-
01
1. Inleiding, begrippen kader
2
-
Grensoverschrijdend gedrag en geweld
2
-
Definitie Seksueel Geweld justitie en hulpverlening
4
-
Vormen van seksueel geweld
5
-
02
2. Prevalentie Seksueel geweld
7
-
UN-MENAMAIS –België
7
-
Onderzoekspopulatie
8
-
Vijf doelstellingen van de studie
8
-
EU en WHO
17
-
risicofactoren
17
-
03
Traumatische gebeurtenis – definitie (DSM-5, 309.81)
20
-
04
Vormen van blootstelling aan een traumatische gebeurtenis
20
-
1. Directe blootstelling
20
-
2. Getuige zijn
20
-
3. Vernemen dat een naaste het heeft meegemaakt
20
-
4. Herhaalde of extreme blootstelling aan details van trauma
20
-
05
Definitie van trauma volgens Bessel van der Kolk
21
-
Kenmerken van traumatische herinneringen volgens Bessel van der Kolk
21
-
06
Verschil tussen stressvolle, schokkende en traumatische gebeurtenissen
22
-
1. Stressvolle gebeurtenis
22
-
2. Schokkende gebeurtenis
22
-
3. Traumatische gebeurtenis
23
-
07
Stressvolle levenservaringen
23
-
08
Trauma types
24
-
Verschil type I en type II
25
-
09
Impact van leeftijd op trauma
25
-
10
Trauma bekeken vanuit ontwikkeling
25
-
Domeinen die beïnvloed kunnen worden
26
-
11
Trauma-gerelateerde stoornissen in de DSM-classificatie
26
-
Algemene aspecten
26
-
Belangrijke stoornissen in de DSM:
26
-
Epidemiologie
26
-
Risicofactoren en protectieve factoren voor het ontwikkelen van psychopathologie
27
-
12
ASS en PTSS
29
-
Vier symptoomclusters bij ASS en PTSS
29
-
13
PTSS
29
-
Symptoomclusters
30
-
Specificatie
30
-
PTSS per leeftijdscategorie
31
-
Theorie rond PTSS – cognitieve theorie
32
-
Reactieve hechtingsstoornis vs. ontremd-sociaalcontactstoornis
33
-
14
Aanpassingsstoornis
34
-
15
Trauma-gerelateerde psychopathologie (los van classificatie)
34
-
16
Complex trauma
35
-
Gevolgen
36
-
Mogelijke problemen (Developmental Trauma Disorder)
36
-
17
Complex trauma – extra symptoomclusters
36
-
1. Emotie- en gedragsregulatie
36
-
2. Problemen met zelfbeeld
36
-
3. Problemen in interpersoonlijke relaties
36
-
18
Definitie kindermishandeling
36
-
Wanneer is een kind slachtoffer?
37
-
Vormen van kindermishandeling
37
-
Mogelijkheden bij verontrusting
37
-
Aanpak van kindermishandeling – 4 basisprincipes
38
-
Wat doet een VK? (Vertrouwenscentrum Kindermishandeling)
38
-
De werking van het VK
38
-
19
Neurobiologie: genetica en epigenetica
40
-
Genetica en epigenetica
40
-
20
Impact van trauma op hersenstructuren in ontwikkeling
42
-
Het beschadigt de structuur en neurobiologische processen
42
-
Het ontregelt de stress-huishouding
47
-
Het beschadigt het emotionele geheugen
50
-
Interfereert met normale hechting en sociale ontwikkeling (als in zorgrelatie)
51
-
21
Neurobiologie van PTSS (met en zonder dissociatieve symptomen)
55
-
1. PTSS met dissociatie (DIS) → emotionele overmodulatie
55
-
2. PTSS zonder dissociatie → emotionele undermodulatie
55
-
22
Andere gevolgen van seksueel geweld
56
-
1. Fysieke en reproductieve gevolgen
56
-
2. Psychische gevolgen
56
-
3. Sociaal-economische gevolgen
56
-
4. Seksuele en relationele gevolgen (trauma-seksualiteit)
56
-
Specifiek bij seksueel geweld in de kindertijd
57
-
23
Disclosure van seksueel geweld
59
-
Bij kinderen
60
-
24
Eerste reacties
60
-
Helpende houding: algemeen principe
61
-
25
Belang van een holistische aanpak
62
-
Internationale richtlijnen
62
-
WHO-richtlijnen
63
-
Vanuit onderzoek: 4 essentiële stappen
63
-
Psychische nazorg
64
-
Seksuologische nazorg
65
-
26
Welke hulpverleningsinstanties zijn er
65
-
Centra seksueel geweld
66
-
Theorie rond zorgcentra
66
-
Minderjarigen: Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK)
67
-
Stabilisatie = erkenning + veiligheid
67
-
Aandachtspunten in gesprek met slachtoffers van seksueel geweld (-18)
68
-
27
Ethische aspecten
70
-
Basisprincipes van medische ethiek
70
-
Aangifte doen aan parket beroepsgeheim
71
-
Informatie uitwisselen met andere hulpverleners
72
-
Confidentialiteit bij minderjarigen (-18 jaar)
72
-
28
Traumabehandeling
74
-
Trauma-focused CBT
74
-
EMDR
76
-
Narratieve exposure therapie (NET)
78
-
Non-verbale therapievormen
79
-
Medicatie
79
-
Wat bij complex trauma
80
-
Dialectisch gedragtherapie
81
-
Traumabehandeling: traumasensitief leefklimaat
81
-
29
Preventie seksueel geweld
82
-
Soorten preventie
82
-
Primaire preventie
82
-
Wat werkt in een preventieprogramma?
83
-
Ingangspoorten
83
-
Voorbeelden instanties
84
-
30
UN-MENAMAIS (beleid rond seksueel geweld – SV)
87
-
Preventie en educatie
87
-
Beleid en verantwoordelijkheid van instellingen
87
-
Zorg en hulpverlening
87
-
Politie en justitie
88
-
Samenwerking en organisatie van zorg
88
-
Publieke beeldvorming en rol van media
89
-
Kort samengevat
89
-
31
examen evaluatie
90
-
32
Van waar komt dit gedrag? (Dr. Graham Hill – Six Steps Model)
90
-
1. Belangrijke levensgebeurtenissen
90
-
2. Ontwikkeling van het zelfbeeld
90
-
3. Drijfveren
90
-
4. Conditionering
91
-
5. Doelwitselectie
91
-
6. Controle
91
-
Key message van Dr. Graham Hill
91
-
33
nieuw seksueel strafrecht - effect
92
-
Belangrijke nuances
92
-
Er is sowieso geen sprake van geldige toestemming wanneer:
93
-
34
Casus: Gisèle Pelicot
93
-
Gevolgen van de zaak
94
-
Chemische onderwerping
94
-
Daderprofiel en bijkomende feiten
94
-
Andere daders
95
-
35
Professioneel profiel van de daders
95
-
1. Waarschijnlijk geen hogere opleiding (vakmanschap & handenarbeid)
95
-
2. Middelbaar onderwijs (beroepsopleiding of gespecialiseerde training)
96
-
3. Hoger onderwijs (HBO/universiteit of equivalent)
96
-
36
Prevalentie
96
-
Prevalentie van verkrachting bij universiteitsstudenten (vanaf 14 jaar):
96
-
Prevalentie van seksueel geweld (brede definitie)
96
-
Opmerkingen / Reflectie
97
-
Enkele cijfers
97
-
Seksueel grensoverschrijdend gedrag: veelvuldig en (bijna) overal
97
-
37
Definitie(s) van seksueel geweld
98
-
Essentiële elementen in de definitie???
99
-
Terminologie in de literatuur
99
-
Verwante concepten
99
-
Kernprincipe
100
-
38
“Grey rape” (grijze verkrachting)
100
-
Wat wordt bedoeld met “grijze verkrachting”?
100
-
Oorsprong en duiding:
100
-
39
Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag (SGG)
102
-
Verschillende definities van SGG
102
-
Controverses en discussies
102
-
40
Klinische hulpmiddelen: Sensoa vlaggensysteem
103
-
Indeling van seksueel gedrag (vlaggensysteem)
103
-
6 Gedragscriteria
104
-
Voorbeeld casussen
105
-
41
Enkele eerste conclusies:
106
-
42
Welke fenomenen dienen verklaard/begrepen te worden?
106
-
43
Inleiding
107
-
Ordenen van verschillende theorieën
107
-
In deze cursus
107
-
Belangrijke kanttekeningen
107
-
44
I. Multifactorieel
108
-
A. Malamuths confluence model
108
-
B. Marshall & Barbaree’s geïntegreerde theorie
120
-
C. Finkelhor’s 4 factoren model van seksueel misbruik van kinderen
123
-
D. Seto’s motivatie-facilitatiemodel
125
-
E. Ward’s good lives model
127
-
F. multimodaal Zelfregulatiemodel
133
-
G. Hall en Hirschman’s quadripartite model
135
-
45
II. Single factor
136
-
A. Heel kort: biologisch, evolutionair, cognitief, gedragstheorie, sociale leertheorie
136
-
B. Ontwikkelingstheorie: Rol van hechtingsstijlen
137
-
C. Feministische modellen
137
-
46
Is seksueel geweld seks, geweld of beide? – Gavey & Senn (2014)
147
-
Belangrijke inzichten
147
-
Dimensies om dit te begrijpen
148
-
Historische vs. hedendaagse visie
148
-
47
Hoe prevalent is psychiatrische problematiek bij zedendelinquent?
149
-
Belangrijke kanttekening
150
-
48
Wat is de prevalentie in de algemene populatie?
150
-
Belangrijke nuance (heel exam-relevant)
151
-
49
Speelt psychiatrische problematiek een rol in de etiologie van seksueel geweld?
152
-
Verschillen tussen daders met en zonder EPA
152
-
Wat is een EPA? (ernstige psychische aandoening)
152
-
Belangrijke nuance
153
-
Mogelijke theoretische verklaringen voor de link tussen EPA en seksueel geweld
153
-
Is psychiatrische problematiek nu belangrijk of niet? (samengevat)
154
-
50
Diagnostiek
155
-
Diagnostiek bij seksueel geweld
156
-
Twee belangrijke factoren voor therapie-uitkomst en recidive: seksuele deviantie & psychopathie
157
-
Differentiatie: psychopathie, ASP en sociopathie
158
-
Wat is diagnostisch relevant?
160
-
51
Behandeling
161
-
Model van Marshall & Barbaree (1990)
161
-
Terugvalproces volgens Pithers e.a. (1983)
162
-
52
Behandeling met focus op psychische klachten
163
-
Algemene principes
163
-
Pathologiegebonden principes
164
-
53
Obstakels bij delinquenten met EPA (ernstige psychiatrische aandoeningen)
164
-
54
Criminogene noden
166
-
55
psychologische betekenisvolle risicofactoren
167
-
56
Psychologisch betekenisvolle risicofactoren (volgens voorspellende waarde)
168
-
57
Waarom is dit belangrijk?
169
-
58
Hoe brengen we deze risicofactoren in kaart?
169
-
Wat is risicotaxatie?
169
-
Vormen van risicotaxatie
170
-
Hoe werkt actuariële risicotaxatie?
170
-
Belangrijke inzichten over risicotaxatie
172
-
59
Wat werkt effectief?
172
-
Waar hangt recidive van af?
173
-
What Works principes (RNR-model)
173
-
Nieuwe ontwikkelingen in risicotaxatie (Hanson et al., 2018)
174
-
Nieuwe ontwikkelingen in risicotaxatie (Hanson et al., 2017)
176
-
Zedendelinquenten: nuance en realiteit
177
-
Is behandeling effectief bij zedendelinquenten?
178
-
Nuancering bij effectiviteit van behandeling
178
-
Evolutie in inzichten over effectiviteit van behandeling (2009 → 2025)
179
-
Is behandeling effectief? (recente inzichten – Holper et al., 2023)
180
-
60
Valt psychopathie te behandelen?
181
-
Twee belangrijke factoren voor therapieresultaat en recidive
181
-
“Onbehandelbaar” vs. “Behandelbaar” (psychopathie)
181
-
61
Wat met (seksueel geweld in) de matriarchale samenleving?
184
-
Vanwaar de vraag? (oorzaken seksueel geweld)
184
-
Bestaat de matriarchale samenleving?
184
-
Kwestie van definitie
186
-
62
Wat met vrouwelijke daders van seksueel geweld?
187
-
Theorie en verklaringsmodellen
187
-
typologieën en behandeling
188
-
Therapie en aanpak
189
-
63
Wat met de slachtoffer-pleger cyclus, anno 2025?
189
-
Link tussen eerder seksueel misbruik en zedenfeiten
190
-
Nuancering van deze link
191
-
Factoren die het risico verhogen
191
-
64
Wat met minderjarige plegers van seksueel geweld?
192
-
Jeugdige zedendelinquenten
192
-
65
Preventie van seksueel geweld
194
-
Basisbegrippen en uitgangspunten
195
-
Belangrijke risicoconstellaties (sociaal-ecologisch)
195
-
Inzichten uit onderzoek naar risicofactoren
195
-
Effectiviteit van preventieprogramma’s
196
-
Preventie van seksueel misbruik van kinderen
197
-
Algemene conclusie
197
-
66
Seksueel geweld: kernvragen, definitie en aanpak
199
-
Definitie en kenmerken van seksueel geweld
199
-
Verklaringen voor seksueel geweld
199
-
Diagnostiek van daders
200
-
Interventies en behandeling
200
-
67
Algemene reflectie
200
-
68
Examen (praktisch)
201
-
69
Definiëring en ontstaansgeschiedenis
202
-
Mannelijkheid, een hot topic
202
-
Mannelijkheid in de wetenschappelijke literatuur
202
-
Vijandige mannelijkheid
203
-
70
Componenten van Hostile Masculinity
205
-
Meting via vragenlijsten (voorbeelden)
206
-
71
Overlap met Hypermasculinity
207
-
Wat is hypermasculinity
207
-
Hypermasculiniteit: hoe ontstaat het?
208
-
Hoe verschilt Hostile Masculinity van Hypermasculinity? Hoe gelijken de constructen op elkaar?
208
-
72
Onderzoek over Hostile Masculinity & seksueel geweld
210
-
Belang van situationele en contextuele factoren
210
-
Kritische reflectie in het onderzoek
210
-
Eigen onderzoek: belangrijkste bevindingen
211
-
73
Vijandige mannelijkheid en actualiteit: de manosphere
213
-
Algemene kenmerken
213
-
Kernideeën: visie op gender en samenleving
213
-
Kernideeën: relaties en seksualiteit
214
-
Normen rond mannelijkheid
214
-
Implicaties voor preventie?
214
-
74
Alcohol en de incidentie van seksueel geweld
216
-
Prevalentie van alcoholgebruik
216
-
Mogelijke verklaringen voor de relatie alcohol – seksueel geweld
216
-
75
Alcohol en seksueel geweld: ‘gewone mannen’?
216
-
Geen volledig “normale” groep
216
-
Effect van alcohol op cognitieve processen
217
-
Belangrijke nuance: subgroep
217
-
Onderzoek: Kingree & Thompson (2015)
217
-
76
Alcohol en seksueel geweld: strategieën
217
-
Gebruik van intoxicatie als strategie
218
-
Profiel van daders die intoxicatiestrategieën gebruiken
218
-
Alcohol en escalatie van geweld
218
-
Belangrijke nuance: weten daders wat ze doen?
218
-
77
Alcohol en kindermisbruik
218
-
Alcoholproblemen bij plegers
218
-
Mogelijke interpretaties van de relatie
219
-
Vergelijking met andere daders
219
-
78
Alcohol en seksueel geweld door vrouwen
219
-
79
Seksueel geweld en alcohol: victimisatie
220