Culturele diversiteit in de gezondheidszorg
Hoofdstuk 3
Van nadruk op verschillen naar begrip voor etnische
diversiteit
3.1 Wat is cultuur?
Cultuur beschrijft een gezamenlijke set van waarden, percepties en aannames die gebaseerd zijn op
onder andere een gezamenlijke geschiedenis, taal, aangeleerde overtuigingen en ervaringen.
3.2 Ontmoeting van culturen
In het geval van acculturatie hebben we te maken met het proces dat iemand ondergaat die
sommige kenmerken van zijn eigen cultuur heeft vervangen door die van de dominante cultuur. Men
onderscheidt vier varianten op het acculturatieproces.
- De biculturele mens, die switcht van de ene cultuur naar de andere en in beide even
gemakkelijk functioneert. In het geval van biculturatie streeft men naar behoud van de eigen
cultuur, maar wil men tegelijkertijd onderdeel zijn van de grotere samenleving.
- De traditionele mens, die zo veel mogelijk aan zijn oorspronkelijke cultuur vasthoudt. We
spreken hierbij van separatie wanneer vastgehouden wordt aan de eigen cultuur en er geen
contact wordt gezocht met personen uit de dominante cultuur.
- De marginale mens, die bij geen van beide culturen nog thuishoort. Marginalisatie impliceert
dat het contact is verloren met zowel de cultuur van de dominante meerderheid als die van
de minderheid waartoe men behoort.
- De volledig geaccultureerde, geïntegreerde mens.
Het begrip assimilatie is vergelijkbaar met het bereiken van een hoge mate van acculturatie
(integratie). Bij assimilatie gaat het om sociale, economische en politieke integratie van een culturele
groep in de samenleving waarin deze door migratie terechtgekomen is.
Wanneer de dominante cultuur karakteristieken opneemt kan er sprake zijn van creolisering. Ook
wordt gesproken van culturele hybridisering, daarvan is sprake wanneer culturen zich samenvoegen
in een dynamisch proces.
3.3 Verschillende medische culturen
3.3.2 Meer inzichten uit de medische antropologie
Een zorgprofessional moet deze inzichten integreren in zijn behandelingen om binnen zijn
verantwoordlijkheden tot een morele afweging te komen in overleg met de patiënt: allochtoon of
autochtoon. Zonder deze afweging kan er nooit sprake zijn van goede zorg. In het Engelse taalgebied
kent men voor ziekte twee verschillende termen: illness en disease. Illness is de ziekte zoals de
patiënt die ervaart, disease is de aandoening zoals de hulpverlener dit ziet. Illness is dus als het ware
de lekeninterpretatie, terwijl disease het officiële etiket is van de gezondheidszorg, dat dicht in de
buurt komt van de diagnose.
Er kan sprake zijn van illness zonder disease wanneer mensen zich ziek voelen maar er geen
disfuncties aangetoond kunnen worden. En andersom komt disease voor zonder illness, als iemand
geen klachten heeft, maar er wel symptomen zijn.
Kleinman heeft veel gepubliceerd over verschillende verklaringsmodellen voor ziekte. Hij vindt dat de
verklaringsmodellen van zowel patiënten als zorgverleners belangrijk zijn om te begrijpen hoe men
Hoofdstuk 3
Van nadruk op verschillen naar begrip voor etnische
diversiteit
3.1 Wat is cultuur?
Cultuur beschrijft een gezamenlijke set van waarden, percepties en aannames die gebaseerd zijn op
onder andere een gezamenlijke geschiedenis, taal, aangeleerde overtuigingen en ervaringen.
3.2 Ontmoeting van culturen
In het geval van acculturatie hebben we te maken met het proces dat iemand ondergaat die
sommige kenmerken van zijn eigen cultuur heeft vervangen door die van de dominante cultuur. Men
onderscheidt vier varianten op het acculturatieproces.
- De biculturele mens, die switcht van de ene cultuur naar de andere en in beide even
gemakkelijk functioneert. In het geval van biculturatie streeft men naar behoud van de eigen
cultuur, maar wil men tegelijkertijd onderdeel zijn van de grotere samenleving.
- De traditionele mens, die zo veel mogelijk aan zijn oorspronkelijke cultuur vasthoudt. We
spreken hierbij van separatie wanneer vastgehouden wordt aan de eigen cultuur en er geen
contact wordt gezocht met personen uit de dominante cultuur.
- De marginale mens, die bij geen van beide culturen nog thuishoort. Marginalisatie impliceert
dat het contact is verloren met zowel de cultuur van de dominante meerderheid als die van
de minderheid waartoe men behoort.
- De volledig geaccultureerde, geïntegreerde mens.
Het begrip assimilatie is vergelijkbaar met het bereiken van een hoge mate van acculturatie
(integratie). Bij assimilatie gaat het om sociale, economische en politieke integratie van een culturele
groep in de samenleving waarin deze door migratie terechtgekomen is.
Wanneer de dominante cultuur karakteristieken opneemt kan er sprake zijn van creolisering. Ook
wordt gesproken van culturele hybridisering, daarvan is sprake wanneer culturen zich samenvoegen
in een dynamisch proces.
3.3 Verschillende medische culturen
3.3.2 Meer inzichten uit de medische antropologie
Een zorgprofessional moet deze inzichten integreren in zijn behandelingen om binnen zijn
verantwoordlijkheden tot een morele afweging te komen in overleg met de patiënt: allochtoon of
autochtoon. Zonder deze afweging kan er nooit sprake zijn van goede zorg. In het Engelse taalgebied
kent men voor ziekte twee verschillende termen: illness en disease. Illness is de ziekte zoals de
patiënt die ervaart, disease is de aandoening zoals de hulpverlener dit ziet. Illness is dus als het ware
de lekeninterpretatie, terwijl disease het officiële etiket is van de gezondheidszorg, dat dicht in de
buurt komt van de diagnose.
Er kan sprake zijn van illness zonder disease wanneer mensen zich ziek voelen maar er geen
disfuncties aangetoond kunnen worden. En andersom komt disease voor zonder illness, als iemand
geen klachten heeft, maar er wel symptomen zijn.
Kleinman heeft veel gepubliceerd over verschillende verklaringsmodellen voor ziekte. Hij vindt dat de
verklaringsmodellen van zowel patiënten als zorgverleners belangrijk zijn om te begrijpen hoe men
