Bachelorvak 3
2024-2025
EVELIEN TIMBERMONT
0
,Inhoudsopgave
INHOUDSOPGAVE ........................................................................................................................ 1
1.ALGEMENE ARBEIDSRECHTELIJKE BESCHOUWINGEN ................................................................ 9
1.1.HISTORIEK ...................................................................................................................................9
1.2.TOEPASSINGSGEBIED ................................................................................................................... 10
1.2.1.Ratione personae – personele toepassingsgebied ................................................................ 10
1.2.2.Ratione materiae – materiële toepassingsgebied ................................................................. 11
1.2.3.Ratione loci – territoriaal toepassingsgebied ........................................................................ 12
1.2.3.1.Verordening nr 593/2008 – Rome 1 Verordening – Internationale AOV ...............................................12
1.2.3.2.Bijzonder dwingend recht lex fori: ....................................................................................................14
1.1.RECHTSBRONNEN ....................................................................................................................... 16
1.1.1.Algemeen: Hiërarchie der normen ...................................................................................... 16
1.1.2.Internationale rechtsbronnen ............................................................................................. 16
1.1.3.Nationale rechtsbronnen ................................................................................................... 17
1.1.4.Arbeidsrechtelijke bronnen = specifieke hiërarchie .............................................................. 17
1.1.5.Toelichting bij de specifieke arbeidsrechtelijke hiërarchie ..................................................... 18
1.2.SOCIAAL HANDHAVINGSRECHT ....................................................................................................... 19
1.2.1.Rechtscolleges .................................................................................................................. 19
1.2.1.1.Organisatie van de rechtelijke macht ...............................................................................................19
1.2.1.2.Arbeidsgerechten ...........................................................................................................................20
1.2.2.Inspectiediensten .............................................................................................................. 21
1.2.3.Sociaal strafrecht .............................................................................................................. 21
2.ARBEIDSMARKTENRECHT .........................................................................................................22
2.1.ORGANISATIE VAN DE ARBEIDSMARKT - HISTORIEK ............................................................................... 22
2.1.1.Beperking van de toegang tot de arbeidsmarkt: contingentering ............................................ 22
2.1.1.1.EER- onderdanen - detachering .......................................................................................................22
2.1.1.2.Niet – EER onderdanen....................................................................................................................23
2.1.1.3.Bestrijding illegale tewerkstelling van buitenlandse WN’s ................................................................24
2.1.2.Beperking van de toegang tot de arbeidsmarkt: havenarbeid ................................................ 24
2.2.ARBEIDSBEMIDDELING ................................................................................................................. 25
2.2.3.Organisatie arbeidsbemiddeling ......................................................................................... 25
2.3.RECHT IN VERBAND MET WERKGELEGENHEID ..................................................................................... 26
2.3.1.Algemene werkgelegenheidsbevorderende maatregelen ...................................................... 26
2.3.2.Specifieke werkgelegenheidsbevorderende maatregelen ..................................................... 28
3.INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT....................................................................................................29
3.1.ARBEIDSOVEREENKOMST: BEGRIPSOMSCHRIJVING.............................................................................. 29
3.1.1.Essentiële bestanddelen .................................................................................................... 29
3.1.2.Onderscheid met andere arbeidsrelaties............................................................................. 29
3.1.3.Band van ondergeschiktheid – gezag ................................................................................... 30
3.1.3.1.Algemeen .......................................................................................................................................30
3.1.3.2.Evolutie ..........................................................................................................................................31
3.1.3.3.Bewijs.............................................................................................................................................31
3.1.3.4.Beoordeling ....................................................................................................................................31
3.1.3.5.Gezag in arbeidsrelatie – arbeidsrelatiewet......................................................................................32
3.2.AANWERVING ............................................................................................................................. 36
3.2.1.Algemeen .......................................................................................................................... 36
3.2.1.1.Open of gesloten rechtvaardigingsysteem .......................................................................................38
3.2.1.2.Positieve actie ................................................................................................................................38
3.2.1.3.Direct en indirect onderscheid ........................................................................................................39
3.2.1.4.Aanpassingen ten voordele van personen met een handicap ...........................................................39
3.2.1.5.Bewijs discriminatie ........................................................................................................................39
3.2.1.6.Burgerlijke en strafrechtelijke sancties ............................................................................................40
3.2.2.Andere types van discriminatie ........................................................................................... 41
1.3.3.Extra voorbeelden discriminatieverbod ............................................................................... 42
3.2.3.Selectiecriteria .................................................................................................................. 43
1
, 3.2.4.Verplichtingen werkgever ................................................................................................... 43
3.2.5.Aanwervingsonderzoek ...................................................................................................... 44
3.2.6.Aanwervingsmelding .......................................................................................................... 45
3.3.SLUITEN VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST ......................................................................................... 46
3.3.1.Algemene beginselen contractenrecht ................................................................................ 46
3.3.1.1.Consensualisme.............................................................................................................................46
3.3.1.2.Contract is wet ...............................................................................................................................46
3.3.1.3.Te goeder trouw ..............................................................................................................................46
3.3.2.Geldigheidvereisten ........................................................................................................... 47
3.3.3.Vormvereisten ................................................................................................................... 48
3.3.4.Arbeidsovereenkomst: het bewijs ....................................................................................... 48
3.4.SOORTEN ARBEIDSOVEREENKOMSTEN EN BIJZONDERE TYPES................................................................. 49
3.4.1.Duur waarvoor de arbeidsovereenkomst werd aangegaan .................................................... 50
3.4.2.Te verrichten werk .............................................................................................................. 52
3.4.3.Hoedanigheid van werknemer ............................................................................................ 52
3.4.4.Vervangingsovereenkomst.................................................................................................. 53
3.4.4.1.Vormvereisten ................................................................................................................................53
3.4.4.2.Arbeidsovereenkomst voor bepaalde of onbepaalde tijd ..................................................................53
3.4.4.3.Beëindiging .....................................................................................................................................54
3.4.5.Deeltijdse arbeid ............................................................................................................... 55
3.4.5.1.Vormvereisten ................................................................................................................................55
3.4.6.Flexijobs ........................................................................................................................... 56
3.4.7.Studenten ......................................................................................................................... 56
3.4.7.1.Wie? ...............................................................................................................................................56
3.4.7.2.Vormvereisten ................................................................................................................................57
3.4.7.3.Proefbeding ....................................................................................................................................57
3.4.7.4.Beëindiging door opzegging .............................................................................................................57
3.4.7.5.Arbeidsongeschiktheid ...................................................................................................................57
3.4.8.Handelsvertegenwoordigers ............................................................................................... 58
3.4.8.1.Wie? ...............................................................................................................................................58
3.4.8.2.Loon ...............................................................................................................................................58
3.4.8.2.1.Commissieloon .......................................................................................................................58
3.4.8.3.Uitwinningsvergoeding ....................................................................................................................59
3.4.8.4.Delcrederebeding ...........................................................................................................................59
3.4.9.Telewerkers – structureel telewerk ...................................................................................... 60
3.4.9.1.Definitie ..........................................................................................................................................60
3.4.9.2.Overeenkomst ................................................................................................................................60
3.4.9.3.Arbeidsvoorwaarden .......................................................................................................................60
3.4.9.4.Organisatie telewerk .......................................................................................................................60
3.4.9.5.Apparatuur en defecten ..................................................................................................................61
3.4.10.Telewerkers – occasioneel telewerk .................................................................................. 61
3.4.11.Uitzendarbeid .................................................................................................................. 61
3.4.11.1.Misbruik........................................................................................................................................63
3.4.11.2.Beëindiging ...................................................................................................................................63
3.4.11.3.Sancties verbod terbeschikkingstelling..........................................................................................64
3.4.12.Verenigingswerk ............................................................................................................... 64
3.5.SPECIFIEKE BEDINGEN .................................................................................................................. 65
3.5.1.Verboden bedingen ............................................................................................................ 65
3.5.1.1.Ontbindende bedingen ...................................................................................................................65
3.5.1.2.Wijzigingsbeding .............................................................................................................................65
3.5.2.Bedingen geregeld door de wetgever ................................................................................... 66
3.5.2.1.Proefbeding ....................................................................................................................................66
3.5.2.2.Scheidsrechtelijk beding .................................................................................................................66
3.5.2.3.Scholingsbeding .............................................................................................................................66
3.5.2.4.Concurrentiebeding ........................................................................................................................67
3.5.2.4.1.Concurrentiebeding in het stelsel van werklieden.....................................................................67
3.5.2.4.2.Het concurrentiebeding in het stelsel van de bedienden ...........................................................69
3.5.2.4.3.Besluit.....................................................................................................................................69
3.5.2.5.Verjaring van de vorderingen uit de AOV ...........................................................................................69
3.5.3.Niet door de wetgever geregelde bedingen .......................................................................... 70
3.6.RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN ............................................................................................... 71
2
, 3.6.1.Plichten van de werkgever – betalen van loon ...................................................................... 71
3.6.1.1.De verbintenis het bedongen werk te verschaffen ............................................................................71
3.6.1.2.Het betalen van loon .......................................................................................................................71
3.6.1.2.1.Loonbegrip ..............................................................................................................................71
3.6.1.2.2.Bescherming op verschillende niveaus – examenvraag! ............................................................72
3.6.1.2.3.Bedrag van het loon .................................................................................................................74
3.6.2.Plichten van de werkgever – respecteren arbeidsduur .......................................................... 75
3.6.2.1.Toepassingsgebied .........................................................................................................................75
3.6.2.2.Begrip arbeidstijd ............................................................................................................................76
3.6.2.3.Arbeidsduurgrenzen........................................................................................................................76
3.6.2.4.Overwerk ........................................................................................................................................77
3.6.2.5.Handhaving ....................................................................................................................................77
3.6.2.6.Welzijn op het werk .........................................................................................................................77
3.6.2.7.Bescherming van het privéleven van de WN .....................................................................................78
3.6.3.Plichten van de werkgever – taalgebruik .............................................................................. 78
3.6.3.1.Individuele arbeidsovereenkomst ....................................................................................................80
3.6.3.2.Sociale betrekkingen.......................................................................................................................80
3.6.3.3.Sollicitatie ......................................................................................................................................80
3.6.4.Plichten van de werkgever – opstellen arbeidsreglement ...................................................... 81
3.6.4.1.Inhoud ............................................................................................................................................81
3.6.4.2.Suppletoire binding .........................................................................................................................81
3.6.4.3.Opstellen/wijzigen ..........................................................................................................................82
3.6.4.4.Sancties .........................................................................................................................................82
3.6.5.Plichten werknemer ........................................................................................................... 83
3.7.AANSPRAKELIJKHEID .................................................................................................................... 84
3.7.1.AANSPRAKELIJKHEIDSBEPERKEND MECHANISME ................................................................................ 84
3.7.1.1.De (buiten) contractuele aansprakelijkheid van de WN ten aanzien van werkgever ...........................84
3.7.1.1.1.Contractuele aansprakelijkheid ...............................................................................................84
3.7.1.1.2.Samenloop van contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid ....................................85
3.7.1.1.3.Aansprakelijkheid voor gebrekkig werk .....................................................................................85
3.7.1.2.Buitencontractuele aansprakelijkheid ten aanzien van derden .........................................................85
3.7.1.3.Immuniteit van de WN bij arbeidsongevallen ...................................................................................85
3.7.2.Overzicht........................................................................................................................... 85
3.7.3.Casus aansprakelijkheid (examenvoorbeeld)....................................................................... 86
3.8.SCHORSING VAN DE UITVOERING VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST ......................................................... 87
3.8.1.Begrip ............................................................................................................................... 87
3.8.1.1.Soorten ..........................................................................................................................................87
3.8.1.1.1.Oorsprong ...............................................................................................................................87
3.8.1.1.2.Gewaarborgd loon ...................................................................................................................87
3.8.1.2.Situering .........................................................................................................................................87
3.8.2.Overmacht ........................................................................................................................ 88
3.8.3.Schorsing met recht op gewaarborgd dagloon ..................................................................... 88
3.8.3.1.Vertraging en afwezigheid ................................................................................................................88
3.8.3.2.Onderbroken arbeidsdag ................................................................................................................88
3.8.4.Jaarlijkse vakantie .............................................................................................................. 89
3.8.4.1.Verschillende types jaarlijkse vakantie ............................................................................................89
3.8.4.2.Duur van de wettelijke vakantie .......................................................................................................89
3.8.4.2.1.Geen (volledige) tewerkstelling in het vakantiedienstjaar ..........................................................91
3.8.4.3.Tijdstip jaarlijkse vakantie ...............................................................................................................92
3.8.4.4.Vakantiegeld ...................................................................................................................................93
3.8.4.5.Samenloop ziekte en vakantie .........................................................................................................93
3.8.4.6.Schenking van verlofdagen ..............................................................................................................93
3.8.4.7.Loopbaansparen (Wet Werkbaar en Wendbaar Werk 5 maart 2017) .................................................93
3.8.5.Klein verlet of kort verzuim (synoniemen) ............................................................................. 95
3.8.5.1.Reden en duur van de afwezigheid ..................................................................................................95
3.8.6.Feestdagen ....................................................................................................................... 97
3.8.6.1.Vervangingsdagen ...........................................................................................................................97
3.8.6.2.Inhaalrustdagen..............................................................................................................................97
3.8.6.3.Loonwaarborg.................................................................................................................................97
3.8.7.Ziekte en ongeval ............................................................................................................... 98
3.8.7.1.Loonwaarborg.................................................................................................................................98
3.8.7.2.Verplichtingen van de werknemer.................................................................................................. 100
3
, 3.8.7.3.Controle ....................................................................................................................................... 101
3.8.8.Zwangerschap ................................................................................................................. 103
3.8.8.1.Verlof voor zwangerschapsonderzoek ........................................................................................... 103
3.8.8.1.1.Loonwaanborg ...................................................................................................................... 103
3.8.8.1.2.Voorwaarden en formaliteiten ................................................................................................ 103
3.8.8.2.Moederschapsverlof ..................................................................................................................... 104
3.8.8.2.1.Prenatale rust of zwangerschapsverlof ................................................................................... 104
3.8.8.2.2.Postnatale rust of bevallingsverlof ......................................................................................... 104
3.8.8.2.3.Verlenging ............................................................................................................................. 105
3.8.8.2.4.Spreiding ............................................................................................................................... 105
3.8.8.2.5.Omgezet moederschapsverlof in geval van overlijden of hospitalisatie moeder ....................... 105
3.8.8.3.Verbod, vrijstelling, of aanpassing van werk ................................................................................... 106
3.8.8.3.1.Risico-evaluatie..................................................................................................................... 106
3.8.8.3.2.Verbod op blootstelling aan bepaalde risico’s ........................................................................ 106
3.8.8.3.3.Geen verplichting tot verrichting van nachtarbeid ................................................................... 106
3.8.8.3.4.Verbod van overwerk ............................................................................................................. 107
3.8.8.3.5.Aanpassing van de arbeid ...................................................................................................... 107
3.8.8.4.Moederschapsuitkering ................................................................................................................ 108
3.8.8.4.1.Bedrag................................................................................................................................... 108
3.8.8.5.Ontslagbescherming .................................................................................................................... 109
3.8.8.5.1.Periode .................................................................................................................................. 109
3.8.8.5.2.Sanctie .................................................................................................................................. 109
3.8.8.5.3.Regeling in geval van dienstbetrekking voor bepaalde tijd of overeenkomt voor uitvoering van
tijdelijke arbeid .................................................................................................................................... 109
3.8.8.6.Borstvoedingspauzes .................................................................................................................... 110
3.8.8.6.1.Recht .................................................................................................................................... 110
3.8.8.6.2.Duur van de pauzes ............................................................................................................... 110
3.8.8.6.3.Wanneer................................................................................................................................ 110
3.8.8.6.4.Waar ..................................................................................................................................... 110
3.8.8.6.5.Voorwaarden ......................................................................................................................... 110
3.8.8.6.6.Ontslagbescherming ............................................................................................................. 111
3.8.9.Opleidingsverlof en recht op opleiding .............................................................................. 111
3.8.9.1.Betaald educatief verlof en recht op opleiding ............................................................................... 111
3.8.9.1.1.Gewestelijke bevoegdheid ..................................................................................................... 111
3.8.9.1.2.Federale regeling – educatief verlof ........................................................................................ 112
3.8.9.1.3.Vlaams opleidingsverlof ........................................................................................................ 113
3.8.9.1.4.Betaald educatief verlof in Brussel Hoofdstedelijk Gewest ..................................................... 113
3.8.10.Tijdskrediet .................................................................................................................... 115
3.8.10.1.Recht op tijdskrediet en/of loopbaanonderbreking ....................................................................... 115
3.8.10.2.Diverse vormen van tijdskrediet ................................................................................................... 116
3.8.10.3.Recht van oudere WN op een landingsbaan ................................................................................. 117
3.8.10.4.Onderbrekingsuitkering ............................................................................................................... 118
3.8.11.Thematisch verlof .......................................................................................................... 119
3.8.11.1.4 vormen van thematisch verlof ................................................................................................... 119
3.8.11.2.Gemeenschappelijk aan deze bovenstaande thematische verloven : ontslagbescherming ........... 121
3.8.12.Verlof om dwingende reden ............................................................................................ 121
3.8.12.1.Voorwaarden .............................................................................................................................. 121
3.8.13.Zorgverlof ...................................................................................................................... 122
3.8.14.Slecht weer ................................................................................................................... 122
3.8.14.1.Voorwaarden .............................................................................................................................. 122
3.8.14.2.Loonwaarborg ............................................................................................................................. 122
3.8.14.3.Kennisgeving............................................................................................................................... 122
3.8.14.4.Opzegging ................................................................................................................................... 122
3.8.15.Technische storing ......................................................................................................... 123
3.8.15.1.Voorwaarden .............................................................................................................................. 123
3.8.15.2.Loonwaarborg ............................................................................................................................. 123
3.8.15.3.Kennisgeving............................................................................................................................... 123
3.8.16.Economische werkloosheid voor arbeiders ..................................................................... 124
3.8.16.1.Procedure ................................................................................................................................... 124
3.8.16.2.Loonwaarborg ............................................................................................................................. 124
3.8.16.3.Opzegging ................................................................................................................................... 124
3.8.16.4.Arbeidsverbod ............................................................................................................................ 124
3.8.16.5.Onderaanneming ........................................................................................................................ 124
4
, 3.8.17.Economische werkloosheid voor bedienden.................................................................... 125
3.9.BEËINDIGING VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST EN ONTSLAG................................................................ 126
3.9.1.Ontslag ........................................................................................................................... 126
3.9.2.Beëindiging AOV – civielrechtelijke beëindigingswijzen ....................................................... 127
3.9.2.1.Civielrechtelijke technieken .......................................................................................................... 127
3.9.3.Beëindiging AOV - afloop termijn of voltooiing van werk ...................................................... 131
3.9.4.Beëindiging AOV – Overlijden ............................................................................................ 132
3.9.5.Beëindiging AOV – Opzegging ............................................................................................ 132
3.9.5.1.Vormvereisten .............................................................................................................................. 133
3.9.5.2.Wijze van kennisgeving.................................................................................................................. 133
3.9.5.3.Taal .............................................................................................................................................. 134
3.9.5.4.Inhoud .......................................................................................................................................... 134
3.9.5.4.1.Verplichte vermeldingen ........................................................................................................ 134
3.9.5.4.2.Reden voor ontslag ................................................................................................................ 135
3.9.5.5.Gevolgen van opzegging ................................................................................................................ 136
3.9.5.6.Moment van opzegging.................................................................................................................. 136
3.9.5.7.Nietigheid van de opzegging .......................................................................................................... 137
3.9.5.8.Aanvang opzegtermijn ................................................................................................................... 137
3.9.5.9.Respecteren van opzeggingstermijn .............................................................................................. 138
3.9.5.10.Anciënniteit ................................................................................................................................ 141
3.9.5.11.Opzegging vóór het begin van uitvoering van de AOV .................................................................... 141
3.9.5.12.Tegenopzegging........................................................................................................................... 141
3.9.5.13.Verkorte opzegtermijn ................................................................................................................. 141
3.9.5.14.Samenloop met ziekte/ongeval.................................................................................................... 142
3.9.5.15.Schorsing van de uitvoering van de AOV en schorsing van de opzeggingstermijn ........................... 142
3.9.5.16.Sollicitatieverlof .......................................................................................................................... 143
3.9.5.17.Rechten en plichten van de partijen tijdens de opzeggingstermijn ................................................ 143
3.9.5.18.Vrijstelling van prestaties tijdens de opzeggingstermijn ................................................................ 143
3.9.5.19.Het ontstaan van het recht .......................................................................................................... 144
3.9.5.20.Berekening.................................................................................................................................. 145
3.9.5.21.Betaling ...................................................................................................................................... 145
3.9.5.22.Casus – opzegging (examenvoorbeeld) ........................................................................................ 146
3.9.6.Ontslag om dringende reden ............................................................................................ 147
3.9.6.1.Bewijs........................................................................................................................................... 147
3.9.6.2.Beoordeling door de rechter .......................................................................................................... 147
3.9.6.3.Procedure ..................................................................................................................................... 148
3.9.6.3.1.Termijn .................................................................................................................................. 148
3.9.6.3.2.Bevoegde persoon ................................................................................................................. 149
3.9.6.3.3.Vormvereisten ....................................................................................................................... 149
3.9.6.4.Kennisgeving van de dringende reden ............................................................................................ 149
3.9.6.4.1.Vormvereisten ....................................................................................................................... 149
3.9.6.4.2.Inhoud .................................................................................................................................. 149
3.9.6.4.3.Taal ....................................................................................................................................... 149
3.9.6.5.Sanctie ......................................................................................................................................... 150
3.9.6.6.Voorbeeld uit de rechtspraak ........................................................................................................ 150
3.9.6.7.Casus ontslag om dringende reden (examenvoorbeeld) ................................................................. 151
3.9.7.Impliciet ontslag – eenzijdige en substantiële wijziging van essentiële voorwaarde............... 152
3.9.7.1.Essentiële arbeidsvoorwaarden .................................................................................................... 152
3.9.7.2.Mogelijkheden voor de WN ............................................................................................................ 152
3.9.7.3.Voorbeelden uit de rechtspraak..................................................................................................... 153
3.9.8.Willekeurig ontslag .......................................................................................................... 153
3.9.9.Kennelijk onredelijk ontslag .............................................................................................. 154
3.9.9.1.Voorbeelden gerechtvaardigde redenen ontslag (→ kennelijk onredelijk ontslag) ........................ 154
3.9.10.Misbruik van het ontslagrecht ......................................................................................... 154
3.9.11.Bijzondere ontslagprocedures ........................................................................................ 155
3.9.12.Af te leveren documenten ............................................................................................... 155
3.9.13.Inzetbaarheid van WN .................................................................................................... 155
3.10.HERSTRUCTURERING................................................................................................................ 156
3.10.1.Collectief ontslag ........................................................................................................... 156
3.10.1.1.Het verloop ................................................................................................................................. 158
3.10.1.1.1.Preventief: informatie en raadpleging ................................................................................... 158
3.10.1.1.2.Collectief ontslag: opzegging ............................................................................................... 158
5
, 3.10.1.1.3.Curatief ............................................................................................................................... 159
3.10.2.Sluiting van de onderneming ........................................................................................... 161
3.10.2.1.Informatieverplichting van werkgever .......................................................................................... 161
3.10.2.2.Garantiefunctie bij insolvabiliteit van de WG ................................................................................ 161
3.10.2.3.Sluitingsvergoeding ..................................................................................................................... 162
3.10.3.Overdracht van onderneming.......................................................................................... 162
3.10.3.1.Behoud van rechten en plichten .................................................................................................. 163
3.10.3.2.Informatie van WN ...................................................................................................................... 164
3.10.4.Overname van activa na faillissement ............................................................................. 165
3.10.4.1.Toepassingsgebied ..................................................................................................................... 165
3.10.4.2.Beperktere rechten van de WN .................................................................................................... 165
3.10.4.3.Overbruggingsvergoeding na faillissement ................................................................................... 165
3.10.5.Overdracht van onderneming onder gerechtelijk gezag ..................................................... 166
3.10.5.1.Rechten van de WN ..................................................................................................................... 167
3.10.6.Activerend beleid bij herstructurering .............................................................................. 167
4.COLLECTIEF ARBEIDSRECHT ................................................................................................... 168
4.1.VRIJHEID VAN VAKVERENIGING ....................................................................................................... 168
4.1.1.Historisch overzicht ......................................................................................................... 168
4.1.1.1.Coalitieverbod .............................................................................................................................. 168
4.1.1.2.Beperkte erkenning van de vakbondsvrijheid ................................................................................. 168
4.1.1.2.1.Artikel 310 Sw ........................................................................................................................ 168
4.1.1.2.2.De wet op beroepsverenigingen ............................................................................................. 168
4.1.1.3.Erkenning van de vakbondsvrijheid ................................................................................................ 168
4.1.2.Rechtsbronnen ................................................................................................................ 169
4.1.2.1.Nationaal...................................................................................................................................... 169
4.1.2.2.De wet van 24 mei 1921 op verenigingsvrijheid .............................................................................. 169
4.1.2.2.1.Doel ...................................................................................................................................... 169
4.1.2.2.2.Algemene antidiscriminatiewet .............................................................................................. 169
4.1.2.2.3.De bescherming van positieve en negatieve vakbondsvrijheid ................................................ 169
4.1.2.3.Internationaal – verdragsteksten ................................................................................................... 170
4.1.2.3.1.Internationale Arbeidsorganisatie .......................................................................................... 170
4.1.2.3.2.Verenigde Naties ................................................................................................................... 170
4.1.2.3.3.Raad van Europa ................................................................................................................... 171
4.1.2.3.4.Europese Unie ....................................................................................................................... 171
4.1.2.4.Internationaal - De controle op de naleving van de verdragsbepalingen .......................................... 171
4.1.2.4.1.Door de Belgische rechter ...................................................................................................... 171
4.1.2.4.2.Door supranationale organen................................................................................................. 171
4.1.3.Why should we care? ....................................................................................................... 172
4.2.SOCIALE GESPREKSPARTNERS ...................................................................................................... 173
4.2.1.VAKORGANISATIES VAN WERKNEMERS ........................................................................................... 173
4.2.1.1.Historiek ....................................................................................................................................... 173
4.2.1.2.De structuur van de vakorganisaties .............................................................................................. 174
4.2.1.2.1.Organisatievorm .................................................................................................................... 174
4.2.1.2.2.De structuur van de representatieve vakorganisaties van werknemers .................................... 175
4.2.1.3.De rechtspositie van de vakorganisatie van werknemers ................................................................ 176
4.2.1.3.1.Functionele rechtspersoonlijkheid ......................................................................................... 176
4.2.1.4.Representatieve werknemersorganisaties ..................................................................................... 176
4.2.1.5.Aansprakelijkheid van de vakorganisatie van werknemers .............................................................. 177
4.2.1.5.1.Strafrechtelijke verantwoordelijkheid en buitencontractuele aansprakelijkheid....................... 177
4.2.1.5.2.Contractuele aansprakelijkheid van vakorganisaties in het raam van de CAO-wet ................... 177
4.2.1.6.Lidmaatschap van de vakorganisaties ........................................................................................... 177
4.2.1.7.Supranationale werknemersorganisaties ....................................................................................... 177
4.2.2.Vakorganisaties van werkgevers ........................................................................................ 178
4.2.2.1.Supranationale werkgeversorganisaties ........................................................................................ 178
4.3.VREEDZAME COLLECTIEVE ARBEIDSVERHOUDINGEN: COLLECTIEF OVERLEG ............................................ 179
4.3.1.Het gestructureerd tweeledig/bipartiet overleg .................................................................. 181
4.3.1.1.Publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie ............................................................................................ 181
4.3.1.2.Europese dimensie ....................................................................................................................... 181
4.3.1.3.Nationaal niveau ........................................................................................................................... 182
4.3.1.3.1.De Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) ....................................................................... 182
4.3.1.3.2.De Nationale Arbeidsraad (NAR) ............................................................................................ 183
6
, 4.3.1.3.3.De Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk .................................................... 186
4.3.1.4.Regionaal niveau .......................................................................................................................... 187
4.3.1.4.1.De Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) .......................................................... 187
4.3.1.4.2.Het Vlaamse Economische Sociaal Overlegcomité (VESOC) .................................................. 187
4.3.1.4.3.Conseil économique, social et environnemental de Wallonie ................................................. 188
4.3.1.4.4.Brupartners ........................................................................................................................... 188
4.3.1.5.Sectorale niveau ........................................................................................................................... 189
4.3.1.5.1.Paritaire (sub)comités ........................................................................................................... 189
4.3.1.6.Ondernemingsniveau .................................................................................................................... 195
4.3.1.6.1.Ondernemingsraad ................................................................................................................ 195
4.3.1.6.2.Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW) .................................................. 204
4.3.1.6.3.Vakbondsafvaardiging ........................................................................................................... 208
4.3.1.6.4.Ontslagbescherming ............................................................................................................. 214
4.4.COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST .......................................................................................... 220
4.4.1.Voorgeschiedenis van de CAO-wet ................................................................................... 220
4.4.2.Inhoud en betekenis......................................................................................................... 221
4.4.3.De juridische aard van de CAO.......................................................................................... 223
4.4.4.Het toepassingsgebied CAO-wet ...................................................................................... 223
4.4.5.Wie kan een CAO sluiten? ................................................................................................ 224
4.4.6.Soorten CAO’s ................................................................................................................. 224
4.4.7.De hiërarchie tussen soorten CAO .................................................................................... 225
4.4.8.Geldigheids-en vormvereisten CAO .................................................................................. 226
4.4.9.Binding............................................................................................................................ 228
4.4.9.1.Niet-algemeen bindend verklaarde CAO ........................................................................................ 228
4.4.9.1.1.Voortgezette binding .............................................................................................................. 228
4.4.9.1.2.Binding van de normatieve en obligatoire bepalingen ............................................................. 229
4.4.9.2.Algemeen bindend verklaarde CAO ............................................................................................... 229
4.4.9.3.Overzicht van de binding van de CAO ............................................................................................ 230
4.4.10.Interpretatie van de CAO ................................................................................................ 231
4.4.11.Ondernemings-CAO ....................................................................................................... 231
4.4.11.1.2 omstandigheden waarin een ondernemings-CAO tot stand komt .............................................. 231
4.4.11.2.Personen bevoegd om op ondernemingsniveau CAO te sluiten .................................................... 231
4.4.11.3.Onderhandelaars ........................................................................................................................ 231
4.4.11.4.Kan een WG met slechts één representatieve vakorganisatie geldig onderhandelen? ................... 232
4.4.11.5.Toezicht en strafbepaling............................................................................................................. 232
4.5.COLLECTIEVE CONFLICTEN .......................................................................................................... 233
4.5.1.Definitie en vormen .......................................................................................................... 233
4.5.2.Werkstaking .................................................................................................................... 233
4.5.2.1.Staking ......................................................................................................................................... 233
4.5.2.1.1.Rechtspositie van de staking.................................................................................................. 234
4.5.2.1.2.Gevolgen van de staking op de arbeidsovereenkomst van de staker ........................................ 234
4.5.2.1.3.Gevolgen van de staking op de AOV van de werkwillige ........................................................... 235
4.5.2.1.4.Erkenning .............................................................................................................................. 236
4.5.3.Uitsluiting of lock-out ....................................................................................................... 237
4.5.3.1.Rechtspositie ............................................................................................................................... 237
4.5.3.2.Erkenning ..................................................................................................................................... 237
4.5.4.Bedrijfsbezetting .............................................................................................................. 238
4.5.4.1.Rechtsmiddelen van het aangewende actiemiddel ........................................................................ 238
4.5.5.Collectieve conflicten beëindigen ..................................................................................... 239
4.5.5.1.Bemiddeling en verzoening............................................................................................................ 239
4.5.5.2.Verzoeningsprocedures ................................................................................................................ 239
4.5.5.3.Verzoenende instanties ................................................................................................................. 240
4.5.5.3.1.Verzoeningsplicht of verzoeningsvrijheid ................................................................................ 240
4.5.5.3.2.Verzoening van het collegiaal type: organen met verzoenende bevoegdheid ............................ 240
4.5.5.3.3.Sociale bemiddelaars ............................................................................................................ 240
4.5.6.Collectieve conflicten reguleren ....................................................................................... 241
4.5.6.1.Toepassingsgebied van de wet ...................................................................................................... 241
4.5.6.2.Notitie prestatie van algemeen belang........................................................................................... 241
4.5.6.3.Mechanismen van de wetgeving .................................................................................................... 241
4.5.6.4.De rechtspositie van de WN die de vitale behoeften verzekert ........................................................ 242
4.5.6.5.Kan de overheid worden aangesproken? ........................................................................................ 242
4.5.6.6.Ontslagverbod voor WN belast met de uitvoering van de prestaties................................................ 242
7
, 4.5.7.Collectieve arbeidsconflicten door de rechter ................................................................... 243
4.5.7.1.Procedure ..................................................................................................................................... 243
4.5.8.Stakingsrecht onder druk – collectieve conflicten de lege ferenda ....................................... 244
4.5.8.1.Op Europees niveau ...................................................................................................................... 244
4.5.8.2.Op nationaal niveau ...................................................................................................................... 245
4.6.EXAMEN .................................................................................................................................. 247
8