geschiedenis tijdvak 9
HOOFDSTUK 9 - De tijd van de wereldoorlogen
§1 - De Eerste Wereldoorlog
KA:
Het voeren van twee wereldoorlogen.
Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en
de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering.
De oorlog breekt uit
Eerste Wereldoorlog: 28 juli 1914 en tot 11 november 1918.
Aanleiding van WO1 was de moord op de Oostenrijkse kroonprins Frans Ferdinand door
een Serviër. Oostenrijk wilde Servië straffen dmv een ultimatum: Oostenrijkse rechercheurs
moesten in Servië de vrije hand krijgen. Servië weigerde.
Oostenrijk verklaarde Servië de oorlog.
Duitsland verklaard Rusland en Frankrijk de oorlog.
GB verklaard Duitsland de oorlog.
Geallieerden waren Groot-Brittannië, Frankrijk en Rusland. Italie ook later. VS ook.
Centralen waren Duitsland en Oostenrijk. Ottomaanse Rijk ook later.
Canada, Australië en Nieuw-Zeeland, Afrika, het Midden-Oosten en Oost-Azië deden ook
allemaal mee ➜ wereldoorlog.
Oorzaken van de oorlog
1. Groeiend nationalisme
- Frans-Duitse oorlog van 1870 tot 1871
- Frankrijk verliest ➜ wraak
- Duitse eenwording
- Bindend nationalisme (= nationalisme is zo sterk om 1 rijk/land te worden)
- Oostenrijk-Hongarije
- Grote problemen met vele volkeren binnen en buiten dit multinationale rijk.
- Bovendien Bosnië veroverd en daarmee woede van Servië op de nek gehaald. Veel
Serven woonden in Bosnië.
- Ontbindend nationalisme (= volkeren willen onafhankelijke staat stichten).
2. Groeiend militarisme
- Militair vertoon geeft aanzien ➜ hoge militairen invloed op de politiek.
3. Koloniale wedloop (modern imperialisme)
- DU meent recht te hebben op meer kolonies. Dus ze willen nu ook kolonies in Afrika
en Azië ➜ spanningen met FR en DU.
4. Voorbereiding op de oorlog: wapenwedloop, plannen
- DU ➜ bij een groot koloniaal rijk hoort een grote oorlogsvloot.
- GB is ‘de heerser op zee’ ➜ voelt zich bedreigd.
- DU wilde sterkste worden op zee. GB wilde sterkste blijven➜ maakt betere schepen.
1
, - Von Schlieffenplan: DU plan, werd ontworpen tussen 1894 en 1905.
- Er werden ook plannen gemaakt door FR, EN, O-H en RU.
5. Bondgenootschappen
Geallieerden zijn blauw.
Servië en RU zijn groen (voor
uitbreidingen).
Centralen zijn grijs.
Het verloop van de oorlog
In het oosten:
- Meer beweeglijk front.
- Doorbraak na Russische Revolutie 1917.
In het westen:
- Loopgravenoorlog
- Zeeblokkade DU door GB ➜ hongersnood in DU.
Deelname VS 1917:
- VS wilde democratie redden in Europa.
- Onbeperkte duikbootoorlog van DU ➜ alles wat vaart wordt neergehaald.
- Economisch belang ➜ VS handeld het de geallieerden (FR en GB). Anders kunnen
ze geen leningen meer betalen.
Wapenstilstand 11 november 1918 ➜ Einde WO1.
Bewapening en verwoestingen
Door de industrialisatie waren er veel meer en gevaarlijkere wapens gekomen, massa
vernietigingswapens. Heel veel mensen zijn om het leven gekomen.
Betrokken burgers
De Duitsers stierven van de honger.
Een oorlogseconomie ➜ wapens/voedsel/kleding/vrouwen moesten in fabrieken.
Dorpen en steden waren in de frontlinie.
2
HOOFDSTUK 9 - De tijd van de wereldoorlogen
§1 - De Eerste Wereldoorlog
KA:
Het voeren van twee wereldoorlogen.
Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en
de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering.
De oorlog breekt uit
Eerste Wereldoorlog: 28 juli 1914 en tot 11 november 1918.
Aanleiding van WO1 was de moord op de Oostenrijkse kroonprins Frans Ferdinand door
een Serviër. Oostenrijk wilde Servië straffen dmv een ultimatum: Oostenrijkse rechercheurs
moesten in Servië de vrije hand krijgen. Servië weigerde.
Oostenrijk verklaarde Servië de oorlog.
Duitsland verklaard Rusland en Frankrijk de oorlog.
GB verklaard Duitsland de oorlog.
Geallieerden waren Groot-Brittannië, Frankrijk en Rusland. Italie ook later. VS ook.
Centralen waren Duitsland en Oostenrijk. Ottomaanse Rijk ook later.
Canada, Australië en Nieuw-Zeeland, Afrika, het Midden-Oosten en Oost-Azië deden ook
allemaal mee ➜ wereldoorlog.
Oorzaken van de oorlog
1. Groeiend nationalisme
- Frans-Duitse oorlog van 1870 tot 1871
- Frankrijk verliest ➜ wraak
- Duitse eenwording
- Bindend nationalisme (= nationalisme is zo sterk om 1 rijk/land te worden)
- Oostenrijk-Hongarije
- Grote problemen met vele volkeren binnen en buiten dit multinationale rijk.
- Bovendien Bosnië veroverd en daarmee woede van Servië op de nek gehaald. Veel
Serven woonden in Bosnië.
- Ontbindend nationalisme (= volkeren willen onafhankelijke staat stichten).
2. Groeiend militarisme
- Militair vertoon geeft aanzien ➜ hoge militairen invloed op de politiek.
3. Koloniale wedloop (modern imperialisme)
- DU meent recht te hebben op meer kolonies. Dus ze willen nu ook kolonies in Afrika
en Azië ➜ spanningen met FR en DU.
4. Voorbereiding op de oorlog: wapenwedloop, plannen
- DU ➜ bij een groot koloniaal rijk hoort een grote oorlogsvloot.
- GB is ‘de heerser op zee’ ➜ voelt zich bedreigd.
- DU wilde sterkste worden op zee. GB wilde sterkste blijven➜ maakt betere schepen.
1
, - Von Schlieffenplan: DU plan, werd ontworpen tussen 1894 en 1905.
- Er werden ook plannen gemaakt door FR, EN, O-H en RU.
5. Bondgenootschappen
Geallieerden zijn blauw.
Servië en RU zijn groen (voor
uitbreidingen).
Centralen zijn grijs.
Het verloop van de oorlog
In het oosten:
- Meer beweeglijk front.
- Doorbraak na Russische Revolutie 1917.
In het westen:
- Loopgravenoorlog
- Zeeblokkade DU door GB ➜ hongersnood in DU.
Deelname VS 1917:
- VS wilde democratie redden in Europa.
- Onbeperkte duikbootoorlog van DU ➜ alles wat vaart wordt neergehaald.
- Economisch belang ➜ VS handeld het de geallieerden (FR en GB). Anders kunnen
ze geen leningen meer betalen.
Wapenstilstand 11 november 1918 ➜ Einde WO1.
Bewapening en verwoestingen
Door de industrialisatie waren er veel meer en gevaarlijkere wapens gekomen, massa
vernietigingswapens. Heel veel mensen zijn om het leven gekomen.
Betrokken burgers
De Duitsers stierven van de honger.
Een oorlogseconomie ➜ wapens/voedsel/kleding/vrouwen moesten in fabrieken.
Dorpen en steden waren in de frontlinie.
2
