3.1 Hofstelsel en horigheid
KA: De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarisch-urbane cultuur door
een zelfvoorzienende agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en horigheid.
Op het domein:
In de middeleeuwen waren de sociale verschillen groot. Er was sprake van verschillende
standen in de middeleeuwse samenleving. Er bestonden drie standen: de geestelijken, de
adel en de boeren. Op de landerijen van de adel (heren) woonden en werkte de grootste
groep mensen: de boeren. Deze boeren waren opgedeeld in drie groepen. De vrije boeren
hadden een eigen stukje land wat zij zelf bewerkten en onderhielden. Ook hadden deze
boeren vrije beschikking over hun eigen goederen. Hiertegenover stond wel dienstplicht in
tijden van oorlog, deze boeren moesten dan ook voor hun eigen uitrusting zorgen. De
andere twee groepen waren de horigen en de lijfeigenen. De horigen bewerkten hun eigen
grond maar hadden minder vrijheid, omdat ze niet zonder toestemming weg mochten, ook
moesten zij diensten voor de heer uitvoeren. Het voordeel van de horigen was dat zij geen
dienstplicht hadden en in tijden van oorlog werden beschermd door de heer. De laatste
groep, de lijfeigenen, waren knechten. Zij werkten volledig in de macht van de heer. Al deze
groepen waren verbonden aan het grondgebied van een heer (domein). Dit domein stond
centraal in de economie van destijds dat dit sociaal-economische stelsel het hofstelsel wordt
genoemd. De vroege middeleeuwen was een agrarische samenleving, omdat vrijwel
iedereen op een domein leefde. De steden van het voormalige West-Romeinse Rijk waren
verdwenen of gekrompen tot onbeduidende stadjes. In de tijd van het West-Romeinse Rijk
was er nog sprake van een agrarisch-urbane samenleving. In de tijd van het hofstelsel was
de ruilhandel bijna verdwenen er was daarom sprake van een autarkie, dit hield in dat de
boeren zelfvoorzienend moesten zijn. Er was soms nog sprake van ruilhandel binnen een
domein en soms tussen verschillende de domeinen. Maar dit had niks meer weg van de
ruilhandel in het voormalige Romeinse Rijk.
Veranderingen in de vroege middeleeuwen:
Buiten de overgang van een agrarisch-urbane samenleving naar een agrarische
samenleving waren er nog meer grote veranderingen. Het centrale bestuur van het
Romeinse Rijk werd steeds lastiger. Lokale edelen maakten hiervan gebruik om gevechten
te houden over o.a grondgebied. Dit leidde tot onveiligheid en door deze gevechten waren er
geen militairen meer over om de steden te beschermen. Door de onveiligheid kromp de
handel en raakten steden ontvolkt. Geld werd niet meer als ruilmiddel gebruikt en mensen
werden steeds meer zelfvoorzienend. Hierdoor ontstond het hofstelsel. Het centraal
besturen in de vroege middeleeuwen werd steeds moeilijker, waardoor de koning/vorst
mensen uit zijn omgeving die hij kon vertrouwen aanstelde als bestuurder van een gebied.
Dit stond haaks op de opvattingen uit de oudheid, namelijk dat de inwoners van een stad
zichzelf bestuurden. De opkomst van Germaanse en andere koninkrijken ging gepaard met
militarisering van de samenleving. Zij zagen het als hun doel hun volk te beschermen en
leiding te geven aan gebiedsuitbreiding. Boeren en aristocraten hielpen hierbij.
3.2 Europa wordt christelijk
KA: De verspreiding van het christendom in geheel Europa.
De verspreiding van het christendom:
KA: De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarisch-urbane cultuur door
een zelfvoorzienende agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en horigheid.
Op het domein:
In de middeleeuwen waren de sociale verschillen groot. Er was sprake van verschillende
standen in de middeleeuwse samenleving. Er bestonden drie standen: de geestelijken, de
adel en de boeren. Op de landerijen van de adel (heren) woonden en werkte de grootste
groep mensen: de boeren. Deze boeren waren opgedeeld in drie groepen. De vrije boeren
hadden een eigen stukje land wat zij zelf bewerkten en onderhielden. Ook hadden deze
boeren vrije beschikking over hun eigen goederen. Hiertegenover stond wel dienstplicht in
tijden van oorlog, deze boeren moesten dan ook voor hun eigen uitrusting zorgen. De
andere twee groepen waren de horigen en de lijfeigenen. De horigen bewerkten hun eigen
grond maar hadden minder vrijheid, omdat ze niet zonder toestemming weg mochten, ook
moesten zij diensten voor de heer uitvoeren. Het voordeel van de horigen was dat zij geen
dienstplicht hadden en in tijden van oorlog werden beschermd door de heer. De laatste
groep, de lijfeigenen, waren knechten. Zij werkten volledig in de macht van de heer. Al deze
groepen waren verbonden aan het grondgebied van een heer (domein). Dit domein stond
centraal in de economie van destijds dat dit sociaal-economische stelsel het hofstelsel wordt
genoemd. De vroege middeleeuwen was een agrarische samenleving, omdat vrijwel
iedereen op een domein leefde. De steden van het voormalige West-Romeinse Rijk waren
verdwenen of gekrompen tot onbeduidende stadjes. In de tijd van het West-Romeinse Rijk
was er nog sprake van een agrarisch-urbane samenleving. In de tijd van het hofstelsel was
de ruilhandel bijna verdwenen er was daarom sprake van een autarkie, dit hield in dat de
boeren zelfvoorzienend moesten zijn. Er was soms nog sprake van ruilhandel binnen een
domein en soms tussen verschillende de domeinen. Maar dit had niks meer weg van de
ruilhandel in het voormalige Romeinse Rijk.
Veranderingen in de vroege middeleeuwen:
Buiten de overgang van een agrarisch-urbane samenleving naar een agrarische
samenleving waren er nog meer grote veranderingen. Het centrale bestuur van het
Romeinse Rijk werd steeds lastiger. Lokale edelen maakten hiervan gebruik om gevechten
te houden over o.a grondgebied. Dit leidde tot onveiligheid en door deze gevechten waren er
geen militairen meer over om de steden te beschermen. Door de onveiligheid kromp de
handel en raakten steden ontvolkt. Geld werd niet meer als ruilmiddel gebruikt en mensen
werden steeds meer zelfvoorzienend. Hierdoor ontstond het hofstelsel. Het centraal
besturen in de vroege middeleeuwen werd steeds moeilijker, waardoor de koning/vorst
mensen uit zijn omgeving die hij kon vertrouwen aanstelde als bestuurder van een gebied.
Dit stond haaks op de opvattingen uit de oudheid, namelijk dat de inwoners van een stad
zichzelf bestuurden. De opkomst van Germaanse en andere koninkrijken ging gepaard met
militarisering van de samenleving. Zij zagen het als hun doel hun volk te beschermen en
leiding te geven aan gebiedsuitbreiding. Boeren en aristocraten hielpen hierbij.
3.2 Europa wordt christelijk
KA: De verspreiding van het christendom in geheel Europa.
De verspreiding van het christendom:
