Bulletpoints Interventies
College 1: wat werkt? Een empirisch onderbouwde behandeling voor
forensische patiënten
Wat is het Risk, Need & Responsivity model en welke empirische ondersteuning
bestaat er voor de principes van dit model?
Het doel van de forensische zorg is *het opheffen van de problematiek die bijdraagt
aan criminaliteit, *verminderen kans op terugval, *vergroten van de maatschappelijke
veiligheid = Risicomanagement. Dus wat werkt? : kenmerken van een succesvolle
rehabilitatieprogramma‟s 1) Risicoprincipe = de intensiteit van de behandeling
moet worden aangepast aan het recidiverisico van de delinquent (laag/matig/hoog
risico) hoe hoger het risico des te intensiever moet de behandeling zijn. Gevaar
deviancy training wanneer laag risico in hoog risicogroep terecht komt. Kan contra-
intuïtief zijn, bijvoorbeeld pedofilie geen intensieve behandeling nodig. Empirisch
bewijs door studie van Lowenkamp et al (2006): scoring op matching van
risiconiveau en intensiteit behandeling vond effecten: residentieel 18% minder
recidive, niet-residentieel 9% minder recidive. 2) Elke forensische patiënt heeft
bepaalde criminogene behoeften: risicofactoren voor crimineel gedrag;
>>>criminogene behoeften is hoger risico. Behandeling focust zich op criminogene
behoeften (niet-criminogene behoeften van belang om recidive risico te
verminderen). 3) Responsiviteitsprincipe = interventies dienen aangeboden te
worden op een manier die aansluit bij de mogelijkheden en leerstijl van de patiënt.
Onderscheid in algemeen (voor elke patiënt) en specifiek (gericht op individu).
(RNR model zoals geformuleerd door Andrews en Bonta).
Aan welke behandeldoelen besteed je zo nodig sowieso aandacht, gebaseerd op het
RNR model? (Wat zijn criminogene behoeften?)
Behandeldoel is het verminderen van criminogene behoeften. Criminogene
behoeften zijn de Central Eight: Big Four = geschiedenis van antisociaal gedrag,
antisociaal persoonlijkheidspatroon, antisociale cognities, antisociaal netwerk.
Moderate Four = familie en/of relatieomstandigheden, school en werk, vrije tijd en
recreatie, misbruik van alcohol en/of drugs.
Dus het –reduceren, -vergroten (protectieve factoren), -vervangen, -wijzigen van
criminogene behoeften.
Hoe effectief is forensische behandeling wanneer er aan de RNR principes voldaan
wordt?
Zwaardere straffen hebben een negatief verband (-.03), gemiddelde van een
behandeling is .12 (recidive daalt van 56% naar 44%= effectiviteit van 12%!). Met de
RNR principes: voor elke afzonderlijk principe bleek dat wanneer er wel aan voldaan
werd het effect veel groter was dan wanneer er niet aan het principe werd voldaan.
De effectiviteit is het sterkste wanneer er aan alle drie de principes wordt voldaan
(.26). Met name methoden die gebaseerd zijn op de gedragstherapie of CGT zijn het
meest effectief in het veranderen van criminogene behoeften.
Wat is kritiek op het RNR en wat is het Good Lives Model (GLM)?
We weten nog weinig wat werkt voor subgroepen van delinquenten: jeugdige
delinquenten, vrouwen, seksuele delinquenten, niet gewelddadige delinquenten e.d.
& behoefte aan segmentatie (specifieke theorie voor bepaalde populatie) & contrast
met algemene zorg: waar is plaats voor kwaliteit van leven van patiënt in RNR
model? & overmatige focus op risicofactoren kan leiden tot stigmatisatie van
patiënten en demoralisering onder professionals & RNR model is niet motiverend,
hoge drop-out door slechte engagement (leidt weer tot hoger recidivisme).
Het Good Lives Model (GLM) (Ward & Stewart) heeft een strengths-based
aanpak. Het doel van de behandeling is om de patiënt te helpen om interne en
1
,externe bronnen te realiseren die hem helpen bij het verkrijgen van primary goods op
een geaccepteerde manier, daarbij het welbevinden vergrotend. Algemene
aannames is dat mensen streven naar primary goods (gezond leven, creativiteit e.d.:
verschillend per individu); secondary (instrumental) goods is de manier waarop
mensen proberen deze primary goods te verkrijgen. Een delinquent hanteert dus een
schadelijke, sociaal ongepaste manier (secondary) om primary goods te krijgen
(pedofiel intimiteit). GLM is approach benadering, RNR is avoidance benadering.
Strenght-based is uitgaan van protectieve factoren (mogelijke buffers of
moderatoren van risicofactoren). Kan werken, maar bijvoorbeeld alleen werkzaam
zonder antisociale vrienden in netwerk. Nog weinig onderzoek naar gedaan.
Welke empirische ondersteuning bestaat er voor het GLM?
GLM zorgt voor een hogere motivatie, meer therapietrouw, betere
copingvaardigheden en probleemoplossend vermogen, verminderde drop-out.
Korrelboom zegt dat ongewenst gedrag sneller uitdooft wanneer tegelijk een
alternatief gedrag wordt uitgeoefend.
Wat is programma integriteit en waarom is het belangrijk?
Programma integriteit (de mate waarin een programma uitgevoerd wordt in de
praktijk, zoals bedoeld in de achterliggende theorie en het „ontwerp‟ van de
interventie). Een meta-analyse vond dat programma‟s met een hoge programma
integriteit effectiever waren! MAAR dit was alleen zo wanneer er ook sprake was van
de drie principes (Risk Need Responsivity). Deze werd later nog als vierde principe
toegevoegd aan het model. Dus met integriteit en drie andere principes ging de
effectgrootte van .15 naar .30!
Welke elementen karakteriseren een effectief forensisch behandelprogramma?
Overkoepelende principes: respect, psychologische theorie, gericht op recidive-
voorkoming. Principes zijn: capaciteit = organisationele cultuur (doelen en ethische
code), programma implementatie en onderhoud (relevante expertise, evidence-
based), management- en personeelskenmerken (regelmatig contact, diploma‟s),
communicatie tussen verschillende organen, evaluatie en kwaliteitscontrole; inhoud =
risico, behoefte en responsiviteit, programmakarakteristieken (criminogene behoeften
etc.), kern interventies (voorwaarden voor staf: staf modelleert een anticrimineel
voorbeeld, consequent maar niet straffend, feedback, leertheoretische skills
toepassen, cognitief restructureren).
College 2: CGT-I Theoretisch model & taxatie I
Wat is de cognitieve theorie van psychopathologie?
Gedachten liggen ten grondslag aan emotie (gebaseerd op operante en klassieke
conditionering). De mens is een informatieverwerkend systeem, kennis ligt vast in
schema‟s en deze ontstaan door ervaring, kunnen geactiveerd worden, sturen onze
informatieverwerking en vormen weerstand tegen verandering. Is een top-down
proces cognitieve processen: assimilatie (interpretatie past binnen schema),
accommodatie (schema‟s worden aangepast met nieuwe info), overaccommodatie
(nieuwe info leidt tot nieuwe, disfunctionele opvattingen). Psychopathologie is het
gevolg van activatie van deze disfunctionele schema‟s. Afwijking in
informatieverwerking: denkfouten. Doel is patiënten zich bewust laten worden van
automatische gedachten en hun relatie tot emotie en gedrag; betekenisverlening
veranderen; adequater met situaties om leren gaan
Wat zijn leerparadigma‟s waarop de CGT gebaseerd is?
CGT is een integratie van cognitieve therapie (hoe komt het dat mensen ergens een
bepaalde betekenis aan geven?) en gedragstherapie (hoe komt het dat mensen
bepaald gedrag vertonen?). De klassieke en operante conditionering.
2
, Wat is de overeenkomst tussen het CGT-proces en de empirische cyclus?
Empirische cyclus gaat uit van het scientist-practitioner model = interventies
toepassen op basis van kennis etiologie. “Clinical psychologists are scientists who
evaluate their work with rigor and practitioners who utilize a research- based
understanding of human behavior in social contexts to aid people in resolving
psychological difficulties and enhancing their lives.”
Uit welke niveaus en fasen bestaat het CGT-proces?
Niveaus van cognities: *eerste niveau = automatische gedacht, *tweede niveau =
disfunctionele assumptie (basale, conditionele-causale en instrumentele assumpties
– depressie is dan Ik ben waardeloos, Als ik voor mezelf opkom ben ik slecht, zorg
steeds voor anderen – antisociaal is dan Ik ben dominant, Als mensen geen respect
voor mij tonen dagen ze me uit, Dwing respect af). Forensische assumpties hebben
betrekking op de volgende thema‟s: eigenwaarde, recht, verantwoordelijkheid en
schuld, gevaar en vertrouwen.
Niveaus in een CGT-behandeling: 1. Het therapeutisch aangrijpingspunt (balans
tussen klacht- en persoongericht) 2. De therapeutische context (therapeutkenmerken
en praktische zaken) 3. Het therapeutisch systeem
Wat zijn kenmerken van de therapeutische relatie?
Wordt grote nadruk gelegd op de therapeutische relatie door sterke samenhang
tussen behandeluitkomst en therapeutische relatie. Kenmerken zijn empathie,
authenticiteit/oprechtheid, warmte en transparantie. Het is een collaboratief
empirisme: het samen onderzoeken van de cognities van de patiënt.
Hoe structureer je binnen en tussen therapiesessies?
-Inventariseren hoe het met cliënt gaat, -met cliënt bespreken wat doel is van het
gesprek, -stel samen met cliënt agenda op, werk punten agenda af, vraag regelmatig
feedback.
Wat zijn registraties?
Registreren is het in kaart brengen van de ernst en de aard van het probleemgedrag,
leidraad in behandelgesprekken, cliënten worden voortdurend gestimuleerd om met
het probleem bezig te zijn, aflezen voortgang behandeling. 3 typen registraties:
*frequentie en tijdsduurmetingen, *voorkomen- en bezinningsregistratie,
*gedachterapport (problematisch situatie negatieve gevoelens automatische
gedachten (BANG).
College 3: CGT-II Taxatie II FA & BA
Wat is beschrijvende vs. verklarende diagnostiek?
Beschrijvende diagnostiek is een DSM IV classificatie. Voordelen zijn de makkelijke
communicatie, evidence-based interventies, prognose. Nadelen zijn de categorische
classificatie, niet altijd ruimte voor heterogeniteit. Verklarende diagnostiek (CGT) in
de vorm van een Functieanalyse (FA=gedrag) en Betekenisanalyse
(BA=betekenisgeving gedrag). Ze vullen elkaar aan.
Wat is een functie-analyse en wanneer/hoe gebruik je deze?
De FA is gebaseerd op de operante conditionering. De FA wordt gebruikt om te
verklaren welke functie gedrag heeft. Welke (verwachte) voordelen heeft dit gedrag
voor de patiënt.
Specifieke context (Sd) : Disfunctioneel gedrag (R) cognitieve representatie
positieve consequenties (Sr-representatie) & feitelijke negatieve consequenties.
Bijvoorbeeld:
3
College 1: wat werkt? Een empirisch onderbouwde behandeling voor
forensische patiënten
Wat is het Risk, Need & Responsivity model en welke empirische ondersteuning
bestaat er voor de principes van dit model?
Het doel van de forensische zorg is *het opheffen van de problematiek die bijdraagt
aan criminaliteit, *verminderen kans op terugval, *vergroten van de maatschappelijke
veiligheid = Risicomanagement. Dus wat werkt? : kenmerken van een succesvolle
rehabilitatieprogramma‟s 1) Risicoprincipe = de intensiteit van de behandeling
moet worden aangepast aan het recidiverisico van de delinquent (laag/matig/hoog
risico) hoe hoger het risico des te intensiever moet de behandeling zijn. Gevaar
deviancy training wanneer laag risico in hoog risicogroep terecht komt. Kan contra-
intuïtief zijn, bijvoorbeeld pedofilie geen intensieve behandeling nodig. Empirisch
bewijs door studie van Lowenkamp et al (2006): scoring op matching van
risiconiveau en intensiteit behandeling vond effecten: residentieel 18% minder
recidive, niet-residentieel 9% minder recidive. 2) Elke forensische patiënt heeft
bepaalde criminogene behoeften: risicofactoren voor crimineel gedrag;
>>>criminogene behoeften is hoger risico. Behandeling focust zich op criminogene
behoeften (niet-criminogene behoeften van belang om recidive risico te
verminderen). 3) Responsiviteitsprincipe = interventies dienen aangeboden te
worden op een manier die aansluit bij de mogelijkheden en leerstijl van de patiënt.
Onderscheid in algemeen (voor elke patiënt) en specifiek (gericht op individu).
(RNR model zoals geformuleerd door Andrews en Bonta).
Aan welke behandeldoelen besteed je zo nodig sowieso aandacht, gebaseerd op het
RNR model? (Wat zijn criminogene behoeften?)
Behandeldoel is het verminderen van criminogene behoeften. Criminogene
behoeften zijn de Central Eight: Big Four = geschiedenis van antisociaal gedrag,
antisociaal persoonlijkheidspatroon, antisociale cognities, antisociaal netwerk.
Moderate Four = familie en/of relatieomstandigheden, school en werk, vrije tijd en
recreatie, misbruik van alcohol en/of drugs.
Dus het –reduceren, -vergroten (protectieve factoren), -vervangen, -wijzigen van
criminogene behoeften.
Hoe effectief is forensische behandeling wanneer er aan de RNR principes voldaan
wordt?
Zwaardere straffen hebben een negatief verband (-.03), gemiddelde van een
behandeling is .12 (recidive daalt van 56% naar 44%= effectiviteit van 12%!). Met de
RNR principes: voor elke afzonderlijk principe bleek dat wanneer er wel aan voldaan
werd het effect veel groter was dan wanneer er niet aan het principe werd voldaan.
De effectiviteit is het sterkste wanneer er aan alle drie de principes wordt voldaan
(.26). Met name methoden die gebaseerd zijn op de gedragstherapie of CGT zijn het
meest effectief in het veranderen van criminogene behoeften.
Wat is kritiek op het RNR en wat is het Good Lives Model (GLM)?
We weten nog weinig wat werkt voor subgroepen van delinquenten: jeugdige
delinquenten, vrouwen, seksuele delinquenten, niet gewelddadige delinquenten e.d.
& behoefte aan segmentatie (specifieke theorie voor bepaalde populatie) & contrast
met algemene zorg: waar is plaats voor kwaliteit van leven van patiënt in RNR
model? & overmatige focus op risicofactoren kan leiden tot stigmatisatie van
patiënten en demoralisering onder professionals & RNR model is niet motiverend,
hoge drop-out door slechte engagement (leidt weer tot hoger recidivisme).
Het Good Lives Model (GLM) (Ward & Stewart) heeft een strengths-based
aanpak. Het doel van de behandeling is om de patiënt te helpen om interne en
1
,externe bronnen te realiseren die hem helpen bij het verkrijgen van primary goods op
een geaccepteerde manier, daarbij het welbevinden vergrotend. Algemene
aannames is dat mensen streven naar primary goods (gezond leven, creativiteit e.d.:
verschillend per individu); secondary (instrumental) goods is de manier waarop
mensen proberen deze primary goods te verkrijgen. Een delinquent hanteert dus een
schadelijke, sociaal ongepaste manier (secondary) om primary goods te krijgen
(pedofiel intimiteit). GLM is approach benadering, RNR is avoidance benadering.
Strenght-based is uitgaan van protectieve factoren (mogelijke buffers of
moderatoren van risicofactoren). Kan werken, maar bijvoorbeeld alleen werkzaam
zonder antisociale vrienden in netwerk. Nog weinig onderzoek naar gedaan.
Welke empirische ondersteuning bestaat er voor het GLM?
GLM zorgt voor een hogere motivatie, meer therapietrouw, betere
copingvaardigheden en probleemoplossend vermogen, verminderde drop-out.
Korrelboom zegt dat ongewenst gedrag sneller uitdooft wanneer tegelijk een
alternatief gedrag wordt uitgeoefend.
Wat is programma integriteit en waarom is het belangrijk?
Programma integriteit (de mate waarin een programma uitgevoerd wordt in de
praktijk, zoals bedoeld in de achterliggende theorie en het „ontwerp‟ van de
interventie). Een meta-analyse vond dat programma‟s met een hoge programma
integriteit effectiever waren! MAAR dit was alleen zo wanneer er ook sprake was van
de drie principes (Risk Need Responsivity). Deze werd later nog als vierde principe
toegevoegd aan het model. Dus met integriteit en drie andere principes ging de
effectgrootte van .15 naar .30!
Welke elementen karakteriseren een effectief forensisch behandelprogramma?
Overkoepelende principes: respect, psychologische theorie, gericht op recidive-
voorkoming. Principes zijn: capaciteit = organisationele cultuur (doelen en ethische
code), programma implementatie en onderhoud (relevante expertise, evidence-
based), management- en personeelskenmerken (regelmatig contact, diploma‟s),
communicatie tussen verschillende organen, evaluatie en kwaliteitscontrole; inhoud =
risico, behoefte en responsiviteit, programmakarakteristieken (criminogene behoeften
etc.), kern interventies (voorwaarden voor staf: staf modelleert een anticrimineel
voorbeeld, consequent maar niet straffend, feedback, leertheoretische skills
toepassen, cognitief restructureren).
College 2: CGT-I Theoretisch model & taxatie I
Wat is de cognitieve theorie van psychopathologie?
Gedachten liggen ten grondslag aan emotie (gebaseerd op operante en klassieke
conditionering). De mens is een informatieverwerkend systeem, kennis ligt vast in
schema‟s en deze ontstaan door ervaring, kunnen geactiveerd worden, sturen onze
informatieverwerking en vormen weerstand tegen verandering. Is een top-down
proces cognitieve processen: assimilatie (interpretatie past binnen schema),
accommodatie (schema‟s worden aangepast met nieuwe info), overaccommodatie
(nieuwe info leidt tot nieuwe, disfunctionele opvattingen). Psychopathologie is het
gevolg van activatie van deze disfunctionele schema‟s. Afwijking in
informatieverwerking: denkfouten. Doel is patiënten zich bewust laten worden van
automatische gedachten en hun relatie tot emotie en gedrag; betekenisverlening
veranderen; adequater met situaties om leren gaan
Wat zijn leerparadigma‟s waarop de CGT gebaseerd is?
CGT is een integratie van cognitieve therapie (hoe komt het dat mensen ergens een
bepaalde betekenis aan geven?) en gedragstherapie (hoe komt het dat mensen
bepaald gedrag vertonen?). De klassieke en operante conditionering.
2
, Wat is de overeenkomst tussen het CGT-proces en de empirische cyclus?
Empirische cyclus gaat uit van het scientist-practitioner model = interventies
toepassen op basis van kennis etiologie. “Clinical psychologists are scientists who
evaluate their work with rigor and practitioners who utilize a research- based
understanding of human behavior in social contexts to aid people in resolving
psychological difficulties and enhancing their lives.”
Uit welke niveaus en fasen bestaat het CGT-proces?
Niveaus van cognities: *eerste niveau = automatische gedacht, *tweede niveau =
disfunctionele assumptie (basale, conditionele-causale en instrumentele assumpties
– depressie is dan Ik ben waardeloos, Als ik voor mezelf opkom ben ik slecht, zorg
steeds voor anderen – antisociaal is dan Ik ben dominant, Als mensen geen respect
voor mij tonen dagen ze me uit, Dwing respect af). Forensische assumpties hebben
betrekking op de volgende thema‟s: eigenwaarde, recht, verantwoordelijkheid en
schuld, gevaar en vertrouwen.
Niveaus in een CGT-behandeling: 1. Het therapeutisch aangrijpingspunt (balans
tussen klacht- en persoongericht) 2. De therapeutische context (therapeutkenmerken
en praktische zaken) 3. Het therapeutisch systeem
Wat zijn kenmerken van de therapeutische relatie?
Wordt grote nadruk gelegd op de therapeutische relatie door sterke samenhang
tussen behandeluitkomst en therapeutische relatie. Kenmerken zijn empathie,
authenticiteit/oprechtheid, warmte en transparantie. Het is een collaboratief
empirisme: het samen onderzoeken van de cognities van de patiënt.
Hoe structureer je binnen en tussen therapiesessies?
-Inventariseren hoe het met cliënt gaat, -met cliënt bespreken wat doel is van het
gesprek, -stel samen met cliënt agenda op, werk punten agenda af, vraag regelmatig
feedback.
Wat zijn registraties?
Registreren is het in kaart brengen van de ernst en de aard van het probleemgedrag,
leidraad in behandelgesprekken, cliënten worden voortdurend gestimuleerd om met
het probleem bezig te zijn, aflezen voortgang behandeling. 3 typen registraties:
*frequentie en tijdsduurmetingen, *voorkomen- en bezinningsregistratie,
*gedachterapport (problematisch situatie negatieve gevoelens automatische
gedachten (BANG).
College 3: CGT-II Taxatie II FA & BA
Wat is beschrijvende vs. verklarende diagnostiek?
Beschrijvende diagnostiek is een DSM IV classificatie. Voordelen zijn de makkelijke
communicatie, evidence-based interventies, prognose. Nadelen zijn de categorische
classificatie, niet altijd ruimte voor heterogeniteit. Verklarende diagnostiek (CGT) in
de vorm van een Functieanalyse (FA=gedrag) en Betekenisanalyse
(BA=betekenisgeving gedrag). Ze vullen elkaar aan.
Wat is een functie-analyse en wanneer/hoe gebruik je deze?
De FA is gebaseerd op de operante conditionering. De FA wordt gebruikt om te
verklaren welke functie gedrag heeft. Welke (verwachte) voordelen heeft dit gedrag
voor de patiënt.
Specifieke context (Sd) : Disfunctioneel gedrag (R) cognitieve representatie
positieve consequenties (Sr-representatie) & feitelijke negatieve consequenties.
Bijvoorbeeld:
3
