14.1 Naar een nieuwe wereldorde
KA:
- De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
De ondergang van het communisme
In de jaren 80 kwam kampte de SU met steeds grotere problemen. De economische groei
was volledig tot stilstand gekomen. De wapenwedloop kostte veel geld, de SU was bijna
bankroet. Het politieke systeem zorgde ervoor dat er nauwelijks vernieuwing was. Om toch
de continuïteit van het communisme in stand te houden besloot Gorbatsjov in 1985 om een
paar maatregelen te nemen: meer persoonlijke vrijheid en openheid van zaken (glasnost) en
meer marktwerking (perestrojka). Hierdoor zou er ook meer toenadering tot het Westen
moeten komen en daarmee een einde maken aan de wapenwedloop en de gewelddadige
overheersing van de satellietstaten. Door deze maatregelen verloor het communisme haar
laatste geloofwaardigheid.
Wat ook bijdroeg aan de ondergang van het communisme was de sociale onrust in
Oost-Europa. Inwoners van de Oostbloklanden begonnen zich te verzetten tegen de
communistische dictatuur, normaal greep de SU dan hard in, maar onder Gorbatsjov bleef
dit uit. Hierdoor kwamen ook andere communistische regimes onder druk te staan, zoals de
DDR. In 1989 viel zelfs de Berlijnse muur onder hevige druk van de VS. Zelfs in de SU zelf
werd begin 1990 de eenpartijstaat opgeheven. De Sovjet republiek, staten als Estland,
Letland en Litouwen werden nu ook onafhankelijk. De SU probeerde dit in eerste instantie
nog enigszins tegen te houden, maar dat mislukte.
Na het uiteenvallen van de SU werd de SU nu Rusland. Uiteindelijk ontstond hier een
kapitalistische economie waarin veel zakenlieden met hun politiek zich wisten te verrijken
over de rug van de Russische bevolking. In de voormalige satellietstaten was ook veel
onrust, sommige staten ontwikkelden zich tot een parlementaire democratie, anderen
ontwikkelden zich tot een autoritaire staat. In sommige staten hadden nationalistische
gevoelens en burgeroorlog tot gevolg.
De inwoners van Oost-Europa grepen na de SU periode terug op wat hen daarvoor ook had
gebonden: nationalisme. Omdat in sommige staten soms veel cultuurverschillen waren,
leidde het tot nieuwe spanningen (Joegoslavië).
De val van de SU had ook gevolgen voor het westen. De VS bleef nu als enige grootmacht
over. Samen met de NAVO nam zij de rol als ‘politieagent’ van de wereld op zich. Zo traden
zij op in Joegoslavië en later ook in Libië. Ten slotte had de ondergang van het communisme
ook gevolgen voor de Bondsrepubliek. Duitsland groeide weer uit tot de belangrijkste
politieke en economische macht in Europa. De bondsrepubliek bleef hier wel heel erg
bescheiden over gezien het verleden en omdat de eenwording heel veel geld had gekost.
De toenemende invloed van het Westen in Oost-Europa wakkerde wel ontevredenheid op bij
de Russische bevolking. Rusland begon zich daarom steeds sterker op te stellen waardoor
de spanningen tussen Oost en West weer toenamen.
De politieke islam
KA:
- De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
De ondergang van het communisme
In de jaren 80 kwam kampte de SU met steeds grotere problemen. De economische groei
was volledig tot stilstand gekomen. De wapenwedloop kostte veel geld, de SU was bijna
bankroet. Het politieke systeem zorgde ervoor dat er nauwelijks vernieuwing was. Om toch
de continuïteit van het communisme in stand te houden besloot Gorbatsjov in 1985 om een
paar maatregelen te nemen: meer persoonlijke vrijheid en openheid van zaken (glasnost) en
meer marktwerking (perestrojka). Hierdoor zou er ook meer toenadering tot het Westen
moeten komen en daarmee een einde maken aan de wapenwedloop en de gewelddadige
overheersing van de satellietstaten. Door deze maatregelen verloor het communisme haar
laatste geloofwaardigheid.
Wat ook bijdroeg aan de ondergang van het communisme was de sociale onrust in
Oost-Europa. Inwoners van de Oostbloklanden begonnen zich te verzetten tegen de
communistische dictatuur, normaal greep de SU dan hard in, maar onder Gorbatsjov bleef
dit uit. Hierdoor kwamen ook andere communistische regimes onder druk te staan, zoals de
DDR. In 1989 viel zelfs de Berlijnse muur onder hevige druk van de VS. Zelfs in de SU zelf
werd begin 1990 de eenpartijstaat opgeheven. De Sovjet republiek, staten als Estland,
Letland en Litouwen werden nu ook onafhankelijk. De SU probeerde dit in eerste instantie
nog enigszins tegen te houden, maar dat mislukte.
Na het uiteenvallen van de SU werd de SU nu Rusland. Uiteindelijk ontstond hier een
kapitalistische economie waarin veel zakenlieden met hun politiek zich wisten te verrijken
over de rug van de Russische bevolking. In de voormalige satellietstaten was ook veel
onrust, sommige staten ontwikkelden zich tot een parlementaire democratie, anderen
ontwikkelden zich tot een autoritaire staat. In sommige staten hadden nationalistische
gevoelens en burgeroorlog tot gevolg.
De inwoners van Oost-Europa grepen na de SU periode terug op wat hen daarvoor ook had
gebonden: nationalisme. Omdat in sommige staten soms veel cultuurverschillen waren,
leidde het tot nieuwe spanningen (Joegoslavië).
De val van de SU had ook gevolgen voor het westen. De VS bleef nu als enige grootmacht
over. Samen met de NAVO nam zij de rol als ‘politieagent’ van de wereld op zich. Zo traden
zij op in Joegoslavië en later ook in Libië. Ten slotte had de ondergang van het communisme
ook gevolgen voor de Bondsrepubliek. Duitsland groeide weer uit tot de belangrijkste
politieke en economische macht in Europa. De bondsrepubliek bleef hier wel heel erg
bescheiden over gezien het verleden en omdat de eenwording heel veel geld had gekost.
De toenemende invloed van het Westen in Oost-Europa wakkerde wel ontevredenheid op bij
de Russische bevolking. Rusland begon zich daarom steeds sterker op te stellen waardoor
de spanningen tussen Oost en West weer toenamen.
De politieke islam
