Plantkunde
Examen april
Evolutie en indeling plantenrijk
1. Morfologie
1.1) De wortel
1.1.1) Bepaling
Wortel = plantendeel dat geen bladeren en dus ook geen knoppen draagt
Functie:
• Vastankeren vd plant
• H2O & mineralen opnemen
• Opslag vn reservevoedsel
1.1.2) Wortelharen
Opbouw vn jonge wortel bestuderen ⟶ buiten de aarde laten groeien
↪ naar top toe ° steeds meer nieuwe wortelharen
↪ oude verschrompelen & sterven af
↪ wortelharenzone blijft steeds even groot
Functie:
• H2O & mineralen opnemen
• Contactoppervlak vergroten
Planten zndr wortelharen (bv. water- & moerasplanten)
↪ moerasplanten in drogere gronden ⟶ wel wortelharen
,1.1.3) Wortelmutsje (Calyptra)
Groeitop vd wortel ⟶ beschermd dr vingerhoedachtig omhulsel
↪ met blote oog niet zichtbaar
↪ zeer groot bij luchtwortels vn bep tropische planten
Wortelmutsje sluit aan buitenkant bestendig af
↪ wordt door nieuwe cellen die ° aan worteltop in leven gehouden
↪ kan met microscoop onderscheiden worden vn groeitop
1.1.4) Gladde zone & verkurkte zone
• Gladde zone
= celtrekkingszone
↪ cellen omhoogduwen
• Verkurkte zone
↪ wortelhaarzone & rizodermis afgestorven
↪ verkurkte exodermis vormt buitenlaag
↪ altijd langer en langer
1.1.5) Hoofdwortel – zijwortel – bijwortel
• Hoofdwortel
= ondergrondse verlenging vd stengel & verdere ontwikkeling kiemwortel
• Zijwortel
= vertakking vd hoofdwortel
• Bijwortel
= zelfde even dikke worteltjes
↪ voorkomend op stengel & blad
↪ alle wortels die geen hoofd-/ bijwortel zijn
1.1.6) Gewijzigde wortels
1.1.6.1) Knolvormige wortels
• 2-jarige planten (sterft na 2 jaar)
↪ 1ste jaar: vegetatief groeien
↪ herfst ⟶ wortel opzwellen
↪ 2de jaar: bloem- & zaadzetten
• Functie: opslaan vn reservevoedsel
• Vorm:
↪ penwortels (bieten & penen)
↪ radijswortels (radijzen & rapen)
1.1.6.2) Wortelknollen
• Opgezwollen bijwortels
• Functie: knol & knop zorgen vr vermenigvuldiging
• Bv. Dahlia & speenkruid
,1.1.6.3) Hechtwortels
• Bijwortels ° op stengel
• Functie: vasthechting op bv muren & bomen
• Bv. Klimop
↪ wortels niet in boom ⟶ geen parasiet
1.1.6.4) Symbiotische wortels
• Voorkomen endofyten, bac in wortel
• Functie: symbiose hogere plant & bacterie
• Bv. Wortelknolletjes vlinderbloemigen
1.1.6.5) Luchtwortels
• Wortels die in lucht groeien
• Functie: wateropname
• Bv. Epifytische orchideeën
1.1.6.6) Steun- of steltwortels
• Luchtwortels op zijtakken die nr beneden groeien
• Functie:
↪ Water & zouten uit grond opnemen
↪ plant ondersteunen
• Bv. Monstera, mangroven …
1.1.6.7) Ademwortels
• Steken loodrecht uit slijk omhoog
• Functie: lucht opnemen via luchtkanalen
• Bv. Taxodium distichum
1.1.6.8) Zuigwortels of haustoriën
• Binnendringen stengel/ wortel andere plant
• Functie: parasiet ⟶ onttrekken voedsel & water
• Bv. Maretak & warkruid
1.2) De stengel
1.2.1) Bouw
Stengel = plantendeel dat bladeren draagt of gedragen heeft
• Knoop: vasthechting blad & stengel
• Internodium: tussenknoopstuk
• Lid: internodium + knoop
• Bladoksel: hoek tussen blad en stengel
• Spruit/loot: stengel en blad
, 1.2.2) Functie
• Draagt bladeren, vruchten, bloemen
• Verzorgt vervoer vn sappen
↪ water
↪ minderalen (xyleem)
↪ suikers (floeem)
1.2.3) Aard
• Kruidachtige stengels:
↪ groen, sappig & buigzaam
• Houtachtige stengels:
↪ bij struiken/bomen
↪ loten verhouten na 1 jaar ⟶ twijgen ⟶ takken
↪ bruin, harder & minder buigzaam
• Holle stengels:
↪ bij snelgroeiers (graan, riet, bamboe)
↪ hol tussen de knopen
↪ knopen altijd gevuld
• Massieve stengels:
↪ stengel volledig opgevuld
• Merg aanwezig bij o.a. vlier, Rhus
1.2.4) Groeirichting
Groeirichting stengel = meestal verticaal
• Kruipend:
↪ stengel op grond & bijwortels aan knopen
↪ bv. aardbei
• Hangend
↪ stengel nr beneden
↪ bv. hanggeranium
• Liggend:
↪ stengel op bodem & niet wortelend aan knopen
• Klimmend
↪ stengel hecht zich vast & groeit langs steun
↪ bv. klimop
• Windend
↪ stengel draait in schroeflijn rond steunsel
↪ meestal links
↪ bv. bonen
Examen april
Evolutie en indeling plantenrijk
1. Morfologie
1.1) De wortel
1.1.1) Bepaling
Wortel = plantendeel dat geen bladeren en dus ook geen knoppen draagt
Functie:
• Vastankeren vd plant
• H2O & mineralen opnemen
• Opslag vn reservevoedsel
1.1.2) Wortelharen
Opbouw vn jonge wortel bestuderen ⟶ buiten de aarde laten groeien
↪ naar top toe ° steeds meer nieuwe wortelharen
↪ oude verschrompelen & sterven af
↪ wortelharenzone blijft steeds even groot
Functie:
• H2O & mineralen opnemen
• Contactoppervlak vergroten
Planten zndr wortelharen (bv. water- & moerasplanten)
↪ moerasplanten in drogere gronden ⟶ wel wortelharen
,1.1.3) Wortelmutsje (Calyptra)
Groeitop vd wortel ⟶ beschermd dr vingerhoedachtig omhulsel
↪ met blote oog niet zichtbaar
↪ zeer groot bij luchtwortels vn bep tropische planten
Wortelmutsje sluit aan buitenkant bestendig af
↪ wordt door nieuwe cellen die ° aan worteltop in leven gehouden
↪ kan met microscoop onderscheiden worden vn groeitop
1.1.4) Gladde zone & verkurkte zone
• Gladde zone
= celtrekkingszone
↪ cellen omhoogduwen
• Verkurkte zone
↪ wortelhaarzone & rizodermis afgestorven
↪ verkurkte exodermis vormt buitenlaag
↪ altijd langer en langer
1.1.5) Hoofdwortel – zijwortel – bijwortel
• Hoofdwortel
= ondergrondse verlenging vd stengel & verdere ontwikkeling kiemwortel
• Zijwortel
= vertakking vd hoofdwortel
• Bijwortel
= zelfde even dikke worteltjes
↪ voorkomend op stengel & blad
↪ alle wortels die geen hoofd-/ bijwortel zijn
1.1.6) Gewijzigde wortels
1.1.6.1) Knolvormige wortels
• 2-jarige planten (sterft na 2 jaar)
↪ 1ste jaar: vegetatief groeien
↪ herfst ⟶ wortel opzwellen
↪ 2de jaar: bloem- & zaadzetten
• Functie: opslaan vn reservevoedsel
• Vorm:
↪ penwortels (bieten & penen)
↪ radijswortels (radijzen & rapen)
1.1.6.2) Wortelknollen
• Opgezwollen bijwortels
• Functie: knol & knop zorgen vr vermenigvuldiging
• Bv. Dahlia & speenkruid
,1.1.6.3) Hechtwortels
• Bijwortels ° op stengel
• Functie: vasthechting op bv muren & bomen
• Bv. Klimop
↪ wortels niet in boom ⟶ geen parasiet
1.1.6.4) Symbiotische wortels
• Voorkomen endofyten, bac in wortel
• Functie: symbiose hogere plant & bacterie
• Bv. Wortelknolletjes vlinderbloemigen
1.1.6.5) Luchtwortels
• Wortels die in lucht groeien
• Functie: wateropname
• Bv. Epifytische orchideeën
1.1.6.6) Steun- of steltwortels
• Luchtwortels op zijtakken die nr beneden groeien
• Functie:
↪ Water & zouten uit grond opnemen
↪ plant ondersteunen
• Bv. Monstera, mangroven …
1.1.6.7) Ademwortels
• Steken loodrecht uit slijk omhoog
• Functie: lucht opnemen via luchtkanalen
• Bv. Taxodium distichum
1.1.6.8) Zuigwortels of haustoriën
• Binnendringen stengel/ wortel andere plant
• Functie: parasiet ⟶ onttrekken voedsel & water
• Bv. Maretak & warkruid
1.2) De stengel
1.2.1) Bouw
Stengel = plantendeel dat bladeren draagt of gedragen heeft
• Knoop: vasthechting blad & stengel
• Internodium: tussenknoopstuk
• Lid: internodium + knoop
• Bladoksel: hoek tussen blad en stengel
• Spruit/loot: stengel en blad
, 1.2.2) Functie
• Draagt bladeren, vruchten, bloemen
• Verzorgt vervoer vn sappen
↪ water
↪ minderalen (xyleem)
↪ suikers (floeem)
1.2.3) Aard
• Kruidachtige stengels:
↪ groen, sappig & buigzaam
• Houtachtige stengels:
↪ bij struiken/bomen
↪ loten verhouten na 1 jaar ⟶ twijgen ⟶ takken
↪ bruin, harder & minder buigzaam
• Holle stengels:
↪ bij snelgroeiers (graan, riet, bamboe)
↪ hol tussen de knopen
↪ knopen altijd gevuld
• Massieve stengels:
↪ stengel volledig opgevuld
• Merg aanwezig bij o.a. vlier, Rhus
1.2.4) Groeirichting
Groeirichting stengel = meestal verticaal
• Kruipend:
↪ stengel op grond & bijwortels aan knopen
↪ bv. aardbei
• Hangend
↪ stengel nr beneden
↪ bv. hanggeranium
• Liggend:
↪ stengel op bodem & niet wortelend aan knopen
• Klimmend
↪ stengel hecht zich vast & groeit langs steun
↪ bv. klimop
• Windend
↪ stengel draait in schroeflijn rond steunsel
↪ meestal links
↪ bv. bonen
