Recht samenvatting | Deel 1 | Arteveldehogeschool | 2025/26

PRAKTISCH BURGERLIJK RECHT

DEEL 1
INLEIDING TOT HET RECHT
1 ALGEMENE INDELING
1.1 VERANTWOORDING

Recht =

- Recht is een zaak van alle burgers
- Iedereen wordt met recht geconfronteerd
- Recht  moraal
Te maken met ons geweten – Wat is goed en wat is slecht?
Bv: rechtszaak euthanasie
- Recht  godsdienstige regels
MAAR toch is er nog invloed
Bv: feestdagen zoals Kerstmis…


1.2 HET BEGRIP RECHT
1.2.1 ALGEMEEN – WAT IS EEN RECHT – OBJECTIEF RECHT
Het is een geheel van normatieve regels (merendeel zijn gedragsregels)
1. Verbodsregels – gebodsregels – normen die toelating bevatten –
organieke regels
 Verbodsregels = het is verboden Bv: diefstal…
 Gebodsregels = je moet iets doen Bv: belastingen…
 Normen die toelating bevatten Bv: een vergunning…
 Organieke regels = regels in een organisatie Bv: Wanneer zijn er
verkiezingen? Naar welke rechtbank moet ik?

2. Aanvullend of dwingend recht
Dwingend recht: regels die moeten worden nageleefd
 Dwingend recht van openbare orde:
Superbelangrijke regels, waar je je moet aan houden. Ze veranderen niet!
Bv: Strafrecht – nooit een moord plegen, door het rood licht rijden…
 Goede zeden:
Regels van een sociaal moraal, die beschermd zijn.
Bv: Openbare dronkenschap mag niet, doen we het toch = sancties,
mensenhandel, wildplassen…
 Ter bescherming van de zwakken:
Zwakken is positief, die moeten worden beschermd tegen bepaalde zaken.
Bv: huurders, consumenten bij bv online aankopen…




1

,Aanvullend recht: regels waarvan je kan afwijken.
Bv: je koopt tv, maar je betaalt een voorschot en betaalt de tv niet volledig omdat ze
de tv nog niet hebben geleverd. Kot onderverhuren
3. Algemene normen – individuele normen
Algemene regels: regels voor iedereen
Bv: regels van verkoop, verhuur…
Individuele regels
Bv: de koning is op strafrechtelijk of burgerlijk recht immuun


Normen die de ordening van het maatschappelijk leven beogen
 stel er zijn geen regels (geen verkeerregels…)
 we hebben de regels nodig om ons leven te structureren en ordenen.


Door de staat (overheid) opgelegde of ontvangen en bekrachtigde normen:
Federaal: regels voor het hele land
Gemeenschappen: regels binnen een gemeenschap
Bv: onderwijs…
Gewesten: regels binnen een gewest
Bv: ruimtelijke ordening…
Provincies: regels voor een provincie…
Bv: rampenplan (W-V  de zee)
Gemeente: regels per gemeente
Bv: huisvuil…
Afdwingbare normen: Als rechtsregels niet worden nageleefd, worden er sancties
opgelegd (door de rechtbank)
3 machten: wettelijke-, uitvoerende- en rechtelijke machten



2 INDELING VAN HET RECHT
2.1 PRIVAAT – PUBLIEK RECHT
2.1.1 PRIVAAT RECHT
× Privaat recht: regelt de verhouding tussen de burgers onderling.
Bv: Burgerlijk recht (verkeerongeval – schadevergoeding)

2.1.1.1 BURGERLIJK RECHT
= Het is een gemeenschappelijk recht die voor alle burgers gelijk is.
Bv: verkeersregels…
Onder het burgerlijk recht worden volgende takken vernoemd (nationaal):
A. Personenrecht: Het geheel van regels met betrekking tot de persoon als enkeling
in de maatschappij.



2

, Bv: opmaken van aktes van de burgerlijke stand, geslachten
B. Goederenrecht: De regels in verband met rechtssubjecten
Bv: eigendomsrecht, vruchtgebruik…
C. Familierecht: De regels in verband met verwante personen.
Bv: ouderlijk gezag, huwelijk, echtscheiding
D. Familiaal vermogensrecht: De regels die van toepassing zijn op vermogens, na een
huwelijk of wanneer iemand overlijdt.
Bv: erfrecht, schenkingen, huwelijksvermogensrecht…
E. Verbintenissenrecht: Het zijn regels over hoe verbintenissen tot stand komen. Er
staat ook in waaraan een geldige verbintenis moet voldoen en wat gebeurt als
een verbintenis niet goed wordt nageleefd.
Bv: koop/huur overeenkomsten
F. Contracten recht:
Bv: contract met verhuurder

2.1.1.2 IPR – INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT
= regelt voor grensoverschrijdende gevallen de bevoegdheid van de Belgische
rechters en de aanwijzing van het toepasselijk recht.
Bv: Een Belg trouwt met een Spaanse vrouw op een boot, volgens welke wet zullen ze
trouwen?
De Belgische of de Spaanse?...


2.1.2 PUBLIEK RECHT – FISCAAL RECHT
= Juridische relaties tussen burgers en de overheid.
Bv: We zijn een monarchie – grondweg, onderwijsrecht, een misdrijf (wordt onderzocht
door overheid)


Nationaal publiek recht:
A. Grondwettelijk recht (/constitutioneel recht): Het recht met inzake de staat als
organisatorisch verband. Het heeft betrekking op de organen van de staat, op
de instelling ervan, hun bevoegdheden, hun verhouding tot elkaar en die tot de
burgers.
Bv: recht op onderwijs, vrije meningsuiting…
B. Administratief recht (bestuursrecht): Het bevat alle regels in verband met de overheid,
uitvoerende macht
Bv: milieu, ruimtelijke ordening, onderwijs
C. Strafrecht: Het geheel van rechtsregels waarin is vastgelegd welk gedrag
strafwaardig wordt geacht, welke straffen op dit gedrag gesteld zijn en via welke
weg strafoplegging gerealiseerd kan worden.
- Materieel recht: beschrijft de strafbare feiten en de eraan verbonden
straffen.
Bv: bij een diefstal
- Formeel recht: het bevat de regels over de wijze waarop een onderzoek
naar eventuele misdrijven gevoerd moet worden. Procedureregels
Bv: de procedure rond de diefstal…
D. Fiscaal recht = De regels in verband met het heffen en innen van belastingen.



3

, 2.1.3 GEMENGDE RECHTSTAKKEN
= Een deel privaat recht en een deel publiek recht.
Bv: in een bedrijf: socialezekerheidsrecht (publiekrecht), arbeidsrecht (privaatrecht),
trouwen (privaat, tussen burgers - publiek recht, aangeven aan de overheid)

A. Ondernemings- en economisch recht: ingrijpen van de overheid op het economisch
leven.
B. Sociaal recht:
- Arbeidsrecht: privaatrecht – gaat tussen werknemer en werkgever
- Socialezekerheidsrecht: publiekrecht – iedereen heeft recht op


2.2 INTERNATIONAAL RECHT – NATIONAAL RECHT

× Internationaal recht: verdragen, Europees recht.
× Nationaal recht: rechtsregel die tot stand komen door federale overheid,
gemeenschappen en gewesten en provincies en gemeenten, Belgische rechtsregels

2.3 SUBJECTIEF RECHT – OBJECTIEF RECHT

Subjectief recht:
= Aanspraken die een persoon tegenover een ander laat gelden.
= toegepast ‘objectief recht’
= Individualisering van de rechtsregels
Objectiefrecht:
= Geheel van normen die de menselijke activiteiten, de onderlinge verhouding,
tussen mensen en hun verhouding tot de gemeenschap regelen.
Zoals neergeschreven in de wet
Bv: Een scheiding: de regels worden gevolgd


Rechtsmisbruik: misbruik maken van het recht, betaling eisen van een recht die niet
bestaat of voor de meest schadelijke oplossing gaan.
Bv: je buurman (die je haat) laten betalen voor dingen die er niet zijn, voorbeeld van
de muur…
Moet kunnen aantonen dat je juridisch belang hebt.



3 BRONNEN VAN HET RECHT
3.1 WETGEVING “SENSU LATO” (=MATER)

De wet (sensu stricto)
 Afkomstig van federale wetgevende macht
 Bindend
 Totstandkoming wet:
1. Wetgevend initiatief/parlement
• Senaat en kamer van volksvertegenwoordigers



4