichte ondersteuningsplanning (PO)
→ Een professionele empathische houding is essentieel, maar anderzijds moet je de professionele
afstand ook kunnen bewaren.
VERSCHILLENDE SOORTEN PLANNEN
Beleidsplan Afdelingsplan Persoonlijke ondersteuningsplan
Organisatie Onderdeel organisatie Individu
Visie, missie, doelstellingen en Vertaling doelstelling vanuit het Specifieke ondersteuning voor
werkwijze van een organisatie beleidslan voor een specifieke één specifieke persoon die je
afdeling gaat opmaken.
VAN HANDELINGSPLANNING NAAR EEN PERSOONSGERICHT ONDERSTEUNINGSPROCES
DE TERM ‘HANDELINGSPLANNING’
‘Handelingsplanning’: sinds ‘80 centraal begrip orthopedagogiek
“Handelingsplanning is het gebeuren in de instelling waarbij functionarissen zich beraden over de manier
waarop de leefsituatie van hun cliënten verbeterd kan worden ten gevolge van hun eigen optreden naar
die cliënten toe.”
‘Het gebeuren’
• = een permanent gebeuren
• = een cyclisch proces: iets dynamisch
• m.a.w.: ons handelen stopt nooit
Gelijke indeling in veel verschillende modellen
CYCLISCH PROCES MET 4 FASEN
1. Beeldvorming: Wie is de persoon en wat heeft hij nodig? – Wat kunnen ze goed, waar botsen ze op,
wat zijn de interesses?
2. Planning: Waar werken we naartoe (doelen) en op welke manier (acties)?
3. Uitvoeren & monitoring: Bewaken of de vooropgestelde ondersteuning er echt voor zorgt dat de
persoon de vooropgestelde doelen bereikt – regelmatig aftoetsen of er in de juiste richting wordt
gewerkt – acties uitvoeren, opvolgen en bijsturen
2
,OLOD Persoonsgerichte ondersteuningsplanning (PO)
4. Evalueren: Zijn de vooropgestelde doelen bereikt?
→ Je mag steeds teruggaan naar voorgaande fases in het cyclisch proces
→ Ons handelen stopt nooit
‘Een instelling’ (waar?): residentieel, ambulant of
outreachend
‘Functionarissen’ (wie kan in een voorziening beschouwd worden als ‘deskundig’?): 3 modellen van Klomp:
• Deskundigheidsmodel: deskundigen binnen de organisatie (bv. psycholoog of orthopedagoog)
neemt de regie in handen – zij stellen het plan op en vertalen het naar degenen die dagelijks de
personen ondersteunen
• Betrokkenheidsmodel: de aandachtsbegeleider of IB neemt de regie in handen om handelingsplan
op te stellen – deze professionals staan het dichtst bij de personen en stellen het plan op – zij
kunnen beroep doen op specifieke ‘deskundigen’
• Participatiemodel: de regie ligt bij de persoon met een specifieke ondersteuningsbehoefte en zijn
omgeving – opmaken van het plan is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de persoon
zelf en nauw betrokkenen
‘Een leefsituatie’ (een persoon in specifieke context): wie is de persoon, netwerk/context rond de persoon?
→ Handelingsplanning gaat over meer dat enkel de persoon zelf
‘Hun eigen optreden’: SAMEN handelen met de persoon
PARADIGMA-OMSLAG
3
, OLOD Persoonsgerichte ondersteuningsplanning (PO)
Paradigma heeft impact op je referentiekader en de manier waarop je gaat handelen
Gevolgen van de paradigmaverschuiving sinds 1990:
• Persoon in totaliteit; naast oog voor specifieke ondersteuningsbehoeften ook aandacht voor
mogelijkheden, sterktes en veerkracht
• Natuurlijk netwerk rond persoon als partners waarmee men in dialoog gaat
o Rol sociaal netwerk wordt groter
• Naast oog voor de kwaliteit van zorg, verschuift focus steeds meer op kwaliteit van leven
o Van zorg- naar ondersteuningsdenken
• Persoon staat centraal en heeft de regie over zijn leven
o Geïndividualiseerde ondersteuning: ‘wat heeft deze specifieke persoon nodig?’
WHAT’S IN A NAME?
We maken een onderscheid tussen:
• Handelingsplanning: het proces, het hele cyclisch gebeuren dat ons orthopedagogisch handelen
aanstuurt)
• Handelingsplan: het digitaal of geschreven product, alles wat van het proces is neergeschreven
In de praktijk zien we dat elke organisatie een eigen manier van werken heeft, aangepast aan de eigenheid
van haar werking en de personen die ze ondersteunt. Dat verhaalt zich in het gebruik van diverse termen
voor het proces en de bijbehorende neerslag (= product).
Sinds de komst van het Kwaliteitsdecreet (2005) in heel wat sectoren verplicht om een neerslag te hebben.
• Zorgplan (medisch)
• Hulpverleningsplan (therapeutisch)
• Behandelingsplan (medisch/therapeutisch)
• Ondersteuningsplan (supportdenken/ondersteuningsdenken)
• Begeleidingsplan (coaching, supportdenken/ondersteuningsdenken)
Wij kiezen voor:
• ‘Persoonsgericht ondersteuningsproces’ = het hele cyclische proces dat ons orthopedagogisch
handelen aanstuurt
• ‘Persoonlijk ondersteuningsplan (POP)’ = het neergeschreven product van dit doorlopen proces
UITDAGINGEN
4
