MFP ZENUWSTELSEL
NEUROFYSIOLOGIE
HOOFDSTUK 1: ORGANISATIE VAN HET CENTRALE ZENUWSTELSEL
Grijze stof = celkernen
Witte stof = axonen en gliacellen
Projecties via
- Projectiebanen rostrocaudaal
- Commissuurbanen interhemisferisch
- Associatiebanen intrahemisferisch
Cerebrale cortex uit zeslagige neocortex
Laag I: dendritische uitlopers
Laag II en III: cortico-corticale projecties
Laag IV: inputlaag voor de thalamus
Laag V: projectie naar subcorticale structuren (basale ganglia,
hersenstam, ruggenmerg) -> outputlaag
Laag VI: corticothalamische neuronen
Brodmann verdeelde cortex in 52 gebieden -> ong gelijk aan functionele
hersengebieden
Het TELENCEPHALON: cerebrum, basale ganglia en limbisch systeem
1) Frontale kwab
Primaire motorische cortex (M1, area 4) gaat over in…
Vooraan: premotorische cortex (PMC)
Mediaal: Supplementary Motor Area (SMA)
Meer naar voren: frontale oogvelden (FEF)
- In onderste winding v dominante hemisfeer: zone v Broca
(motorisch spraakcentrum)
- Grote prefrontale cortex (PFC): werkgeheugen, cognitie en
persoonlijkheid
2) Parietale kwab
Primaire somatosensorische cortex (S1) in gyrus postcentralis (area 1, 2
en 3)
Secundaire somatosensorische cortex (S2) boven sulcus lateralis
- Achter sulcus postcentralis: sensorische associatiezones (area 5 en
7)
Bij herkenning v objecten
- Ook lichaamsschema en algemene visuo-spatiale organisatie
, - Lobulus inferior (vnl dominante hemisfeer): lezen, schrijven, rekenen
en vingerherkenning
3) Occipitale kwab
Primaire visuele cortex (BA 17) rond sulcus calcarinus
Errond gelegen area 18 en 19 = visuele associatiecortex
4) Temporale kwab
Primaire auditieve cortex bij gyri van Heschl met errond auditieve
associatiezones
- Hippocampus en amygdala: limbisch systeel -> geheugen en emotie
- Zone v Wernicke (dominante hemisfeer) in zone 22 v gyrus
temporalis superior
Belangrijk taalgebied
Occipitotemporale cortex voor herkennen levende wezens, objecten en
plaatsen
5) Insula (beschouwd als ‘fifth lobe’)
In diepte v sulcus lateralis
- Kernen v basale ganglia: putamen, globus pallidus en nucleus
caudatus
Voor regulatie bewegingen, emotie, motivatie en leren
Het DIENCEPHALON: thalamus en hypothalamus
- Thalamus : schakelkern in centrum als synaptisch tussenstation
voor verschillende soorten info
sensorisch, motorisch, limbisch en bewustzijn en slaap-waakritmes
- hypothalamus: in wand 3e ventrikel
thermoregulatie, regulatie endocriene systemen, gedrag
HEAL: Homeostase (honger, dorst, seksueel gedrag, vluchten en
vechten)
Endocrien Autonoom Limbisch
Het CEREBELLUM
- in achterste schedelgroeve, uit 2 hemisferen met mediaan gelegen
vermis
- sulci dichter bij elkaar -> folia (windingen) smaller
nucleus dentatus: grootste diepe kern, semicirculair en getand
nucleus interpositus: mediaal v nucleus dentatus
nucleus fastigiii: in dak 4e ventrikel
ontvangt en integreert info v versch sensorische systemen
, controleert en coordineert bewegingen v vnl ipsilaterale
lichaamshelft
de HERSENSTAM: uit mesencephalon, pons en medulla oblongata
essentieel voor bewustzijn via Ascending Reticular Activating
System (ARAS)
- kernen v craniale zenuwen III tem XII
- banen v lemniscale en anterolaterale systeem, lemniscus lateralis,
fasciculus longitudinalis medialis (FLM) en projectiebanen
a) mesencephalon : periaqueductal gray (PAG)
- dorsaal : tectum -> door colliculus superior en inferior
- ventraal: tegmentum met nucleus ruber (kern vh motorische
systeem)
- anterieur: crus cerebri
op overgang tegmentum en crus cerebri: substantia nigra
(tussenschakel vh motorische systeem)
b) pons: vestibulaire kernen
- corpus trapezoideum en nucleus olivaris superior :
tussenstations v auditieve banen -> neuronen verlopen in lemniscus
lateralis
c) medulla oblongata
- nucleus olivaris inferior: tussenstation vh motorische system
- kruisingen v lemniscale systeem en piramidale baan
het RUGGENMERG
- in spinaal kanaal, spinale zenuwen (van perifere zns)
Dorsale wortel (radix posterio) = afferent
Ventrale wortel (radix anterior) = efferent
dorsal root ganglion (DRG): cellichamen v sensibele vezels
- grijze stof centraal in letter H -> ingedeeld in laminae
in achterhoorn binnentredende neuronen v radix posterior synaps met
neuronen die sensorische info geleiden en met interneuronen
in voorhoorn: motorneuronen die radix anterior vormen
ruggenmerg ingedeeld in segmenten
- 8 cervicaal - 12 thoracaal - 5 lumbaal
- 5 sacraal - 1 coccygeaal
Overeenstemmend met 31 paar spinale zenuwen
Dermatoom = bandvormige huidgebied bezenuwd door één dorsale
wortel ve spinaal segment
, HOOFDSTUK 2: TECHNIEKEN OM HERSENFUNCTIES TE BESTUDEREN
Elektro-encephalografie (EEG) = niet-invasieve meting v
hersenactiviteit met elektroden op de slaap
- Microfluctuaties door elektrische activiteit v grote populaties
neuronen
- Vnl in cortex tegenaan de schedel (niet in sulci of diepere kernen)
- Bepaald door mate v synchroniteit waarmee neuronen actief zijn
Aantal actieve neuronen en timing ervan
Slechte spatiale resolutie, hoge temporele resolutie
Magneto-encephalografie (MEG): zwakke magnetische velden door
miljoenen aanpalende actieve neuronen gemeten
- Vnl activiteit v piramidale neuronen in de sucli
Hogere spatiale resolutie -> bron v signalen beter te lokaliseren
dan EEG
Invasieve elektrode-registraties
- iEEG: EEG-signaal intracraniaal meten door macro-elektroden op
hersenschors of dmv diepte-elektroden -> veranderingen in
membraanpotentiaal
- SUA (single unit activity) of MUA (multi unit activity):
extracellulaire micro-elektroden in hersenparenchym ->
actiepotentialen
- LFP (locale veldpotentialen): activiteit v neuronen enkel mm rond
elektrode
Functionele beeldvorming: PET en fMRI
Meten reactie vd bloeddoorstroming op hersenactiviteit
- Temporele resolutie: traag antwoord (6-10sec)
- Spatiale resolutie: orde v millimeters -> antwoord v duizenden
neuronen
PET = Positron Emission Tomography
- Injectie met radioactieve merker
fMRI = functional Magnetic Resonance Imaging
- Signal bepaald door verhouding oxy-en deoxyhemoglobine = BOLD-
signaal (Blood Oxygen Level Dependent)
NEUROFYSIOLOGIE
HOOFDSTUK 1: ORGANISATIE VAN HET CENTRALE ZENUWSTELSEL
Grijze stof = celkernen
Witte stof = axonen en gliacellen
Projecties via
- Projectiebanen rostrocaudaal
- Commissuurbanen interhemisferisch
- Associatiebanen intrahemisferisch
Cerebrale cortex uit zeslagige neocortex
Laag I: dendritische uitlopers
Laag II en III: cortico-corticale projecties
Laag IV: inputlaag voor de thalamus
Laag V: projectie naar subcorticale structuren (basale ganglia,
hersenstam, ruggenmerg) -> outputlaag
Laag VI: corticothalamische neuronen
Brodmann verdeelde cortex in 52 gebieden -> ong gelijk aan functionele
hersengebieden
Het TELENCEPHALON: cerebrum, basale ganglia en limbisch systeem
1) Frontale kwab
Primaire motorische cortex (M1, area 4) gaat over in…
Vooraan: premotorische cortex (PMC)
Mediaal: Supplementary Motor Area (SMA)
Meer naar voren: frontale oogvelden (FEF)
- In onderste winding v dominante hemisfeer: zone v Broca
(motorisch spraakcentrum)
- Grote prefrontale cortex (PFC): werkgeheugen, cognitie en
persoonlijkheid
2) Parietale kwab
Primaire somatosensorische cortex (S1) in gyrus postcentralis (area 1, 2
en 3)
Secundaire somatosensorische cortex (S2) boven sulcus lateralis
- Achter sulcus postcentralis: sensorische associatiezones (area 5 en
7)
Bij herkenning v objecten
- Ook lichaamsschema en algemene visuo-spatiale organisatie
, - Lobulus inferior (vnl dominante hemisfeer): lezen, schrijven, rekenen
en vingerherkenning
3) Occipitale kwab
Primaire visuele cortex (BA 17) rond sulcus calcarinus
Errond gelegen area 18 en 19 = visuele associatiecortex
4) Temporale kwab
Primaire auditieve cortex bij gyri van Heschl met errond auditieve
associatiezones
- Hippocampus en amygdala: limbisch systeel -> geheugen en emotie
- Zone v Wernicke (dominante hemisfeer) in zone 22 v gyrus
temporalis superior
Belangrijk taalgebied
Occipitotemporale cortex voor herkennen levende wezens, objecten en
plaatsen
5) Insula (beschouwd als ‘fifth lobe’)
In diepte v sulcus lateralis
- Kernen v basale ganglia: putamen, globus pallidus en nucleus
caudatus
Voor regulatie bewegingen, emotie, motivatie en leren
Het DIENCEPHALON: thalamus en hypothalamus
- Thalamus : schakelkern in centrum als synaptisch tussenstation
voor verschillende soorten info
sensorisch, motorisch, limbisch en bewustzijn en slaap-waakritmes
- hypothalamus: in wand 3e ventrikel
thermoregulatie, regulatie endocriene systemen, gedrag
HEAL: Homeostase (honger, dorst, seksueel gedrag, vluchten en
vechten)
Endocrien Autonoom Limbisch
Het CEREBELLUM
- in achterste schedelgroeve, uit 2 hemisferen met mediaan gelegen
vermis
- sulci dichter bij elkaar -> folia (windingen) smaller
nucleus dentatus: grootste diepe kern, semicirculair en getand
nucleus interpositus: mediaal v nucleus dentatus
nucleus fastigiii: in dak 4e ventrikel
ontvangt en integreert info v versch sensorische systemen
, controleert en coordineert bewegingen v vnl ipsilaterale
lichaamshelft
de HERSENSTAM: uit mesencephalon, pons en medulla oblongata
essentieel voor bewustzijn via Ascending Reticular Activating
System (ARAS)
- kernen v craniale zenuwen III tem XII
- banen v lemniscale en anterolaterale systeem, lemniscus lateralis,
fasciculus longitudinalis medialis (FLM) en projectiebanen
a) mesencephalon : periaqueductal gray (PAG)
- dorsaal : tectum -> door colliculus superior en inferior
- ventraal: tegmentum met nucleus ruber (kern vh motorische
systeem)
- anterieur: crus cerebri
op overgang tegmentum en crus cerebri: substantia nigra
(tussenschakel vh motorische systeem)
b) pons: vestibulaire kernen
- corpus trapezoideum en nucleus olivaris superior :
tussenstations v auditieve banen -> neuronen verlopen in lemniscus
lateralis
c) medulla oblongata
- nucleus olivaris inferior: tussenstation vh motorische system
- kruisingen v lemniscale systeem en piramidale baan
het RUGGENMERG
- in spinaal kanaal, spinale zenuwen (van perifere zns)
Dorsale wortel (radix posterio) = afferent
Ventrale wortel (radix anterior) = efferent
dorsal root ganglion (DRG): cellichamen v sensibele vezels
- grijze stof centraal in letter H -> ingedeeld in laminae
in achterhoorn binnentredende neuronen v radix posterior synaps met
neuronen die sensorische info geleiden en met interneuronen
in voorhoorn: motorneuronen die radix anterior vormen
ruggenmerg ingedeeld in segmenten
- 8 cervicaal - 12 thoracaal - 5 lumbaal
- 5 sacraal - 1 coccygeaal
Overeenstemmend met 31 paar spinale zenuwen
Dermatoom = bandvormige huidgebied bezenuwd door één dorsale
wortel ve spinaal segment
, HOOFDSTUK 2: TECHNIEKEN OM HERSENFUNCTIES TE BESTUDEREN
Elektro-encephalografie (EEG) = niet-invasieve meting v
hersenactiviteit met elektroden op de slaap
- Microfluctuaties door elektrische activiteit v grote populaties
neuronen
- Vnl in cortex tegenaan de schedel (niet in sulci of diepere kernen)
- Bepaald door mate v synchroniteit waarmee neuronen actief zijn
Aantal actieve neuronen en timing ervan
Slechte spatiale resolutie, hoge temporele resolutie
Magneto-encephalografie (MEG): zwakke magnetische velden door
miljoenen aanpalende actieve neuronen gemeten
- Vnl activiteit v piramidale neuronen in de sucli
Hogere spatiale resolutie -> bron v signalen beter te lokaliseren
dan EEG
Invasieve elektrode-registraties
- iEEG: EEG-signaal intracraniaal meten door macro-elektroden op
hersenschors of dmv diepte-elektroden -> veranderingen in
membraanpotentiaal
- SUA (single unit activity) of MUA (multi unit activity):
extracellulaire micro-elektroden in hersenparenchym ->
actiepotentialen
- LFP (locale veldpotentialen): activiteit v neuronen enkel mm rond
elektrode
Functionele beeldvorming: PET en fMRI
Meten reactie vd bloeddoorstroming op hersenactiviteit
- Temporele resolutie: traag antwoord (6-10sec)
- Spatiale resolutie: orde v millimeters -> antwoord v duizenden
neuronen
PET = Positron Emission Tomography
- Injectie met radioactieve merker
fMRI = functional Magnetic Resonance Imaging
- Signal bepaald door verhouding oxy-en deoxyhemoglobine = BOLD-
signaal (Blood Oxygen Level Dependent)
