Tijdvak 1: Tijd van jagers en boeren. Tot 3000 v. Chr.
1. De levenswijze van jagers – verzamelaars
De eerste mensen waren jagers-verzamelaars, deze mensen leefden als nomaden:
- Kleine groepen die rond trekken
- Wonen in tenten / hutten
- Voedsel verzamelen door: jagen, vissen en noten / vruchten verzamelen
Na verloop van tijd werd het voedselaanbod in de omgeving van het kamp vaak
minder of brak er een ander seizoen aan → jagers-verzamelaars trokken naar een
ander gebied.
Samenleving van Jagers-Verzamelaars:
Economie: jagen en verzamelen
Politiek: kleine nomadische groepen, dus geen georganiseerd bestuur
Sociaal: weinig sociale verschillen (geen arm en rijk, doordat mensen in kleine groep
en bij elkaar leefden, iedereen had dezelfde taken en plichten). Wel een strikte
rolverdeling tussen taken van vrouwen (zorgen voor kinderen en verzamelen van
voedsel) en mannen (jagen)
Cultureel: grafgiften (voorwerpen zoals sieraden die in graven van jagers-
verzamelaars lagen)
Verder zijn er uit deze periode alleen ongeschreven bronnen.
2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenleving
11.00 v.Chr.: begin landbouw revolutie in de Vruchtbare Halvemaan (gebied in
Midden-Oosten). Het begon in dit gebied door het gunstige gematigde klimaat → veel
plantengroei → veel beesten → voedsel in overvloed voor de jagers-verzamelaars die
hier leefden → meer voedsel dan ze op konden → niet meer nodig om rond te
trekken → akkerbouw & veeteelt ( zelf zaden van gewassen planten en beesten
temmen)
Lange tijd leefden jagers-verzamelaars en boeren naast elkaar → uiteindelijk kwam
jagen en verzamelen minder vaak voor → landbouw meer voordelen (meer voedsel,
niet meer rondtrekken)
Landbouw samenleving:
Economie: landbouw: akkerbouw & veeteelt
Politiek: dorpen werden bestuurd door dorpsoudsten & priesters
Sociaal: sedentaire revolutie: vaste woonplaats → toename sociale verschillen,
mensen konden meer bezittingen hebben, doordat ze niet meer rond hoefden te
trekken→ status verschillen & sociale ongelijkheid. Ook nog een strikte rolverdeling
tussen man en vrouw, werd wel kleiner t.o.v. jagers-verzamelaars.
, Cultureel: uitvindingen die het leven makkelijker maken, zoals: de eerste kalenders
en het eerste schrift.
3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
De eerste stedelijke gemeenschappen ontstonden in Mesopotamië rond de grote
rivieren de Eufraat en de Tigris, rond 3300 voor Christus. Vruchtbare grond → Het
ontstaan van de eerste steden. Elk jaar overstroomden de rivieren en lieten zij een
laagje vruchtbaar slip achter. De boeren zorgden voor irrigatie (irrigatielandbouw)
→ Overvloedige oogsten → zo veel eten dat de bevolking snel kon groeien → de
boerendorpjes werden steeds groter → ontstaan van de eerste steden.
Irrigatie landbouw = landbouw waarbij op kunstmatige wijze water naar de akkers
wordt geleid
Boeren die keer op keer rijke oogsten binnen haalden kregen meer aanzien en
macht → sociale verschillen namen toe.
Van Jagers-Verzamelaars naar oudheid:
Jagers-verzamelaars (kleine groepen nomaden) → Ontwikkeling landbouw (vaste
woonplaats) → voedseloverschot & innovaties (bijv. de ploeg)→ Stedelijke
gemeenschappen en specialisatie in beroepen en opkomst handel → mensen
worden afhankelijk van elkaar, ontwikkeling godsdienst en wetgeving → begin
Oudheid: kennis en informatie worden op schrift gezet.
Samenleving stedelijke gemeenschappen:
Economie: - Landbouw: akkerbouw
- Ambachten
- Handel
Politiek: Steden werden bestuurd door koning en priesters
Sociaal: Grote groepen en sociale verschillen: samenleving in sociale klassen
(slaven – boeren – ambachtslieden – priesters)
Cultureel: - polytheistische godsdienst (= meerdere goden)
- magische rituelen in tempels
- veel uitvindingen (het geschrift)
Overige begrippen die bij dit tijdvak horen:
Monotheïsme: vereren van één god
Natiestaat: Staat waarin sprake is van een politieke en maatschappelijke eenheid.
De inwoners hebben het gevoel dat ze bij elkaar horen door een
gemeenschappelijke taal, cultuur of geloof. De overheid bevordert dit.
Staat: Een land waarin sprake is van wetgeving, rechtspraak en duidelijk bestuur,
met een overheid die besluiten neemt voor alle inwoners.
1. De levenswijze van jagers – verzamelaars
De eerste mensen waren jagers-verzamelaars, deze mensen leefden als nomaden:
- Kleine groepen die rond trekken
- Wonen in tenten / hutten
- Voedsel verzamelen door: jagen, vissen en noten / vruchten verzamelen
Na verloop van tijd werd het voedselaanbod in de omgeving van het kamp vaak
minder of brak er een ander seizoen aan → jagers-verzamelaars trokken naar een
ander gebied.
Samenleving van Jagers-Verzamelaars:
Economie: jagen en verzamelen
Politiek: kleine nomadische groepen, dus geen georganiseerd bestuur
Sociaal: weinig sociale verschillen (geen arm en rijk, doordat mensen in kleine groep
en bij elkaar leefden, iedereen had dezelfde taken en plichten). Wel een strikte
rolverdeling tussen taken van vrouwen (zorgen voor kinderen en verzamelen van
voedsel) en mannen (jagen)
Cultureel: grafgiften (voorwerpen zoals sieraden die in graven van jagers-
verzamelaars lagen)
Verder zijn er uit deze periode alleen ongeschreven bronnen.
2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenleving
11.00 v.Chr.: begin landbouw revolutie in de Vruchtbare Halvemaan (gebied in
Midden-Oosten). Het begon in dit gebied door het gunstige gematigde klimaat → veel
plantengroei → veel beesten → voedsel in overvloed voor de jagers-verzamelaars die
hier leefden → meer voedsel dan ze op konden → niet meer nodig om rond te
trekken → akkerbouw & veeteelt ( zelf zaden van gewassen planten en beesten
temmen)
Lange tijd leefden jagers-verzamelaars en boeren naast elkaar → uiteindelijk kwam
jagen en verzamelen minder vaak voor → landbouw meer voordelen (meer voedsel,
niet meer rondtrekken)
Landbouw samenleving:
Economie: landbouw: akkerbouw & veeteelt
Politiek: dorpen werden bestuurd door dorpsoudsten & priesters
Sociaal: sedentaire revolutie: vaste woonplaats → toename sociale verschillen,
mensen konden meer bezittingen hebben, doordat ze niet meer rond hoefden te
trekken→ status verschillen & sociale ongelijkheid. Ook nog een strikte rolverdeling
tussen man en vrouw, werd wel kleiner t.o.v. jagers-verzamelaars.
, Cultureel: uitvindingen die het leven makkelijker maken, zoals: de eerste kalenders
en het eerste schrift.
3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
De eerste stedelijke gemeenschappen ontstonden in Mesopotamië rond de grote
rivieren de Eufraat en de Tigris, rond 3300 voor Christus. Vruchtbare grond → Het
ontstaan van de eerste steden. Elk jaar overstroomden de rivieren en lieten zij een
laagje vruchtbaar slip achter. De boeren zorgden voor irrigatie (irrigatielandbouw)
→ Overvloedige oogsten → zo veel eten dat de bevolking snel kon groeien → de
boerendorpjes werden steeds groter → ontstaan van de eerste steden.
Irrigatie landbouw = landbouw waarbij op kunstmatige wijze water naar de akkers
wordt geleid
Boeren die keer op keer rijke oogsten binnen haalden kregen meer aanzien en
macht → sociale verschillen namen toe.
Van Jagers-Verzamelaars naar oudheid:
Jagers-verzamelaars (kleine groepen nomaden) → Ontwikkeling landbouw (vaste
woonplaats) → voedseloverschot & innovaties (bijv. de ploeg)→ Stedelijke
gemeenschappen en specialisatie in beroepen en opkomst handel → mensen
worden afhankelijk van elkaar, ontwikkeling godsdienst en wetgeving → begin
Oudheid: kennis en informatie worden op schrift gezet.
Samenleving stedelijke gemeenschappen:
Economie: - Landbouw: akkerbouw
- Ambachten
- Handel
Politiek: Steden werden bestuurd door koning en priesters
Sociaal: Grote groepen en sociale verschillen: samenleving in sociale klassen
(slaven – boeren – ambachtslieden – priesters)
Cultureel: - polytheistische godsdienst (= meerdere goden)
- magische rituelen in tempels
- veel uitvindingen (het geschrift)
Overige begrippen die bij dit tijdvak horen:
Monotheïsme: vereren van één god
Natiestaat: Staat waarin sprake is van een politieke en maatschappelijke eenheid.
De inwoners hebben het gevoel dat ze bij elkaar horen door een
gemeenschappelijke taal, cultuur of geloof. De overheid bevordert dit.
Staat: Een land waarin sprake is van wetgeving, rechtspraak en duidelijk bestuur,
met een overheid die besluiten neemt voor alle inwoners.
