Vwo Systeem aarde CE2026 ev Samenvatting H2
Samenvatting
bij hoofdstuk 2
De Geo LRN-line bovenbouw havo/vwo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2024
, Vwo Systeem aarde CE2026 ev Samenvatting H2
2 Actieve aarde: exogene processen
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe werken exogene processen en welke gevolgen
hebben ze aan het aardoppervlak?
2.1 De aarde als systeem
Deelvragen
1 Op welke manier hangen vier sferen met elkaar samen binnen
systeem aarde?
2 Hoe werkt de stralingsbalans van de aarde?
3 Waardoor zijn er variaties in instraling van de zon?
4 Hoe hangen de koolstofkringloop en de hydrologische kringloop
samen met systeem aarde?
Systeem aarde
► Wetenschappers beschrijven de aarde vaak als een systeem,
waarbij ze vier met elkaar samenhangende hoofdonderdelen
atmosfeer onderscheiden: de atmosfeer, de hydrosfeer, de lithosfeer en de
hydrosfeer
biosfeer (figuur 2.3). Processen en veranderingen in de ene sfeer
biosfeer
werken door in de andere sferen.
● In het eerste hoofdstuk ging het vooral over de lithosfeer binnen
systeem aarde. In dit hoofdstuk gaat het over exogene processen als
verwering, erosie, transport en sedimentatie, waarbij alle vier de
sferen van systeem aarde een rol spelen. De wetenschap die zich
bezighoudt met het ontstaan en beschrijven van terrein- en
geomorfologie landschapsvormen is de geomorfologie.
Stralingsbalans
► Veel processen op aarde, zoals het leven en het weer, zijn
afhankelijk van de straling van de zon. Een belangrijk onderdeel van
de aarde en het klimaat als systeem, is de stralingsbalans
stralingsbalans
(energiebalans) (figuur 2.4).
energiebalans
● Van de kortgolvige straling van de zon die de atmosfeer
bereikt (100%), wordt 20% door de wolken en 4% door het
aardoppervlak weerkaatst. Samen met de 6% die wordt
verstrooid door gasdeeltjes in de atmosfeer, bedraagt de
hoeveelheid energie die wordt weerkaatst 30%. Daarnaast
wordt 23% van de zonne-energie door deeltjes en wolken in de
atmosfeer geabsorbeerd (opgenomen). In totaal bereikt dus
47% van de kortgolvige zonnestraling het aardoppervlak.
● Het aardoppervlak absorbeert deze kortgolvige straling en
zet deze om in langgolvige (warmte)straling. Van deze warmte
gaat 6% door directe uitstraling verloren naar het heelal. Door het
natuurlijke broeikaseffect onder invloed van broeikasgassen zoals
waterdamp, CO2, en CH4 is het op aarde gemiddeld zo’n 15 °C, in
plaats van –18 °C. Wolken, gassen en andere deeltjes in de
atmosfeer stralen uiteindelijk 64% langgolvige straling uit naar het
heelal.
De Geo LRN-line bovenbouw havo/vwo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2024
Samenvatting
bij hoofdstuk 2
De Geo LRN-line bovenbouw havo/vwo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2024
, Vwo Systeem aarde CE2026 ev Samenvatting H2
2 Actieve aarde: exogene processen
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe werken exogene processen en welke gevolgen
hebben ze aan het aardoppervlak?
2.1 De aarde als systeem
Deelvragen
1 Op welke manier hangen vier sferen met elkaar samen binnen
systeem aarde?
2 Hoe werkt de stralingsbalans van de aarde?
3 Waardoor zijn er variaties in instraling van de zon?
4 Hoe hangen de koolstofkringloop en de hydrologische kringloop
samen met systeem aarde?
Systeem aarde
► Wetenschappers beschrijven de aarde vaak als een systeem,
waarbij ze vier met elkaar samenhangende hoofdonderdelen
atmosfeer onderscheiden: de atmosfeer, de hydrosfeer, de lithosfeer en de
hydrosfeer
biosfeer (figuur 2.3). Processen en veranderingen in de ene sfeer
biosfeer
werken door in de andere sferen.
● In het eerste hoofdstuk ging het vooral over de lithosfeer binnen
systeem aarde. In dit hoofdstuk gaat het over exogene processen als
verwering, erosie, transport en sedimentatie, waarbij alle vier de
sferen van systeem aarde een rol spelen. De wetenschap die zich
bezighoudt met het ontstaan en beschrijven van terrein- en
geomorfologie landschapsvormen is de geomorfologie.
Stralingsbalans
► Veel processen op aarde, zoals het leven en het weer, zijn
afhankelijk van de straling van de zon. Een belangrijk onderdeel van
de aarde en het klimaat als systeem, is de stralingsbalans
stralingsbalans
(energiebalans) (figuur 2.4).
energiebalans
● Van de kortgolvige straling van de zon die de atmosfeer
bereikt (100%), wordt 20% door de wolken en 4% door het
aardoppervlak weerkaatst. Samen met de 6% die wordt
verstrooid door gasdeeltjes in de atmosfeer, bedraagt de
hoeveelheid energie die wordt weerkaatst 30%. Daarnaast
wordt 23% van de zonne-energie door deeltjes en wolken in de
atmosfeer geabsorbeerd (opgenomen). In totaal bereikt dus
47% van de kortgolvige zonnestraling het aardoppervlak.
● Het aardoppervlak absorbeert deze kortgolvige straling en
zet deze om in langgolvige (warmte)straling. Van deze warmte
gaat 6% door directe uitstraling verloren naar het heelal. Door het
natuurlijke broeikaseffect onder invloed van broeikasgassen zoals
waterdamp, CO2, en CH4 is het op aarde gemiddeld zo’n 15 °C, in
plaats van –18 °C. Wolken, gassen en andere deeltjes in de
atmosfeer stralen uiteindelijk 64% langgolvige straling uit naar het
heelal.
De Geo LRN-line bovenbouw havo/vwo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2024
