7.1 Absolutisme
KA: Het streven van vorsten naar absolute macht
Het absolutisme in Frankrijk
In het begin van 17e eeuw kregen de Franse koningen er genoeg van dat zij steeds meer
verplicht waren om te overleggen en hierdoor een deel van hun macht moeten afstaan.
Vanaf 1614 riepen de vorsten daarom geen Staten-Generaal vergadering meer bijeen en
wilde zij steeds meer hun macht vergroten en centraliseren. Een aantal koninklijke adviseurs
probeerden om de macht van de adel te beperken door directe belastingen te heffen en het
ambtenarenapparaat uit te breiden. Toen deze ambtenaren kwamen te overlijden trok de
vorst nog meer macht naar zich toe (=absolutisme).
Het absolutisme is op te splitsen in vier terreinen:
-Op politiek gebied hield het in dat de vorst alle beslissingen nam en geen tegenspraak
accepteerde.
-Op militair gebied werd een professioneel permanent leger aangesteld. De adel kon niet
meer de beste rangen kopen, maar er werd gekeken naar wie er geschikt was.
-De economische kant wordt het mercantilisme genoemd, dit hield in dat een land de
economie kon laten groeien door de export te vergroten en de import te beperken. Zo waren
er voldoende reserves om de buitenlandse avonturen te financieren.
-Op religieus gebied was eenvormigheid belangrijk. Zo moest in het gebied van Lodewijk
katholiek zijn aangezien hij dit geloof zelf aanhing.
Er waren terdege wel protestantse gemeenschappen, zij kregen door het edict van Nantes
op een gegevens moment wel wat gewetensvrijheid. Maar bij de herroeping van dit Edict
werden zij streng vervolgd. Lodewijk verdedigde zijn positie als absoluut vorst door het droit
divin; hij had zijn macht van God gekregen en hoeft dus ook alleen verantwoording aan God
af te leggen.
Machtsverdeling in andere Europese staten
Niet alleen in Frankrijk werd er een poging gedaan om het bestuur te centraliseren.
In andere landen gebeurde dit ook.
Rusland: In Rusland ontwikkelde zich een absolute monarchie. De Romanovs haalden
steeds meer zelfbestuur van gebieden weg en haalden alle militaire en administratieve taken
naar zich toe. Zelfs de kerk werd onderdeel van de staat. De Romanovs probeerden hun
achterstand op het westen in te halen.
Pruisen:
Na de Dertigjarige Oorlog werden ongeveer 300 staten in het Duitse Rijk bestuurd door een
van die staten namelijk Pruisen. Frederik Willem was vorst en zorgde met een efficiënt en
professioneel leger waarmee hij een van de sterkste van Europa was. Op het gebied van
geloof waren ze in Pruissen erg tolerant, er was een zekere mate van geloofsvrijheid zelfs.
Republiek der Nederlanden:
In de Republiek was er sprake van een unieke situatie, er was namelijk geen vorst of koning.
Er waren wel stadhouders die hun macht probeerde te vergroten, maar deze pogingen
hadden geen succes.
KA: Het streven van vorsten naar absolute macht
Het absolutisme in Frankrijk
In het begin van 17e eeuw kregen de Franse koningen er genoeg van dat zij steeds meer
verplicht waren om te overleggen en hierdoor een deel van hun macht moeten afstaan.
Vanaf 1614 riepen de vorsten daarom geen Staten-Generaal vergadering meer bijeen en
wilde zij steeds meer hun macht vergroten en centraliseren. Een aantal koninklijke adviseurs
probeerden om de macht van de adel te beperken door directe belastingen te heffen en het
ambtenarenapparaat uit te breiden. Toen deze ambtenaren kwamen te overlijden trok de
vorst nog meer macht naar zich toe (=absolutisme).
Het absolutisme is op te splitsen in vier terreinen:
-Op politiek gebied hield het in dat de vorst alle beslissingen nam en geen tegenspraak
accepteerde.
-Op militair gebied werd een professioneel permanent leger aangesteld. De adel kon niet
meer de beste rangen kopen, maar er werd gekeken naar wie er geschikt was.
-De economische kant wordt het mercantilisme genoemd, dit hield in dat een land de
economie kon laten groeien door de export te vergroten en de import te beperken. Zo waren
er voldoende reserves om de buitenlandse avonturen te financieren.
-Op religieus gebied was eenvormigheid belangrijk. Zo moest in het gebied van Lodewijk
katholiek zijn aangezien hij dit geloof zelf aanhing.
Er waren terdege wel protestantse gemeenschappen, zij kregen door het edict van Nantes
op een gegevens moment wel wat gewetensvrijheid. Maar bij de herroeping van dit Edict
werden zij streng vervolgd. Lodewijk verdedigde zijn positie als absoluut vorst door het droit
divin; hij had zijn macht van God gekregen en hoeft dus ook alleen verantwoording aan God
af te leggen.
Machtsverdeling in andere Europese staten
Niet alleen in Frankrijk werd er een poging gedaan om het bestuur te centraliseren.
In andere landen gebeurde dit ook.
Rusland: In Rusland ontwikkelde zich een absolute monarchie. De Romanovs haalden
steeds meer zelfbestuur van gebieden weg en haalden alle militaire en administratieve taken
naar zich toe. Zelfs de kerk werd onderdeel van de staat. De Romanovs probeerden hun
achterstand op het westen in te halen.
Pruisen:
Na de Dertigjarige Oorlog werden ongeveer 300 staten in het Duitse Rijk bestuurd door een
van die staten namelijk Pruisen. Frederik Willem was vorst en zorgde met een efficiënt en
professioneel leger waarmee hij een van de sterkste van Europa was. Op het gebied van
geloof waren ze in Pruissen erg tolerant, er was een zekere mate van geloofsvrijheid zelfs.
Republiek der Nederlanden:
In de Republiek was er sprake van een unieke situatie, er was namelijk geen vorst of koning.
Er waren wel stadhouders die hun macht probeerde te vergroten, maar deze pogingen
hadden geen succes.
